رسانههای بینالمللی به نقل از دادههای کشتیرانی گزارش دادند که جمهوری اسلامی نهاد جدیدی را برای کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کرده است؛ هر چند که مقامات تهران میگویند که در حال بررسی توافق صلح با آمریکا هستند.
آسوشیتدپرس پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت بهنقل از شرکت دادههای کشتیرانی«لوییدز لیست اینتلیجنس»گزارش داد که جمهوری اسلامی یک نهاد دولتی جدید برای تایید عبور و دریافت عوارض از کشتیها در تنگه ایجاد کرده است و این اقدام بر نگرانیها درباره تضعیف آزادی کشتیرانی که تجارت جهانی به آن وابسته است، افزوده است.
بر اساس گزارش لوییدز لیست اینتلیجنس، این نهاد که «سازمان تنگه خلیج فارس» نام دارد، «خود را بهعنوان تنها مرجع معتبر برای صدور مجوز عبور کشتیها در تنگه هرمز» معرفی میکند.
این گزارش میافزاید که این نهاد یک فرم درخواست برای کشتیهایی که قصد عبور دارند ایمیل میکند.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران عملا تنگه هرمز را که گذرگاهی حیاتی برای انتقال نفت، گاز، کود و دیگر محصولات نفتی است، بسته است.
پس از شکست مذاکرات اسلامآباد میان تهران و واشینگتن، آمریکا نیز بندرهای جنوبی ایران را محاصره کرده است. این اختلالات قیمت سوخت را بهشدت افزایش داده و اقتصاد جهانی را متزلزل کرده است.
سازوکار و یک نقشه جدید
پیشتر پرستیوی، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی ۱۵ اردیبهشت گزارش داده بود که تهران یک سازوکار جدید برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش این رسانه حکومتی، جمهوری اسلامی به نیروی دریایی آمریکا هشدار داده که از تنگه هرمز دور بماند و همچنین کشتیهای تجاری باید هرگونه عبور را با نیروهای نظامی جمهوری اسلامی هماهنگ کنند.
در همان روز، جمهوری اسلامی نقشه جدیدی ادعایی از این تنگه را منتشر کرد که در آن، منطقه کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز گسترش یافته است.
سیانان نیز پنجشنبه با تایید اینکه تهران مجموعهای از قوانین جدید برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز وضع کرده، نوشت این اقدام نشان میدهد جمهوری اسلامی در برابر هشدارهای آمریکا در حال پیشبرد تلاش برای رسمیسازی کنترل خود بر این آبراه است.
این رسانه به فرم درخواست مجوز از این سازمان تازهتاسیس دست یافته که «اظهارنامه اطلاعات کشتی» نام دارد.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، نهاد جدید جمهوری اسلامی، یک مسیر مبهم برای عبور کشتیها در نظر گرفته که آنها را از آبهای شمالی تنگه هرمز و نزدیک ساحل ایران عبور میدهد.
به نوشته این خبرگزاری، جمهوری اسلامی کنترل میکند کدام کشتیها اجازه عبور دارند و برای برخی از آنها بر محمولهها مالیات اعمال میکند.
نقض حقوق بینالملل
کارشناسان حقوق دریایی معتدند این درخواستهای جمهوری اسلامی برای بررسی یا مالیاتگیری از کشتیها ناقض حقوق بینالملل است و کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها، کشورها را موظف میکند عبور مسالمتآمیز از آبهای سرزمینی خود را مجاز بدانند.
همزمان با این اقدام جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانش در خلیج فارس در حال تلاش برای تصویب قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل هستند که اقدام تهران در تنگه هرمز را محکوم کرده و تهدید به تحریم میکند.
پیشتر پیشنویس یک قطعنامه برای بازگشایی تنگه هرمز توسط روسیه و چین وتو شده بود.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد صداهای انفجاری که شامگاه پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت در حوالی بندرعباس شنیده شد، به «تبادل آتش میان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و دشمن» مرتبط بود.
طبق اعلام فارس، در جریان این تبادل آتش، بخشهایی از اسکله بهمن در جزیره قشم هدف قرار گرفته است.
رسانه عصر ایران نیز نوشت که بررسیها در بندرعباس نشان میدهد در جریان تبادل آتش میان نیروهای مسلح ایران و دشمن بخشهایی تجاری اسکله بهمن هدف قرار گرفته است.
چند پیام دریافتی از ساکنان بندرعباس از هدف قرار گرفتن «سولههای محل نگهداری پهپاد» در اسکله بهمن قشم حکایت دارد. ایراناینترنشنال نمیتواند این ادعا را بهطور مستقل تایید کند.
نماینده کویت در شورای امنیت گفت پیشنویس قطعنامه تنگه هرمز بر آزادی ناوبری، امنیت مسیرهای دریایی و احترام به حقوق بینالملل تاکید دارد. او افزود جلوگیری از عبور قانونی پیامدهای جهانی دارد و این متن برای حفظ توازن میان حقوق کشورهای ساحلی و جامعه بینالمللی ارائه شده است.
نماینده کویت در سازمان ملل در نشست شورای امنیت گفت حمایت گسترده از پیشنویس قطعنامه تنگه هرمز بیانگر تعهد مشترک کشورها به آزادی ناوبری، امنیت مسیرهای دریایی و احترام به حقوق بینالملل است. او تاکید کرد این اصول مسئولیتهایی جمعی هستند که مستقیما با حفظ صلح و امنیت بینالمللی ارتباط دارند.
نماینده کویت افزود اهمیت این پیشنویس در تاکید دوباره بر اصل بنیادین نظم بینالمللی است؛ اینکه آبراههای بینالمللی باید باز و امن باقی بمانند و نباید تحت تهدید یا محدودیتهای غیرقانونی قرار گیرند.
او گفت هرگونه تلاش برای جلوگیری از عبور قانونی از تنگه هرمز پیامدهایی فراتر از منطقه دارد و بر چارچوب قواعد حاکم بر ناوبری بینالمللی تاثیر میگذارد. به گفته او، این پیشنویس با هدف تشدید تنشها ارائه نشده، بلکه بر توازن میان حقوق کشورهای ساحلی و حقوق جامعه بینالمللی برای ناوبری ایمن تاکید میکند و هر اقدام تهدیدکننده کشتیرانی را رد میکند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشال از گفتوگو با اورسولا فوندرلاین، رییس کمیسیون اروپا، و اتفاق نظر بر سر مساله هستهای جمهوری اسلامی خبر داد.
او نوشت: «تماس بسیار خوبی با رییس کمیسیون اروپا داشتم. درباره موضوعات زیادی گفتوگو کردیم، از جمله اینکه کاملا متحد و همنظریم که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. توافق داشتیم رژیمی که مردم خودش را میکشد، نمیتواند کنترل بمبی را در اختیار داشته باشد که قادر است میلیونها نفر را از میان ببرد.»
او در ادامه نوشت که همچنان منتظر است اتحادیه اروپا به تعهدات خود در چارچوب توافق تجاری ترنبری عمل کند و هشدار داد در صورت پایبند نماندن اروپا به این توافق، تعرفههای وارداتی علیه این اتحادیه افزایش خواهد یافت.
پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در جریان دیدار خود در واتیکان بر ضرورت تقویت روابط دوجانبه تاکید کردند. این دیدار پس از انتقادهای متعدد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از پاپ انجام شده است.
واتیکان پنجشنبه ۱۷اردیبهشت در بیانیهای پس از نخستین دیدار میان پاپ لئو و یکی از اعضای کابینه ترامپ در نزدیک به یک سال گذشته، اعلام کرد که لئو و روبیو «تعهد مشترک خود را برای تقویت روابط دوجانبه خوب» تجدید کردند.
لئو، نخستین پاپ آمریکایی، پس از آنکه به منتقدی جدی در زمینه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و نیز سیاستهای سختگیرانه ضدمهاجرتی دولت ترامپ تبدیل شد، انتقادهای ترامپ را برانگیخت و این انتقادها واکنش منفی رهبران مسیحی از طیفهای مختلف سیاسی را در پی داشت.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، نیز گفت دیدار روبیو با لئو نشانهای از رابطهای «قوی» میان واتیکان و ایالات متحده است.
بر اساس گزارش رویترز، روبیو به مدت دو ساعت و نیم در واتیکان بود و سپس تحت تدابیر امنیتی شدید، با کاروانی از خودروها محل را ترک کرد.
او همچنین با مقامهای ارشد واتیکان، از جمله پیترو پارولین، کاردینال ایتالیایی و دیپلمات ارشد واتیکان، دیدار کرد.
سفارت آمریکا در واتیکان در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که لئو و روبیو درباره «موضوعات مورد علاقه مشترک در نیمکره غربی» گفتوگو کردهاند.
در بیانیه واتیکان همچنین آمده است که دو طرف درباره وضعیت جهان «تبادل نظر» کرده و درباره «لزوم تلاش خستگیناپذیر در راه صلح» صحبت کردهاند.
رویترز نوشت که به نظر میرسد این دیدار بیش از زمان برنامهریزیشده طول کشید و پاپ با ۴۰ دقیقه تأخیر در دیدار بعدی خود با کارکنان واتیکان حاضر شد و از آنها بابت صبوریشان تشکر کرد.
ویدئو واتیکان از آغاز این دیدار پشت درهای بسته نشان میداد که لئو با مهمان خود دست میدهد و او را به طور رسمی «آقای وزیر» خطاب میکند؛ روبیو، که کاتولیک است، در پاسخ گفت: «خیلی خوشحالم که شما را میبینم.»
همچنین دیده شد که روبیو یک توپ کوچک کریستالی فوتبال به پاپ هدیه میدهد. او با شوخی گفت که میداند لئو، که اصالتا اهل شیکاگو است و به عنوان هوادار تیم وایت ساکس شناخته میشود، بیشتر «اهل بیسبال» است.
لئو نیز قلم کوچکی ساختهشده از چوب درخت زیتون به روبیو هدیه داد و آن را «گیاه صلح» نامید.
روبیو سهشنبه در نشست خبری کاخ سفید گفته بود انتظار دارد با لئو درباره کوبا و نگرانیها پیرامون آزادی مذهبی در سراسر جهان گفتوگو کند.
برایان برچ، سفیر آمریکا در واتیکان نیز سهشنبه گفته بود که گفتوگوی میان پاپ و روبیو احتمالا «صریح» خواهد بود.
ترامپ در انتقادهای علنی خود از پاپ، دوشنبه گفت که پاپ لئو معتقد است جمهوری اسلامی میتواند به سلاح هستهای دست یابد و اینکه او با مخالفت با جنگ «جان بسیاری از کاتولیکها را به خطر میاندازد.»
پاپ لئو پس از این انتقاد به خبرنگاران گفت که او در حال گسترش پیام مسیحی صلح است. پاپ همچنین قاطعانه این تصور را رد کرد که از سلاحهای هستهای حمایت میکند؛ سلاحهایی که کلیسای کاتولیک آنها را غیراخلاقی میداند.