میان تهدید و مذاکره؛ تنش تهران و واشینگتن بالا گرفت
همزمان با تشدید تهدیدهای متقابل دونالد ترامپ و مجتبی خامنهای، تلاش میانجیهای منطقهای برای حفظ توافق موقت و ازسرگیری مذاکرات ادامه دارد. اختلاف بر سر تنگه هرمز همچنان مهمترین مانع دستیابی به توافق نهایی است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، همزمان با تبادل حملات این هفته که «تفاهم» برای پایان جنگ را متزلزل کرده است، مقامهای آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر تهدیدهای لفظی خود را افزایش دادهاند؛ موضوعی که در کنار تلاش میانجیهای منطقهای برای احیای مذاکرات، چشمانداز دستیابی به توافق نهایی را با ابهام بیشتری روبهرو کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد که اگر جمهوری اسلامی تهدید خود برای ترور یا تلاش برای ترور رییسجمهوری مستقر آمریکا را عملی کند، ایالات متحده ایران را «به طور کامل نابود خواهد کرد.»
او نوشت: «هزار موشک آماده شلیک و به سوی جمهوری اسلامی ایران نشانه رفتهاند و در صورت عملی شدن این تهدید، هزاران موشک دیگر نیز بلافاصله شلیک خواهند شد.»
ساعاتی پس از این پیام، مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در نخستین پیام مکتوب خود پس از مراسم خاکسپاری پدرش، علی خامنهای، اعلام کرد که «انتقام، خواست ملت ماست و بیتردید باید اجرا شود.»
با گذشت ۱۱ روز از بازداشت جانمحمد احمدی، فعال سیاسی، معلم بازنشسته و رییس انجمن صنفی معلمان نورآباد ممسنی، همچنان اطلاعی از محل نگهداری او منتشر نشده و نگرانیها درباره وضعیت جسمانیاش افزایش یافته است.
سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد جانمحمد احمدی روز ۹ تیر در ورودی شهر نورآباد ممسنی از سوی نیروهای حکومتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است. به گفته منابع آگاه، او به بیماری حاد قلبی مبتلا است و به مراقبت پزشکی و مصرف مداوم دارو نیاز دارد، اما خانوادهاش تاکنون امکان ملاقات یا تحویل دارو به او را نداشتهاند.
بر اساس این گزارش، مقامهای قضایی و امنیتی تاکنون درباره نهاد بازداشتکننده، دلیل بازداشت، اتهامهای انتسابی و محل نگهداری او توضیحی ارائه نکردهاند و پیگیریهای خانواده نیز بینتیجه مانده است.
جانمحمد احمدی پیش از این نیز در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و همچنین اعتراضات سال ۱۴۰۱ بازداشت و مدتی را در بازداشتگاههای امنیتی و زندان سپری کرده بود.
گزارشی تازه از سازمان «مبارزه با یهودستیزی آنلاین» میگوید هزاران حساب کاربری جعلی منتسب به حکومت ایران، با راهاندازی کارزاری هماهنگ، بازماندگان حمله هفتم اکتبر به جشنواره نُوا را هدف آزار و انکار روایتهای آنان قرار دادهاند؛ ادعاهایی که تیکتاک بخشی از آنها را رد کرده است.
روزنامه تلگراف به نقل از گزارش تازه سازمان مبارزه با یهودستیزی آنلاین (FOA) نوشت، هزاران حساب کاربری جعلی و هماهنگ که گفته میشود به حکومت ایران مرتبط هستند، در یک کارزار سازمانیافته، بازماندگان حمله هفتم اکتبر به جشنواره موسیقی نُوا را هدف آزار، تهدید و انتشار اطلاعات نادرست قرار دادهاند.
بر اساس این گزارش، بازماندگان این حمله با «یک کارزار دیجیتال چندلایه و مستمر» روبهرو هستند، در حالی که شبکههای اجتماعی در حذف پستها، ویدیوها و پیامهای توهینآمیز عملکرد موثری نداشتهاند. نویسندگان گزارش میگویند محتوایی که ابتدا توسط رباتهای اینترنتی منتشر میشد، اکنون توسط کاربران واقعی نیز بازنشر و تقویت میشود.
به گفته تهیهکنندگان گزارش، هدف این کارزار هماهنگ، «پاک کردن، تحریف و توجیه» حمله هفتم اکتبر است؛ اقدامی که هم از طریق زیر سوال بردن واقعیتهای این حمله و هم با حمله مستقیم به بازماندگان آن دنبال میشود.
در این گزارش آمده است که در شبکههای اجتماعی مطالبی منتشر شده که در آنها برای بازماندگان آرزوی مرگ شده، روایتهای آنان از حمله انکار شده و با الفاظ نژادپرستانه، جنسیتزده و توهینآمیز مورد حمله قرار گرفتهاند.
به نوشته تلگراف، این کارزار از انکار کامل حمله و ادعای صحنهسازی بودن آن با استفاده از «بازیگران بحران» و خون مصنوعی، تا انتشار مطالبی که ارتش اسرائیل را مسئول این رویداد معرفی میکنند، طیف گستردهای از روایتها را در بر میگیرد.
گزارش این سازمان همچنین شبکه اجتماعی ایکس را «کانون» انتشار ادعاهای مربوط به عملیات پرچم دروغین و نظریههای توطئه توصیف کرده و نوشته است که تیکتاک نیز مملو از مطالب آزاردهنده علیه بازماندگان، میمهای یهودستیزانه و ویدیوهایی است که با استفاده از روندهای پرمخاطب، پیامهای نفرتپراکن یا تمسخر رنج غیرنظامیان را افزایش میدهند.
در این گزارش آمده است که بسیاری از بازماندگان، از جمله شماری از افرادی که در غزه گروگان بودند، به طور مستقیم هدف این حملات قرار گرفتهاند.
یکی از نمونههای مورد اشاره، «نوآ آرگامانی» است؛ زنی که ویدیوی ربوده شدن او همراه با شریک زندگیاش «آویناتان اور» در هفتم اکتبر بازتاب گستردهای در جهان داشت. این دو در غزه جدا از یکدیگر نگهداری میشدند و از سرنوشت هم اطلاعی نداشتند. آرگامانی پس از ۲۴۵ روز در عملیات ارتش اسرائیل آزاد شد، در حالی که آویناتان اور پس از دو سال اسارت، در آخرین توافق تبادل گروگانها آزاد شد.
با وجود تجربه اسارت، به گفته نویسندگان گزارش، آرگامانی در فضای مجازی با برچسبهایی مانند «تروریست» و «فاحشه» هدف حملات گسترده قرار گرفته است.
این گزارش همچنین میگوید انکار خشونتهای جنسی انجامشده در جریان حمله هفتم اکتبر نیز به طور گسترده در شبکههای اجتماعی رواج یافته است.
از دیگر افرادی که نامشان در گزارش آمده، «رومی گونن» است که از جشنواره نُوا ربوده شد. او پس از آزادی درباره آزارهایی که در دوران اسارت متحمل شده بود سخن گفت، اما از آن زمان هدف حملات گسترده آنلاین قرار گرفته است.
تلگراف همچنین بخشهایی از گفتوگوی «عمری ساسی»، یکی از برگزارکنندگان جشنواره نُوا، را منتشر کرده است. او که در این حمله دوستان و اعضای خانواده خود را از دست داده، از آن زمان تاکنون هر هفته تحت درمان روانشناس قرار دارد.
ساسی با یادآوری روز حمله گفت مهاجمان افرادی را که حاضر به رفتن به غزه نبودند، در محل میکشتند و سپس خودروهای متوقفشده را به آتش میکشیدند. او همچنین گفت شاهد شلیک آرپیجی و پرتاب نارنجک به خودروهای حامل غیرنظامیان و تیراندازی با سلاحهای خودکار به سوی افرادی بوده که در حال فرار بودند.
او افزود حجم انکار واقعیتها و آزارهای مجازی پس از این حمله، آسیبهای روانی او را تشدید کرده است. به گفته ساسی، او در واکنش به این وضعیت نمایشگاهی درباره جشنواره نُوا در لندن برپا کرده و از کسانی که این حمله را ساختگی میدانند دعوت کرده است از این نمایشگاه بازدید کنند.
نویسندگان گزارش میگویند حتی محتوایی که آشکارا قوانین شبکههای اجتماعی را نقض میکند، از جمله فراخوانهای صریح به خشونت، در بسیاری از موارد پس از گزارش کاربران نیز حذف نمیشود.
در این گزارش از شرکتهای شبکههای اجتماعی خواسته شده است با سرعت بیشتری با چنین محتواهایی برخورد کنند و دولتها نیز این پلتفرمها را نسبت به عملکردشان پاسخگو کنند.
گزارش تاکید میکند که «بازماندگان دو بار قربانی میشوند»؛ یک بار در جریان حمله هفتم اکتبر و بار دیگر در کارزارهای مستمر آزار و نفرت در فضای مجازی که آسیبهای روانی آنان را تشدید میکند.
تومر آلدوبی، بنیانگذار و مدیرعامل سازمان مبارزه با یهودستیزی آنلاین، به تلگراف گفت که از هفتم اکتبر تاکنون «یهودستیزی و نفرت افراطی علیه یهودیان، صهیونیستها و اسرائیلیها با سرعتی سرسامآور در سراسر جهان گسترش یافته است» و تاکید کرد که «نباید در برابر این روند سکوت کرد.»
به نوشته تلگراف، تنها شبکه اجتماعی که به یافتههای این گزارش پاسخ داد، تیکتاک بود. این شرکت اعلام کرد قوانین سختگیرانهای علیه یهودستیزی و نفرتپراکنی دارد و اجازه انتشار چنین محتواهایی را نمیدهد.
تیکتاک همچنین اعلام کرد عملیات نفوذ پنهانی با هدف گمراه کردن و دستکاری افکار عمومی در این پلتفرم ممنوع است و این شرکت با استفاده از فناوریهای پیشرفته و تیمهای تخصصی، چنین فعالیتهایی را شناسایی و حذف میکند.
خبرگزاری ایلنا گزارش داد که بیش از هشت هزار نفر از کارگران پیمانکاری صنعت نفت و گاز با امضای کارزاری اینترنتی، از مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، خواستند هر چه سریعتر دستور حذف شرکتهای پیمانکاری تامین نیرو را اجرا کند.
این کارگران که در قالب شرکتهای پیمانکاری، ارکان ثالث و سایر قراردادهای مشابه مشغول به کار هستند، با اشاره به دستور پزشکیان در روز جهانی کارگر، ۱۱ اردیبهشت، تاکید کردند که حذف شرکتهای پیمانکاری یکی از وعدههای انتخاباتی او بود و انتظار میرود دولت هرچه سریعتر زمینه اجرای آن را فراهم کند.
آنها گفتند که حذف شرکتهای پیمانکاری علاوه بر تقویت عدالت و امنیت شغلی، به افزایش رضایت جامعه کارگری و ارتقای سرمایه اجتماعی در ایران نیز منجر خواهد شد.
این کارزار اینترنتی در شرایطی انجام شده است که بیش از دو ماه ازدستور پزشکیان میگذرد. در این مدت، مقامهای دولتی، از احتمال تحت پوشش قرار گرفتن حدود ۱۰ درصد از کارگران پیمانی و نیز احتمال کاهش دستمزد کارگران در صورت تبدیل وضعیت نیروهای شرکتی و امضای قرارداد مستقیم سخن گفتهاند.
این سخنان با انتقاد فعالان کارگری مواجه شده است و آنها گفتهاند که کاهش دستمزد برخلاف ماده ۴۱ قانون کار است.
همزمان با تشدید تهدیدهای متقابل دونالد ترامپ و مجتبی خامنهای، تلاش میانجیهای منطقهای برای حفظ توافق موقت و ازسرگیری مذاکرات ادامه دارد. اختلاف بر سر تنگه هرمز همچنان مهمترین مانع دستیابی به توافق نهایی است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، همزمان با تبادل حملات این هفته که «تفاهم» برای پایان جنگ را متزلزل کرده است، مقامهای آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر تهدیدهای لفظی خود را افزایش دادهاند؛ موضوعی که در کنار تلاش میانجیهای منطقهای برای احیای مذاکرات، چشمانداز دستیابی به توافق نهایی را با ابهام بیشتری روبهرو کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد که اگر جمهوری اسلامی تهدید خود برای ترور یا تلاش برای ترور رییسجمهوری مستقر آمریکا را عملی کند، ایالات متحده ایران را «به طور کامل نابود خواهد کرد.»
او نوشت: «هزار موشک آماده شلیک و به سوی جمهوری اسلامی ایران نشانه رفتهاند و در صورت عملی شدن این تهدید، هزاران موشک دیگر نیز بلافاصله شلیک خواهند شد.»
ساعاتی پس از این پیام، مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در نخستین پیام مکتوب خود پس از مراسم خاکسپاری پدرش، علی خامنهای، اعلام کرد که «انتقام، خواست ملت ماست و بیتردید باید اجرا شود.»
او تاکید کرد: «این موضوع نه به حضور شخص من وابسته است و نه به حضور دیگر مسئولان. چه ما باشیم و چه نباشیم، این امر تحقق خواهد یافت.»
مجتبی خامنهای همچنین تاکید کرد ایران فهرستی از افرادی را که باید هدف قرار گیرند، تهیه کرده است.
مجتبی خامنهای از پیش از آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده و گزارشها حاکی از آن است که او در حملاتی که به کشته شدن پدرش انجامید، زخمی شده است.
جنگ کنونی از اسفند سال گذشته و با حملات گسترده آمریکا و اسرائیل آغاز شد؛ حملاتی که به کشته شدن علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، انجامید. اگرچه ترامپ پایان آتشبس را اعلام کرده، اما همچنان از باز بودن مسیر گفتوگو سخن گفته است.
در همین حال، تلاشهای میانجیگران برای جلوگیری از شکست کامل روند دیپلماتیک ادامه دارد. خبرگزاری تسنیم گزارش داده بود که هیاتی از قطر روز جمعه به ایران سفر کرده تا «نقش قطر بهعنوان میانجی» را تقویت کند.
ترامپ در عین حال مذاکرات با [حکومت] ایران را «اتلاف وقت» توصیف کرده، اما گفته است گفتوگوها ادامه خواهد یافت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، تاکید کرده است که تهران به تعهدات خود در چارچوب یادداشت تفاهم میان طرفهای درگیر پایبند بوده، اما افزوده است: «پایبندی تنها زمانی ممکن است که متقابل باشد.»
امیر سعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، نیز اعلام کرد که تهران همچنان به توافق متعهد است، اما هشدار داد اگر آمریکا به نقض تعهدات خود ادامه دهد، [حکومت] ایران نیز دیگر خود را ملزم به اجرای تعهداتش نخواهد دانست.
یکی از مهمترین اختلافهای باقیمانده میان دو طرف، آینده تنگه هرمز است؛ آبراه راهبردی که ایران در جریان جنگ آن را به روی کشتیهای تجاری بست.
تنگه هرمز مسیر اصلی صادرات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس به شمار میرود و بسته شدن آن تاثیر قابل توجهی بر اقتصاد جهانی گذاشته است.
تهران بر کنترل عبور و مرور کشتیها اصرار دارد و اعلام کرده قصد دارد از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند. مقامهای ایرانی همچنین گفتهاند که دوران آزادی کشتیرانی پیش از جنگ پایان یافته است؛ موضعی که واشینگتن آن را رد کرده و با حقوق بینالملل عرفی نیز مغایر دانسته میشود.
در همین ارتباط، عباس عراقچی روز شنبه برای گفتوگو درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز به عمان سفر کرد. تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد او و وزیر خارجه عمان درباره سازوکارهای تضمین عبور ایمن کشتیها گفتوگو کردند.
رسانههای رسمی عمان نیز گزارش دادند دو طرف درباره تضمین امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تبادل نظر کرده و توافق کردند رایزنیها در سطوح فنی و سیاسی ادامه یابد.
در همین حال، رسانههای اکسیوس و پولیتیکو گزارش دادهاند که واشینگتن به تهران تا روز شنبه فرصت داده است حملات به کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز را متوقف کرده و بهطور رسمی باز بودن این آبراه را طی بیانیهای اعلام کند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، تبادل حملات این هفته پس از آن آغاز شد که جمهوری اسلامی متهم شد سه کشتی تجاری را که به گفته مقامهای ایرانی از مسیر مورد تایید تهران منحرف شده بودند، هدف قرار داده است.
قطر، با وجود آنکه خود در جریان جنگ هدف حملات قرار گرفت، همچنان نقش اصلی را در تلاشهای میانجیگرانه ایفا میکند. دفتر نخستوزیر پاکستان نیز اعلام کرده است که شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، روز جمعه با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، درباره تحولات منطقه گفتوگو کرده است.
شهباز شریف همچنین اعلام کرد که با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز گفتوگو کرده و از او خواسته است برای حفظ «صلحی که به سختی به دست آمده» در منطقه تلاش کند.
با وجود این تلاشها، محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده حکومت ایران در گفتوگو با آمریکا، موضعی صریح اتخاذ کرد.
خبرگزاری ایسنا به نقل از او اعلام کرد: «پایان جنگ اولویت کشورهای جهان است، اما همه باید بدانند که این رویارویی هرگز با تسلیم ایران پایان نخواهد یافت.»
شبکه خبری ایبیسی گزارش داد که مذاکرات وزیران خارجه جمهوری اسلامی و عمان در مسقط، نشانهای از پیشرفت فوری نداشته است، اما یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه دیگر گفتند که هنوز این احتمال وجود دارد که در ساعات آینده اوضاع تغییر کند.
به نوشته ایبیسی، سخنان عباس عراقچی و بدر بن حمد البوسعیدینشان میدهد که آنها تنها در مورد عبور کشتیها از تنگه هرمز گفتوگو کردهاند که با درخواست دولت دونالد ترامپ برای صدور بیانیه از سوی تهران در این مورد که تنگه هرمز کاملاً باز است و کشتیهایی که از آن عبور میکنند از حملات در امان خواهند بود، فاصله بسیاری دارد.
منابع این شبکه خبری گفتند که عراقچی با پیشنهادی از سوی عمان برای مدیریت تنگه هرمز به تهران بازمیگردد که طبق آن، مسیر جنوبی این آبراه بدون مانع فعالیت خواهد کرد، اما کشتیهایی که در مسیر شمالی که از آبهای سرزمینی ایران عبور میکند، تردد میکنند، ملزم به دریافت تایید از تهران، اما بدون پرداخت عوارض، خواهند بود.
این منابع همچنین افزودند که پیشنهادهای دیگری برای تقسیم آبراه بررسی شده است.
ایبیسی اشاره کرد در حال حاضر، مشخص نیست که آیا طرح عمان از حمایت کامل دولت ترامپ برخوردار است یا خیر و در عین حال میتواند تأیید رهبری ایران را به دست آورد یا خیر.