پرویز قلیچخانی، اسطوره فوتبال ایران و تنها فوتبالیست ایرانی که سه بار قهرمان جام ملتهای آسیا شد، شنبه دوم خرداد ۱۴۰۵ در ۸۱ سالگی در بیمارستانی در پاریس درگذشت. او در پرسپولیس، تاج و پاس بازی کرد. زندهیاد قلیچخانی، پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل گرایشهای سیاسی از ایران خارج شد.
نجمه موسوی-پیمبری از نزدیکان زندهیاد قلیچخانی در یادداشت کوتاهی نوشت: «بدين وسيله و با كمال تأسف به اطلاع مردم ايران و تمامی دوستداران و همرزمان پرويز قليچخانی میرسانم كه قهرمان ملی و چهره هميشه زنده ايران در تاريخ بيستوسوم ماه می ۲۰۲۶ مصادف با دوم خرداد ۱۴۰۵، در بیمارستانی در حومه پاريس درگذشت.»
او فوتبال را از کوچههای محله صابونپزخانه میدان شوش تهران شروع کرد.
اسطوره فوتبال ایران در باشگاههای کیان، تاج، پاس، عقاب، دارایی، پرسپولیس و سن خوزه ارثکوئک بازی کرد.
قلیچخانی نخستین بار در جام ملتهای ۱۹۶۸ تهران، بار دوم در جام ملتهای ۱۹۷۲ تایلند و آخرین بار در جام ملتهای ۱۹۷۶ تهران به مقام قهرمانی این مسابقات دست یافت.
او به جز قهرمانیهای متعدد باشگاهی و آسیایی، سابقه صعود به دو المپیک (مونیخ و مونترال) و حضور در تیم منتخب آسیا و همچنین بردن عنوان مرد سال فوتبال ایران را در کارنامه دارد.
قلیچخانی را بسیاری به عنوان بهترین فوتبالیست تاریخ ایران میشناسند؛ چه اینکه بازیکنی بود برای تمامی پستها.
او ۶۶ بار برای تیم ملی فوتبال ایران به زمین رفت و ۱۴ گل ملی به ثمر رساند؛ برخی در پست مدافع، تعدادی در پست هافبک و بعضی هم بهعنوان مهاجم.
اسطوره اما بزرگترین غایب تیم ملی در جام جهانی ۱۹۷۸، نخستین حضور فوتبال ایران در این تورنمنت بود.
فوتبالیست سیاسی
زندهیاد قلیچخانی یکی از نخستین فوتبالسیتهای سیاسی ایران بود.
او پس از انقلاب ۱۳۵۷ در خارج از کشور، مجله آرش را با گرایش سیاسی چپ اداره میکرد، اما سالها پیش از آن، او را که در نوجوانی در «دبیرستان حکیم» و سپس دانشسرای عالی ورزش تحصیل کرده بود، بهدلیل آنچه «گرایش به گروههای تروریستی»، «اقدام به آشوب» و «آسیب به اموال دانشسرا» خوانده شد، بازداشت کردند و مورد بازجویی قرار گرفت.
این اتفاق در دیماه ۱۳۵۰ افتاد. خبر دستگیری او و مهدی لواسانی، فوتبالیست معروف دیگر، بهخاطر فعالیتهای سیاسی، ۲۱ بهمن ۱۳۵۰ منتشر شد؛ در حالیکه قلیچخانی یک ماه پیشتر در خانهاش دستگیر شده بود.
اسفند ۱۳۵۰ در تلویزیون ملی ایران، مصاحبهای از قلیچخانی با حضور سردبیران بعضی رسانههای ورزشی پخش شد که او در جریان آن، از رفتارها و تصمیماتش اعلام پشیمانی کرد.
قلیچخانی سه روز بعد، آزاد شد.
او بار دیگر در سال ۱۳۵۶، در اطلاعیهای اعلام کرد که در حمله به پاسگاهی در سیاهکل که از سوی گروه فداییان خلق انجام شد، نقش داشته است، اما این ادعا را در بیانیه دیگری که اسفند ۱۳۵۷ در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید، تکذیب کرد.
زندهیاد قلیچخانی پس از انقلاب ۱۳۵۷ از ایران خارج شد و تا پایان عمرش به ایران برنگشت.
مسعود محبی، دانیال اسماعیلیفر، حسین ابرقویی، عارف آقاسی، مهدی هاشمنژاد، محمدمهدی محبی، عارف حاجیعیدی، پوریا شهرآبادی و احسان محروقی در آخرین اردوی تیم ملی در تهران حضور داشتند، اما امیر قلعهنویی آنها را از فهرست ۳۰ نفره نهایی کنار گذاشت.
ایران ورزشی نوشته است که کادر فنی به آنها پیام داده: «تمریناتتان را ادامه دهید.»
به نوشته این رسانه وابسته به دولت جمهوری اسلامی، «آنها باید خود را برای جایگزینی احتمالی بازیکنانی که با مشکل ویزا مواجه شدهاند آماده کنند.»
اما ساعتی پیش فدراسیون فوتبال، بدون اشاره به پاسخی از سفارت آمریکا در آنکارا و با استناد به انجام شدن روند اداری از سوی فدراسیون، رد شدن ویزا برای طارمی، خلیلزاده و حاجصفی را تکذیب کرد.
در اطلاعیه فدراسیون فوتبال آمده است: «در پی انتشار برخی شایعات درباره رد درخواست ویزای تعدادی از بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران برای حضور در جام جهانی ۲۰۲۶، ضمن تکذیب این اخبار اعلام میشود که فرایند اداری مربوط به اخذ ویزا از سوی فدراسیون فوتبال و تیم ملی طبق روال انجام گرفته و ادعای مطرحشده کذب است.»
کادر فنی تیم ملی روز پنجشنبه، چند روز پس از آغاز اردوی ترکیه و همزمان با حضور تیم در سفارت آمریکا، شهریار مغانلو را دوباره دعوت کرد تا به اردوی آنتالیا بپیوندد.
