قطر اعلام کرد گفتوگوهای غیرمستقیم میان مذاکرهکنندگان آمریکا و جمهوری اسلامی در دوحه، از طریق میانجیها، درباره موضوعات مرتبط با تفاهمنامه با «پیشرفت مثبت» همراه بوده است. بر اساس این اعلام، دو طرف توافق کردهاند گفتوگوها را پس از تشییعجنازه علی خامنهای از سر بگیرند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز گفت گفتوگوها در دوحه «بهخوبی پیش میرود» و مذاکرات درباره موضوع هستهای بهزودی آغاز خواهد شد.
همزمان، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، هشدار داد تهران در صورت هرگونه حمله اسرائیل «فورا پاسخی قدرتمند» خواهد داد و بار دیگر از آمریکا خواست متحد خود را مهار کند. او این هشدار را پس از آن مطرح کرد که یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفت مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، «برای کشتن هدفگذاری شده است.»
در تحولی دیگر، نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد پس از فرود اضطراری یک بالگرد در دریای عرب، عملیات جستوجو برای یافتن یکی از اعضای مفقودشده خدمه را آغاز کرده است.
نیویورکتایمز به نقل از دو دستیار نخستوزیر عراق گزارش داد که آمریکا، چند ماه پس از آنکه برای تحت فشار قرار دادن بغداد به منظور فاصله گرفتن از جمهوری اسلامی، ارسال هوایی دلار به عراق را متوقف کرده بود، بار دیگر ارسال این محمولهها را از سر گرفته است.
حیدر العبودی، سخنگوی علی الزیدی، نخستوزیر عراق، گفت: «ارسال محمولههای دلار به عراق از سر گرفته شده است.» او افزود: «این مشکل برطرف شده است.»
طبق این گزارش، همکاریهای امنیتی آمریکا و تامین مالی نیروهای امنیتی عراق همچنان در حالت تعلیق است.
محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، گزارشها درباره موافقت تهران با دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان را رد کرد و گفت بازرسان آژانس حق بازرسی از سایتهای هستهای بمبارانشده توسط آمریکا را ندارند.
قالیباف در گفتوگو با صداوسیمای حکومت ایران، گزارشها درباره موافقت تهران با دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان را رد کرد و آنها را «کذب» خواند.
او گفت: «بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی حق بازرسی از سایتهای هستهای که توسط آمریکا بمباران شدهاند را ندارند.» قالیباف همچنین افزود: «در حال حاضر بازرسان تنها به دو محل دسترسی دارند؛ نیروگاه اتمی بوشهر و راکتور تهران.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز جمعه در نشست خبری خود در ژاپن گفته بود: «توافقی وجود دارد و برای اجرای آن، آژانس باید دسترسی داشته باشد و بازرسی انجام دهد.» او در عین حال مشخص نکرد که منظورش کدام تاسیسات هستهای است.
موضوع دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات هستهای ایران در روزهای اخیر به یکی از مهمترین محورهای اختلاف در مذاکرات تبدیل شده و تهران و آژانس بهصورت علنی دیدگاههای متفاوت خود را درباره دامنه این بازرسیها مطرح کردهاند.
در همین زمینه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۱۰ تیر گفته بود که روند خلع سلاح هستهای جمهوری اسلامی در حال پیشرفت است و نشستهای اخیر دو طرف در قطر نیز بهخوبی برگزار شده است.
این موضعگیری قالیباف ساعاتی پس از آن خبرساز شد که پخش گفتوگوی ضبطشده او از شبکه خبر صداوسیما بهطور ناگهانی متوقف شد؛ اقدامی که واکنش گسترده رسانههای داخلی و گمانهزنیها درباره اختلافات درون حاکمیت بر سر روند مذاکرات با آمریکا را به دنبال داشت.
مرکز رسانه مجلس در اطلاعیهای اعلام کرد این مصاحبه حدود دو ساعت پیش از زمان پخش در اختیار صداوسیما قرار گرفته بود و اگر قرار بود بخشی از آن حذف شود، باید با مجلس هماهنگی انجام میشد. به گفته این مرکز، یکی از مهمترین بخشهای حذفشده، پاسخ قالیباف به «ادعای کذب» درباره بازرسی آژانس از تاسیسات هستهای ایران بود. همچنین بخشهایی درباره پیگیری آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، اعتبار ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی در تفاهمنامه، پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ و پیام اخیر مجتبی خامنهای نیز پخش نشد.
رسانههای داخلی این اقدام را نشانه تشدید اختلافات در ساختار قدرت جمهوری اسلامی توصیف کردند. پایگاه انتخاب توقف پخش این مصاحبه را «بدعتی جدید» خواند و نوشت برنامه زمانی قطع شد که قالیباف درباره توافق دولت ابراهیم رئیسی با آمریکا برای انتقال شش میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران از کره جنوبی به قطر سخن میگفت. تابناک نیز گزارش داد مصاحبه در بخشی متوقف شد که قالیباف درباره استفاده از این منابع برای خرید غلات و گندم توضیح میداد.
همزمان، فرارو این اقدام را نشانه «انحصارگرایی جناحی» در صداوسیما دانست و نوشت این سازمان اکنون حتی تحمل روایت رسمی رییس مجلس را نیز ندارد. در مقابل، خبرگزاری فارس به نقل از صداوسیما اعلام کرد بخش دوم این گفتوگو قرار است شامگاه چهارشنبه پخش شود.
کره جنوبی بار دیگر اعلام کرد تا زمان بازگشت ثبات به خلیج فارس و تنگه هرمز، به استفاده از مسیر دریای سرخ برای واردات نفت خام از خاورمیانه ادامه خواهد داد.
وزارت اقیانوسها و شیلات کره جنوبی اعلام کرد یازدهمین نفتکش از بندر «ینبع» عربستان راهی کره جنوبی شده است.
یک مقام این وزارتخانه نیز گفت به دلیل ملاحظات امنیتی و تهدیدهای احتمالی علیه کشتیها و خدمه، جزییاتی مانند نام کشتی، شرکت کشتیرانی و اجارهکننده آن منتشر نخواهد شد.
روسیه بامداد پنجشنبه۱۱ تیر حملهای گسترده با موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها علیه کییف انجام داد. این حمله دستکم پنج کشته و ۳۴ زخمی بر جای گذاشت و به ساختمانهای مسکونی در مناطق مختلف پایتخت اوکراین خسارت وارد کرد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که روسیه شامگاه چهارشنبه تا بامداد پنجشنبه حملهای گسترده با موشک و پهپاد علیه کییف انجام داد؛ حملهای که با انفجارهای پیاپی، پایتخت اوکراین را برای ساعتها در لرزه فرو برد.
به گفته تیمور تکاچنکو، رییس اداره نظامی شهر کییف، در این حملات دستکم یک نفر کشته و شماری زخمی شدند. ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، شمار مجروحان را دستکم ۱۱ نفر اعلام کرد.
ساعتی بعد، شهردار کییف اعلام کرد که شمار کشتهشدگان حمله روسیه به پایتخت اوکراین به پنج نفر رسید و ۳۴ نفر نیز زخمی شدند.
بر اساس این گزارش، روسیه در این حمله از موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها استفاده کرد و هر ۱۰ منطقه شهر کییف، در دو سوی رودخانه دنیپرو، هدف قرار گرفت. همزمان با صدور هشدارهای اولیه از سوی ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، و دیگر مقامهای این کشور، بسیاری از شهروندان برای در امان ماندن به ایستگاههای مترو پناه بردند.
کلیچکو با توصیف حملات به عنوان «حمله شدید دشمن» از شهروندان خواست در پناهگاهها باقی بمانند. او گفت در منطقه شوچنکیفسکی پنج نفر زخمی شدهاند و یکی از مجروحان که از نیروهای امداد پزشکی است، در وضعیت بسیار وخیمی قرار دارد.
به گفته شهردار کییف، در منطقه دسنیانسکی بخشی از یک ساختمان مسکونی ۹ طبقه آسیب دیده و شماری از ساکنان در داخل آن گرفتار شدهاند. همچنین در منطقه هولوسیفسکی، آتشسوزی در پشتبام یک ساختمان چندطبقه رخ داده است. در مناطق سویاتوشینسکی و دارنیتسکی نیز آتشسوزی در خانههای مسکونی گزارش شده و شماری از افراد زیر آوار ماندهاند.
رییس اداره نظامی شهر کییف نیز اعلام کرد بخشی از یک ساختمان مسکونی در منطقه دسنیانسکی تخریب شده، در دو نقطه از منطقه پچرسکی در نزدیکی ساختمانهای مسکونی آتشسوزی رخ داده و در نزدیکی یک ساختمان اداری در منطقه سولومیانسکی نیز حریق گزارش شده است. به گفته او، مقامهای محلی همچنین در حال ارزیابی خسارتها در مناطق اوبولونسکی و پودیلسکی هستند.
آسوشیتدپرس مینویسد این حمله در حالی انجام شد که روسیه در هفتههای اخیر حملات خود به کییف را تشدید کرده است. در مقابل، اوکراین نیز حملات پهپادی دوربرد خود علیه پایگاههای نظامی و تاسیسات انرژی روسیه را افزایش داده؛ حملاتی که به کمبود سوخت و اختلال در خطوط تدارکاتی داخل روسیه منجر شده است.
موسسه حقوقی بینالمللی «اِی اَند او شرمن» در تحلیلی نوشت حتی اگر آمریکا در چارچوب یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی بخشی از تحریمهای خود را کاهش دهد، شرکتهای بینالمللی همچنان با فضای پیچیده و چندلایه تحریمها روبهرو خواهند بود، زیرا تحریمهای اتحادیه اروپا، بریتانیا و برخی دیگر از کشورهای غربی همچنان پابرجاست.
«ای اند او شرمن» افزود شرکتهایی که در اروپا، بریتانیا یا دیگر کشورهای همپیمان آمریکا فعالیت دارند، نباید کاهش احتمالی تحریمهای آمریکا را به منزله مجوز فعالیت در ایران تلقی کنند.
به نوشته این گزارش، احتمال بازگشت تحریمها، محدودیتهای بانکی و مالی، الزامات مبارزه با پولشویی و فساد، و نبود شفافیت درباره مالکیت بسیاری از شرکتهای ایرانی، همچنان از موانع اصلی تجارت و سرمایهگذاری در ایران خواهد بود.
«ای اند او شرمن» همچنین تاکید کرد یادداشت تفاهم، یک تعهد سیاسی اولیه است و نه یک توافق نهایی؛ بنابراین هیچ تضمینی وجود ندارد که لغو گسترده تحریمهای آمریکا طبق جدول زمانی پیشبینیشده اجرا شود.
این موسسه حقوقی بینالمللی، نتیجهگیری میکند که حتی در صورت دستیابی به توافق نهایی، بازگشت تجارت و سرمایهگذاری خارجی در ایران به سرعت اتفاق نخواهد افتاد.
