اولین پسلرزههای شکست انتخاباتی در کاخ سفید؛ میلر جایگزین سوزی وایلز شد
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۱۵ آبان، سه روز پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای کنگره، از جایگزینی سوزی وایلز، رییس دفتر کاخ سفید، با استیون میلر، یکی از نزدیکترین مشاوران خود و از طراحان اصلی سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی دولت، خبر داد.
این تغییر که از دوشنبه آینده اجرایی خواهد شد، مهمترین جابهجایی در حلقه نزدیکان ترامپ از آغاز دور دوم ریاستجمهوری او به شمار میرود و در شرایطی صورت میگیرد که دموکراتها کنترل هر دو مجلس کنگره آمریکا را به دست آوردهاند.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشیال اعلام کرد استیون میلر، معاون کنونی رییس دفتر کاخ سفید، از دوشنبه ۱۸ آبان، رییس جدید دفتر رییسجمهوری خواهد بود.
او از میلر بهعنوان یکی از مورداعتمادترین مشاوران خود نام برد و درباره سوزی وایلز نوشت که او عملکردی فوقالعاده داشته و از این پس به تشکیلات سیاسی ترامپ منتقل خواهد شد.
ترامپ در این پیام از وایلز برای خدماتش در سمت رییس دفتر کاخ سفید تشکر کرد، اما توضیحی درباره دلایل تصمیم خود برای برکناری او ارائه نداد.
شبکه سیبیاس نیوز بهنقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که وایلز پنجشنبهشب استعفای خود را به ترامپ ارائه کرده بود. با وجود این، هنوز روشن نیست کنارهگیری او تصمیمی داوطلبانه بوده یا در پی فشارهای داخلی کاخ سفید صورت گرفته است.
سوزی وایلز نیز در پیامی که بعدازظهر جمعه بهوقت محلی در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نوشت: «امروز آخرین روز کاری من در مقام رییس دفتر کاخ سفید است.»
او خدمت در دولت ترامپ را افتخاری بزرگ خواند و گفت به دستاوردهای مشترکشان، از تقویت امنیت مرزها و کاهش مالیاتها تا تقویت اقتصاد آمریکا، افتخار میکند.
وایلز همچنین از همکاران خود قدردانی کرد و تأکید کرد که اگرچه نقش او تغییر میکند، تعهدش به رییسجمهوری و ماموریت دولت همچنان پابرجا خواهد ماند.
تغییر در کاخ سفید پس از شکست انتخاباتی جمهوریخواهان
برکناری وایلز تنها سه روز پس از انتخابات سوم نوامبر صورت گرفته است؛ انتخاباتی که در آن جمهوریخواهان اکثریت خود را در هر دو مجلس نمایندگان و سنا از دست دادند و دموکراتها توانستند کنترل کنگره را به دست بگیرند.
نتایج این انتخابات فشارهای سیاسی بر ترامپ را افزایش داده و بحثهایی را درباره ضرورت تغییر در کابینه و ترکیب مشاوران ارشد او به راه انداخته است. در روزهای گذشته گمانهزنیها درباره سرنوشت پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، بالا گرفته است با این حال ترامپ با دفاع از عملکرد هگست تاکید کرده که قصد برکناری او را ندارد.
پیش از این نیز گزارشهایی درباره احتمال تغییر رییس دفتر کاخ سفید در رسانههای آمریکایی منتشر شده بود.
روزنامه واشینگتنپست ۲۴ مهر، حدود سه هفته پیش از برکناری وایلز، در گزارشی بهنقل از ۲۰ تن از کارکنان، مشاوران و افراد نزدیک به رییسجمهوری آمریکا از تشدید رقابتهای داخلی بر سر قدرت در کاخ سفید خبر داده بود.
بر اساس این گزارش، استیون میلر، بیل پولتی، مقام ارشد حوزه مسکن، و لی زلدین، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، از جمله کسانی بودند که نامشان بهعنوان جانشین احتمالی وایلز مطرح شده بود.
واشینگتنپست همچنین گزارش داده بود که برخی تصمیمهای ترامپ بدون مشورت با وایلز اتخاذ شده و همین مساله گمانهزنیها درباره تضعیف موقعیت او را تقویت کرده است. مقامهای کاخ سفید در آن زمان این گزارشها را رد کرده بودند.
ترامپ نیز ۲۴ مهر در پاسخ به پرسش خبرنگاران، احتمال کنار گذاشتن وایلز را قاطعانه رد کرده و گفته بود هیچ شانسی برای چنین تغییری وجود ندارد.
او گزارشهای مربوط به احتمال برکناری رئیس دفتر خود را «اخبار جعلی» خوانده و تاکید کرده بود که وایلز برای مدت طولانی در کنار او باقی خواهد ماند.
سوزی وایلز؛ از مدیریت کارزار انتخاباتی تا ریاست دفتر کاخ سفید
سوزی وایلز، ۶۹ ساله، از باسابقهترین چهرههای تشکیلات انتخاباتی حزب جمهوریخواه و نخستین زنی بود که به ریاست دفتر کاخ سفید منصوب شد.
او از سال ۲۰۱۶ در کارزارهای انتخاباتی ترامپ فعالیت داشت و در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ نقش اصلی را در مدیریت ستاد انتخاباتی او بر عهده گرفت.
وایلز بهویژه بهدلیل ایجاد نظم در تشکیلات انتخاباتی ترامپ و مدیریت روابط میان گروههای مختلف مشاوران و نزدیکان او شناخته میشد.
ترامپ پس از پیروزی در انتخابات ۲۰۲۴، با تمجید از عملکرد وایلز، او را به ریاست دفتر کاخ سفید منصوب کرد. او همچنین طولانیترین دوره ریاست دفتر در میان روسای دفتر ترامپ را تجربه کرد؛ رییسجمهوری آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری خود چهار بار رییس دفترش را تغییر داده بود.
با این حال، موقعیت وایلز در ماههای گذشته با حاشیههایی نیز همراه شده بود.
مجله ونیتیفر در دسامبر ۲۰۲۵ مجموعه مصاحبههایی با او منتشر کرد که در آن درباره ترامپ و شماری از مقامهای ارشد دولت، از جمله جیدی ونس و پم باندی، اظهارات انتقادی مطرح کرده بود.
وایلز بعدا نحوه ارائه این مصاحبهها را گمراهکننده خواند. ترامپ نیز در آن زمان از او حمایت کرد. روشن نیست که برکناری وایلز تا چه اندازه به این مصاحبهها ربط داشته است.
استیون میلر از سال ۲۰۱۶ در حلقه نزدیکان ترامپ حضور داشته و از شناختهشدهترین چهرههای جناح سختگیر دولت او به شمار میرود.
میلر در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ مشاور ارشد سیاستگذاری بود و در دوره دوم، علاوه بر معاونت رییس دفتر کاخ سفید، بهعنوان مشاور امنیت داخلی فعالیت کرده است.
میلر از معماران اصلی سیاستهای محدودکننده مهاجرت، افزایش اخراج مهاجران فاقد مدارک اقامتی و تشدید کنترل مرزهای آمریکا بوده است.
انتصاب او به ریاست دفتر کاخ سفید میتواند پیامدهایی فراتر از تغییر یک مقام اجرایی داشته باشد؛ زیرا رییس دفتر مسئول هماهنگی فعالیتهای کاخ سفید، مدیریت دسترسی به رییسجمهوری و پیگیری اجرای اولویتهای دولت است.
میلر برخلاف وایلز، که عمدتا بهعنوان مدیری تشکیلاتی و هماهنگکننده شناخته میشد، نقش برجستهتری در تدوین و دفاع عمومی از سیاستهای دولت ترامپ داشته است.
احتمال دوقطبیتر شدن فضای سیاسی در واشینگتن
بهگزارش سیبیاس نیوز انتصاب میلر، با وجود شکست جمهوریخواهان در انتخابات، نشاندهنده تمایل ترامپ به ادامه رویکرد کنونی خود در اداره دولت است.
این شبکه همچنین اشاره کرده است که میلر در میان دموکراتهای کنگره مخالفان سرسختی دارد و ارتقای او میتواند روابط کاخ سفید با اکثریت جدید دموکرات در کنگره را به سمت رویارویی بیشتر سوق دهد.
این تغییر در شرایطی صورت میگیرد که دولت ترامپ علاوه بر مخالفتهای داخلی درباره سیاستهای مهاجرتی و اقتصادی، با اختلاف نظر بر سر ادامه جنگ ایران و هزینههای آن نیز روبهرو است.
با این حال، هنوز مشخص نیست انتصاب میلر چه تاثیری بر روند تصمیمگیری کاخ سفید درباره مذاکرات با جمهوری اسلامی، ازسرگیری احتمالی عملیات نظامی یا دیگر موضوعات سیاست خارجی آمریکا خواهد داشت و یا دامنه تغییرات در دولت ترامپ تا کجا گسترش خواهد یافت.
عکس آرشیوی از تبلیغات انتخاباتی نتانیاهو در کنار ترامپ، تلآویو، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، جمعه ۱۵ آبان در نخستین واکنش خود به اعلام غیرمنتظره دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر توقف کامل کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل در پایان سال جاری، این موضوع را تکذیب نکرد.
دفتر نخستوزیر اسرائیل در بیانیهای درباره توقف بسته کمک سالانه چهار میلیارد دلاری در پایان امسال، گفت گذار روابط آمریکا و اسرائیل «از کمک به مشارکت» نشاندهنده استحکام روابط دو کشور است.
ترامپ صبح سهشنبه، همزمان با برگزاری انتخابات میاندورهای آمریکا، گفت ایالات متحده تا پایان سال ۲۰۲۶ ارائه کمک نظامی سالانه چهار میلیارد دلاری به اسرائیل را متوقف خواهد کرد.
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، پنجشنبه به سیانان گفت که از اظهارات ترامپ شوکه شده است.
بنا بر گزارشها، این اظهارات دگیر مقامهای امنیتی و مالی اسرائیل را نیز غافلگیر کرده است زیرا تفاهمنامه کنونی کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل که سالانه سه میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار در اختیار این کشور قرار میدهد، تا پایان سپتامبر ۲۰۲۸ اعتبار دارد.
بهنوشته تایمز اسرائیل اگرچه نتانیاهو پیشتر بهطور علنی درباره پایان دادن به کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل سخن گفته بود، منظور او اجرای تدریجی این روند طی یک دهه آینده بود، نه توقف یکباره آن.
با این حال، دفتر نخستوزیر اسرائیل در بیانیهای که جمعه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نشان داد که ساختار روابط آمریکا و اسرائیل در حال تغییر خواهد بود و اظهارات ترامپ را نیز رد نکرد.
در این بیانیه آمده است: «کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل همواره موضوع توافق دوحزبی بوده است. اسرائیل از این کمکها هم برای دفاع از خود و هم برای مقابله با دشمنانی استفاده کرده که آمریکا و غرب را تهدید میکنند.»
در بیانیه دفتر نخستوزیری اسرائیل افزوده شده است: «امروز اسرائیل از اقتصادی قدرتمند و باثبات برخوردار است. اقدام نخستوزیر نتانیاهو و رییسجمهوری ترامپ برای گذار از کمک به مشارکت، نشاندهنده استحکام و بلوغ روابط ما و توانایی این روابط برای سازگاری و حفظ قدرت خود در گذر زمان است.»
این پیام همراه با بخشی از مصاحبه دورون اشپیلمان، سخنگوی دفتر نخستوزیر، با شبکه فاکس نیوز منتشر شد. او در این مصاحبه گفت: «اگرچه این کمکها فوقالعاده مهم بودهاند، نخستوزیر در همکاری با رییسجمهوری ترامپ تلاش کرده است گذار مناسبی از کمکهای مالی به سمت مشارکت و سرمایهگذاری متقابل انجام شود.»
اشاره بیانیه به حمایت دوحزبی ظاهرا ناظر به پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای بود. در سالهای اخیر، دموکراتها بهویژه بیش از پیش با ارائه کمک به اسرائیل مخالفت کردهاند، هرچند ترامپ نیز این کمکها را زیر سوال برده است.
موضع دفتر نتانیاهو با اظهارات روز پنجشنبه اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، تفاوت داشت. هرتزوگ با ابراز نگرانی از این خبر گفت اعلام آن «مانند صاعقهای از آسمان صاف بر سرم فرود آمد».
او یادآور شد تفاهمنامه کنونی تا سال ۲۰۲۸ اعتبار دارد.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز پنجشنبه در مصاحبهای با شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل درباره این موضوع سخن گفت و اعلام کرد مطمئن نیست کمکهای نظامی بلافاصله متوقف خواهند شد یا در پایان سال ۲۰۲۸.
بر اساس آمار شورای روابط خارجی آمریکا، اسرائیل از زمان تاسیس خود در سال ۱۹۴۸ تاکنون، با احتساب تورم، بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار کمک اقتصادی و نظامی از آمریکا دریافت کرده است؛ رقمی که بهمراتب بیشتر از کمکهای دریافتی هر کشور دیگری از سال ۱۹۴۶ تاکنون است.
آمریکا هنگام امضای پیمان صلح سال ۱۹۷۹ میان اسرائیل و مصر با میانجیگری واشینگتن، متعهد شد سالانه میلیاردها دلار کمک نظامی در اختیار این دو کشور قرار دهد.
اگرچه کمکهای آمریکا زمانی بخش قابلتوجهی از هزینههای نظامی اسرائیل را تشکیل میداد، سهم آنها از این هزینهها در سالهای اخیر و همزمان با شکوفایی اقتصاد اسرائیل به میزان چشمگیری کاهش یافته است.
کنست در ماه مارس بودجهای را تصویب کرد که در آن رقم بیسابقه ۱۴۳ میلیارد شکل (۴۵ میلیارد دلار)، معادل حدود ۱۷ درصد کل بودجه، به وزارت دفاع اختصاص یافت.
در ماه ژوئیه نیز وزارت دارایی موافقت کرد ۱۵ میلیارد شکل دیگر (۵ میلیارد دلار) فورا به وزارت دفاع منتقل کند؛ هرچند مقامهای دفاعی میگویند همچنان کسری بودجهای معادل ۴۰ میلیارد شکل (۱۲ میلیارد دلار) وجود دارد.
بهنوشته تایمز اسرائیل بخشی از تلاش این کشور برای پایان دادن به دریافت کمکهای آمریکا، ناشی از نارضایتیهایی است که در جریان جنگ غزه به وجود آمد؛ زمانی که شماری از متحدان اسرائیل عرضه تسلیحات به این کشور را متوقف کردند.
ارتش اسرائیل در انتظار تصمیم واشینگتن، آمادگی خود را برای حمله احتمالی به جمهوری اسلامی حفظ کرده است. به گزارش واینت، هنوز نشانهای از تقویت گسترده نیروهای آمریکا در منطقه دیده نمیشود و اهداف دو کشور نیز لزوما همسو نیست.
بر اساس گزارش واینت، پس از انتخابات اسرائیل و آمریکا، احتمال حمله به ایران همچنان مطرح است. با این حال، تحرکات نظامی آمریکا تاکنون به تقویت نیروها در جنوب اسرائیل و چند جابهجایی نهچندان غیرعادی در دریای عرب محدود بوده است.
مقامهای دفاعی تاکید دارند که این وضعیت میتواند بسته به تصمیمهای واشینگتن و اهداف عملیات احتمالی، بهسرعت تغییر کند. ارتش اسرائیل نیز ضمن ادامه فعالیتهای معمول، رویههای عملیاتی خود را بازبینی میکند و برای احتمال ازسرگیری نبرد آماده میماند.
اهداف اسرائیل و آمریکا ممکن است متفاوت باشد به نوشته واینت، اسرائیل و آمریکا عملیات پیشین موسوم به «شیر غران» را با هدف مشترک تضعیف حکومت ایران آغاز کردند، اما اکنون درباره هدف مرحله احتمالی بعدی، لزوما دیدگاه یکسانی ندارند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از سرنگونی حکومت ایران سخن میگوید. در مقابل، برخی در آمریکا خواهان عملیاتی شدید و سریع هستند که حکومت ایران را تضعیف کند و برای دستیابی به توافق هستهای بهتر، از موضعی نامساعد به پای میز مذاکره بکشاند.
بر اساس این گزارش، چنین توافقی میتواند پس از عملکرد ضعیف جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، بهعنوان دستاوردی برای دونالد ترامپ مطرح شود.
اختلاف فرمانده ارتش با نتانیاهو پیش از انتخابات بالا گرفت واینت گزارش داد پیش از انتخابات اسرائیل، تمایل نتانیاهو و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، به اجرای عملیاتی مشخص در ایران، به تنش با ایال زامیر، رییس ستاد کل ارتش، انجامید.
بر اساس این روایت، زامیر نگران بود آغاز عملیاتی بزرگ علیه حکومت ایران به لغو انتخابات منجر شود و با همراهی آمریکاییها مانع اجرای آن شد.
فرماندهان ارشد ارتش در دوره انتخابات، برای دور نگه داشتن نیروهای مسلح از رقابتهای سیاسی، نشستهای توجیهی و گفتوگوهای پسزمینهای با رسانهها را تقریبا متوقف کردند. پس از انتخابات نیز نگرانی درباره پیامدهای عملیات بزرگ علیه حکومت ایران، از جمله آسیب به مناطق داخلی اسرائیل و تاثیر بر تحولات سیاسی، ادامه دارد.
احتمال گسترش نبرد به لبنان بررسی میشود برنامهریزان نظامی اسرائیل این احتمال را نیز در نظر گرفتهاند که عملیات علیه حکومت ایران با دور تازهای از نبرد در لبنان همراه شود.
نیروهای اسرائیلی در امتداد مرز لبنان به عملیات پاکسازی ادامه میدهند، اما بخش قابلتوجهی از فعالیت آنها اکنون بر آمادهسازی مواضع و تطبیق شیوههای عملیاتی با شرایط زمستان متمرکز است. ارتش همچنین طرحهایی برای حمله احتمالی به حزبالله در جنوب لبنان آماده میکند.
گسترش شهرکنشینی فشار بر ارتش را بیشتر کرده است در کرانه باختری، ارتش اسرائیل میکوشد از تشدید درگیریها جلوگیری کند و به نوشته واینت، تا حدودی توانسته زنجیره حملات افراد و هستههای محلی را مختل کند.
همزمان، ایجاد شهرکها و پایگاههای شهرکنشینی، بهویژه در شمال کرانه باختری و منطقه بنیامین، شتاب گرفته است. ارزیابی مطرحشده در گزارش این است که نزدیک شدن مخالفان نتانیاهو به تشکیل دولت یا ادامه کار دولت موقت تا انتخاباتی دیگر، میتواند این روند را تسریع کند.
یک مقام ارشد امنیتی با هشدار درباره افزایش جرائم با انگیزه ملیگرایانه گفت گسترش شهرکها و افزایش شمار افرادی که به آنها نقلمکان میکنند، فشار شدیدی بر ارتش اسرائیل وارد کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در پی شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای و افزایش درخواستها برای برکناریاش، از جنگ با حکومت ایران و عملکرد خود دفاع کرد. دونالد ترامپ نیز بار دیگر از ادامه کار او حمایت کرد.
هگست پنجشنبه در ویدئویی نزدیک به شش دقیقه که مقابل پنتاگون ضبط شده بود، جنگ با حکومت ایران را «تلاشی شجاعانه و تاریخی» خواند و گفت آمریکا برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
این موضعگیری در حالی صورت گرفت که جمهوریخواهان کنترل کنگره را از دست دادهاند و ترامپ و معاونش، جیدی ونس، نارضایتی رایدهندگان از جنگ را مستقیما به شکست انتخاباتی حزب مرتبط دانستهاند.
هگست همچنین از کنگره خواست بودجه ارتش را در هفتههای آینده تصویب کند. درخواست بودجه ۱.۵ تریلیون دلاری وزارت جنگ با مخالفتهایی در میان قانونگذاران روبهرو شده است.
ترامپ از هگست حمایت کرد ترامپ عصر پنجشنبه در دفتر بیضیشکل کاخ سفید گفت وزیر جنگ «عملکرد فوقالعادهای» داشته است. او با اشاره به کاهش شمار ژنرالها در دوره هگست، بار دیگر از اقدامات او دفاع کرد.
ایبیسی نیوز، نیز گزارش داد ترامپ با وجود دریافت شکایتهایی درباره هگست، گفته است قصد دارد او را در سمت خود نگه دارد. رییسجمهوری آمریکا همچنین اذعان کرده که پس از تسلط دموکراتها بر سنا، گرفتن رأی تایید برای وزیر جنگ جایگزین دشوار خواهد بود.
به نوشته واشینگتنپست، همزمان با انتشار ویدئوی هگست، حساب رسمی کاخ سفید و شماری از منصوبان سیاسی پنتاگون کارزاری هماهنگ در شبکههای اجتماعی با شعار «بایستید. بجنگید. از جمهوری دفاع کنید» به راه انداختند.
طرح استیضاح در مجلس نمایندگان پیگیری میشود توماس مسی، نماینده جمهوریخواه کنتاکی و از مخالفان جنگ، تلاش برای استیضاح هگست را رهبری میکند. بر اساس گزارش واشینگتنپست، رایگیری درباره این طرح ممکن است از هفته آینده برگزار شود.
هگست در ویدئوی خود مسی را «نمایندهای ناراضی و شکستخورده» خواند و بندهای پیشنهادی استیضاح را «ساختگی» توصیف کرد. او همچنین منتقدانش در میان دموکراتها و آنچه «دولت پنهان» نامید، به تلاش برای تخریب شخصیت خود متهم کرد و گفت عقبنشینی نخواهد کرد.
در مقابل، آستین اسکات، نماینده جمهوریخواه جورجیا، تاکید کرد تصویب بودجه و لایحه سالانه سیاست دفاعی به حمایت هر دو حزب نیاز دارد. او گفت وظیفه وزیر جنگ ایجاد ائتلاف در داخل و خارج برای حفاظت از آمریکاست و افزود: «اگر او این کار را کرده بود، این جنگ تا حالا تمام شده بود.»
جیسون کرو، نماینده دموکرات کلرادو، نیز هگست را متهم کرد که پس از ناکامی در حمایت از نیروهای نظامی و آغاز جنگهای بیپایان تازه، برای حفظ سمت خود تلاش میکند.
دموکراتها وعده تحقیق درباره جنگ را دادهاند رهبران دموکرات گفتهاند پس از به دست گرفتن قدرت در ژانویه، درباره عملکرد وزیر جنگ تحقیق خواهند کرد. جنگ با حکومت ایران، تایید حملات به افراد مظنون به قاچاق مواد مخدر، برکناری فرماندهان نظامی و برچیدن برنامههای تنوع در وزارت جنگ از محورهای اعلامشده این تحقیقات است.
به نوشته واشینگتنپست جنگی که از اسفند سال گذشته با حملات اسرائیل و آمریکا آغاز شد، بسته شدن تنگه هرمز از سوی حکومت ایران و افزایش قیمت بنزین در پی آن، فشار هزینههای زندگی را به یکی از موضوعات اصلی انتخابات آمریکا تبدیل کرد؛ موضوعی که اکنون به فشار سیاسی بر وزیر جنگ نیز دامن زده است.
دونالد ترامپ پس از دیدار با مشاوران امنیت ملی خود گفت بهزودی درباره ازسرگیری جنگ تمامعیار علیه حکومت ایران تصمیم میگیرد. همزمان، میانجیهای منطقهای طرحی برای کاهش تنش و بازگشت به مذاکرات هستهای را پیگیری میکنند.
به گزارش اکسیوس، رییسجمهوری آمریکا پس از پایان انتخابات میاندورهای، سه گزینه را بررسی میکند: آغاز حملات تازه، ادامه فشار اقتصادی بر حکومت ایران یا دستیابی به توافقی که شامل امتیازهای قابلتوجه به تهران باشد.
دو مقام آمریکایی گفتند ترامپ و مشاوران ارشد امنیت ملی او پنجشنبه، ۱۵ آبان، در چارچوب جلسه هفتگی ارائه گزارش اطلاعاتی، برای نخستین بار پس از انتخابات درباره ایران تشکیل جلسه دادند.
ترامپ پس از این نشست در دفتر بیضیشکل کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «حالا تصمیم میگیریم.» او احتمال حملات بیشتر برای اطمینان از نابودی برنامه هستهای ایران و جلوگیری از احیای آن را مطرح کرد و افزود: «ترجیح میدهم اگر ممکن باشد، بقیه کشور را ویران نکنم، اما شاید مجبور شوم. بهزودی خواهید فهمید.»
میانجیها طرحی برای بازگشت به مذاکرات را پیگیری میکنند همزمان با بررسی گزینههای آمریکا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه چندین تماس تلفنی با میانجیهای منطقهای از قطر، عربستان سعودی، ترکیه، امارات متحده عربی، عمان و مصر داشت.
به نوشته اکسیوس، میانجیهای قطری درباره پیشنویس طرحی با تهران و کاخ سفید گفتوگو میکنند که بر اساس آن، دو طرف طی دو روز اقداماتی برای اعتمادسازی و حرکت به سوی توافقی گستردهتر انجام میدهند.
منابع منطقهای گفتند در روز نخست، آمریکا محاصره دریایی را لغو و بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد میکند. در مقابل، تهران بهطور رسمی از آژانس بینالمللی انرژی اتمی دعوت میکند بر پایه توافق یک سال پیش در قاهره، بازرسان خود را به تاسیسات هستهای بمبارانشده بفرستد.
طبق این پیشنهاد، در روز دوم تنگه هرمز بازگشایی میشود و پس از آن، مذاکرات هستهای با تمرکز بر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران از سر گرفته خواهد شد.
رضایی در دیدار با پوتین بر شروط تهران تاکید کرد در ادامه رایزنیها، محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران، که اکسیوس از او به عنوان یکی از چهرههای کلیدی مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا نام برده است، پنجشنبه در کرملین با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار کرد.
رضایی گفت پیامی از مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به پوتین رسانده و رییسجمهوری روسیه نیز برای کمک به پایان دادن به جنگ اعلام آمادگی کرده است.
او پس از این دیدار گفت تهران هفت شرط در زمینه دیپلماسی به واشینگتن اعلام کرده است و تا زمانی که آمریکا آنها را برآورده نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد و مذاکرهای انجام نخواهد گرفت.
سنتکام آمادگی برای عملیات احتمالی را تکمیل میکند یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، در حال نهایی کردن آمادگیها برای ازسرگیری احتمالی عملیات رزمی گسترده در ایران است، اما هنوز دستور تازهای از واشینگتن دریافت نکرده است.
این گزارش ورود سومین گروه ضربت ناو هواپیمابر آمریکا به خاورمیانه را یکی از نشانههای احتمالی تدارک حملات مجدد دانسته است.
با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی، ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و گروه همراه آن از روز جمعه توقفی چندروزه در سنگاپور خواهند داشت و پیش از اواسط نوامبر به حوزه مسئولیت سنتکام نخواهند رسید.
هیات تحریریه والاستریت ژورنال در سرمقالهای نوشت جیدی ونس با نسبتدادن شکست انتخاباتی جمهوریخواهان به جنگ ایران و درخواست علنی برای پایان آن، عوامل دیگر شکست را نادیده میگیرد و قدرت چانهزنی آمریکا در برابر تهران را کاهش میدهد.
این روزنامه در سرمقاله چهارم نوامبر خود، معاون رییسجمهوری آمریکا را متهم کرد که پس از شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، میکوشد مسئولیت را از خود دور کند و همزمان برای نامزدی ریاستجمهوری موقعیت بسازد.
به ارزیابی هیات تحریریه، اظهارات علنی ونس درباره ضرورت پایان جنگ، در مقطعی حساس به حکومت ایران پیام استیصال میدهد و آزادی عمل دونالد ترامپ را محدود میکند.
سرمقاله میگوید ونس عوامل دیگر شکست را نادیده گرفته است ونس صبح پس از انتخابات در ایکس نوشت: «دلیل واقعی شکست ما روشن است. دلیل شکست ما جنگ است.»
والاستریت ژورنال در نقد این ارزیابی به نظرسنجی سراسری از رایدهندگان هنگام خروج از حوزههای رایگیری استناد کرد. بر اساس ارقام نقلشده در سرمقاله، ۹۰ درصد رایدهندگان فساد و ۸۹ درصد هزینه زندگی را در تصمیم خود برای رایدادن دارای اهمیتی حیاتی یا زیاد دانستهاند. این نسبت برای مهاجرت ۷۳ درصد و برای جنگ ایران ۷۴ درصد بوده است.
هیات تحریریه نوشت ونس به فساد و تعرفهها اشاره نکرده و درباره مهاجرت نیز بهجای بررسی پیامدهای اجرای سختگیرانه سیاستهای دولت، درباره درخواست «جناح سنتی و مسلط حزب» برای عفو مهاجران هشدار داده است؛ درحالیکه به نوشته روزنامه، هیچ جمهوریخواهی چنین درخواستی مطرح نکرده است.
سرمقاله این رویکرد را گزینشی دانست و استدلال کرد ونس خود از حامیان سرسخت تعرفهها و محدودیتهای مهاجرتی است، اما در جریان جنگ، منابع ناشناس در گفتوگو با رسانهها او را مخالف حمله به ایران معرفی کردهاند.
روزنامه دفاع ونس از دیپلماسی را زیر سوال برد به نوشته والاستریت ژورنال، ونس با استناد به دادههایی منتشرنشده از دوستی که نامش را نبرده، گفته است پایان جنگ میتواند رایدهندگان جمهوریخواهِ رویگردان از حزب را بازگرداند.
او همچنین توصیه به یافتن «راهحلی دیپلماتیک برای درگیری» را ستوده است. هیات تحریریه والاستریت ژورنال در مقابل، تاکید کرد همین رویکرد پس از شش هفته نخست جنگ، با آتشبس آوریل و توافق ژوئن، درگیری را طولانیتر کرده است؛ توافقی که به نوشته سرمقاله، حکومت ایران بلافاصله نقض کرد.
روزنامه میان توصیه داخلی به پایان جنگ و بیان علنی آن تفاوت گذاشت و استدلال کرد انتشار چنین موضعی در شبکههای اجتماعی، به تهران نشان میدهد که در مذاکرات هستهای و تنگه هرمز دست بالا را دارد.
به ارزیابی سرمقاله، پایان جنگ ممکن است به امتیازی از سوی حکومت ایران تبدیل شود والاستریت ژورنال نوشت ترامپ پایان محاصره بنادر ایران و عملیات نظامی را امتیازی از سوی آمریکا تلقی کرده که تهران باید در مقابل آن امتیازهای قابلتوجهی بدهد.
به ارزیابی هیات تحریریه والاستریت ژورنال، موفقیتهای اخیر آمریکا در تنگه هرمز قدرت چانهزنی ترامپ را افزایش داده، اما اعلام نیاز سیاسی جمهوریخواهان به پایان جنگ میتواند این معادله را معکوس کند: پایان درگیری به امتیازی از سوی [حکومت] ایران تبدیل شود که واشینگتن ناچار باشد بهایش را بپردازد.
سرمقاله تاکید کرد ونس شروطی برای تضمین صلح ارائه نکرده و تمرکز او بر خروج از جنگ، به «توصیه علنی به تسلیم» نزدیک شده است.
هیات تحریریه والاستریت ژورنال همچنین احتمال داد هدف این موضعگیری محدودکردن گزینههای ترامپ باشد و ادامه نقش ونس بهعنوان مذاکرهکننده ارشد آمریکا با حکومت ایران را از نظر اعتبار زیر سوال برد.
جنگ نامحبوب است، اما تعرفهها نیز با مخالفت گسترده روبهرو هستند والاستریت ژورنال نقش جنگ در شکست جمهوریخواهان را رد نکرد. این روزنامه جنگ ایران، اجرای پرنوسان و نامنسجم آن و افزایش طولانیمدت قیمت سوخت را بخشی از دلایل شکست دانست.
بااینحال، سرمقاله یادآور شد میزان رضایت از عملکرد اقتصادی ترامپ پیش از آغاز جنگ نیز کاهش یافته بود: از ۵۲ درصد در پایان دوره نخست ریاستجمهوری او به ۳۸ درصد در زمان آغاز جنگ و سپس به ۲۹ درصد در اکتبر.
بر اساس ارقام نظرسنجی نقلشده در سرمقاله، ۶۳ درصد رایدهندگان حمله به ایران را تصمیمی اشتباه و ۳۷ درصد آن را درست دانستهاند. در مورد تعرفهها، ۶۶ درصد گفتهاند این سیاست به اقتصاد آسیب زده و تنها ۲۱ درصد آن را مفید ارزیابی کردهاند. همچنین ۵۸ درصد معتقد بودهاند دولت ترامپ در اجرای سیاستهای مهاجرتی زیادهروی کرده است.
پیشنهاد تغییر رابطه با اسرائیل نیز هدف انتقاد قرار گرفت هیات تحریریه نوشت فهرست پیشنهادهای ونس برای بازگرداندن رایدهندگان ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴، نشانهای از بازنگری انتقادی در نقش خود او ندارد.
روزنامه بهویژه پیشنهاد «تغییر رابطه با اسرائیل» را نقد کرد و آن را همسو با پیام محافل پادکستی دانست که به تعبیر سرمقاله، بر یهودیان تمرکز وسواسگونه دارند. والاستریت ژورنال، تاکر کارلسون، دوست و متحد ونس، را چهره محوری این جریان معرفی کرد.
سرمقاله در همین زمینه نوشت تنها چهار درصد رایدهندگان در نظرسنجی خروج از حوزهها، مسائل سیاست خارجی را اولویت نخست خود دانستهاند.
ترامپ بر ضرورت جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای تاکید کرد ونس در دفاع از موضع خود نوشته بود کسانی که جنگ را ارزشمند میدانند، باید توضیح دهند چرا پرداخت هزینه ازدستدادن سنا برای شش سال آینده ارزش داشته است.
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ در پاسخ، یکبار ارزیابی معاونش درباره هزینه سیاسی جنگ را «تا حد زیادی درست» خواند و بار دیگر گفت ایران «بخشی از ماجرا» بوده است.
بااینحال، رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد، همان تصمیم را خواهد گرفت، زیرا از نظر او جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای در بلندمدت ضروری است.
هیات تحریریه در پایان، با این ارزیابی که آمریکا در تنگه هرمز دست بالا را دارد و محاصره موثر بوده است، پرسید آیا ترامپ پس از پرداخت هزینه سیاسی سنگین جنگ، توصیه ونس را میپذیرد و درگیری را با شروطی پایان میدهد که از نگاه جهان، پیروزی [حکومت] ایران تلقی شود.