ترامپ: درآمد نفتی ایران باید صرف خرید غذا از آمریکا شود، نه بازسازی توان نظامی
دونالد ترامپ در گفتوگو با شبکه سیانبیسی بار دیگر گفت ایران بر اساس توافق پایان جنگ، محصولات کشاورزی مورد نیاز خود را از آمریکا خریداری خواهد کرد. او همچنین از تصمیم خود برای جنگ با جمهوری اسلامی دفاع کرد و گفت محاصره دریایی ایران در جریان جنگ «دیواری از فولاد» بوده است.
رییسجمهوری آمریکا، در این مصاحبه بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی در چارچوب توافق پایان جنگ، محصولات کشاورزی مورد نیاز خود را از آمریکا خریداری خواهد کرد؛ موضوعی که مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر آن را رد کردهاند.
ترامپ گفت [حکومت] ایران «هیچ درآمدی ندارد» و درآمدهای حاصل از کاهش تحریمها باید صرف خرید مواد غذایی از آمریکا شود. او افزود: «آنها به غذا نیاز دارند. به ذرت، گندم و سویا احتیاج دارند و فقط کشاورزان آمریکایی این محصولات را برایشان تامین خواهند کرد.» به گفته او، در چارچوب یادداشت تفاهمی که ماه گذشته برای پایان درگیریها امضا شد، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو و بخشی از تحریمهای نفتی را کاهش داده است، اما درآمد حاصل از این اقدام باید برای خرید مواد غذایی هزینه شود، نه بازسازی توان نظامی ایران. با این حال، عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی، پیشتر گفته بود «هیچ الزامی برای خرید نهادههای کشاورزی از آمریکا وجود ندارد.»
ترامپ در بخش دیگری از این مصاحبه از تصمیم خود برای آغاز جنگ با جمهوری اسلامی و نحوه مدیریت آن دفاع کرد و گفت: «این در واقع جنگ نیست؛ این خلع سلاح هستهای ایران است.» او افزود که نمیتوان اجازه داد [حکومت] ایران به سلاح هستهای دست یابد و در عین حال، چهار ماه درگیری را «مدتی نسبتاً کوتاه» توصیف کرد. رییسجمهوری آمریکا همچنین از سیاست روسای جمهوری پیشین آمریکا در قبال خاورمیانه و نحوه پوشش رسانهها از جنگ انتقاد کرد.
ترامپ همچنین گفت که در طول جنگ، محاصره آمریکا در تنگه هرمز بهطور کامل مؤثر بوده و «حتی یک کشتی هم نتوانست وارد ایران شود.» او این محاصره را «دیواری از فولاد» توصیف کرد. با این حال، موسسه اطلاعات کشتیرانی Lloyd’s List گزارش داده است که این محاصره چندین بار توسط آنچه «ناوگان سایه ایران» خوانده میشود، نقض شده است.
نشریه فوربس در تحلیلی به قلم ایلان برمن نوشت که اگرچه کاخ سفید توافق ۱۴ مادهای با جمهوری اسلامی را گامی برای حل پایدار بحران هستهای ایران میداند، اما این توافق تنها بخشی از تهدید را هدف قرار داده و ممکن است مسیر دیگری برای دستیابی تهران به سلاح هستهای را باز بگذارد.
برمن مینویسد تمرکز اصلی مذاکرات آمریکا تاکنون بر برنامه غنیسازی اورانیوم ایران بوده است؛ مسیری که بیشترین توجه رسانهها و دیپلماتها را به خود جلب کرده است. با این حال، به گفته او، جمهوری اسلامی همزمان توانایی فنی بهرهگیری از مسیر دوم، یعنی بازفرآوری پلوتونیوم، را نیز در اختیار دارد و سابقه طولانی پنهانکاری در برنامه هستهایاش نشان میدهد در صورت فراهم شدن فرصت، از این گزینه نیز استفاده خواهد کرد.
به نوشته فوربس، محور این نگرانی نیروگاه هستهای بوشهر است؛ تاسیساتی که از اواسط دهه ۱۹۹۰ با همکاری شرکت دولتی روساتم روسیه ساخته شد. این مقاله میگوید روسیه علاوه بر ساخت نیروگاه، سالها آن را اداره کرد و در نهایت زیرساخت فنی لازم برای توسعه برنامه هستهای ایران را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد.
این تحلیل با استناد به ارزیابی هنری سوکولسکی، رییس «مرکز آموزش سیاست منع گسترش سلاحهای هستهای»، مینویسد نیروگاه بوشهر پس از سه دهه فعالیت اکنون حجم قابل توجهی سوخت مصرفشده تولید کرده است. به گفته سوکولسکی، ایران احتمالاً حدود دو هزار و ۱۰۰ کیلوگرم پلوتونیوم قابل استفاده در سلاح در اختیار دارد؛ مقداری که از نظر تئوریک برای ساخت بیش از ۲۰۰ بمب هستهای کافی است.
برمن در ادامه مینویسد از نظر فنی، تبدیل پلوتونیوم به هسته یک بمب هستهای تفاوت بنیادینی با تبدیل اورانیوم غنیشده به سلاح ندارد. هر دو فرایند شامل تبدیل ماده شکافتپذیر به فلز، قالبگیری و ماشینکاری آن است. به گفته سوکولسکی، تفاوت اصلی در این است که پلوتونیوم از طریق بازفرآوری شیمیایی آماده استفاده نظامی میشود؛ فرایندی که میتواند بهصورت مخفیانه و در مقیاس محدود انجام شود. او همچنین برآورد میکند که پس از دسترسی به ماده شکافتپذیر، تبدیل آن به اجزای لازم برای یک بمب تنها چند هفته زمان نیاز دارد.
به نوشته فوربس، تفاوت مهم دیگر در دسترسی به این مواد است. این مقاله میگوید بخش قابل توجهی از ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران، از جمله حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی، پس از حملات سال گذشته آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی، نابود، پراکنده یا به اعماق زمین منتقل شده است. اما ذخایر پلوتونیوم همچنان در استخرهای نگهداری سوخت مصرفشده نیروگاه بوشهر قرار دارد و در صورت تصمیم حکومت، دسترسی به آن آسانتر خواهد بود.
برمن این وضعیت را نه یک نگرانی فرضی، بلکه «ضعف ساختاری» یادداشت تفاهم دولت ترامپ توصیف میکند. به نوشته او، همانگونه که توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دولت باراک اوباما بهطور عمده بر غنیسازی اورانیوم تمرکز داشت، توافق جدید نیز ممکن است مسیر پلوتونیوم را نادیده بگیرد و در نتیجه، جمهوری اسلامی همچنان امکان ساخت یک «بمب در زیرزمین» را برای خود حفظ کند.
این تحلیل در پایان چند پیشنهاد برای جلوگیری از چنین سناریویی ارائه میدهد. به گفته سوکولسکی، فعالیتهای مرتبط با پلوتونیوم در بوشهر باید با سامانههای نظارتی «تقریباً لحظهای» و فراتر از شیوه کنونی آژانس بینالمللی انرژی اتمی زیر نظر گرفته شود. او همچنین پیشنهاد میکند سوخت مصرفشده از اختیار جمهوری اسلامی خارج شود تا متخصصان هستهای ایران به مواد اولیه لازم برای بازفرآوری پلوتونیوم دسترسی نداشته باشند. به اعتقاد او، طرحهای توسعه بیشتر نیروگاه بوشهر نیز باید متوقف شود تا حجم ذخایر پلوتونیوم افزایش نیابد.
برمن در پایان نتیجه میگیرد که جمهوری اسلامی طی دهههای گذشته سرمایهگذاری گستردهای برای دستیابی به توانایی هستهای انجام داده و از این رو، اگر هدف واشینگتن جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای است، سیاست آمریکا باید همه مسیرهای بالقوه ساخت بمب، نه فقط غنیسازی اورانیوم، را مسدود کند.
