اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل شامگاه شنبه ۱۶ آبان گادی آیزنکوت، سرسخت‌ترین رقیب بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، را مامور تلاش برای تشکیل دولت جدید کرد. این ماموریت یکشنبه به طور رسمی به آیزنکوت ابلاغ خواهد شد.
این تصمیم پس از انتخاباتی اتخاذ شد که به بن‌بست انجامید و هیچ‌یک از این دو سیاستمدار نتوانستند مسیر روشنی برای دستیابی به قدرت پیدا کنند.
نتانیاهو، باسابقه‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل، در تلاش است در قدرت باقی بماند. ائتلاف مذهبی و ملی‌گرای او در انتخابات ۲۷ اکتبر اکثریت خود را از دست داد، با این حال توانست به‌عنوان بزرگ‌ترین بلوک پارلمانی از انتخابات بیرون آید.
آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، از ائتلاف با احزاب عرب خودداری کرده است؛ احزابی که با حمایت آنها می‌تواند اکثریت کرسی‌های پارلمان را به دست آورد. با این حال، رهبران احزاب عرب که از آنچه سیاست‌های نژادپرستانه نتانیاهو و متحدان راست افراطی او می‌خوانند خشمگین هستند، همچنان آیزنکوت را برای دریافت نخستین ماموریت تشکیل دولت معرفی کردند. این اقدام باعث شد او بیشترین حمایت را در میان نامزدها به دست آورد.
سخنگوی اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، گفت: «رییس‌جمهوری هرتزوگ از گادی آیزنکوت دعوت کرده است فردا در اقامتگاه ریاست‌جمهوری حضور یابد تا ماموریت تشکیل دولت به او واگذار شود.»
مقام ریاست‌جمهوری اسرائیل عمدتا تشریفاتی است، اما یکی از مسئولیت‌های آن پس از انتخابات، انتخاب نامزدی برای تشکیل دولت ائتلافی است.
دولت وحدت ملی؟
ساعاتی پیش از اعلام واگذاری ماموریت تشکیل دولت جدید به گادی آیزنکوت از سوی رییس‌جمهوری اسرائیل، بنیامین نتانیاهو در پیامی ویدیویی با هشدار درباره تشکیل دولتی متکی به حمایت احزاب عرب، خواستار تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت همه احزاب «اردوگاه ملی» و احزاب صهیونیستی شد و گفت چنین دولتی تهدید هسته‌ای جمهوری اسلامی را برای همیشه از میان خواهد برد.
نتانیاهو گفت: «تنها یک انتخاب وجود دارد: نه خودکشی ملی، بلکه وحدت ملی. من خواستار تشکیل دولت وحدت ملی هستم؛ دولتی که تمام احزاب اردوگاه ملی و همه احزاب صهیونیستی را در بر بگیرد که می‌خواهند کشور ما را به‌عنوان تنها کشور ملت یهود حفظ کنند.»
او افزود: «دولت وحدت ملی تهدید هسته‌ای ایران را برای همیشه از میان خواهد برد، اسرائیل را به‌عنوان کشوری یهودی حفظ خواهد کرد و وحدت را به میان ما بازخواهد گرداند. از این رو، از همه می‌خواهم در این مقطع سرنوشت‌ساز مسئولیت‌پذیر باشند. این ضرورت امروز است. این ضرورتی برای بقای ماست.»
اندکی پس از انتشار این ویدیو، حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، بنیامین نتانیاهو را به دورویی متهم کرد. این حزب نتانیاهو را به‌دلیل «ایجاد شکاف» در جامعه اسرائیل و تضعیف دولت‌های وحدت ملی پیشین که خود تشکیل داده بود، مورد انتقاد قرار داد.
حزب یاشار با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: «اگر لیکود و دوستانش ناگهان به ”وحدت” و تشکیل دولتی فراگیر علاقه‌مند شده‌اند، می‌توانند علنا اعلام کنند که اتحاد خود با افراط‌گرایان را منحل می‌کنند، چهار اصل گادی آیزنکوت را می‌پذیرند و آماده‌اند به دولتی به نخست‌وزیری آیزنکوت بپیوندند. در این صورت، از حضور آنها استقبال خواهیم کرد.»
حزب یاشار در واکنش خود اعلام کرد: «کسی که جامعه اسرائیل را دچار شکاف کرد، آن را از هم گسست و بذر اختلاف را در آن پراکند، تنها اکنون که دریافته روزهای حضورش در قدرت به شماره افتاده است، از "وحدت" سخن می‌گوید.»
این حزب افزود: «وحدت ارزشی مهم برای اسرائیل است، اما نتانیاهو به‌طور نظام‌مند و قاطعانه علیه آن عمل کرده است؛ حتی در جریان دشوارترین جنگ تاریخ ما.»
حزب یاشار در ادامه اعلام کرد: «دولت اضطراری ملی که گادی آیزنکوت تشکیل خواهد داد، تنها شامل نمایندگان کنستی خواهد بود که از چهار اصل تعیین‌شده از سوی آیزنکوت حمایت کنند؛ از جمله به رسمیت شناختن حماس به‌عنوان یک سازمان تروریستی و تعهد به نابودی توان نظامی و قدرت حکمرانی آن.»
سه شرط دیگر آیزنکوت عبارت‌اند از: به‌رسمیت شناختن کشور اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پذیرش ارزش‌های اعلامیه استقلال اسرائیل و خدمت اجباری برای همگان.
ماموریتی دشوار با شانسی نه چندان زیاد
به‌گزارش رویترز انتظار می‌رود پس از مامور شدن آیزنکوت، هفته‌ها مذاکرات طولانی و دشوار آغاز شود. او ۲۸ روز فرصت دارد برای تشکیل دولت تلاش کند و این مهلت ممکن است ۱۴ روز دیگر تمدید شود.
مسیرهای احتمالی آیزنکوت برای دستیابی به قدرت شامل تلاش برای تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب از خارج از دولت، تشکیل ائتلاف با احزاب یهودی افراطی ارتدوکس که او و متحدانش پیش‌تر از همکاری با آنها خودداری کرده‌اند، یا ایجاد دولت وحدت ملی با مشارکت نتانیاهو است.
تحلیلگران می‌گویند احتمال تحقق هر سه گزینه اندک است. اگر آیزنکوت شکست بخورد، نامزد دیگری می‌تواند برای تشکیل دولت تلاش کند و در صورت ناکامی او نیز پارلمان می‌تواند فرد دیگری را معرفی کند. برای این فرایند مهلتی حدود ۱۰۰ روز تعیین شده است. اگر هیچ‌کس موفق نشود، انتخابات دیگری برگزار خواهد شد.
حزب لیکود با کسب ۲۷ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست، بیش از هر حزب دیگری کرسی به دست آورد، اما ائتلاف گسترده‌تر مذهبی و ملی‌گرای نتانیاهو در مجموع تنها ۵۳ کرسی کسب کرد و از اکثریت ۶۱ کرسی فاصله گرفت.
حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت با ۲۱ کرسی به دومین حزب بزرگ تبدیل شد، در حالی که ائتلاف او، متشکل از چهار حزب به رهبری سیاستمداران یهودی با گرایش‌هایی از چپ میانه تا راست‌گرا، تنها ۴۸ کرسی به دست آورد.
دو حزب نماینده اقلیت عرب اسرائیل نیز در مجموع به رکورد بی‌سابقه ۱۹ کرسی دست یافتند.
انتقاد آیزنکوت از خشونت شهرک‌نشینان
آیزنکوت، ۶۶ ساله و فرزند مهاجرانی از مراکش، در صورت رسیدن به نخست‌وزیری نخستین نخست‌وزیر اسرائیل از جامعه یهودیان میزراحی خواهد بود؛ یهودیانی که ریشه خانوادگی آنها به خاورمیانه و شمال آفریقا بازمی‌گردد.
آیزنکوت که شخصیتی کم‌حرف دارد و از حضور پررنگ در رسانه‌ها پرهیز می‌کند، تنها در سال ۲۰۲۲ وارد عرصه سیاست شد. او پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، برای مدتی کوتاه در کابینه جنگ نتانیاهو حضور داشت و سپس به صف مخالفان بازگشت.
او پس از بازگشت به اپوزیسیون، به‌طور علنی از عملکرد و شیوه رهبری نتانیاهو، از جمله مدیریت کارزار نظامی در غزه، انتقاد کرد و سوگند خورد که در دولتی به رهبری او حضور نخواهد یافت.
جایگاه آیزنکوت در افکار عمومی همچنین با هزینه شخصی سنگینی پیوند خورده است که خانواده او از سال ۲۰۲۳ متحمل شده‌اند: یک پسر و دو برادرزاده‌اش هنگام جنگ در غزه کشته شدند.
آیزنکوت در کارزار انتخاباتی بر سوابق امنیتی خود تاکید کرد و به «دکترین ضاحیه» اشاره داشت؛ راهبردی که بر پاسخ دادن به حملات با نیرویی نامتناسب استوار است و او در مقام فرمانده، در جریان جنگ سال ۲۰۰۶ اسرائیل با حزب‌الله مورد حمایت جمهوری اسلامی در لبنان، از آن استفاده کرد.
آیزنکوت از خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان انتقاد کرده است؛ خشونت‌هایی که از سال ۲۰۲۳ افزایش یافته و تنش‌هایی را در روابط اسرائیل با کشورهای غربی ایجاد کرده‌اند.
او همچنین با ایتامار بن‌گویر و بتسلئل اسموتریچ، شرکای راست افراطی نتانیاهو در ائتلاف دولتی، مخالف است؛ دو سیاستمداری که به‌دلیل تحریک به خشونت علیه فلسطینیان از سوی برخی کشورهای غربی تحریم شده‌اند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، شنبه ۱۶ آبان در پیامی ویدیویی با هشدار درباره تشکیل دولتی متکی به حمایت احزاب عرب، خواستار تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت همه احزاب «اردوگاه ملی» و احزاب صهیونیستی شد و گفت چنین دولتی تهدید هسته‌ای جمهوری اسلامی را برای همیشه از میان خواهد برد.
نتانیاهو گفت: «تنها یک انتخاب وجود دارد: نه خودکشی ملی، بلکه وحدت ملی. من خواستار تشکیل دولت وحدت ملی هستم؛ دولتی که تمام احزاب اردوگاه ملی و همه احزاب صهیونیستی را در بر بگیرد که می‌خواهند کشور ما را به‌عنوان تنها کشور ملت یهود حفظ کنند.»
او افزود: «دولت وحدت ملی تهدید هسته‌ای ایران را برای همیشه از میان خواهد برد، اسرائیل را به‌عنوان کشوری یهودی حفظ خواهد کرد و وحدت را به میان ما بازخواهد گرداند. از این رو، از همه می‌خواهم در این مقطع سرنوشت‌ساز مسئولیت‌پذیر باشند. این ضرورت امروز است. این ضرورتی برای بقای ماست.»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که قرار است اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، یکشنبه ۱۷ آبان، فردی را که مامور تشکیل دولت جدید خواهد شد، معرفی کند.
هرتزوگ پنجشنبه، پس از پایان دو روز رایزنی با احزاب راه‌یافته به کنست، اعلام کرد ۶۷ نماینده از گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار و اصلی‌ترین رقیب نتانیاهو، و ۴۶ نماینده از نخست‌وزیر کنونی حمایت کرده‌اند.
هفت نماینده حزب مذهبی «یهودیت متحد توراتی»، از متحدان دیرینه نتانیاهو، از معرفی هر دو نامزد خودداری کردند.
هرتزوگ با اشاره به اختلافات میان احزاب گفت اگرچه نتیجه رایزنی‌ها روشن به نظر می‌رسد، مخالفت‌های متقابل میان احزاب، تشکیل دولت جدید را با دشواری روبه‌رو کرده است.
در انتخابات ۲۷ اکتبر، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با کسب ۲۷ کرسی، بزرگ‌ترین حزب کنست باقی ماند، اما ائتلاف احزاب راست‌گرا و مذهبی حامی او در مجموع ۵۳ کرسی به دست آورد و اکثریت پارلمان را از دست داد.
در مقابل، چهار حزب مخالف نتانیاهو ۴۸ کرسی و دو فهرست احزاب عرب ۱۹ کرسی کسب کردند. با حمایت هر دو حزب عرب از آیزنکوت، شمار نمایندگان حامی معرفی او برای تشکیل دولت به ۶۷ نفر رسید.
با این حال، آیزنکوت و شماری از متحدانش تاکنون مشارکت احزاب عرب در ائتلاف حکومتی را رد کرده‌اند. حمایت این احزاب از نامزدی او نیز لزوما به معنای مشارکتشان در دولت آینده نیست.
احزاب مخالف نتانیاهو همچنین در حال بررسی جلب حمایت احزاب مذهبی هستند. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل خانه ما، که پیش‌تر با حضور احزاب مذهبی افراطی در دولت مخالف بود، اکنون آمادگی خود را برای مذاکره با حزب یهودیت متحد توراتی اعلام کرده است.
در صورت توافق چهار حزب مخالف نتانیاهو با دو حزب مذهبی یهودیت متحد توراتی و شاس، مجموع کرسی‌های آنها به ۶۱ کرسی، حداقل اکثریت لازم برای تشکیل دولت، خواهد رسید؛ هرچند اختلاف بر سر معافیت یهودیان ارتدوکس از خدمت نظام وظیفه همچنان از موانع اصلی این گزینه است.
در مقابل، نتانیاهو طی روزهای گذشته بارها خواستار تشکیل دولتی گسترده به رهبری خود شده است. او همچنین امکان توافق بر سر تقسیم دوره نخست‌وزیری را به‌طور کامل رد نکرده، اما آیزنکوت و دیگر رهبران اصلی مخالفان، با حضور در دولتی به ریاست نتانیاهو مخالفت کرده‌اند.
بنیامین نتانیاهو در پیام ویدیویی شنبه گفت وحدت خواست مردم و ضرورت امروز است، «زیرا همین هفته آینده کسانی قصد دارند دولتی را با حمایت طرفداران تروریسم بر سر کار بیاورند؛ دولتی در اسرائیل با مشارکت کسانی که رؤیای نابودی کشور اسرائیل را در سر دارند؛ کسانی که می‌خواهند بر ویرانه‌های آن، کشور فلسطین را تأسیس کنند.»
نتانیاهو با انتقاد از احزاب عرب اسرائیل، افزود: «اکنون همه ما حقیقت را می‌دانیم. دولتی که به حامیان حماس وابسته باشد، با حماس نخواهد جنگید. دولتی که به دشمنان یهودیت وابسته باشد، از اسرائیل به‌عنوان یک کشور یهودی محافظت نخواهد کرد. دولتی که به اسلام افراطی وابسته باشد، با اسلام افراطی مبارزه نخواهد کرد.»
این در حالی است که احمد طیبی، از رهبران فهرست مشترک عرب، گفته است این فهرست برای پایان دادن به نخست‌وزیری نتانیاهو آماده حمایت از دولت جایگزین، بدون مشارکت در کابینه آن، است.
نتانیاهو در ادامه سخنان خود گفت: «چنین دولتی تهدید وجودی ایران را از میان نخواهد برد. این دولت از سربازان قهرمان ما در غزه و لبنان دفاع نخواهد کرد، در حالی که یک‌سوم اعضای آن، تأکید می‌کنم، یک‌سوم اعضایش، سربازان ارتش اسرائیل را جنایتکار جنگی می‌نامند و قاتلان نیروهای نخبه حماس و حزب‌الله را تشویق می‌کنند.»
او هشدار داد دولتی که به گفته او به اسلام‌گرایان وابسته باشد، اسرائیل را از درون متلاشی خواهد کرد.
نتانیاهو افزود: «آنچه امروز در خیابان‌های پاریس و بروکسل می‌بینیم، در برابر آتش و شعله‌هایی که در خیابان‌های اورشلیم، تل‌آویو، حیفا و دیگر نقاط اسرائیل خواهیم دید، رنگ خواهد باخت.»
نخست‌وزیر اسرائیل تأکید کرد: «این خیال‌پردازی نیست. این‌ها ترساندن مردم نیست. این واقعیتی است که با آن روبه‌رو خواهیم شد و به همین دلیل باید جلو آن را بگیریم؛ زیرا مسئله مرگ و زندگی ماست. اسرائیل با چنین دولتی به‌سادگی دوام نخواهد آورد.»
بر اساس قوانین اسرائیل، فردی که از سوی هرتزوگ مامور تشکیل دولت می‌شود، ابتدا ۲۸ روز برای دستیابی به توافق ائتلافی فرصت خواهد داشت و این مهلت می‌تواند ۱۴ روز دیگر تمدید شود. تا زمان تشکیل دولت جدید، نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر دولت موقت باقی خواهد ماند.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، جمعه ۱۵ آبان در نخستین واکنش خود به اعلام غیرمنتظره دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، مبنی بر توقف کامل کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل در پایان سال جاری، این موضوع را تکذیب نکرد.
دفتر نخست‌وزیر اسرائیل در بیانیه‌ای درباره توقف بسته کمک سالانه چهار میلیارد دلاری در پایان امسال، گفت گذار روابط آمریکا و اسرائیل «از کمک به مشارکت» نشان‌دهنده استحکام روابط دو کشور است.
ترامپ صبح سه‌شنبه، هم‌زمان با برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، گفت ایالات متحده تا پایان سال ۲۰۲۶ ارائه کمک نظامی سالانه چهار میلیارد دلاری به اسرائیل را متوقف خواهد کرد.
اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، پنجشنبه به سی‌ان‌ان گفت که از اظهارات ترامپ شوکه شده است.
بنا بر گزارش‌ها، این اظهارات دگیر مقام‌های امنیتی و مالی اسرائیل را نیز غافلگیر کرده است زیرا تفاهم‌نامه کنونی کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل که سالانه سه میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار در اختیار این کشور قرار می‌دهد، تا پایان سپتامبر ۲۰۲۸ اعتبار دارد.
به‌نوشته تایمز اسرائیل اگرچه نتانیاهو پیش‌تر به‌طور علنی درباره پایان دادن به کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل سخن گفته بود، منظور او اجرای تدریجی این روند طی یک دهه آینده بود، نه توقف یکباره آن.
با این حال، دفتر نخست‌وزیر اسرائیل در بیانیه‌ای که جمعه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نشان داد که ساختار روابط آمریکا و اسرائیل در حال تغییر خواهد بود و اظهارات ترامپ را نیز رد نکرد.
در این بیانیه آمده است: «کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل همواره موضوع توافق دوحزبی بوده است. اسرائیل از این کمک‌ها هم برای دفاع از خود و هم برای مقابله با دشمنانی استفاده کرده که آمریکا و غرب را تهدید می‌کنند.»
در بیانیه دفتر نخست‌وزیری اسرائیل افزوده شده است: «امروز اسرائیل از اقتصادی قدرتمند و باثبات برخوردار است. اقدام نخست‌وزیر نتانیاهو و رییس‌جمهوری ترامپ برای گذار از کمک به مشارکت، نشان‌دهنده استحکام و بلوغ روابط ما و توانایی این روابط برای سازگاری و حفظ قدرت خود در گذر زمان است.»
این پیام همراه با بخشی از مصاحبه دورون اشپیلمان، سخنگوی دفتر نخست‌وزیر، با شبکه فاکس نیوز منتشر شد. او در این مصاحبه گفت: «اگرچه این کمک‌ها فوق‌العاده مهم بوده‌اند، نخست‌وزیر در همکاری با رییس‌جمهوری ترامپ تلاش کرده است گذار مناسبی از کمک‌های مالی به سمت مشارکت و سرمایه‌گذاری متقابل انجام شود.»
اشاره بیانیه به حمایت دوحزبی ظاهرا ناظر به پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای بود. در سال‌های اخیر، دموکرات‌ها به‌ویژه بیش از پیش با ارائه کمک به اسرائیل مخالفت کرده‌اند، هرچند ترامپ نیز این کمک‌ها را زیر سوال برده است.
موضع دفتر نتانیاهو با اظهارات روز پنجشنبه اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، تفاوت داشت. هرتزوگ با ابراز نگرانی از این خبر گفت اعلام آن «مانند صاعقه‌ای از آسمان صاف بر سرم فرود آمد».
او یادآور شد تفاهم‌نامه کنونی تا سال ۲۰۲۸ اعتبار دارد.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز پنجشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل درباره این موضوع سخن گفت و اعلام کرد مطمئن نیست کمک‌های نظامی بلافاصله متوقف خواهند شد یا در پایان سال ۲۰۲۸.
بر اساس آمار شورای روابط خارجی آمریکا، اسرائیل از زمان تاسیس خود در سال ۱۹۴۸ تاکنون، با احتساب تورم، بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار کمک اقتصادی و نظامی از آمریکا دریافت کرده است؛ رقمی که به‌مراتب بیشتر از کمک‌های دریافتی هر کشور دیگری از سال ۱۹۴۶ تاکنون است.
آمریکا هنگام امضای پیمان صلح سال ۱۹۷۹ میان اسرائیل و مصر با میانجی‌گری واشینگتن، متعهد شد سالانه میلیاردها دلار کمک نظامی در اختیار این دو کشور قرار دهد.
اگرچه کمک‌های آمریکا زمانی بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های نظامی اسرائیل را تشکیل می‌داد، سهم آنها از این هزینه‌ها در سال‌های اخیر و هم‌زمان با شکوفایی اقتصاد اسرائیل به میزان چشمگیری کاهش یافته است.
کنست در ماه مارس بودجه‌ای را تصویب کرد که در آن رقم بی‌سابقه ۱۴۳ میلیارد شکل (۴۵ میلیارد دلار)، معادل حدود ۱۷ درصد کل بودجه، به وزارت دفاع اختصاص یافت.
در ماه ژوئیه نیز وزارت دارایی موافقت کرد ۱۵ میلیارد شکل دیگر (۵ میلیارد دلار) فورا به وزارت دفاع منتقل کند؛ هرچند مقام‌های دفاعی می‌گویند همچنان کسری بودجه‌ای معادل ۴۰ میلیارد شکل (۱۲ میلیارد دلار) وجود دارد.
به‌نوشته تایمز اسرائیل بخشی از تلاش این کشور برای پایان دادن به دریافت کمک‌های آمریکا، ناشی از نارضایتی‌هایی است که در جریان جنگ غزه به وجود آمد؛ زمانی که شماری از متحدان اسرائیل عرضه تسلیحات به این کشور را متوقف کردند.
پس از آنکه یک حزب یهودی افراطی ارتدوکس از حمایت از هر دو نامزد تشکیل دولت خودداری کرد و دو حزب به رهبری سیاستمداران عرب از گادی آیزنکوت رقیب اصلی او حمایت کردند، موقعیت بنیامین نتانیاهو در رقابت‌های پس از انتخابات برای باقی ماندن در مقام نخست‌وزیری اسرائیل، پنجشنبه ضعیف‌تر شد.
به‌گزارش رویترز قرار بود اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، پس از گفت‌وگو با احزاب کوچک‌تر با نتانیاهو و گادی آیزنکوت دیدار کند تا تصمیم بگیرد ماموریت تشکیل دولت را به کدام‌یک از این دو واگذار کند. او تا ۲۰ آبان برای اتخاذ این تصمیم فرصت دارد.
هیچ از دو ائتلاف اصلی نتوانستند در انتخابات پنجم آبان در اسرائیل اکثریت لازم برای تشکیل دولت را به دست آورند. این وضعیت اسحاق هرتزوگ را با وظیفه دشواری روبه‌رو کرده است. هرچند جایگاه رییس‌جمهوری در اسرائیل عمدتا تشریفاتی است، او پس از انتخابات مسئولیت دارد نامزدی را انتخاب کند که به باورش بیشترین شانس را برای شکستن بن‌بست سیاسی در این کشور به‌شدت دوقطبی‌شده دارد.
نتانیاهو تا زمان تشکیل ائتلافی جدید در مقام نخست‌وزیر دولت موقت باقی می‌ماند؛ یا در صورت ناکامی همه نامزدها، تا برگزاری انتخابات دیگری که در چنین شرایطی باید برگزار شود، به کار خود ادامه خواهد داد.
اگرچه عملکرد نتانیاهو در انتخابات بهتر از انتظارات بود و حزب لیکود او بیشترین تعداد کرسی‌ها را به دست آورد، ائتلاف ملی‌گرا و مذهبی وی اکثریت لازم برای ادامه حکومت را از دست داد.
حزب «یهودیت متحد توراتی»، یکی از دو حزب عمده نماینده رأی‌دهندگان یهودی افراطی ارتدوکس و از متحدان دیرینه نتانیاهو در ائتلاف‌های دولتی، پنجشنبه ۱۴ آبان در اقدامی که ضربه‌ای به نخست‌وزیر محسوب می‌شود، از معرفی یا توصیه هر نامزدی برای تشکیل دولت خودداری کرد.
در همین حال، هر دو حزبی که به رهبری سیاستمداران عرب اسرائیل در این انتخابات موفقیتی بی‌سابقه به‌دست آوردند پنجشنبه حمایت خود از آیزنکوت را اعلام کردند. به این ترتیب، او اکنون از حمایت اکثریت قابل توجهی از نمایندگان پارلمان جدید اسرائیل برخوردار شده است.
با این همه، آیزنکوت نیز مانند نتانیاهو تاکنون تشکیل دولت با مشارکت احزاب عرب اسرائیل را رد کرده است.
«مسائلی را به یاد بیاورید که ما را از درون از هم می‌گسلند»
هرتزوگ قرار است شامگاه پنجشنبه در اقامتگاه خود در اورشلیم، به‌طور جداگانه با آیزنکوت و نتانیاهو دیدار کند و به این ترتیب، نشست‌های خود با احزاب را که از چهارشنبه هفته گذشته پس از اعلام نتایج رسمی انتخابات آغاز کرده بود، به پایان برساند.
هرتزوگ از احزاب خواسته است تمام تلاش خود را برای جلوگیری از برگزاری دور دیگری از انتخابات به کار گیرند.
هرتزوگ گفت: «هر انسان عاقلی کافی است به چالش‌های امنیتی و دیپلماتیکی که پیش روی ما قرار دارند و به منطقه‌ای که در اطراف ما در حال تغییر است نگاه کند و مسائلی را به یاد بیاورد که ما را از درون از هم می‌گسلند، تا دریابد چه مسئولیت عظیمی بر دوش ما قرار دارد.»
او چهارشنبه با فراکسیون‌های کوچک‌تر دیدار کرد و قصد دارد نشست‌های بیشتری با احزاب به ترتیب از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین آنها برگزار کند؛ نشست‌هایی که در نهایت با حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت و حزب لیکود به رهبری نتانیاهو پایان خواهد یافت.
لیکود با کسب ۲۷ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست، بیش از هر حزب دیگری کرسی به دست آورد، اما ائتلاف گسترده‌تر مذهبی و ملی‌گرای نتانیاهو در مجموع تنها ۵۳ کرسی کسب کرد، هشت کرسی کمتر از حدنصاب لازم برای تشکیل دولت.
با این حال، این نتیجه همچنان بهتر از عملکرد ائتلاف مخالف نتانیاهو به رهبری آیزنکوت بود؛ ائتلافی متشکل از چهار حزب به رهبری سیاستمداران یهودی با گرایش‌هایی از چپ میانه تا راست که با وجود نظرسنجی‌های پیش از انتخابات مبنی بر رقابتی نزدیک، تنها ۴۸ کرسی به دست آورد.
دو حزب نماینده اقلیت عرب اسرائیل نیز در مجموع به رکورد بی‌سابقه ۱۹ کرسی دست یافتند.
منتقدان، نتانیاهو را به تلاش برای بی‌اعتبار کردن نتایج انتخابات متهم می‌کنند
نتانیاهو که با خطر از دست دادن قدرت روبه‌روست، از تحقیقات مقام‌های انتخاباتی درباره احتمال دستکاری آرا برای ایجاد تردید در نتایج انتخابات استفاده و احزاب به رهبری سیاستمداران عرب را به سرقت آرا متهم کرده است.
منتقدان نیز نتانیاهو و متحدانش را متهم می‌کنند که در تلاش‌اند اعتبار نتایج انتخابات را تضعیف کنند؛ اتهامی که او آن را رد می‌کند.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل چهارشنبه اعلام کرد سلامت انتخابات خدشه‌دار نشده است.
نوعام سولبرگ، قاضی دیوان عالی اسرائیل و رییس این کمیته، از مقام‌های منتخب اسرائیل خواسته است به‌جای متزلزل کردن اعتماد عمومی، از آن محافظت کنند.
سولبرگ چهارشنبه در اقامتگاه هرتزوگ به او گفت: «این خطری واقعی است. یکی از پایه‌های دموکراسی، انتقال مسالمت‌آمیز قدرت است.»
او همچنین گفت مشارکت گسترده رأی‌دهندگان، از جمله در میان اقلیت عرب، امری مبارک بوده است.
متحدان راست افراطی نتانیاهو، از جمله ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، خواستار بازداشت و بازجویی فوری رهبران احزاب عرب شده‌اند.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل اعلام کرد نشانه‌ای از خدشه به سلامت انتخابات یا دستکاری نتایج نیافته است. در سوی دیگر، سازمان امنیت داخلی این کشور (شین‌بت) از احتمال دخالت گسترده خارجی در انتخابات خبر داد و بر ضرورت انجام تحقیقات بیشتر تاکید کرد.
کمیته مرکزی انتخابات چهارشنبه ۱۳ آبان در بیانیه‌ای از پایان بررسی نتایج انتخابات خبر داد و اعلام کرد: «در پایان بررسی‌ها، هیچ تخلف یا موردی یافت نشد که نشان دهد سلامت انتخابات خدشه‌دار شده یا نتایج تغییر داده شده است.»
به گفته این کمیته، صورت‌جلسه‌های ۹۰۶۹ شعبه اخذ رای بازبینی شدند و در موارد لازم، بررسی دقیق‌تری درباره مدارک رای‌گیری، از جمله برگه‌های رای و فهرست رای‌دهندگان، انجام گرفت.
در مقابل، شین‌بت در گزارشی به کمیته مرکزی انتخابات اعلام کرد اطلاعات گردآوری‌شده تاکنون از تامین مالی خارجی گسترده و عملیات نفوذ با مشارکت «هزاران نفر و احتمالا بیشتر» حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، منابع مالی از کشورهای خارجی و از سوی بازیگرانی با «منافع پنهان و حتی خصمانه» تامین شده و هدف از آن، گسترش «نفوذ خارجی» بوده است. شین‌بت به نام این کشورها اشاره‌ای نکرد.
این نهاد امنیتی تاکید کرد برای تعیین ابعاد این فعالیت‌ها با اطمینان بالا، به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
این تحولات پس از چند روز کشمکش میان احزاب حامی و مخالف بنیامین نتانیاهو بر سر اعتبار نتایج انتخابات رخ می‌دهد.
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو ششم آبان احزاب عرب را به تخلفات گسترده انتخاباتی از طریق «رشوه، تهدید، خشونت، تقلب و استفاده از نرم‌افزارهای ممنوعه برای بسیج رای‌دهندگان» متهم کرد و گفت انتخابات اسرائیل از سوی آنها «دزدیده شده است».
به گزارش رسانه‌های اسرائیلی، لیکود معتقد است قطر و ترکیه منابع مالی گروه‌هایی را تامین کرده‌اند که برای افزایش مشارکت شهروندان عرب در انتخابات فعالیت داشته‌اند.
عمیت هالوی، نماینده پارلمان اسرائیل از حزب لیکود، هشتم آبان گفت «دخالت خارجی» در انتخابات رخ داده و نباید اجازه داد کسانی که با «پرداخت رشوه» به کرسی پارلمان رسیده‌اند، وارد کنست شوند.
نتایج به رییس‌جمهوری اسرائیل ارائه می‌شود
کمیته مرکزی انتخابات در ادامه بیانیه خود اعلام کرد نتایج انتخابات ۱۳ آبان به اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، ارائه و طبق مقررات منتشر خواهد شد.
نوام سولبرگ، رییس این کمیته، یک روز پیش‌تر تلاش ائتلاف حامی نتانیاهو برای به تعویق انداختن انتشار نتایج را مردود دانسته و بر پایبندی به زمان‌بندی اعلام‌شده تاکید کرده بود.
هرتزوگ پس از دریافت نتایج نهایی و رسمی، رایزنی با رهبران احزاب را آغاز خواهد کرد تا مشخص شود از چه کسی برای نخست‌وزیری حمایت می‌کنند.
رهبران چهار حزب یهودی مخالف نتانیاهو ۱۲ آبان در بیانیه‌ای مشترک، آنچه را «کارزار خطرناک و افسارگسیخته» او و لیکود برای زیر سوال بردن اعتبار نتایج انتخابات و کمیته مرکزی انتخابات خواندند، محکوم کردند و گفتند به دفاع از روند دموکراتیک متعهد هستند.
آنها همچنین از رییس‌جمهوری اسرائیل خواستند ماموریت تشکیل دولت را به گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار»، بسپارد.
بر اساس نتایج انتخابات، ائتلاف حامی نتانیاهو ۵۳ کرسی و اردوگاه مخالف او، بدون احتساب احزاب عرب، ۴۸ کرسی به دست آوردند و هیچ‌یک به حدنصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت در کنست ۱۲۰ نفره نرسیدند.
دو جریان سیاسی عرب در مجموع ۱۹ کرسی کسب کردند که ۱۱ کرسی سهم فهرست مشترک احزاب عرب و هشت کرسی سهم حزب رعام است.
با توجه به ترکیب کرسی‌های کنست، چشم‌انداز تشکیل دولت جدید اسرائیل همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
طی روزهای اخیر، احتمال تشکیل دولت وحدت ملی، ائتلاف با احزاب عرب و برگزاری دوباره انتخابات، به محور گمانه‌زنی‌های سیاسی تبدیل شده است.
رایزنی‌ها برای تشکیل دولت در شرایطی ادامه دارد که چشم‌انداز جنگ ایران و سرنوشت خلع سلاح حماس در نوار غزه و حزب‌الله در لبنان بر معادلات سیاسی اسرائیل سایه افکنده است.
رهبران چهار حزب یهودی مخالف بنیامین نتانیاهو توافق کردند بی‌درنگ مذاکرات تشکیل ائتلاف را آغاز کنند و برای هماهنگی اقدامات خود در کنست گام بردارند. این در حالی است که با توجه به ترکیب کرسی‌های کنست، چشم‌انداز تشکیل دولت جدید اسرائیل همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار»، نفتالی بنت، رییس حزب «با هم»، یائیر گولان، رهبر حزب «دموکرات‌ها»، و آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» سه‌شنبه ۱۲ آبان در بیانیه‌ای مشترک متعهد شدند برای جایگزینی دولت نتانیاهو با دولتی «صهیونیستی» به‌سرعت اقدام کنند.
به‌نوشته روزنامه تایمز اسرائیل، این احزاب چهار اصل پیشنهادی آیزنکوت را مبنای تشکیل دولت آینده قرار داده‌اند که سه مورد آن شامل به رسمیت شناختن اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پایبندی به ارزش‌های اعلامیه استقلال و خدمت سربازی اجباری برای همگان است.
اصل چهارم، به‌رسمیت شناختن حماس به‌عنوان سازمانی «تروریستی» و تعهد به برچیدن توان نظامی این گروه و پایان دادن به حاکمیت آن بر نوار غزه است.
در بیانیه مشترک آنها آمده است: «رهبران احزاب متحد هستند و بی‌درنگ برای جایگزینی دولت هفتم اکتبر با یک دولت اضطراری ملی و به‌کار گرفتن اکثریت روشن پارلمانی در کنست اقدام خواهند کرد.»
این توافق در آستانه آغاز به کار پارلمان جدید اسرائیل در هفته آینده صورت گرفته است. طی روزهای اخیر، احتمال تشکیل دولت وحدت ملی، ائتلاف با احزاب عرب و برگزاری دوباره انتخابات، به محور گمانه‌زنی‌های سیاسی تبدیل شده است.
بر اساس نتایج رسمی، ائتلاف حامی نتانیاهو ۵۳ کرسی و اردوگاه مخالف او، بدون احتساب احزاب عرب، ۴۸ کرسی به دست آورده‌اند و هیچ‌یک به حدنصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت در کنست ۱۲۰ نفره نرسیده‌اند.
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۷ کرسی بزرگ‌ترین حزب کنست است و حزب یاشار به رهبری آیزنکوت با ۲۱ کرسی در جایگاه دوم قرار دارد.
دو جریان سیاسی عرب در مجموع ۱۹ کرسی کسب کرده‌اند که ۱۱ کرسی سهم فهرست مشترک احزاب عرب و هشت کرسی سهم حزب رعام است.
ابهام در مسیر تشکیل دولت بدون احزاب عرب
تایمز اسرائیل نوشت رهبران احزاب یهودی مخالف نتانیاهو هنوز توضیح نداده‌اند چگونه قصد دارند بدون حمایت احزاب عرب دولت تشکیل دهند، در حالی که اکثر آنها پیش‌تر همکاری با این احزاب در قالب ائتلاف را رد کرده‌اند.
با این حال، رهبران این چهار حزب بار دیگر خواستار آن شدند که اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، ماموریت تشکیل دولت را به آیزنکوت بسپارد.
آنها همچنین توافق کردند تیم‌های مذاکره‌کننده‌شان بی‌درنگ تدوین توافق‌نامه‌های ائتلاف و تعیین چارچوب سیاست‌های دولت آینده را آغاز کنند.
این رهبران همچنین آنچه را «کارزار خطرناک و افسارگسیخته» نتانیاهو و لیکود برای زیر سوال بردن اعتبار نتایج انتخابات و کمیته مرکزی انتخابات خواندند، محکوم کردند و گفتند به دفاع از روند دموکراتیک متعهد هستند.
به‌نوشته تایمز اسرائیل، انتخاب جانشین امیر اوحانا، نماینده لیکود و رییس کنست، همچنان از موضوعات حل‌نشده میان این احزاب است.
کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد رهبران مخالف درباره حمایت از یائیر لاپید، نفر دوم حزب «با هم»، برای ریاست کنست گفت‌وگو کرده‌اند و قرار است تا هفته آینده تصمیم نهایی خود را بگیرند.
رایزنی‌ها برای تشکیل دولت در شرایطی ادامه دارد که چشم‌انداز جنگ ایران و سرنوشت خلع سلاح حماس در نوار غزه و حزب‌الله در لبنان بر معادلات سیاسی اسرائیل سایه افکنده است.
حمله نتانیاهو به گزینه‌های ائتلاف مخالفان
نتانیاهو و حزب لیکود پس از نشست رهبران مخالف دولت، آنها را مورد انتقاد قرار دادند و دو مسیر احتمالی تشکیل دولت بدون نخست‌وزیر کنونی، یعنی همکاری با احزاب عرب یا احزاب یهودی فوق‌ارتدوکس، را هدف گرفتند.
لیکود در بیانیه‌ای نوشت: «در حالی که نخست‌وزیر نتانیاهو برای تشکیل یک دولت فراگیر ملی دست همکاری دراز کرده است، آنها قصد دارند دولتی خطرناک و متکی به حامیان تروریسم تشکیل دهند.»
این حزب با اشاره به مواضع احزاب عرب پرسید چنین دولتی چگونه می‌خواهد درگیری‌های جاری در غزه، لبنان و ایران را مدیریت کند، «وقتی اعضای کلیدی آن حاضر نیستند حماس و حزب‌الله را سازمان‌هایی تروریستی بنامند».
در مقابل، رهبران احزاب مخالف، تشکیل دولت وحدت با نتانیاهو را رد کرده‌اند. به‌نوشته تایمز اسرائیل، آنها نتانیاهو را مسئول ناکامی‌های مرتبط با حمله هفتم اکتبر حماس می‌دانند و به‌دلیل «تضعیف و به حاشیه راندن سازمان‌یافته شرکایش در دولت‌های وحدت پیشین»، به او «عمیقا بی‌اعتماد» هستند.
نتانیاهو همچنین در اظهاراتی جداگانه، مخالفان را به «دورویی» متهم کرد، زیرا با وجود وعده برقراری خدمت سربازی اجباری برای همگان، احتمال همکاری با احزاب یهودی فوق‌ارتدوکس را منتفی ندانسته‌اند.
لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، ۱۱ آبان در یک نشست خبری حاضر نشد همکاری با احزاب حریدی را به‌طور کامل رد کند.
بر اساس برخی گزارش‌ها، حزب «یهودیت توراتی»، متحد دیرینه نتانیاهو، در حال بررسی حمایت از تشکیل دولتی به رهبری آیزنکوت است.
با از دست رفتن اکثریت پارلمانی نتانیاهو در انتخابات اخیر، چشم‌انداز تشکیل دولت به رهبری او نامشخص است و انتظار می‌رود هرتزوگ نخستین ماموریت تشکیل ائتلاف را به آیزنکوت واگذار کند.
تایمز اسرائیل نوشت به نظر می‌رسد تلاش‌های نتانیاهو با هدف جلوگیری از تشکیل دولتی به رهبری مخالفان دنبال می‌شود؛ روندی که ممکن است اسرائیل را به سوی انتخاباتی دیگر سوق دهد.
