دونالد ترامپ گفت جنگ با [حکومت] ایران و گرانی بنزین به جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ضربه زد، اما دلیل اصلی شکست حزب را غیبت نام خودش از برگه رای دانست. او در گفت‌وگو با برنامه «۶۰ دقیقه» گفت به‌دنبال تشدید جنگ نیست و سیاست اخراج مهاجران بیش از حد سخت‌گیرانه بوده است.
جمهوری‌خواهان در انتخابات سه‌شنبه، ۱۲ آبان، بیش از ۴۰ کرسی مجلس نمایندگان و دست‌کم هفت کرسی سنا را از دست دادند و نتیجه شماری از رقابت‌ها هنوز مشخص نشده بود. در نظرسنجی سی‌بی‌اس نیوز از رای‌دهندگان هنگام خروج از حوزه‌ها، حدود ۶۳ درصد گفتند از عملکرد ترامپ ناراضی‌اند و ۴۴ درصد ابراز مخالفت با او را یکی از دلایل رای دادنشان دانستند.
ترامپ که پیش از انتخابات از هوادارانش خواسته بود طوری رای بدهند که گویی نام خودش روی برگه است، در مصاحبه با راس دوتت گفت به باور او، شماری از هوادارانش پای صندوق نرفتند و برخی هم از نامزدها خوششان نمی‌آمد. او گفت حمایت‌های انتخاباتی‌اش شماری از نامزدها را به پیروزی نزدیک‌تر کرد.
ترامپ گفت اگر دوباره تصمیم می‌گرفت، باز هم به ایران حمله می‌کرد
جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، پس از انتخابات، مخالفت گسترده با جنگ ایران را دلیل اصلی شکست جمهوری‌خواهان دانست. ترامپ گفت با بخش عمده تحلیل ونس موافق است، اما وقتی از او پرسیدند اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد به ایران حمله می‌کند، پاسخ داد «قطعا بله».
ترامپ گفت حملات آمریکا توان نظامی متعارف حکومت ایران را تضعیف کرده و برنامه هسته‌ای آن را به عقب رانده است. او پیش‌بینی کرد مورخان تصمیمش را مساعدتر از رای‌دهندگان ارزیابی کنند.
ترامپ گفت به باور او حکومت ایران به توافق نزدیک است، هرچند نتیجه انتخابات به تهران «کمی امید» داده است. قطر میان دو طرف میانجیگری می‌کند. به نوشته سی‌بی‌اس‌نیوز، جمهوری اسلامی و آمریکا از سپتامبر عمدتا از حملات گسترده خودداری کرده‌اند، هرچند آمریکا اوایل هفته چند حمله محدود به اهدافی در ایران انجام داد.
ترامپ گفت دولت پیام اقتصادی‌اش را به‌خوبی منتقل نکرد
ترامپ در مصاحبه‌ای که چند ساعت پس از انتشار گزارش اشتغال بهتر از انتظار انجام شد، آمار اقتصادی را «فوق‌العاده» خواند و به افزایش ارزش حساب‌های بازنشستگی اشاره کرد. او گفت دولت نتوانسته پیامش را درباره اقتصاد به مردم منتقل کند و پیش‌بینی کرد آمریکایی‌ها در چند ماه آینده اثر سیاست‌هایش را بر اشتغال در بخش تولید احساس کنند.
در نظرسنجی سی‌بی‌اس‌نیوز، سه‌چهارم رای‌دهندگان وضعیت اقتصاد را بد یا نه‌چندان خوب ارزیابی کردند. ۷۰ درصد از این گروه به نامزدهای دموکرات مجلس نمایندگان رای دادند. قیمت بنزین و مواد غذایی، قبوض خدماتی و هزینه‌های درمان از نگرانی‌های اصلی رای‌دهندگان بود و دو سوم آنها گفتند تعرفه‌های ترامپ به اقتصاد آسیب زده است.
ترامپ پذیرفت که در اخراج مهاجران سخت‌گیری کرده است
ترامپ گفت سیاست مهاجرتی‌اش هم به او کمک کرده و هم به او ضربه زده است. او از بستن مرز دفاع کرد، اما گفت دولت افرادی را هم اخراج کرده که شغل داشتند و به گفته او، تنها تخلفشان ورود غیرقانونی به کشور بود. ترامپ درباره سیاست اخراج گفت «فکر می‌کنم بیش از حد سخت‌گیرانه بود» و ابراز تمایل کرد با دموکرات‌های کنگره در زمینه مهاجرت همکاری کند.
بر اساس نظرسنجی سی‌بی‌اس‌نیوز، ۵۸ درصد از رای‌دهندگان معتقد بودند دولت ترامپ در اجرای سیاست‌های مهاجرتی زیاده‌روی کرده است. در ایالت‌هایی مانند تگزاس، نگرانی از این سیاست‌ها باعث شد بسیاری از رای‌دهندگان لاتین‌تبار که دو سال پیش به ترامپ روی آورده بودند، دوباره به دموکرات‌ها رای دهند.
استیون میلر جای سوزی وایلز را می‌گیرد
ترامپ در مصاحبه گفت ممکن است پس از انتخابات چند تغییر در دولتش ایجاد کند. یک ساعت بعد اعلام کرد سوزی وایلز از ریاست دفتر کاخ سفید کنار می‌رود و استیون میلر، از طراحان سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی دولت، جای او را می‌گیرد. به گزارش سی‌بی‌اس‌نیوز، وایلز پنجشنبه شب استعفایش را ارائه کرده بود.
سی‌بی‌اس‌نیوز همچنین گزارش داد ترامپ از دستیارانش پرسیده بود آیا پیت هگست باید در سمت وزیر جنگ بماند. ترامپ در مصاحبه گفت به هگست اعتماد دارد و درخواست دموکرات‌ها برای استیضاح او را «بسیار ناعادلانه» خواند.
ترامپ احتمال حمایت از یک نامزد در انتخابات ۲۰۲۸ را مطرح کرد
ترامپ گفت «احتمالا» از یکی از نامزدهای انتخابات مقدماتی جمهوری‌خواهان در سال ۲۰۲۸ حمایت خواهد کرد، اما هنوز تصمیم نگرفته است. ونس و مارکو روبیو، وزیر خارجه، از چهره‌هایی‌اند که ممکن است رهبری جنبش سیاسی او را به دست بگیرند. ترامپ گفت چند سناتور را هم شایسته می‌داند.
ترامپ گفت قصد دارد افراد زیادی را عفو کند
ترامپ گفت تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش به‌طور گسترده از اختیار عفو استفاده خواهد کرد. او گفت بعید می‌داند برای عفو خودش اقدام کند، اقدامی که از نظر حقوقی هنوز آزموده نشده است.
ترامپ همچنین از عفو افراد مرتبط با حمله ششم ژانویه به کنگره دفاع کرد. در پاسخ به پرسشی درباره کسانی که به ماموران پلیس حمله کردند، گفت برخی رفتار خشنی داشتند و گفت با خودشان نیز با خشونت رفتار شده است.
ترامپ گفت پسرانش شرکت او را اداره می‌کنند
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره گزارش فوربس مبنی بر افزایش چشمگیر ارزش خالص دارایی‌هایش پس از بازگشت به کاخ سفید، گفت تقریبا هیچ وقتی صرف بررسی ثروتش نمی‌کند. او این موضوع را که منافع مالی شخصی‌اش را در اولویت قرار می‌دهد رد کرد و گفت سرمایه‌گذاری‌هایش بر شاخص‌های گسترده بازار متمرکز است و پسرانش شرکت او را اداره می‌کنند. سی‌بی‌اس‌نیوز گزارش داد فعالیت‌های خانواده ترامپ در حوزه رمزارزها در افزایش ثروت او نقش داشته است.
ترامپ از روایت خلبانان گفت و بعید دانست دشمنانش را ببخشد
ترامپ گفت خلبانان نیروی هوایی درباره اشیای پرنده ناشناس چیزهایی برایش تعریف کرده‌اند که «خیلی عجیب‌اند». او اوایل سال فرمان انتشار پرونده‌های مربوط به این مشاهدات را امضا کرده بود و پنتاگون در پی آن عکس‌ها، ویدیوها و گزارش‌های تحقیقاتی منتشر کرد.
در پایان مصاحبه، دوتت پرسید آیا ترامپ می‌تواند دشمنان سیاسی‌اش را ببخشد. ترامپ گفت بعید می‌داند بتواند چنین کاری کند و افزود «واقعا از بعضی از دشمنانم متنفرم و همیشه هم خواهم بود».
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت مذاکرات با تهران پیشرفتی نداشته و واشینگتن ممکن است به تهدیدها علیه نیروهایش یا کشتیرانی در منطقه پاسخ دهد. همزمان، اکسیوس از گفت‌وگوی ترامپ و نتانیاهو درباره جنگ ایران و طرح صلح غزه خبر داد.
روبیو یکشنبه ۱۷ آبان، پیش از عزیمت به فرانسه برای شرکت در نشست وزیران خارجه گروه هفت، به خبرنگاران گفت چند کشور همچنان با [حکومت] ایران در تماس‌اند و پیشنهادهایی مطرح می‌کنند، اما مذاکرات در آستانه گشایش نیست.
او گفت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، همچنان حل‌وفصل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد و اگر فرصتی برای آن فراهم شود، واشینگتن آن را بررسی خواهد کرد. روبیو خواسته‌های جمهوری اسلامی را مانعی جدی بر سر راه توافق دانست و گفت برخی از این خواسته‌ها «زیاده‌خواهانه، مضحک و به‌دور از واقعیت‌اند».
وزیر خارجه آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حملات دوباره به ایران گفت: «اگر تهدیدی روشن و فوری متوجه کشتیرانی یا نیروهای ما در منطقه باشد، حق داریم از خود دفاع کنیم.» او افزود که تصمیم واشینگتن به شدت تهدید و به اقدام یا قصد اقدام علیه آمریکا بستگی دارد.
ترامپ و نتانیاهو درباره ایران و غزه گفت‌وگو کردند
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، گزارش داد روبیو، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، در تماس تلفنی رییس‌جمهوری آمریکا با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، حضور داشتند.
به گفته یک منبع آگاه که اکسیوس به او استناد کرد، تماس به ابتکار نتانیاهو انجام شد و سازنده بود. دو طرف درباره جنگ با حکومت ایران و طرح صلح غزه گفت‌وگو کردند.
شبکه ۱۳ اسرائیل از حمایت فرمانده سنتکام از حملات تازه خبر داد
شبکه ۱۳ اسرائیل گزارش داد دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، در پیامی به فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل از ازسرگیری حملات به ایران حمایت کرده است.
به گزارش این شبکه، کوپر معتقد است دور سوم حملات آمریکا، از جمله حمله به پل‌ها، نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های اقتصادی، می‌تواند موضع تهران را تغییر دهد. این شبکه گزارش داد که کوپر دیدگاه خود را با مقام‌های ارشد دولت آمریکا نیز در میان گذاشته است.
شبکه ۱۳ این خبر را در حالی منتشر کرد که به گزارش این شبکه، ارتش اسرائیل برای ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکا به منطقه آماده می‌شود. پیش‌تر، وال‌استریت ژورنال گزارش داده بود که کوپر و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، از ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه حکومت ایران حمایت کرده‌اند.
ترامپ گفت عملیات «دروازه آهنین» با تمام توان ادامه دارد
ترامپ یکشنبه عصر به وقت شرق آمریکا در شبکه اجتماعی تروت سوشال نوشت که عملیات نیروی ویژه «دروازه آهنین» در ایران «با تمام توان» در حال اجراست. او محاصره دریایی ایران را «بزرگ‌ترین محاصره دریایی تاریخ» خواند و تاکید کرد که تقریبا هیچ‌چیز وارد ایران نمی‌شود یا از آن خارج نمی‌شود.
روبیو از تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ دفاع کرد
روبیو گفت ایرانِ مجهز به سلاح هسته‌ای برای اسرائیل، خاورمیانه، آمریکا و دیگر نقاط جهان خطر خواهد داشت. او گفت ترامپ با تهدیدی روبه‌رو شد که روسای‌جمهوری پیشین نتوانسته بودند با آن مقابله کنند و افزود: «گاهی انجام کار درست ممکن است محبوبیت نداشته باشد، اما ضروری است.»
روبیو درباره اینکه آیا جنگ در شکست‌های جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نقش داشته است، اظهارنظر نکرد.
اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، با هشدار درباره ادامه تهدیدهای جمهوری اسلامی، ماموریت تشکیل دولت را به گادی آیزنکوت واگذار کرد. آیزنکوت نیز با تاکید بر باز بودن جبهه‌های جنگ و محقق نشدن اهداف آن، خواستار تشکیل فوری دولت اضطراری ملی شد.
هرتزوگ یکشنبه ۱۷ آبان در مراسم واگذاری ماموریت تشکیل دولت به رهبر حزب یاشار گفت: «ایران حتی برای یک لحظه نیز از تهدیدها و توطئه‌های خود دست نمی‌کشد.»
او تاکید کرد اسرائیل باید در کنار مقابله با تهدیدهای جمهوری اسلامی، برای ایجاد چشم‌اندازی سیاسی در منطقه و تعیین آینده پس از جنگ تلاش کند.
رییس‌جمهوری اسرائیل خواستار پیشبرد طرح ۲۰ ماده‌ای درباره غزه و ادامه مذاکرات با لبنان و دیگر کشورهای همسایه شد و گفت این اقدامات باید در کنار مبارزه قاطع با «تروریسم و امپراتوری شرارت» در تمامی جبهه‌ها دنبال شوند.
هرتزوگ مقابله با تحریم‌ها و تهدیدهای سیاسی، رسیدگی به وضعیت جدید سیاسی در آمریکا، حل مساله خدمت نظامی و تقویت اقتصاد را از دیگر اولویت‌های دولت آینده برشمرد. او از آیزنکوت خواست دولتی باثبات تشکیل دهد که در خدمت همه شهروندان، از جمله مخالفان سیاسی او، باشد.
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با درخواست تشکیل دولت وحدت ملی، گفت چنین دولتی تهدید هسته‌ای جمهوری اسلامی را برای همیشه از میان خواهد برد.
آیزنکوت: اهداف جنگ هنوز محقق نشده است
آیزنکوت پس از دریافت ماموریت تشکیل دولت، گفت جبهه‌های جنگ همچنان باز است و اهداف جنگ هنوز محقق نشده است. او تاکید کرد اسرائیل فرصتی برای وقت‌کشی یا برگزاری انتخابات پیاپی ندارد و باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن دولت اضطراری ملی تشکیل شود.
رهبر حزب یاشار اعلام کرد به‌زودی از همه احزاب حاضر در کنست، پارلمان اسرائیل، برای مشارکت در روند تشکیل دولت دعوت می‌کند.
او پذیرش اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پایبندی به ارزش‌های اعلامیه استقلال و خدمت نظامی یا خدمت ملی و مدنی برای همه شهروندان را از شروط مشارکت در دولت آینده دانست.
آیزنکوت همچنین به رسمیت شناختن حماس به‌عنوان سازمانی «تروریستی» و تعهد به نابودی توان حکمرانی این گروه را از دیگر شروط پیوستن احزاب به دولت اضطراری ملی عنوان کرد.
حمایت از نامزدی آیزنکوت، بدون توافق بر سر ائتلاف
هرتزوگ اعلام کرد در رایزنی‌های پس از انتخابات، فراکسیون‌هایی با مجموع ۶۷ کرسی آیزنکوت را برای تشکیل دولت پیشنهاد کردند، ۴۶ نماینده از نتانیاهو حمایت کردند و هفت نماینده نامزدی معرفی نکردند.
او گفت با وجود اینکه لیکود بزرگ‌ترین حزب کنست است، آیزنکوت بیشترین شانس را برای تشکیل دولتی دارد که رای اعتماد پارلمان را به دست آورد.
با این حال، حمایت از معرفی آیزنکوت به معنای توافق بر سر تشکیل ائتلاف نیست. در انتخابات پنجم آبان، بلوک نتانیاهو ۵۳ کرسی، چهار حزب مخالف او ۴۸ کرسی و دو فهرست احزاب عرب ۱۹ کرسی به دست آوردند و هیچ‌یک از دو بلوک اصلی به اکثریت ۶۱ کرسی نرسید.
رییس فهرست مشترک عربی نیز یکشنبه در گفت‌وگو با الجزیره گفت تماس‌های این ائتلاف با آیزنکوت رسمی نبوده است، اما برای همکاری با هدف جلوگیری از بازگشت نتانیاهو به ریاست دولت آمادگی دارد.
او تاکید کرد احزاب عرب نه درخواست حضور در ترکیب دولت را مطرح کرده‌اند و نه چنین درخواستی از این احزاب شده است. به گفته او، برکناری دولت نتانیاهو، ایتامار بن‌گویر و بتسلائل اسموتریچ در صدر برنامه‌های سیاسی این ائتلاف قرار دارد.
به گزارش رویترز انتظار می‌رود پس از مامور شدن آیزنکوت، هفته‌ها مذاکرات طولانی و دشوار آغاز شود. او ۲۸ روز فرصت دارد برای تشکیل دولت تلاش کند و این مهلت ممکن است ۱۴ روز دیگر تمدید شود.
مسیرهای احتمالی آیزنکوت برای دستیابی به قدرت شامل تلاش برای تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب از خارج از دولت، تشکیل ائتلاف با احزاب یهودی افراطی ارتدوکس که او و متحدانش پیش‌تر از همکاری با آنها خودداری کرده‌اند، یا ایجاد دولت وحدت ملی با مشارکت نتانیاهو است.
همزمان با تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز و تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» آمریکا، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری این کشور، گفت در صورت پیشرفت مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی و بازگشایی این تنگه هرمز، حمله دوباره به ایران «بسیار بعید» است.
ترامپ یکشنبه ۱۷ آبان در گفت‌وگویی تلفنی و ۲۰ دقیقه‌ای با سی‌ان‌ان، احتمال حمله مجدد را به امضای «توافقی بسیار محکم» با تهران مرتبط دانست و پنج بار تاکید کرد بعید است چنین اقدامی ضروری شود. او در عین حال گفت در صورت لزوم، دستور حمله را صادر خواهد کرد.
رییس‌جمهوری آمریکا با اشاره به استقرار سه ناو هواپیمابر در منطقه گفت نیروهای آمریکایی برای حمله آماده‌اند. او افزود آمریکا اهداف زیرساختی مشخصی، از جمله نیروگاه‌ها و پل‌ها، را برای حملات احتمالی شناسایی کرده است.
ترامپ گفت: «۳۸ پل را در تیررس داریم که می‌توانیم همه آنها را ظرف فقط یک ساعت تخریب کنیم.» با این حال، تاکید کرد ترجیح می‌دهد زیرساخت‌های ایران را نابود نکند، زیرا بازسازی چنین تاسیساتی سال‌ها طول می‌کشد.
در ادامه فشارهای آمریکا، سنتکام شنبه ۱۶ آبان از تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» خبر داد. این کارگروه با حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی در تامپا، فلوریدا، با دیگر نهادهای دولت آمریکا برای جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه، کالاهای تحریمی و جریان‌های درآمدی غیرقانونی از مرزهای زمینی ایران و دریای خزر همکاری می‌کند.
حوادث دریایی در تنگه هرمز
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا در جمع‌بندی خود از وضعیت تنگه هرمز در ۷۲ ساعت گذشته که عصر یکشنبه ۱۷ آبان به وقت ایران منتشر شد، از ثبت دو حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز خبر داد. این نهاد همچنین اعلام کرد پرواز پهپادهای سپاه پاسداران، نظارت بر کشتی‌های تجاری و ایجاد مزاحمت برای شناورها ادامه یافته است.
بر اساس این گزارش، یک نفتکش پنجشنبه ۱۴ آبان هنگام خروج از تنگه هرمز از وقوع انفجار در خط آب بدنه خود خبر داد و نفتکشی نیز شنبه ۱۶ آبان در مسیر خروج از این آبراه هدف پرتابه‌ای ناشناس قرار گرفت. در حمله شنبه، همه خدمه سالم بودند و پیامد زیست‌محیطی گزارش نشد.
در اطلاعیه‌ای که بعدتر منتشر شد، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد یک نفتکش پیش از ظهر یکشنبه، در شرق تنگه هرمز، بر اثر برخورد با مین آتش گرفت. این نیرو گفت تنگه تا زمان رفع تهدیدها به روی کشتی‌هایی که «متخلف» می‌خواند، بسته خواهد ماند.
روشن نیست اطلاعیه‌های سپاه، ارتش و سازمان دریایی بریتانیا تا چه اندازه به شناورهای یکسان اشاره دارند و نمی‌توان از جمع این گزارش‌ها شمار قطعی کشتی‌های آسیب‌دیده را به دست آورد.
پیش از این اطلاعیه‌ها، نیروی دریایی سپاه پاسداران یکشنبه اعلام کرده بود از ساعات ابتدایی بامداد، سه نفتکش در مسیری که «غیرمجاز» خواند، دچار انفجار و آتش‌سوزی شده‌اند. این نیرو خاموش کردن سامانه‌های ناوبری و شناسایی و «همراهی با ارتش آمریکا» را دلیل این حوادث عنوان کرد.
سپاه در اطلاعیه قبلی خود، از برخورد دو نفتکش با مین در تنگه هرمز و شرق آن و آتش‌سوزی گسترده در این شناورها خبر داده بود.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز ظهر یکشنبه به وقت ایران اعلام کرده بود گزارشی با تاخیر درباره آتش‌سوزی یک نفتکش در هشت مایل دریایی شمال‌غرب خصب عمان و تخلیه خدمه آن دریافت کرده است.
این خبرها پس از آن منتشر شد که صدا و سیما شامگاه شنبه ۱۶ آبان از شنیده شدن صداهایی شبیه انفجار در قشم، جاسک، سیریک و بندرعباس خبر داد. علت این صداها روشن نشد و تسنیم، به نقل از یک منبع آگاه، ارتباط انفجارهای قشم با اصابت به جزیره را رد کرد.
دقایقی پیش از انتشار این خبر از صدا و سیما، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد یک هواپیمای نظامی آمریکا شنبه به بخش عقب کشتی باری «هودا» در دریای عمان شلیک کرد و آن را از حرکت بازداشت.
به گفته این فرماندهی، کشتی پس از توقف در یکی از بنادر ایران، به اخطارهای مکرر توجه نکرده بود و می‌کوشید از محاصره دریایی عبور کند. گارد ملی امارات متحده عربی یکشنبه از نجات ۲۲ نفر پس از آتش‌سوزی یک کشتی باری در دریای عمان خبر داد. در اطلاعات منتشرشده مشخص نشد این کشتی همان «هودا» بوده است یا نه.
هشدار عراقچی، پیام آمریکا و خوش‌بینی محتاطانه امارات
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه یکشنبه ۱۷ آبان در پیامی در شبکه ایکس خطاب به کاخ سفید نوشت: «جنگ را انتخاب کنید و شاهد باشید که نیروهای آماده‌باش و آبدیده ما چگونه جهنم را بر سر شما فرود می‌آورند.»
او در همین پیام گفت «پیشنهاد دو روزه» تهران همچنان پابرجاست و خواستار برآورده شدن خواسته‌های حکومت، از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها، شد. عراقچی با اشاره به نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا افزود: «رای‌دهندگان آمریکایی انتخاب خود را کرده‌اند. اکنون زمان آن رسیده است که کاخ سفید نیز انتخاب خود را انجام دهد.»
پیشنهاد دو روزه نسخه فشرده‌شده از طرح هفت‌روزه جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشینگتن است که در سفر عراقچی به نیویورک در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل ارائه شد. ترامپ این پیشنهاد را رد کرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته بود چارچوب این طرح هفت‌روزه همچنان مبنای مذاکره با میانجی‌هاست، اما زمان اجرای آن از هفت روز به دو روز کاهش یافته است.
پیش از انتشار این پیام، شبکه الحدث عصر یکشنبه به نقل از منابع خود گزارش داد یک هیات عراقی در سفری هشت‌ساعته به تهران، پیام آمریکا را به مقام‌های جمهوری اسلامی منتقل کرد. به گفته این منابع، سفر پس از تماس تلفنی ترامپ با علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، و سفر تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، به بغداد انجام شد. محتوای پیام در این گزارش اعلام نشد.
علی راشد النعیمی، رییس کمیته دفاع، کشور و امور خارجه شورای ملی فدرال امارات متحده عربی، نیز در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز، که خبر آن بامداد یکشنبه به وقت تهران منتشر شد، از «نشانه‌هایی از پیشرفت» در مذاکرات واشینگتن و تهران با میانجیگری قطر سخن گفت. او با ابراز خوش‌بینی محتاطانه، احتمال درگیری را منتفی ندانست و گفت: «ما برای بدترین شرایط برنامه‌ریزی می‌کنیم و به بهترین نتیجه امیدواریم.»
این تحولات در ادامه رایزنی‌های روزهای گذشته برای کاهش تنش‌ها صورت گرفت. قطر جمعه ۱۵ آبان اعلام کرده بود ترامپ و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر این کشور، تلفنی درباره کاهش تنش‌ها گفت‌وگو کردند.
به گزارش سی‌ان‌ان، عراقچی نیز پنجشنبه ۱۴ آبان با وزیران خارجه ۹ کشور، از جمله قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عمان، رایزنی کرده بود.
کارگروه «دروازه آهنین» آمریکا برای مقابله با انتقال تسلیحات و محموله‌های غیرقانونی از مرزهای زمینی ایران و دریای خزر تشکیل شده است. این کارگروه شاید نتواند مسیرهای شمالی ایران را کاملا مسدود کند، اما می‌تواند دستیابی جمهوری اسلامی به تسلیحات و تجهیزات مورد نیازش را دشوارتر کند.
موفقیت این کارگروه بیش از آنکه به توانایی واشینگتن در ردیابی محموله‌ها بستگی داشته باشد، به متقاعد کردن دولت‌ها، بانک‌ها و تامین‌کنندگان برای توقف انتقال محموله‌ها وابسته است.
بر اساس اطلاعیه ۱۶ آبان فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، کارگروه «دروازه آهنین» از حدود ۲۰ عضو نظامی و غیرنظامی مستقر در تامپا تشکیل شده است که با دیگر نهادهای آمریکایی هماهنگی می‌کنند.
این کارگروه در ادامه محاصره دریایی ایران تشکیل شده است؛ محاصره‌ای که به برآورد سنتکام، مانع صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت خام شده و انگیزه تهران را برای توسعه مسیرهای جایگزین تامین کالا افزایش داده است.
این کارگروه ظرفیت هماهنگی میان نهادها را افزایش می‌دهد، اما در اطلاعیه تشکیل آن نشانه‌ای از اعطای اختیارات جدید برای بازرسی کشتی‌ها در دریای خزر یا دسترسی به بنادر کشورهای همسایه دیده نمی‌شود.
اهرم فشار واشینگتن در ابتدای زنجیره تامین است
ارزیابی ماه ژوئن مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) نشان می‌دهد جمهوری اسلامی برای بازسازی صنایع نظامی خود به واردات ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات الکترونیکی و موتورها نیاز دارد.
این ارزیابی، مسیرهای دریای خزر و پاکستان را جایگزین‌های احتمالی مسیر تامین کالا از طریق امارات متحده عربی می‌داند که با اختلال روبه‌رو شده است.
قوی‌ترین اهرم فشار واشینگتن ممکن است متوجه تامین‌کنندگان کالا باشد، پیش از آنکه محموله‌ها به منطقه برسند.
یک شرکت توزیع‌کننده که در اروپا مشتری دارد یا به نظام مالی آمریکا دسترسی دارد، در مقایسه با یک شرکت کشتیرانی ایرانی که از قبل تحریم شده است، با خطر زیان بیشتری روبه‌رو خواهد بود.
شناسایی چنین توزیع‌کننده‌ای و ارائه شواهد فروش کالای ممنوعه به دولت کشور محل فعالیت آن، ممکن است موثرتر از ردیابی کشتی حامل محموله باشد.
وزارت خارجه آمریکا سپتامبر ۲۰۲۴ شرکت‌های کشتیرانی روسی را تحریم و کشتی‌هایی را معرفی کرد که به گفته این وزارتخانه، تجهیزات نظامی جمهوری اسلامی را از طریق دریای خزر به روسیه منتقل می‌کردند.
این اقدامات به‌جای محموله‌های ورودی به ایران، انتقال تجهیزات از ایران را هدف قرار داده بودند، اما سابقه‌ای برای اجرای محدودیت‌ها به شمار می‌روند.
چنین اقداماتی می‌توانند هویت تامین‌کنندگان را آشکار کنند و شرکت‌ها را از جابه‌جایی محموله‌های آنها بازدارند، اما اهرم فشار کمتری بر شرکت‌هایی دارند که مالکان و دولت‌های میزبانشان پیامدهای این اقدامات را پذیرفته‌اند.
بهترین فرصت کارگروه «دروازه آهنین» در هدف قرار دادن تجهیزاتی است که جایگزینی آنها برای جمهوری اسلامی دشوار است. کارخانه‌ای که منتظر دریافت یک قطعه ضروری است، ممکن است حتی با افزایش واردات مواد غذایی همچنان از تولید بازبماند.
نکته مهم این است که محدود کردن تامین تجهیزات نظامی مستلزم توقف تجارت عادی نیست و افزایش حجم مبادلات تجاری نیز لزوما به معنای شکست این کارگروه نخواهد بود.
نقش روسیه گزینه‌های آمریکا را محدود می‌کند
روسیه دشوارترین چالش پیش روی واشینگتن است. روابط نظامی این کشور با جمهوری اسلامی به مسکو انگیزه می‌دهد مسیرهای حمل‌ونقل را باز نگه دارد و در نتیجه، احتمال جلب همکاری روسیه از سوی واشینگتن در یکی از مسیرهای اصلی شمالی کاهش می‌یابد.
نیکیتا اسماگین در تحلیلی که ماه اکتبر برای موسسه یورک‌تاون نوشته، به گسترش تجارت از مسیر دریای خزر، همزمان با کمبود کشتی، محدودیت ظرفیت بنادر و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل اشاره کرده است.
این مسیر تا اندازه‌ای از فشار بر تهران می‌کاهد، اما ظرفیت جایگزینی مسیرهای اصلی تجارت ایران در جنوب را ندارد. با این حال، این محدودیت به معنای ناتوانی مسیر دریای خزر در انتقال مقادیر کمتری از تجهیزات و قطعات مهم نظامی نیست.
چنین محدودیت‌هایی می‌توانند احتمال ایجاد اختلال در انتقال محموله‌های خاص را افزایش دهند. در عین حال، ارزیابی میزان موفقیت اقدامات آمریکا را نیز دشوار می‌کنند، زیرا ازدحام بندرها، کم‌عمق بودن آب و شرایط فصلی می‌توانند حتی بدون دخالت آمریکا، تحویل محموله‌ها را به تاخیر بیندازند.
اگر دیگر تامین‌کنندگان کنار بکشند، اما مسیرهای روسیه باز بمانند، فشارهای آمریکا ممکن است وابستگی تهران به مسکو را افزایش دهد.
در این صورت، قدرت چانه‌زنی حکومت ایران کاهش می‌یابد، در حالی که همکاری نظامی دو کشور، که واشینگتن در پی تضعیف آن است، ممکن است همچنان ادامه یابد. بنابراین، وابستگی اقتصادی و تامین تجهیزات نظامی لزوما آن‌طور که واشینگتن انتظار دارد تغییر نخواهند کرد.
توافق با همسایگان به رویکردهای متفاوت نیاز دارد
قزاقستان نمونه‌ای از تنش میان فشار مالی و اهداف منطقه‌ای در حوزه حمل‌ونقل است. سریک جومانگارین، معاون نخست‌وزیر قزاقستان، ماه مه گفت خطرات مربوط به پرداخت‌ها باعث توقف قراردادها با جمهوری اسلامی شده است.
یک ماه بعد، قزاقستان توافقی برای احداث یک پایانه لجستیکی در بندر رجایی ایران امضا کرد.
اگرچه این بندر در سواحل جنوبی ایران قرار دارد، این پروژه نشان‌دهنده تمایل دولت قزاقستان به حفظ و گسترش ارتباطات حمل‌ونقلی از مسیر ایران است. فشار مالی می‌تواند فعالان تجاری را منصرف کند، حتی زمانی که دولت آنها به دنبال گسترش این ارتباطات باشد.
بنابراین، واشینگتن ممکن است در جلوگیری از معاملات ممنوعه مشخص نفوذ بیشتری داشته باشد تا در تغییر سیاست کلی قزاقستان برای حفظ این مسیرها.
جمهوری آذربایجان ۱۴ اسفند ۱۴۰۴، پس از متهم کردن جمهوری اسلامی به حمله پهپادی به خاک خود، عبور محموله‌های تجاری از گذرگاه‌های مرزی را متوقف کرد، اما ۱۸ اسفند همان سال این گذرگاه‌ها را دوباره گشود.
این رویداد یک اختلاف امنیتی بود، نه آزمونی برای اجرای تحریم‌ها؛ بنابراین نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که باکو به درخواست‌های آمریکا چه واکنشی نشان خواهد داد.
با این حال، بسته شدن کوتاه‌مدت مرزها نشان می‌دهد نباید تصور کرد جمهوری آذربایجان حاضر است برای مدتی طولانی اختلال گسترده‌ای در تجارت ایجاد کند. درخواست بازرسی محموله‌های مشکوک و مشخص ممکن است شانس بیشتری برای پذیرش داشته باشد تا درخواست مسدود کردن نامحدود یکی از مسیرهای اصلی تجاری.
ترکمنستان نیز حفظ مسیرهای حمل‌ونقل از طریق ایران را سودمند می‌داند. وزارت خارجه این کشور شهریور ۱۴۰۴ از مذاکراتی درباره افزایش حمل‌ونقل ترانزیتی و توسعه خط آهن چین، قزاقستان، ترکمنستان و ایران خبر داد.
این پروژه‌ها نشانه‌ای از تخلف نیستند، اما توضیح می‌دهند چرا عشق‌آباد ممکن است با محدودیت‌های گسترده مخالفت کند.
درخواست جلوگیری از انتقال محموله‌های تسلیحاتی، در صورت ارائه شواهد روشن، ممکن است با استقبال بیشتری روبه‌رو شود؛ هرچند در اطلاعیه تشکیل کارگروه نشانه‌ای از موافقت ترکمنستان با همکاری دیده نمی‌شود.
معیار موفقیت، تولیدات نظامی جمهوری اسلامی است
خریداران ایرانی آسان‌تر می‌توانند واسطه‌های تجاری خود را تغییر دهند تا اینکه برای تجهیزات کمیاب یا تخصص فنی جایگزین پیدا کنند. بنابراین، اجرای محدودیت‌ها باید بر این وابستگی‌ها متمرکز باشد، نه اینکه صرفا نام‌های بیشتری به فهرست تحریم‌ها اضافه شود.
از جمله شاخص‌های مفید برای سنجش موفقیت می‌توان به ناکامی‌های مستند در تامین تجهیزات، توقف پرداخت‌ها، افزایش زمان انتظار برای دریافت قطعات حیاتی و موارد تاییدشده توقیف محموله‌های ممنوعه اشاره کرد.
معیار نهایی این است که آیا چنین موانعی توانایی جمهوری اسلامی برای احیای تولیدات نظامی خود را محدود می‌کنند یا نه.
بهترین فرصت کارگروه «دروازه آهنین» در محدود کردن دسترسی تهران به تجهیزات نظامی که جایگزینی آنها دشوار است و جلب همکاری پایدار دولت‌های همسایه نهفته است.
در غیر این صورت، واشینگتن با این خطر روبه‌رو است که تجارت را دشوارتر و وابستگی جمهوری اسلامی به روسیه را بیشتر کند، بی‌آنکه روابط حیاتی تهران برای تامین تجهیزات نظامی مختل شود.
صداوسیما گزارش داد شامگاه شنبه ۱۶ آبان صداهایی شبیه انفجار در قشم، جاسک، سیریک و بندرعباس شنیده شد و علت آن هنوز روشن نیست. در همین حال، ایران از آتش‌سوزی دو نفتکش در تنگه هرمز و امارات متحده عربی از نجات ۲۲ نفر پس از آتش‌سوزی یک کشتی باری در دریای عمان خبر دادند.
علت صداهای انفجار در هرمزگان روشن نیست
خبرنگار صداوسیما احتمال داد صداهای شنیده‌شده به فعالیت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در تنگه هرمز مربوط باشند. به گزارش رویترز، تا لحظه تنظیم این گزارش، مقام‌های حکومت ایران وقوع حمله موشکی در این مناطق را تایید نکرده‌اند.
خبرگزاری دولتی ایرنا از شنیده شدن صدای دو انفجار در قشم خبر داد و محل اصابت گزارش‌شده را در بخش شرقی جزیره اعلام کرد. ایرنا همچنین ابتدا نوشت منابع رسمی وقوع اصابت در جاسک را تایید کرده‌اند، اما دقایقی بعد این بخش را از گزارش خود حذف کرد.
جمهوری اسلامی از آتش‌سوزی دو نفتکش در تنگه هرمز خبر داد
نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش هنگام عبور از مسیری که این نیرو آن را «غیرمجاز» خواند، با مین برخورد کردند و آتش گرفتند. هویت نفتکش‌ها اعلام نشد و به گزارش رویترز، روشن نیست که این حوادث با صداهای شنیده‌شده در هرمزگان ارتباطی داشته باشند.
امارات متحده عربی از نجات ۲۲ نفر در دریای عمان خبر داد
به گزارش رویترز، گارد ملی امارات متحده عربی یکشنبه ۱۷ آبان اعلام کرد پس از آتش‌سوزی در یک کشتی باری در دریای عمان، ۲۲ نفر را نجات داده است. به گفته این نهاد، همه نجات‌یافتگان اتباع کشورهای عربی بودند. در گزارش رویترز نام کشتی و علت آتش‌سوزی ذکر نشده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، نیز اعلام کرد یک هواپیمای نظامی این کشور شنبه به بخش عقب کشتی باری «هودا» در دریای عمان شلیک کرد و آن را از حرکت بازداشت. به گفته سنتکام، کشتی پس از توقف در یکی از بنادر ایران، به اخطارهای مکرر نیروهای آمریکایی توجه نکرده بود و تلاش داشت از محاصره دریایی عبور کند.
در حمله به یک نفتکش در خلیج فارس یک دریانورد کشته شد
شرکت اداره‌کننده نفتکش «ولوس سفایر» جمعه اعلام کرد یکی از خدمه در انفجاری در این کشتی کشته شد. نفتکش در خلیج فارس، در شمال قطر، به سوی بحرین می‌رفت که دو پرتابه ناشناس به آن اصابت کرد. وزیر کارگران مهاجر فیلیپین شنبه گفت دریانورد کشته‌شده فیلیپینی بود و یکی دیگر از خدمه نیز زخمی شد.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز جمعه گزارش داد فرمانده یک نفتکش دیگر هنگام خروج از تنگه هرمز، از وقوع انفجار در کنار بدنه کشتی در شرق بندر خصب عمان خبر داده است. به گفته این مرکز، همه خدمه سالم بودند و نفتکش به مسیر خود ادامه داد.
آمریکا جمعه یک سامانه پدافندی حکومت ایران را هدف گرفت
شامگاه جمعه ۱۵ آبان، رسانه‌های ایران از شنیده شدن صدای انفجار و اصابت دو پرتابه در منطقه سوزا در جزیره قشم خبر دادند. دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گفت نیروهای آمریکایی در عملیاتی محدود یک سامانه پدافند هوایی حکومت ایران را هدف قرار داده‌اند.
اکسیوس نیز گزارش داد حمله به یک پرتابگر پدافندی در قشم پس از آن انجام شد که از آن پرتابگر به سوی یک جنگنده آمریکایی موشک شلیک شد. ارتش جمهوری اسلامی نیز ادعا کرد پدافند هوایی این کشور یک پهپاد آمریکایی از نوع «ام‌کیو-۹» را بر فراز قشم سرنگون کرده است.
