ترامپ: آمریکا و کوبا به توافق خواهند رسید، فکر نمیکنم نیازی به اقدام نظامی باشد
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شنبه چهارم مهر گفت واشینگتن و هاوانا به توافق خواهند رسید و به باور او برای رسیدن به این هدف نیازی به اقدام نظامی علیه کوبا نخواهد بود. او در عین حال گفت که با رییسجمهوری موقت ونزوئلا درباره برگزاری انتخابات آزاد در این کشور گفتوگو کرده است.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «فکر میکنم کوبا و ما به توافق خواهیم رسید. فکر نمیکنم به ارتش نیاز داشته باشیم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که دولت ترامپ آشکارا اعلام کرده هدفش تغییر حکومت کوبا است. محاصره نفتی اعمالشده از سوی آمریکا در اوایل سال جاری فشار شدیدی بر این کشور وارد کرده است؛ کوبا همزمان با کمبود سوخت و خاموشیهای گستردهای روبهرو است که فرسودگی و ناکارآمدی زیرساختهای این کشور نیز آنها را تشدید کرده است.
ترامپ پیش از عزیمت به ایالت تنسی گفت: «ما میخواهیم به کوبا کمک کنیم. میخواهیم کوبا را به روی مردم خودمان باز کنیم.»
رییسجمهوری آمریکا سهشنبه ۳۱ شهریور نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، کوبا را یک «کشور شکستخورده» توصیف کرد و گفت «آزادی به کوبا خواهد آمد».
هیات نمایندگی کوبا هنگام این سخنرانی سالن مجمع عمومی را ترک کرد.
وزیر امور خارجه کوبا: همواره آماده گفتوگو با آمریکا هستیم
برونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا، ساعاتی بعد از سخنرانی ترامپ در سازمان ملل گفت کشورش همواره برای گفتوگو با ایالات متحده آماده است، هرچند مستقیما به اظهارات تازه ترامپ اشاره نکرد.
رودریگز گفت: «ما برای روابط تجاری و بازرگانی با شرکتهای آمریکایی، همانند شرکتهای هر کشور دیگری، آماده هستیم.»
او در عین حال تحریم تجاری آمریکا علیه کوبا را بهشدت محکوم کرد.
ایالات متحده بیش از ۶۰ سال است که تحریم تجاری علیه کوبا را حفظ کرده است. دولت ترامپ در ماههای اخیر فشار بر هاوانا را افزایش داده؛ این اقدامات پس از آن شدت گرفت که آمریکا در ماه ژانویه از نیروی نظامی برای برکناری نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، استفاده کرد.
انتخابات در ونزوئلا
دونالد ترامپ، در گفتوگوی خود با خبرنگاران در روز شنبه همچنین تایید کرد که این هفته با دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، درباره برگزاری انتخابات در این کشور گفتوگو کرده است.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران در کاخ سفید درباره اینکه آیا با رودریگز درباره انتخابات صحبت کرده است، گفت: «بله. درباره انتخابات صحبت کردم.»
رودریگز سهشنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد دیداری کوتاه با ترامپ داشت و از او بهدلیل ازسرگیری گفتوگو با ونزوئلا تمجید کرد.
این نخستین سفر رودریگز به ایالات متحده از زمان عملیات نیروهای آمریکایی در ماه ژانویه و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری وقت ونزوئلا، بود.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز این هفته گفت ترامپ و رودریگز درباره بازسازی ساختار میلیاردها دلار بدهی دولتی ونزوئلا گفتوگو کردهاند.
به گفته روبیو، واشینگتن همچنین بر ضرورت ایجاد تغییرات سیاسی در ونزوئلا تاکید کرده است.
رودریگز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد در چارچوب روند گذار به آنچه «دموکراسی کامل» خواند، انتخابات برگزار خواهد شد. او پس از دیدار با ترامپ، تصاویری از حضور خود در کنار رییسجمهوری آمریکا منتشر کرد، اما تاکنون هیچ تاریخ مشخصی برای برگزاری انتخابات اعلام نشده است.
رودریگز پس از بازداشت مادورو قدرت را در ونزوئلا در دست گرفت. او طی ۹ ماه گذشته از ارائه نشانه مشخصی درباره زمان برگزاری انتخابات خودداری کرده است.
مقامهای آمریکایی نیز در این مدت تلاش کردهاند انتظارات درباره سرعت تحولات سیاسی در ونزوئلا را تعدیل کنند و گفتهاند تحقق روند انتقال سیاسی به زمان نیاز دارد.
بهگفته این مقامها، هرگونه گذار سیاسی در ونزوئلا باید همزمان با حفظ ثبات اقتصادی و اجتماعی این کشور انجام شود.
رضا دیندار در حال انتقال به آمریکا از پاناما، فروردین ۱۴۰۵
دادستانی فدرال آمریکا اعلام کرد رضا دیندار، شهروند ۴۴ ساله ایرانی، بهدلیل مشارکت در طرحی برای انتقال غیرقانونی تجهیزات و فناوری حساس آمریکایی به ایران از طریق چین، به ۱۸ ماه زندان محکوم شده است.
براساس بیانیه دادستانی ناحیه غربی واشینگتن که جمعه سوم مهر منتشر شد، رضا دیندار، معروف به رندا دیندار، علاوه بر حبس به پرداخت ۱۰ هزار دلار جریمه محکوم شده است. او همچنین پس از پایان دوره زندان و آزادی سه سال تحت نظارت خواهد بود.
دیندار نخستین بار در اوت ۲۰۱۴ از سوی هیات منصفه عالی فدرال تحت پیگرد قرار گرفت، اما بیش از یک دهه بعد، در ژوییه ۲۰۲۵ و به درخواست آمریکا در پاناما بازداشت شد. او در آوریل ۲۰۲۶ به ایالات متحده مسترد شد و تنها شش هفته بعد، اتهامهای خود را پذیرفت.
او به دو فقره صادرات کالا به یک کشور تحت تحریم و دو فقره قاچاق کالا از ایالات متحده اعتراف کرده است.
قاضی ریکاردو مارتینز هنگام صدور حکم با اشاره به اینکه جرایم بیش از ۱۰ سال پیش رخ داده و دیندار مدت قابل توجهی را نیز در زندان پاناما سپری کرده است، حکم ۱۸ ماه حبس را برای او صادر کرد.
خرید و انتقال قطعات سه سامانه سونار نظامی
براساس اسناد پرونده و توافق پذیرش اتهام، دیندار بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ اداره شرکتی به نام «نیو پورت سورسینگ سولوشنز»(New Port Sourcing Solutions) در شهر شیآن چین را برعهده داشت.
بهگفته دادستانی آمریکا، این شرکت بهشکلی پنهانی در حال تهیه کالا از ایالات متحده برای شرکتهایی در ایران بود و به دروغ اعلام میکرد مقصد نهایی کالاهای خریداریشده چین است.
براساس اطلاعیه دادستانی آمریکا، دیندار و همدستانش در سالهای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ با استفاده از اطلاعات گمراهکننده، قطعات مربوط به سه سامانه سونار نظامی را از شرکتی در ناحیه غربی ایالت واشینگتن خریداری کردند.
آنها به فروشنده آمریکایی گفته بودند این تجهیزات قرار است در اختیار شرکتی در چین قرار گیرد، اما براساس اسناد پرونده، برنامه واقعی این بود که قطعات ابتدا به چین و سپس، برخلاف مقررات کنترل صادرات آمریکا، به ایران منتقل شوند.
دادستانی آمریکا اعلام کرد این اقدامات ناقض تحریمهایی بوده که براساس فرمان اجرایی رئیسجمهوری آمریکا در مارس ۱۹۹۵ علیه ایران وضع و در سال ۲۰۰۱ دوباره اعمال شده بود.
این مقررات صادرات، صادرات مجدد، فروش یا عرضه مستقیم یا غیرمستقیم کالا، فناوری یا خدمات آمریکایی به ایران یا دولت ایران را بدون مجوز ممنوع میکند. همچنین انتقال چنین اقلامی به اشخاص یا شرکتهای مستقر در کشورهای ثالث، در صورتی که صادرکننده بداند یا دلیلی برای دانستن داشته باشد که کالاها قرار است در نهایت به ایران منتقل یا مجددا صادر شوند، ممنوع است.
روزنامه لوموند گزارش داد تصمیم امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، برای اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به عربستان سعودی، با هدف حفاظت از زیرساختهای انرژی این کشور در برابر حملات حوثیهای یمن، نشانه چرخش در سیاست ژئوپلیتیک پاریس است.
این روزنامه شنبه چهارم مهر نوشت همکاری دفاعی فرانسه و عربستان سعودی همواره با «پنهانکاری، ابهام و ملاحظات فراوان در اطلاعرسانی عمومی» همراه بوده است.
به گزارش لوموند، تشدید حملات پهپادی و موشکی به عربستان سعودی و تاثیر آن بر افزایش قیمت نفت و کاهش قدرت خرید شهروندان فرانسوی، مکرون را بر آن داشته است تا ملاحظات دیپلماتیک پیشین را کنار بگذارد.
مکرون دوم مهر از اعزام قریبالوقوع «نیروهای نظامی، رادارها و سامانههای دفاعی» به عربستان سعودی خبر داد. با این حال، هنوز جزییاتی درباره شمار نیروهای اعزامی، نوع تجهیزات یا زمان ورود آنها به عملیات احتمالی اعلام نشده است.
هدف از این اقدام، حفاظت از پایانه نفتی ینبع در انتهای خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی است. با بسته ماندن تنگه هرمز، این خط لوله به اصلیترین مسیر جایگزین برای صادرات نفت خام عربستان سعودی تبدیل شده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
محدودیتهای دفاعی فرانسه و ابهام درباره ماموریت نظامی
ستاد کل نیروهای مسلح فرانسه سوم مهر اعلام کرد حضور این کشور در منطقه همواره در چارچوب «رویکردی کاملا دفاعی» و بهمنظور حفظ ثبات منطقهای و حفاظت از منافع و شرکای پاریس بوده است.
این نهاد افزود فرانسه در گفتوگو با مقامهای سعودی، نیازها و امکانات لازم برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی را بررسی میکند.
لوموند نوشت ابهام درباره چگونگی اجرای تصمیم مکرون، علاوه بر ملاحظات امنیتی، با محدودیت امکانات نظامی فرانسه نیز ارتباط دارد.
بر اساس این گزارش، ماهیت جنگ ایران بیش از هر چیز مستلزم برخورداری از سامانههای پدافند زمین به هواست؛ حوزهای که فرانسه در آن با کمبود تجهیزات مواجه است.
هرچند پاریس برنامههایی را برای جبران این کمبود در دستور کار قرار داده، تحویل رادارهای جدید و نسخههای تازه سامانه پدافندی سمپ/تی برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
اعزام تجهیزات به عربستان سعودی، دومین اقدام مشابه فرانسه در خاورمیانه از زمان آغاز جنگ ایران به شمار میرود.
فرانسه پیشتر در ماه مارس، برای عمل به تعهدات دفاعی خود در قبال امارات متحده عربی، تجهیزات پدافندی به این کشور ارسال کرده بود.
بریتانیا نیز اعلام کرده است یک فروند هواپیمای سوخترسان وویجر به عربستان سعودی اعزام میکند تا توان عملیاتی جنگندههای این کشور را افزایش دهد.
عربستان سعودی در هفتههای اخیر با تشدید حملات حوثیها و ادامه تهدیدها علیه زیرساختهای انرژی خود روبهرو بوده است.
خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی که بخشی از نفت صادراتی این کشور به اروپا از آن عبور میکند، ۱۹شهریور از سوی گروههای عراقی مورد حمایت جمهوری اسلامی هدف قرار گرفت و از مدار خارج شد.
خبرگزاری رویترز ۳۱شهریور گزارش داد عربستان سعودی فعالیت خط لوله شرق-غرب را از سر گرفته است.
در این شرایط، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، بارها از آمریکا، مهمترین شریک امنیتی ریاض، درخواست کمک کرده است.
با وجود استقرار تجهیزات پدافندی آمریکا در عربستان سعودی، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در روزهای اخیر تمایلی به مداخله نظامی مستقیم نشان نداده و حمایت واشینگتن را به همکاری اطلاعاتی محدود کرده است.
هشام الغنام، پژوهشگر مرکز خاورمیانه کارنگی، تلاش ریاض برای گسترش همکاری دفاعی با فرانسه را «پاسخی منطقی و نه نشانهای از گسست روابط» با آمریکا توصیف کرد.
او گفت اطلاعات امنیتی میتوانند مبدا تهدید را مشخص کنند، اما قادر به رهگیری موشک نیستند.
به اعتقاد الغنام، عربستان سعودی دقیقا از فرانسه میخواهد این کمبود را جبران کند؛ موضوعی که اعزام رادارها و سامانههای دفاعی بهجای جنگندهها را توضیح میدهد.
آندریاس کریگ، پژوهشگر کینگز کالج لندن، نیز تاکید کرد هدف ریاض جایگزین کردن یک وابستگی با وابستگی دیگر نیست، بلکه ایجاد شبکهای از مشارکتهای امنیتی با توانمندیهای متفاوت است.
لوموند نوشت مقامهای فرانسوی مدتهاست میکوشند روابط دفاعی مستحکمتر و پایدارتری با عربستان سعودی برقرار کنند.
اگرچه همکاری نظامی دو کشور به دهه ۱۹۸۰ بازمیگردد، این روابط عمدتا به آموزش نظامی، رزمایشهای مشترک محدود و فروش تسلیحات منحصر بوده است.
پاریس و ریاض تاکنون توافق دفاعی رسمی مشابه توافق فرانسه و امارات متحده عربی امضا نکردهاند.
کامی لون، کارشناس شورای روابط خارجی اروپا، معتقد است فرانسه مدتهاست خواهان کاهش تمرکز همکاریهای منطقهای خود بر امارات و گسترش روابط با عربستان سعودی است.
با این حال، تصمیم مکرون در فرانسه با مخالفت احزاب «فرانسه تسلیمناپذیر» و «اجتماع ملی» مواجه شده است.
همزمان، تنشهای منطقهای ادامه دارد و رشاد العلیمی، رییس شورای ریاستجمهوری یمن، سوم مهر خواستار بسیج عمومی برای مقابله با حوثیهای مورد حمایت تهران شد.
دونالد ترامپ پیشنهاد جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریهای منطقهای ظرف هفت روز را رد کرده و به دستیارانش گفته است احتمالا پس از انتخابات میاندورهای کنگره، حملات به ایران از سر گرفته خواهد شد.
والاستریت ژورنال جمعه سوم مهر به نقل از مقامهای آمریکایی که نامشان فاش نشده است گزارش داد رییسجمهوری آمریکا نسبت به پذیرش خواستههای واشینگتن از سوی تهران بدبین است و ازسرگیری کارزار بمباران را محتمل میداند.
رویترز که این گزارش را بازتاب داده، اعلام کرده است نتوانسته این اطلاعات را بهطور مستقل تایید کند.
گزارش والاستریت ژورنال ساعاتی پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک از ارائه طرحی برای پایان دادن به درگیریها خبر داد.
عراقچی گفت تهران این پیشنهاد را از طریق میانجیهای قطری به آمریکا منتقل کرده است و در صورت دستیابی به توافق، یک مهلت هفتروزه برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها در منطقه آغاز خواهد شد.
او گفت: «اگر طرف آمریکایی برای رسیدن به توافق و بازگشایی تنگه هرمز جدی باشد، اکنون همه چیز آماده است.»
بر اساس طرح تهران، در صورت موافقت واشینگتن، دو طرف مذاکرات گستردهتری را درباره «موضوعات مورد توافق» آغاز میکنند. جمهوری اسلامی نیز تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان، متوقف خواهد شد.
در مقابل، تهران خواستار آن شده است که آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند، داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی را آزاد کند و تحریمهای نفتی علیه ایران را کنار بگذارد.
پیش از انتشار گزارش والاستریت ژورنال، یک مقام آمریکایی به رویترز گفته بود واشینگتن و تهران از طریق میانجیها «گفتوگوهایی مثبت و سازنده» داشتهاند. با این حال، به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ در محافل خصوصی نسبت به اینکه جمهوری اسلامی خواستههای او را بپذیرد، ابراز تردید کرده است.
پیشنهاد تهران در شرایطی مطرح شده که تلاشهای دیپلماتیک پیشین برای پایان دادن به جنگ نتیجهای نداشته است. جنگ کنونی از ۹ اسفند سال گذشته با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد و طی هفت ماه گذشته، دورههایی از توقف و ازسرگیری حملات را پشت سر گذاشته است.
درگیریها همچنین به دیگر نقاط منطقه گسترش یافته است. حکومت ایران متحدان آمریکا در خلیج فارس را با موشک و پهپاد هدف قرار داده، حوثیهای یمن به منافع عربستان حمله کردهاند و حزبالله نیز در لبنان با نیروهای اسرائیلی درگیر بوده است.
به نوشته رویترز، در چنین شرایطی رد پیشنهاد هفتروزه تهران از سوی ترامپ، در صورت تایید، چشمانداز دستیابی سریع به توافق برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریهای منطقهای را با مانع تازهای روبهرو میکند.
قرائت بیانیه توسط عباس عراقچی در جمع خبرنگاران بیرون از سالن شورای امنیت سازمان ملل - سوم مهر ۱۴۰۵
جمهوری اسلامی پیشنهاد کرد در صورت رفع محاصره دریایی بنادر ایران، اعطای معافیت تحریمی برای فروش نفت و رعایت آتشبسی شامل لبنان، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را در چارچوب طرحی هفتروزه از سر بگیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر در جمع خبرنگاران بیرون از سالن شورای امنیت سازمان ملل گفت: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
به گفته او، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
عراقچی با اشاره به برنامه هستهای افزود: «در روز هفتم، گفتوگوها با آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی درباره موضوعات مورد توافق دو طرف آغاز خواهد شد.»
به نوشته آسوشیتدپرس این پیشنهاد از طریق میانجیها به واشینگتن منتقل شده است. کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای آسوشیتدپرس، بدون اعلام پذیرش یا رد آن، گفت مقامهای آمریکایی درباره جنگ ایران گفتوگوهای «مثبت و سازندهای» با میانجیها دارند.
کاخ سفید همچنین اعلام کرد آمریکا عبور حجم قابلتوجهی از صادرات نفت از تنگه هرمز را تسهیل میکند.
اخلال جمهوری اسلامی در عبور و مرور از این آبراه، که پیش از جنگ یکپنجم نفت و گاز مورد معامله در جهان از آن عبور میکرد، به اهرم اصلی فشار تهران تبدیل شده و پیامدهای آن فراتر از خاورمیانه احساس شده است.
آسوشیتدپرس نوشت پیشنهاد تازه شباهت زیادی به تفاهمنامه خرداد ماه دارد، اما جدول زمانی آن کوتاهتر است. توافق پیشین یک دوره موقت ۶۰روزه را پیشبینی میکرد، ولی با ازسرگیری حملات نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به کشتیرانی در تنگه هرمز بهسرعت فروپاشید. تهران و واشینگتن یکدیگر را به نقض آن توافق متهم میکنند.
ترامپ پیشتر گفته است برای رسیدن به توافق عجلهای ندارد، حتی در شرایطی که افزایش بهای نفت به تورم دامن میزند.
تلاش تازه برای توافق همزمان با تحرکات دیپلماتیک در نیویورک مطرح شده است. مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، بامداد جمعه میزبان نخستوزیر قطر بود؛ کشوری که در گفتوگوهای غیرمستقیم چندساعته حکومت ایران و آمریکا در سازمان ملل در هفته جاری نقش میانجی داشت.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز چهارشنبه گفته بود: «اگر فرصتی برای تبادل نظر و پیام وجود داشته باشد، این کار را خواهیم کرد.»
با این حال، یک فرد آگاه از رایزنیها به آسوشیتدپرس گفت عربستان سعودی به تازهترین تلاش برای دستیابی به توافق بدبین است. او به شرط فاش نشدن نامش درباره مذاکرات خصوصی صحبت کرد.
به گفته این منبع، عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس در تابستان از بازگشت به مذاکرات حمایت میکردند و آماده پذیرش توافقی بودند که نقشی موقت در مدیریت تنگه هرمز به ایران بدهد. اما تصرف سواحل راهبردی دریای سرخ در یمن به دست حوثیها و حمله به یک خط لوله حیاتی عربستان، محاسبات ریاض را تغییر داده است.
پیشنهاد جمهوری اسلامی لبنان را دربر میگیرد، اما مشخص نیست آیا درگیری ازسرگرفتهشده میان حوثیهای مورد حمایت تهران و عربستان سعودی نیز مشمول آن میشود یا نه.
همزمان، یحیی رحیم صفوی، مشاور نظامی رهبر جدید جمهوری اسلامی، با اشاره به تهدید تنگه بابالمندب از سوی حوثیها گفت آمریکاییها «با مشکل تازهای به نام تنگه بابالمندب روبهرو هستند».
او افزود: «فکر میکنم روندی که در حال شکلگیری است به نفع ماست و آمریکاییها مجبور خواهند شد شروط ایران را بپذیرند.»
در داخل ایران نیز نشانههایی از اختلاف بر سر ادامه جنگ یا مصالحه دیده میشود. به نوشته آسوشیتدپرس، برخی تندروها خواهان ادامه یا تشدید جنگ برای گرفتن امتیازهای بیشتر هستند و از اقدامات دیپلماتیک پزشکیان و عراقچی انتقاد کردهاند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات مذاکرهکننده در گفتوگوهای پیشین با آمریکا، در اظهاراتی به این اختلافها اشاره کرد. او از یک سو، دیدگاهی را نقد کرد که از جنگ سخن میگوید اما سازوکاری برای پایان مقتدرانه آن ندارد و از سوی دیگر، جریانی را که توانمندیهای ملی را دستکم میگیرد.
قالیباف نوشت: «خطای نخست کشور را در وضعیت بحران دائمی نگه میدارد، در حالی که خطای دوم، منابع و عزت ملی را به دشمن واگذار میکند.»
سفیر آمریکا در چین گفت ترامپ در دیدار با شی جینپینگ تاکید کرده که هرگونه کمک پکن به حکومت ایران پذیرفتنی نیست. این اظهارات در پی انتقاد سناتورهای آمریکایی از استقبال باشکوه از شی، در بحبوحه نگرانیها درباره همکاری نظامی چین با جمهوری اسلامی، مطرح شد.
دیوید پردو، سفیر آمریکا در پکن، جمعه سوم مهر در مصاحبه با شبکه سیانبیسی گفت: «ما از چند هفته پیش خیلی روشن به آنها گفتیم که هرگونه کمک به [حکومت] ایران، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، چه اطلاعاتی و چه در قالب قطعات یا تجهیزات نظامی، کاملا غیرقابلقبول است. رییسجمهوری ترامپ دیروز بار دیگر این موضوع را بهروشنی بیان کرد.»
پردو همچنین گفت ترامپ و شی پس از نشست ماه مه بر سر سه موضوع به توافق رسیدند: جمهوری اسلامی هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد، تنگه هرمز باید باز بماند و هیچ طرفی حق ندارد برای عبور از این آبراه عوارض دریافت کند.
سفیر آمریکا در چین با اشاره به اینکه یک سال پیش چنین توافقی وجود نداشت، آن را «پیشرفتی چشمگیر» توصیف کرد.
پردو با تاکید بر اینکه واشینگتن پیوسته این پیام را تکرار میکند، گفت گفتوگوی دو رهبر «بسیار صریح و بیپرده» بوده است. او همچنین افزود ترامپ و شی در حال شکل دادن به رابطهای مبتنی بر میزانی از اعتماد هستند و همزمان برای حل اختلافها تلاش میکنند.
دو رهبر پنجشنبه دوم مهر نزدیک به سه ساعت در کاخ سفید گفتوگو کردند. توضیحات پردو درباره مطرح شدن موضوع ایران در مذاکرات در حالی است که ترامپ و شی در بخش علنی دیدار، درباره تجارت، امنیت و هوش مصنوعی سخن گفتند و اشاره مستقیمی به جنگ ایران نکردند.
پیش از ظهر جمعه و در جریان بازدید روسای جمهوری دو کشور از ساختمان آرشیو ملی در واشینگتن، ترامپ نیز تایید کرد که موضوع جنگ ایران را در مذاکرات پشت درهای بسته با شی جینپینگ مطرح کرده است.
رییسجمهوری آمریکا در پاسخ به پرسشی در این باره گفت: «بله، مطرح کردیم؛ مطرح کردیم. فکر میکنم خیلی خوب پیش خواهیم رفت.»
او در این اظهارات جزئیاتی از محتوای گفتوگو یا پاسخ همتای چینی خود ارائه نکرد.
بهگزارش هیل، سناتورهای جمهوریخواه پنجشنبه دوم مهر در جلسهای غیرعلنی درباره امنیت ملی، در جریان اطلاعاتی درباره گسترش همکاری نظامی [حکومت] ایران و چین قرار گرفتند. این جلسه نگرانی آنها را از استقبال با فرش قرمز از شی در پایگاه مشترک اندروز تشدید کرد.
لیزا مورکوفسکی، سناتور جمهوریخواه آلاسکا، شلیک ۲۱ گلوله توپ به نشانه ادای احترام و پرواز نمایشی بمبافکن بی۱ هنگام ورود رییسجمهوری چین را «بیش از حد» توصیف کرد.
او گفت: «آیا استقبال از او کار مناسبی است؟ بله. اما به همان اندازه مناسب است که پرسشهای واقعا سختی هم از او بپرسید.»
جان کرتیس، سناتور جمهوریخواه یوتا، نیز خواستار طرح موضوع کمک نظامی چین به [حکومت] ایران شد و گفت: «قطعا امیدوارم ترامپ این موضوع را با شی مطرح کند و به او بگوید که آمریکا از این وضع ناراضی است و این کار پیامدهایی دارد.»
این نگرانیها به جمهوریخواهان محدود نبود. ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات کنتیکت، پس از شرکت در جلسهای محرمانه درباره بودجه دفاعی گفت از اطلاعات مربوط به کمک چین به [حکومت] ایران «شوکه و عمیقا نگران» شده است.
بلومنتال گفت: «رییسجمهوری ترامپ باید به شی بگوید: “این کار را متوقف کن، دست بردار”، بهجای اینکه اینگونه با تشریفات مفصل از او تجلیل و استقبال کند.»
یکی از محورهای نگرانی سناتورها، گزارش استفاده جمهوری اسلامی از تصاویر ماهوارهای نهادهای چینی پیش از حمله به نیروهای آمریکایی در اردن است.
پیش از این والاستریت ژورنال گزارش داده بود مقامهای آمریکایی میان تصاویر ماهوارهای تهیهشده از نهادهای چینی و حمله موشکی ۲۶ تیر جمهوری اسلامی به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن ارتباط یافتهاند. در آن حمله سه نظامی آمریکایی کشته و چهار نفر زخمی شدند.
بر اساس همان گزارش، مقامهای آمریکایی دولت چین را به دخالت مستقیم در حمله متهم نکردهاند. مقامهای چینی نیز ادعای مطرحشده از سوی واشینگتن را رد کرده و خواستار ارائه مدرک شدهاند.
کوین کریمر، سناتور جمهوریخواه داکوتای شمالی و عضو کمیته نیروهای مسلح سنا، با اشاره به گزارشهای رسانهای درباره استفاده [حکومت] ایران از تصاویر ماهوارهای چین گفت: «آمدن او ایرادی ندارد و اینکه با او مانند یک رهبر خارجی رفتار کند هم ایرادی ندارد، اما مهم است که این مسائل را هم با او مطرح کند و او را به چالش بکشد.»
راجر ویکر، رییس جمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز خواستار توضیح خواستن ترامپ از شی شد. او با اشاره به گزارشهای مربوط به تصاویر ماهوارهای گفت: «قطعا پیشنهاد میکنم رییسجمهوری تلاش کند پاسخی در این باره بگیرد.»
در مقابل، کلی، سخنگوی کاخ سفید، این موضوع را که کمک چین توانایی [حکومت] ایران برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی را افزایش داده است، رد کرد.
او به هیل گفت: «همانطور که رییسجمهوری گفته است، هیچیک از اقداماتی که هر بازیگر خارجی برای کمک به [حکومت] ایران انجام میدهد، به هیچ وجه توانایی این کشور را برای هدف قرار دادن آمریکاییها افزایش نمیدهد.»
ترامپ نیز پیشتر، در واکنش به گزارش انتقال تصاویر ماهوارهای، اهمیت موضوع را کمرنگ جلوه داده و با مقایسه فعالیتهای اطلاعاتی دو کشور، بر رابطه خوب خود با شی تاکید کرده بود.
در کنار موضوع ایران، سناتورهای جمهوریخواه از ترامپ خواستهاند در مذاکرات با چین امتیازهای ملموسی در زمینه تجارت، بهویژه صادرات محصولات کشاورزی آمریکا، به دست آورد. با این حال، اظهارات پردو جزئیاتی از پاسخ شی به هشدار ترامپ یا تعهد احتمالی پکن برای محدود کردن کمک به تهران ارائه نمیکند.