رویترز از کمبود شدید بنزین در شبهجزیره کریمه در پی حملات اوکراین خبر داد
خبرگزاری رویترز به نقل از شاهدان عینی گزارش داد همزمان با افزایش حملات اوکراین به زیرساختها و مسیرهای تدارکاتی منتهی به کریمه، این شبهجزیره با کمبود گسترده بنزین روبهرو شده است.
رویترز پنجشنبه ۲۱ خرداد نوشت ذخایر بنزین در اکثر جایگاههای سوخت سواستوپل، بزرگترین شهر کریمه، به پایان رسیده و میزان سوخت موجود حتی پاسخگوی نظام سهمیهبندی اعمالشده در هفتههای اخیر نیست.
در شهر ساحلی یِوپاتوریا نیز صفهای طولانی مقابل تنها جایگاه فعال سوخت مشاهده شده است.
مقامهای محلی در این شبهجزیره که از سال ۲۰۱۴ تحت کنترل روسیه قرار دارد، علاوه بر بحران سوخت، از کمبود برخی اقلام غذایی نیز خبر دادهاند.
اوکراین طی ماههای اخیر حملات پهپادی خود به خطوط تامین و زیرساختهای مرتبط با کریمه را افزایش داده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
رویترز در ادامه نوشت گزارشها از کمبود سوخت در ۱۳ منطقه روسیه حکایت دارند، اما تاکنون تنها کریمه و دو منطقه در سیبری بهطور رسمی این موضوع را تایید کردهاند.
در مقابل، مقامهای سایر مناطق روسیه اعلام کردهاند وضعیت تامین سوخت تحت کنترل است و بخشی از اختلالات ناشی از خریدهای هیجانی مردم بوده است. مسکو نیز وجود هرگونه مشکل در شبکه توزیع سوخت را رد کرده است.
در همین حال، بانک دولتی اسبربانک هشدار داد افزایش قیمت سوخت میتواند فشارهای تورمی بر اقتصاد روسیه را تشدید کند.
در ماههای اخیر، ادامه جنگ اوکراین و نبود چشماندازی روشن برای پایان آن، به نگرانیها درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی این مناقشه در اروپا دامن زده است.
چالشهای تامین سوخت در کریمه
۲۰ خرداد، میخاییل رازووژایف، فرماندار مورد حمایت روسیه در سواستوپل، اعلام کرد کامیونهای حامل سوخت بهدلیل حملات اوکراین و اختلال در مسیرهای حملونقل نتوانستهاند محمولههای خود را به این شهر برسانند.
او افزود از این رو، طرح توزیع بنزین سهمیهبندیشده در سواستوپل به تعویق افتاده است.
به گزارش رویترز، بخش عمده سوخت مورد نیاز کریمه از طریق شبکه جادهای و ریلی مناطق تحت کنترل روسیه در شمال این شبهجزیره تامین میشود؛ مسیرهایی که در ماههای اخیر بارها هدف حملات پهپادی اوکراین قرار گرفتهاند.
همچنین انتقال سوخت به پایانه نفتی فئودوسیا در کریمه که پیشتر با استفاده از قایقهای باری انجام میشد، پس از حمله اوکراین به این تاسیسات در ماه آوریل متوقف شده است.
رازووژایف در ادامه اظهارات خود اعلام کرد سواستوپل شب گذشته هدف حملات پهپادی اوکراین قرار گرفت. به گفته او، این حملات خسارات محدودی بر جای گذاشت و سامانههای پدافندی موفق شدند ۳۳ پهپاد را سرنگون کنند.
فرماندار مورد حمایت روسیه در منطقه خرسون نیز از وارد آمدن خسارات به برخی پلهای این منطقه در پی حملات اوکراین خبر داد.
رویترز به نقل از مقامهای روسیه گزارش داد حملات شبانه اوکراین به جنوب روسیه باعث وقوع آتشسوزی در پالایشگاه نفت آفیپسکی شد. مقامهای محلی اعلام کردند این آتشسوزی مهار و بهطور کامل خاموش شده است.
۱۵ خرداد، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در نامهای سرگشاده خطاب به ولادیمیر پوتین، همتای روسی خود، پیشنهاد کرد رهبران دو کشور برای پایان دادن به بیش از چهار سال نبرد خونبار با یکدیگر دیدار کنند.
پوتین ۱۶ خرداد این پیشنهاد را رد کرد و گفت در مقطع کنونی، دلیلی برای دیدار با زلنسکی وجود ندارد.
مقامهای ارشد اسرائیلی جایزه امنیت این کشور در سال ۲۰۲۶ را به پنج پروژه برجسته دفاعی و فناوری اعطا کردند. این پروژهها سهمی چشمگیر در ارتقای توان عملیاتی و حفظ برتری فناورانه اسرائیل داشتهاند.
این جوایز شامگاه چهارشنبه ۲۰ خرداد در مراسمی با حضور اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع و ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اهدا شدند.
روزنامه ماکور ریشون پنجشنبه ۲۱ خرداد گزارش داد در میان طرحهای برگزیده، منظومه ماهوارههای شناسایی «اوفک»، مجموعهای از سامانههای جنگ الکترونیک برای حفظ برتری نیروی هوایی اسرائیل و همچنین یک سامانه تسلیحاتی ویژه که در عملیات علیه حکومت ایران مورد استفاده قرار گرفت، دیده میشود.
بر اساس این گزارش، مراسم جایزه امنیت اسرائیل در سال جاری با تمرکز بر کارزارهای نظامی اخیر علیه جمهوری اسلامی برگزار شد.
در این مراسم همچنین رومان گوفمن، رییس جدید موساد، دیوید زینی، رییس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی اسرائیل (شینبت) و دیگر مقامهای ارشد امنیتی این کشور حضور داشتند.
این مراسم در شرایطی برگزار شد که تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد و سرنوشت آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
پایگاه خبری واینت ۲۱ خرداد نوشت همزمان با افزایش درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، اسرائیل در حالت آمادهباش قرار گرفته و خود را برای احتمال آغاز مجدد نبرد آماده میکند.
در ادامه، پنج پروژهای که جایزه امنیت اسرائیل در سال ۲۰۲۶ را به خود اختصاص دادند، معرفی میشوند.
سلاح پیشرفته علیه جمهوری اسلامی
ماکور ریشون گزارش داد یکی از پروژههای برگزیده، یک سامانه تسلیحاتی پیشرفته ساخت اسرائیل است که در جریان رویارویی با جمهوری اسلامی به کار گرفته شد و دستاوردهای عملیاتی قابل توجهی به همراه داشت.
این جایزه به نیروی هوایی اسرائیل، وزارت دفاع و شرکت تسلیحاتی رافائل تعلق گرفت.
به گزارش ماکور ریشون، این سامانه امکان توسعه چشمگیر ظرفیتهای اطلاعاتی و عملیاتی موساد را در طیف گستردهای از ماموریتها فراهم میکند و نمادی از «نوآوری فناورانه و جسارت عملیاتی بیسابقه و پیشرو» به شمار میرود.
این جایزه به موساد، نیروی هوایی و صنایع هوافضای اسرائیل اختصاص یافت.
پروژه عملیاتیسازی ماهوارههای «اوفک ۱۳» و «اوفک ۱۹»
این ماهوارهها به دستگاه امنیتی اسرائیل امکان میدهند در هر زمان به اطلاعات و دادههای اطلاعاتی باکیفیت و قابل اعتماد دسترسی داشته باشد.
ماکور ریشون نوشت ماهوارههای اوفک از نظر عملکرد، حجم و وزن یک جهش فناورانه محسوب میشوند.
این جایزه به صنایع هوافضا، وزارت دفاع و واحد ۹۹۰۰ در سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل اعطا شد.
به گزارش ماکور ریشون، این پروژه برای حل «یک مساله عملیاتی محرمانه» طراحی شده است و راهحلهایی پیچیده، نوآورانه و دقیق ارائه میکند که مدتها دستگاه امنیتی اسرائیل را درگیر کرده بود.
این جایزه به واحد ۸۲۰۰، بخش تحقیقات سازمان اطلاعات ارتش و همچنین صنایع هوافضای اسرائیل تعلق گرفت.
سامانه جنگ الکترونیک
یکی دیگر از پروژههای برگزیده جایزه امنیت اسرائیل ۲۰۲۶، توسعه سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک با هدف حفظ برتری هوایی ارتش اسرائیل بود.
ماکور ریشون با استناد به اظهارات مقامهای اسرائیلی گزارش داد این پروژه مجموعهای از فناوریهای نوآورانه و منحصربهفرد را در بر میگیرد که یک دستاورد کمسابقه در سطح جهانی محسوب میشود و توانمندیهای عملیاتی گستردهای را در تمامی جبهههای نبرد در اختیار این کشور قرار داده است.
بر اساس این گزارش، این سامانهها در میدان نبرد مورد آزمایش عملی قرار گرفتند و نقش مهمی در جلوگیری از رهگیری و انهدام هواگردهای سرنشیندار ایفا کردهاند.
مقامهای اسرائیلی از این فناوری بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در حفظ آزادی عمل نیروی هوایی در کارزارهای اخیر یاد کردهاند.
این جایزه به اداره پژوهش و توسعه تسلیحات و زیرساختهای فناوری وزارت دفاع، موساد، نیروی هوایی، شرکت الیسرا از زیرمجموعههای شرکت البیت سیستمز، شرکت رافائل و واحد ۸۲۰۰ سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل تعلق گرفت.
وزیر دفاع اسرائیل در مراسم اعطای جایزه امنیت سال ۲۰۲۶ اعلام کرد رویارویی با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد و اسرائیل برای هرگونه سناریوی احتمالی آماده است.
کاتز ادامه داد: «هنوز تا پایان نبرد با ایران فاصله زیادی باقی مانده است. اگر ایران به اسرائیل حمله کند، با پاسخی سخت روبهرو خواهد شد؛ همانگونه که در روزهای اخیر شاهد آن بودیم. ارتش اسرائیل برای اجرای حملات گسترده در ایران آمادگی کامل دارد.»
او همچنین نقش فناوریهای نظامی و دفاعی اسرائیل را در موفقیتهای عملیاتی این کشور برجسته دانست و گفت توانایی تجهیز نیروهای نظامی به پیشرفتهترین سامانههای دفاعی و تهاجمی جهان که حاصل توسعه فناوریهای بومی است، یکی از عوامل اصلی قدرت اسرائیل به شمار میرود.
رییسجمهوری اسرائیل نیز در این مراسم، نقش خلاقیت، جسارت و نوآوری را در موفقیتهای امنیتی و نظامی این کشور برجسته دانست.
هرتزوگ تاکید کرد در شرایط کنونی، ارزش نوآوریها و دستاوردهای فناورانه اسرائیل «بینهایت و غیرقابل اندازهگیری» است.
جایزه امنیت اسرائیل به ابتکار دیوید بنگوریون، اولین نخستوزیر این کشور، پایهگذاری شد تا از نقش دانشمندان، پژوهشگران و متخصصان در توسعه توانمندیهای دفاعی و امنیتی اسرائیل قدردانی شود.
در طول دهههای گذشته، شماری از مهمترین دستاوردهای نظامی و فناوری اسرائیل موفق به دریافت این جایزه شدهاند که از جمله میتوان به سامانههای دفاع موشکی «پیکان»، «گنبد آهنین» و «فلاخن داوود» اشاره کرد.
رسانه دولتی کره شمالی، KCNA، چهارشنبه ۲۰ خرداد گزارش داد که شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در پیام تشکری که پس از سفر خود به پیونگیانگ ارسال کرده، گفته است او و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، بر سر مسائل مهمی به اجماع رسیده و توافق کردهاند که از صلح منطقهای و جهانی محافظت کنند.
در این پیام گفته شده است دو طرف «دیدگاههای عمیقی درباره موضوعات مورد علاقه مشترک تبادل کردند و بر سر مجموعهای از مسائل مهم و مشترک به اجماعدست یافتند»؛ توافقهایی که نشاندهنده عزم دو کشور برای تعمیق هرچه بیشتر روابط دوجانبه است.
شی با اشاره به آینده روابط چین و کره شمالی گفت که آماده است بر اساس «منافع بنیادین و بلندمدت» با کیم همکاری کند تا روابط دوجانبه را «بهطور مستمر حفظ و تقویت کند» و سهم بیشتری در صلح و توسعه منطقهای و جهانی داشته باشد.
او همچنین گفت این سفر «با موفقیت به پایان رسیده» و روابط دو کشور وارد «مرحلهای جدید در تاریخ» شده است. شی در ادامه ابراز امیدواری کرد که بار دیگر با کیم دیدار کند.
شی جینپینگ از روز دوشنبه تا سهشنبه در پیونگیانگ حضور داشت. این نخستین سفر او به کره شمالی در هفت سال گذشته بود. خبرگزاری رسمی چین، شینهوا، گزارش داد که شی گفته است این سفر به درک عمیقتر و جامعتری میان دو کشور منجر شده و مسیر روشنتری برای توسعه روابط فراهم آورده است.
براساس گزارش رسانههای دولتی هر دو کشور، دو رهبر توافق کردند همکاریها را در حوزههای سیاسی، اقتصادی، تجاری و فرهنگی گسترش دهند و در عین حال ارتباطات راهبردی میان دولتهای خود را تقویت کنند.
شینهوا نوشت: «همکاری عملی در حوزههایی مانند کشاورزی، فناوری و ساخت و ساز، نیروی محرکه مهمی برای توسعه روابط چین و جمهوری دموکراتیک خلق کره است.»
رسانههای رسمی چین همچنین اعلام کردند که دو کشور باید از بازگشایی کامل گذرگاههای مرزی و ازسرگیری پروازهای غیرنظامی و قطارهای بینالمللی مسافربری حداکثر بهره را ببرند.
در گزارشهای دیگری که خبرگزاری دولتی کره شمالی چهارشنبه منتشر کرد، آمده است که دو رهبر در برج دوستی چین و کره در پیونگیانگ، یادبودی برای سربازان چینی کشتهشده در جنگ کره، ادای احترام کردند و همچنین از یک مدرسه آموزش سیاسی برای کادرهای حزبی بازدید به عمل آوردند.
نیویورکتایمز در گزارشی به نقل از مقامهای آمریکایی و دیپلماتهایی که در جریان مذاکرات محرمانه میان جمهوری اسلامی و آمریکا قرار دارند، نوشت این گفتوگوها بسیار فراتر از بحث درباره بازگشایی تنگه هرمز پیش رفته و نتیجهای که تاکنون حاصل شده، «طرحی مبهم از چارچوب یک توافق» است.
نیویورکتایمز در گزارشی که شامگاه سهشنبه ۱۹ خرداد منتشر کرد، نوشت آمریکا پیشنهاد کرده مذاکرات مفصل با جمهوری اسلامی تابستان پیشِ رو در سوئیس برگزار شود.
به گفته این مقامها و دیپلماتها، گفتوگوها در حال حاضر به چهار محور اصلی شامل تعلیق ۲۰ ساله هرگونه غنیسازی اورانیوم، همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای رقیقسازی اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی، برچیدن سه سایت نطنز، فردو و اصفهان و موافقت تهران با بازرسیهای سرزده آژانس رسیده است.
به نوشته نیویورکتایمز، هنوز روشن نیست که تازهترین تحولات، از جمله اظهارات سهشنبه ترامپ مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی یک بالگرد آمریکایی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و ایالات متحده ناچار به پاسخگویی خواهد بود، آیا مذاکرات را به عقب خواهد راند یا نه.
این رسانه نوشت: «ایالات متحده ماههاست از ایران خواسته است بپذیرد دستکم به مدت ۲۰ سال هیچگونه غنیسازی اورانیوم انجام ندهد. ایرانیها در مقابل پیشنهاد توقف ۱۰ ساله را مطرح کردهاند، اما مقامهای آمریکایی معتقدند آنها در نهایت به ۱۵ سال رضایت خواهند داد.»
به گفته دو مقام آمریکایی آشنا با مذاکرات، ایالات متحده با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد بازرسی سازمان ملل، همکاری خواهد کرد تا ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را رقیق کند.
مقامهای آمریکایی برای خود نقشی فعال در جابهجایی و مدیریت مواد هستهای در نظر گرفتهاند؛ چیزی که ایران همواره آن را ممنوع کرده است. مقامهای ایرانی میگویند ایالات متحده تنها نقش ناظر خواهد داشت.
ایالات متحده میخواهد بازرسان بینالمللی بتوانند هر زمان و در هر نقطهای در داخل ایران، بازرسی «سرزده» انجام دهند. روشن نیست دولت ایران با این موضوع موافقت خواهد کرد یا نه.
این گزارش همچنین اشاره میکند که هرچند ایالات متحده خواستار برچیدن سه سایت هستهای اصلی نطنز، فردو و اصفهان شده است، جمهوری اسلامی درباره برچیدن دو مرکز گفتوگو کرده است و اصرار دارد یکی از آنها را باز و فعال نگه دارد. به نوشته نیویورکتایمز، این موضوع از جمله موارد مشکلساز در روند گفتوگوهای جاری است.
این گزارش میافزاید: «گفتوگوها در وضعیتی بسیار حساس قرار دارند. جمهوری اسلامی و اسرائیل، یکشنبه و دوشنبه با یکدیگر تبادل آتش کردند و ترامپ گفت یک بالگرد تهاجمی آپاچی ارتش آمریکا، دوشنبه در نزدیکی سواحل عمان سرنگون شده است. خدمه این بالگرد نجات یافتند.»
نیویورکتایمز سفر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا و جرد کوشنر، دیگر عضو تیم مذاکرهکننده آمریکا، به آزمایشگاه فوقمحرمانه هستهای در ایالت تنسی را نشانهای از آماده شدن ایالات متحده برای چگونگی برخورد با ذخایر ۱۱ تنی اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی ارزیابی کرده است.
دو مقام آمریکایی به این روزنامه گفتند کانال مذاکراتی میان عراقچی و ویتکاف، از شامگاه یکشنبه تا بامداد دوشنبه، نقشی حیاتی در پیشگیری از گسترش تخاصم میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایفا کرد. در این بازه زمانی ویتکاف پیامهایی را منتقل کرد و از حکومت ایران خواست در تبادل حملات موشکی با اسرائیل از تشدید تنش خودداری کند.
مقامها گفتند این گفتوگوها در اعلام ایران مبنی بر توقف شلیک به اسرائیل نقش داشت. سپس ترامپ نتانیاهو را تحت فشار گذاشت تا حمله برنامهریزیشده در داخل ایران را لغو کند.
مقامهای کاخ سفید ابراز خوشبینی میکنند که درگیری میان اسرائیل و ایران فقط یک انحراف کوتاهمدت باشد. خوشبینترین آنها معتقدند گفتوگوهای مفصل درباره سازوکارهای برچیدن برنامه هستهای ایران، شاید تا میانه ماه ژوئن در سوئیس آغاز شود.
این مذاکرات پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی مطرح شده که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و در ۱۹ فروردین با اعلام آتشبس متوقف شد.
با وجود آتشبس، تنشها در هفتههای بعد ادامه یافت و تنگه هرمز، برنامه هستهای جمهوری اسلامی و درگیریهای پراکنده میان جمهوری اسلامی و اسرائیل همچنان از محورهای اصلی بحران باقی ماندند.
بقایای حملات اسرائیل به اردوگاه آوارگان فلسطینی در خان یونس در جنوب باریکه غزه، ۷ ژوئن ۲۰۲۶، رویترز/رمضان عابد
یک پژوهش تازه نشان میدهد شمار درگیریها میان دولتها در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح از زمان پایان جنگ جهانی دوم رسید و شمار سالانه کشتهشدگان درگیریها نیز در این سال، بالاترین رقم ثبتشده از زمان نسلکشی رواندا بود.
بر اساس پژوهش تازه محققان دپارتمان «صلح و تعارض» دانشگاه اوپسالا در سوئد که سهشنبه ۱۹ خرداد در نشریه «مطالعات صلح» دانشگاه آکسفورد منتشر شد، در سال ۲۰۲۵، ۶۵ درگیری فعال در جهان ثبت شد. از این میان، هشت درگیری در دسته «درگیریهای مستقیم میان دولتها» قرار گرفتهاند؛ رقمی که نسبت به سال پیش دو برابر شده و بالاترین شمار این نوع درگیریها از زمانی است که برنامه «دادههای منازعات» در دانشگاه اوپسالا در سال ۱۹۴۶ آغاز شد.
هشت درگیری مستقیم میان دولتها، جنگهای روسیه و اوکراین، جنگ ۱۲روزه، درگیریها میان هند و پاکستان، تایلند و کامبوج، درگیریهای اسرائیل در سوریه و یمن، درگیری مرزی میان افغانستان و پاکستان و تنشها در دریای سرخ و خلیج عدن میان آمریکا و بریتانیا در یک سو و حوثیهای یمن از سوی دیگر را شامل میشود.
باقی درگیریها به نوشته این مقاله، درگیریهای داخلی و نبرد میان نیروهای دولتی در کشورها با گروههای شورشی و مخالفان مسلح بود.
شانس دیویس، تحلیلگر ارشد برنامه دادههای منازعات به رادیوی عمومی آمریکا گفت: «اکنون شاهد افزایش آشکار درگیریها میان دولتها هستیم. برای مدت طولانی، جنگهای میاندولتی بهنسبت نادر بودند، اما تحولات سالهای اخیر از افزایش تنشهای بینالمللی و تغییر در نظم امنیتی جهانی حکایت دارد.»
بیشترین شمار کشتهشدگان از نسلکُشی رواندا در سال ۱۹۹۴
دادههای این پژوهش نشان میدهد شمار کشتهشدگان در سال ۲۰۲۵ به بالاترین رقم ثبتشده از سال ۱۹۹۴ رسید و حدود ۲۴۴ هزار و ۶۰۰ نفر در درگیریها کشته شدند. این رقم در سال ۲۰۲۴، ۱۸۷ هزار نفر بود.
ترزه پترسون، تحلیلگر ارشد و مدیر پروژه در برنامه دادههای منازعات اوپسالا، به رادیوی عمومی آمریکا گفت: «موضوع فقط افزایش شمار درگیریها نیست، بلکه سطح بسیار بالای خشونت مرگبار نیز مطرح است. شاهد افزایش چشمگیر خشونت علیه غیرنظامیان هستیم، بهخصوص در سودان.»
در این پژوهش، درگیریها در چند دسته اصلی طبقهبندی شدهاند. نخست، «خشونت مبتنی بر دولت» که جنگهای داخلی و همچنین جنگهای میان کشورها را در بر میگیرد؛ در این نوع درگیریها، دستکم یکی از طرفها دولت است. جنگهای اوکراین، سودان و غزه در این دسته قرار گرفتهاند.
دسته دوم، «خشونت غیردولتی» است که به درگیری میان دو گروه غیردولتی اشاره دارد؛ از جمله درگیریهای فرقهای در پاکستان یا خشونتهای مرتبط با کارتلها در مکزیک.
دسته سوم، «خشونت یکطرفه» است؛ خشونتی که در آن غیرنظامیان هدف قرار میگیرند، مانند سرکوب اعتراضات در تانزانیا از سوی دولت در سال گذشته یا حملات گروههای شورشی به غیرنظامیان در جمهوری دموکراتیک کنگو.
بر اساس این پژوهش، از میان ۶۵ درگیری ثبتشده در سال ۲۰۲۵، ۱۳ مورد به سطح «جنگ» رسیدند؛ تعریفی که به درگیریهایی با بیش از هزار کشته در میدان نبرد طی یک سال اطلاق میشود.
جنگ روسیه و اوکراین مرگبارترین جنگ سال ۲۰۲۵
جنگ روسیه و اوکراین مرگبارترین درگیری میاندولتی بود و ۶۲ درصد از کل کشتهشدگان مرتبط با نبرد را به خود اختصاص داد.
در سال ۲۰۲۵، ۷۷ هزار و ۷۰۰ نفر در روسیه و ۱۴ هزار نفر در اوکراین کشته شدند. با توجه به اینکه طرفهای درگیر بهطور منظم آمار کشتهها را منتشر نمیکنند، پژوهشگران اوپسالا برای رسیدن به این آمار از منابع علنی گوناگون، از جمله شبکههای اجتماعی، استفاده کردهاند.
آنها نتیجه گرفتهاند که در بازه زمانی مورد مطالعه شمار کشتههای روسیه در میدان نبرد افزایش یافته و تلفات اوکراین بهنسبت ثابت مانده است.
جنگ اسرائیل و حماس با ۱۴ هزار و ۴۰۰ کشته در سال ۲۰۲۵ دومین درگیری مرگبار ثبت شده در این پژوهش است. به نوشته محققان این رقم به دلیل آتشبس در ماههای پایانی سال نسبت به سال ۲۰۲۴ کاهش داشت.
درگیریها در سودان با ۱۲ هزار و ۲۰۰ کشته سومین درگیری مرگبار دولتی شناخته شد. پژوهشگران تاکید کردهاند که این رقم فقط جنگ میان نیروهای دولتی و نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع را در بر میگیرد.
سودان از نظر خشونت علیه غیرنظامیان در صدر فهرست این پژوهش قرار دارد. در بخشی از گزارش آمده است: «تنها پس از تصرف شهر الفاشر سودان در سال گذشته، دهها هزار غیرنظامی سودانی در کشتارهای جمعی به دست نیروهای پشتیبانی سریع کشته شدند.»
درگیریهای شدید در دارفور که از سال ۲۰۰۳ آغاز شده بود، در سال ۲۰۱۷ پایان یافت. با این حال خشونتهای پراکنده قومی از آن زمان تا کنون ادامه داشت و در سال گذشته به درگیریهایی خونبار و شدید تبدیل شد
دولت ایالات متحده در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که تجدید خشونتها در این منطقه به حدی است که میتوان گفت یک نسلکُشی مجدد در حال وقوع است.
دلیل افزایش جنگها
یکی از دلایلی که پژوهشگران برای افزایش درگیریها در جهان طی دهه گذشته مطرح کردهاند، تغییر در نظم بینالمللی است؛ نظمی که از زمان جنگ جهانی دوم به رهبری آمریکا شکل گرفته بود.
در این پژوهش آمده است: «با استناد به راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا، این کشور اکنون علیه نظمی که خود آن را شکل داده بود، عمل میکند. شمار بسیار بالای درگیریها و جنگهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵، بهویژه رکوردشکنی شمار درگیریهای میاندولتی، به استدلال شمار فزایندهای از صاحبنظران اعتبار میبخشد که معتقدند جهان با پایان «صلح آمریکایی» و نظم جهانی لیبرال روبهروست.»
با این حال در این گزارش تاکید شده است که دادههای مورد بررسی به پژوهشگران اجازه نمیدهد میان تغییرات مشخص در سیاست آمریکا و افزایش شمار درگیریهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵ که با نخستین سال دولت دوم دونالد ترامپ همزمان است، رابطه علتومعلولی مستقیم برقرار کند.
پژوهشگران همچنین هشدار دادهاند که علت درگیریها و جنگها هرچه باشد، به نظر نمیرسد سال ۲۰۲۶ از سال گذشته آرامتر باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد جمهوری اسلامی یک بالگرد پیشرفته آپاچی ارتش این کشور را هنگام گشتزنی بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده و تاکید کرد ایالات متحده به این حمله پاسخ خواهد داد.
ترامپ شامگاه سهشنبه ۱۹ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت که «ارتش بزرگ آمریکا» به او اطلاع داده است که جمهوری اسلامی شامگاه دوشنبه یکی از بالگردهای بسیار پیشرفته آپاچی این کشور را هنگام گشتزنی بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده است.
او با اشاره به اینکه دو خلبان این بالگرد سالم هستند و آسیب ندیدهاند، تاکید کرد: «با این حال، ایالات متحده چارهای جز پاسخ دادن به این حمله ندارد.»
رییسجمهوری آمریکا جزییات بیشتری درباره نوع یا زمان پاسخ احتمالی آمریکا ارائه نکرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا نیز پست ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال درباره ضرورت پاسخ واشینگتن به سرنگونی بالگرد آپاچی در تنگه هرمز را بازنشر کرد.
ترامپ صبح سهشنبه درباره این رخداد اعلام کرد حال خلبانان بالگرد سقوطکرده «خوب است».
سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا، ظهر سهشنبه اعلام کرده بود این بالگرد هنگام گشتزنی در آبهای منطقهای در نزدیکی سواحل عمان سقوط کرد و دو نظامی سرنشین آن حدود دو ساعت پس از حادثه بهدست نیروهای آمریکایی نجات یافتند.
سنتکام افزود وضعیت جسمی این دو نظامی پایدار و علت حادثه در دست بررسی است.
به گفته سنتکام، عملیات نجات با هدایت فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در منطقه مرکزی و لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا و با پشتیبانی یگانهایی از نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا، از جمله گروه عملیاتی ۵۹ ناوگان پنجم آمریکا، انجام شد.
نیویورکتایمز پیش از اعلام ترامپ نوشته بود علت سقوط این بالگرد هنوز مشخص نیست و معلوم نیست این حادثه بر اثر شلیک نیروهای جمهوری اسلامی، نقص فنی یا عامل دیگری رخ داده است. یکی از منابع آگاه به این روزنامه گفت تحقیقات درباره ابعاد حادثه ادامه دارد.
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که آینده آتشبسی که ۱۹ فروردین، پس از درخواست او برای پایان درگیریها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اعلام شد، با ابهام بیشتری روبهرو شده است.
این آتشبس به کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده بود، پس از حدود ۴۰ روز پایان داد. با این حال، تنشها بهطور کامل فروکش نکرد و درگیریهای پراکنده در منطقه ادامه یافت.
شامگاه ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی در حمایت از حزبالله مواضعی در اسرائیل را هدف قرار داد و اسرائیل نیز به این حمله پاسخ داد؛ تبادل آتش میان دو طرف تا ظهر ۱۸ خرداد ادامه داشت.
جمهوری اسلامی و اسرائیل روز دوشنبه از توقف حملات متقابل خبر دادند، اما تهران هشدار داد در صورت ادامه حملات اسرائیل به حزبالله لبنان، درگیریها را از سر خواهد گرفت.
این تنشها تلاشها برای دستیابی به توافقی گستردهتر با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را با چالش بیشتری روبهرو کرده است.
سنتکام در عملیاتهای خود برای حفاظت از کشتیرانی و مقابله با اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، از بالگردهای آپاچی، پهپادهای مسلح امکیو-۹ ریپر و جنگندههای اف/ای-۱۸ و اف-۳۵ استفاده کرده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است و حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، بارها تردد کشتیها در این آبراه راهبردی را مختل کرده است؛ اقدامی که به افزایش بهای جهانی انرژی و تشدید نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه انجامیده است.