ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا و برنده نوبل صلح ۲۰۲۵، با انتشار متنی در ایکس نوشت: «زندگی نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۳، پس از ماهها عدم دریافت مراقبت پزشکی مناسب و در پی سرکوب شدید حکومت ایران در خطر قرار دارد.»
ماچادو از جامعه جهانی خواسته که در برابر این وضعیت سکوت نکنند و با اعمال فشار واقعی بر حکومت ایران به این وضعیت پایان دهند. ماچادو همچنین حال خواستار آزادی همه زندانیان سیاسی در ایران شد.
بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای و دادههای تصویری، حملات جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در منطقه خسارتهایی فراتر از آمار رسمی وارد کرده است. با این حال، کارشناسان میگویند این حملات تاثیر تعیینکنندهای بر توان نظامی آمریکا در ادامه کارزار بمباران در ایران نداشت.
واشینگتنپست چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت گزارش داد که بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای، حملات هوایی جمهوری اسلامی در جریان جنگ به دستکم ۲۲۸ سازه یا قطعه تجهیزات در پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه آسیب زده یا آنها را نابود کرده است. این اهداف شامل آشیانهها، محل استقرار نیروها، انبارهای سوخت، هواپیماها و تجهیزات کلیدی راداری، ارتباطی و پدافند هوایی بودهاند.
به گفته مقامهای آمریکایی، تهدید حملات هوایی باعث شد برخی پایگاههای آمریکا برای استقرار عادی نیروها ناامن شوند و فرماندهان آمریکا، بخش زیادی از نیروها را از این مناطق خارج کنند.
این گزارش میگوید دسترسی به تصاویر ماهوارهای از خاورمیانه در حال حاضر بهطور غیرمعمولی دشوار است و دو شرکت بزرگ ارائهدهنده تصاویر تجاری، به درخواست دولت آمریکا انتشار تصاویر این منطقه را محدود یا به تعویق انداختهاند.
با این حال، به نقل از واشینگتنپست، رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی از ابتدای جنگ بهطور منظم تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا منتشر کردهاند؛ تصاویری که به گفته آنها خسارت واردشده به پایگاههای آمریکا را نشان میدهد. این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی، شهروندان عادی را بهدلیل ارسال تصاویر خرابیهای ناشی از حملات به رسانهها یا منابع خارج از ایران، به جاسوسی متهم و شماری از آنان را بازداشت کردهاند.
واشینگتنپست با بررسی بیش از ۱۰۰ تصویر منتشرشده و تطبیق آنها با دادههای مستقل، خسارات در ۱۵ پایگاه نظامی را تایید کرده است.
این تصاویر نشان میدهد علاوه بر زیرساختهای نظامی، برخی اهداف غیرنظامیتر درون پایگاهها مانند محل اقامت نیروها و تاسیسات پشتیبانی نیز آسیب دیدهاند. همچنین تجهیزات پدافندی، سایتهای ارتباطی و انبارهای سوخت در چند کشور منطقه هدف قرار گرفتهاند.
مارک کانسیان، مشاور ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی و سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا، که به درخواست واشینگتنپست تصاویر ایرانی را بررسی کرده است، به این رسانه گفت: «حملات ایران دقیق بودند. هیچ گودال تصادفیای که نشاندهنده خطا در هدفگیری باشد دیده نمیشود.»
او تاکید کرد که بخشی از خسارتها ممکن است پس از خروج نیروهای آمریکایی از پایگاهها رخ داده باشد و در نتیجه حفاظت از سازهها اهمیت کمتری داشته باشد.
واشینگتنپست پیشتر فاش کرده بود که روسیه اطلاعات لازم برای هدفگیری نیروهای آمریکایی را در اختیار ایران قرار داده است.
کانسیان و دیگر کارشناسانی که با این رسانه گفتوگو کردهاند، گفتهاند معتقد نیستند این حملات توانایی ارتش آمریکا را برای ادامه کارزار بمباران در ایران بهطور چشمگیری محدود کرده باشد.
کانسیان گفت بخشی از خسارتها ممکن است ناشی از تصمیمهای تاکتیکی یا اقدامات فریبکارانه آمریکا بوده باشد.
به گفته او، نیروهای آمریکایی برای حفظ رهگیرهای ارزشمند ممکن است در مواردی تصمیم بگیرند اگر یک موشک ورودی احتمالا به هدفی کماهمیت اصابت میکند، با آن مقابله نکنند.
او همچنین افزود ممکن است فرماندهان آمریکایی کوشیده باشند با طوری نشان دادن بخشهای تخلیهشده پایگاهها که گویی همچنان محل استقرار نیروها هستند، نیروهای ایرانی را گمراه کنند.
ویلیام گودهایند، پژوهشگر پروژه تحقیقاتی متنباز «کانتستد گراند» که تصاویر را بررسی کرده، نیز به این روزنامه گفت: «ایرانیها بهعمد ساختمانهای محل اقامت را با هدف وارد کردن تلفات گسترده در چندین سایت هدف قرار دادهاند. فقط تجهیزات، انبارهای سوخت و زیرساختهای پایگاههای هوایی زیر آتش نبودهاند، بلکه اهداف نرم، مانند سالنهای ورزشی، سالنهای غذاخوری و محلهای اقامت نیز هدف قرار گرفتهاند.»
بخش دیگری از این گزارش به ریشههای این آسیبپذیری پرداخته و آن را نتیجه مجموعهای از عوامل، از جمله تابآوری بیشتر نیروهای نظامی حکومت ایران نسبت به برآورد دولت ترامپ، دستکم گرفتن توان اطلاعاتی و هدفگیری آنها، مصرف گسترده سامانههای پدافندی آمریکا و اسرائیل در درگیریهای پیشین، و سازگار نشدن کافی ارتش آمریکا با تهدید پهپادهای تهاجمی یکطرفه خوانده است.
به گفته آنان، این پهپادها هرچند محمولههای کوچکی حمل میکنند، رهگیری دشوارتری دارند و بهدلیل دقت بالاتر، تهدیدی جدیتر برای نیروهای آمریکایی محسوب میشوند. کارشناسان همچنین به کمبود پناهگاههای مستحکم و حفاظت ناکافی از نیروها و تجهیزات در برخی پایگاهها اشاره کردهاند؛ از جمله در کویت، جایی که شش نظامی آمریکایی در حملات پهپادی جمهوری اسلامی کشته شدند.
واشینگتنپست در پایان تاکید میکند که فرماندهی مرکزی آمریکا از پاسخ به پرسشها درباره این ارزیابیها خودداری کرده است. در همین حال، برخی مقامهای آمریکایی گفتهاند خسارت به پایگاه پشتیبانی دریایی بحرین گسترده بوده و مقر آن به پایگاه مکدیل در فلوریدا منتقل شده است. به گفته مقامها، نیروهای آمریکایی ممکن است دیگر در شمار گسترده به برخی پایگاههای منطقه بازنگردند، هرچند تصمیم نهایی هنوز گرفته نشده است.
بررسیهای تازه نشان میدهد جمهوری اسلامی، بهطور خاموش، به یکی از تهاجمیترین کاربران هوش مصنوعی در جنگ، فریب و سرکوب تبدیل شده است؛ ابزاری که برای حملات سایبری، تقویت پهپادها، هدف گرفتن زیرساختهای حیاتی، تولید دیپفیک و کنترل و سرکوب داخلی از آن بهره گرفته میشود.
بنیاد دفاع از دموکراسیها چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت در یک گزارش تحلیلی به استفاده گسترده حکومت ایران از هوش مصنوعی در حوزههای نظامی و امنیتی پرداخته است.
در این گزارش آمده است جمهوری اسلامی از هوش مصنوعی برای تقویت حملات سایبری علیه اهداف آمریکایی بهره میبرد. گروههای سایبری وابسته به حکومت ایران با استفاده از مدلهای زبانی و ابزارهای پیشرفته، حملات پیچیدهای طراحی کردهاند و در جریان جنگ اخیر، شرکتهای بزرگ تا سازمانها کوچک در آمریکا را هدف قرار دادهاند.
همچنین ایران با الگوبرداری از تجربه روسیه در جنگ اوکراین، در حال ارتقای پهپادهای خود با کمک هوش مصنوعی است؛ فناوری که میتواند به پهپادها کمک کند از سامانههای پدافندی عبور کنند و دقت بیشتری داشته باشند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که جمهوری اسلامی از آغاز جنگ، مراکز داده مرتبط با زیرساختهای هوش مصنوعی آمریکا در خلیج فارس، از جمله تاسیسات شرکتهایی مانند آمازون و مایکروسافت را هدف قرار داده وباعث اختلال در خدمات این شرکتها شده است.
این گزارش همچنین به استفاده گسترده از محتوای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی اشاره میکند؛ از ویدیوهای ساختگی درباره حملات نظامی گرفته تا تولید محتوا برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی در داخل و خارج از کشور.
حکومت ایران همچنین از فناوریهای نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی، از جمله تشخیص چهره و ردیابی افراد پس از اعتراضات، نیز برای شناسایی و سرکوب معترضان استفاده میکند.
مجله نیویورکر هم در گزارشی که چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت منتشر شده به همین موضوع پرداخته و با اشاره به نقش غیرمستقیم اما موثر چین و روسیه در جنگ ایران نوشته است این دو کشور بدون دخالت نظامی، از طریق همکاریهای اقتصادی، زنجیرههای تامین و انتقال فناوری به تداوم توان حکومت ایران کمک میکنند.
به گفته مقامهای آمریکایی، بخشی از برنامه موشکی ایران بر پایه فناوریهای چینی شکل گرفته و چین همچنان قطعات با «کاربرد دوگانه» در اختیار تهران قرار میدهد.
در همین حال و همزمان با افزایش تنشها در خاورمیانه، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز چهارشنبه به پکن سفر کرد و با وانگ یی، وزیر خارجه چین، دیدار داشت. دیداری که به گزارش رسانهها بیارتباط با همکاریهای دو کشور در حوزههای مختلف از جمله تنشهای اخیر در خاورمیانه نیست.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، نسبت به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی ابراز خوشبینی کرد، اما همزمان هشدار داد اگر توافقی حاصل نشود، آمریکا «بهشدت» به ایران حمله خواهد کرد.
او چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت در یک گفتوگوی تلفنی با شبکه خبری پیبیاس، ضمن با ابراز خوشبینی نسبت به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی گفت ممکن است این توافق پیش از سفر هفته آیندهاش به چین حاصل شود.
ترامپ گفت: «احساس میکنم به دستیابی به توافق نزدیک شدهایم. اما پیشتر هم درباره آنها چنین احساسی داشتم، پس خواهیم دید چه میشود.»
او به لیز لَندرز، خبرنگار پیبیاس، گفت: «اگر به توافق نرسیم، باید برگردیم و آنها را بهشدت بمباران کنیم.»
انتقال اورانیوم با غنای بالا بخشی از طرح آمریکا برای توافق است
با وجود انکار تهران درباره انتقال اورانیوم با غنای ۶۰ درصد به خارج از مرزهای ایران، ترامپ تاکید کرد که «انتقال اورانیوم با غنای بالای ایران به آمریکا» بخشی از توافق در دست بررسی است.
در بخشی از گفتوگو، لیز لندر از ترامپ پرسید: «برخی گزارشها میگویند که شاید ارسال اورانیوم با غنای بالای ایران به آمریکا بخشی از توافق باشد، این درست است؟»
ترامپ پاسخ داد: «این اورانیوم به آمریکا میآید.»
رییسجمهوری ایالات متحده همچنین در پاسخ به پرسشی درباره تعهد جمهوری اسلامی به تعلیق فعالیتهای هستهای در تاسیسات زیرزمینی خود، این موضوع را تایید کرد و گفت چنین بندی بخشی از توافق است. او در عین حال گفت از سرگیری غنیسازی پس از دوران تعلیق فعالیت در سطح ۳.۶۷ درصد، بخشی از توافق کنونی نیست.
ترامپ تاکید کرد: «این سطح از غنیسازی بسیار پایین است، مقدار بسیار کمی است، اما با این حال بخشی از توافق نیست.»
رابطه با چین با وجود حمایتهای مالی آنها از جمهوری اسلامی
لیز لندرز در بخش دیگری از این مصاحبه به موضوع تحریم بانکهای چینی خریدار نفت ایران اشاره کرد و پرسید آیا ترامپ این موضوع را در دیدار پیشرو با رییسجمهوری چین مطرح خواهد کرد. ترامپ پاسخ داد: «اگر با ایران به توافق برسیم، فشار تحریمها و موارد مشابه علیه آنها را کاهش میدهیم؛ بنابراین دیگر لازم نیست نگران این موضوع باشیم.»
او در ادامه گفت در صورت حلوفصل موضوع ایران، «صادقانه بگویم، چیز زیادی برای مطرح کردن باقی نمیماند.»
ترامپ پایان یافتن این موضوع پیش از سفر خود به چین را که قرار است روزهای ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت انجام شود، «ایدهآل» خواند و افزود: «البته لازم نیست حتما اینطور شود، اما اگر چنین شود ایدهآل خواهد بود.»
ترامپ که در ادامه روز در یک ضیافت ناهار به مناسبت روز مادر در کاخ سفید بار دیگر تاکید کرد که مقامهای جمهوری اسلامی خواهان توافقی برای پایان دادن به جنگ هستند و بهطور تلویحی گفت اقدامات آمریکا در نهایت میتواند ایران را به پذیرش توافق وادار کند.
گفت: «ما با افرادی سروکار داریم که بسیار خواهان دستیابی به توافق هستند، و خواهیم دید آیا میتوانند توافقی انجام دهند که برای ما رضایتبخش باشد یا نه.»
رییسجمهوری آمریکا محاصره تنگه هرمز را «دیوار فولادین» توصیف کرد و افزود: «اگر اکنون موافقت نکنند، اندکی بعد به توافق تن خواهند داد.»
نخستوزیر قطر اعلام کرد با وجود اختلاف مواضع آمریکا و ایران، احتمال دستیابی به راهحل دیپلماتیک بالاست. او تاکید کرد هر توافقی باید منافع منطقه را در نظر بگیرد، استفاده از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار را رد کرد و حاکمیت قطر را خط قرمز دانست. روابط با آمریکا نیز راهبردی توصیف شد.
نخستوزیر و وزیر خارجه قطر اعلام کرد با وجود فاصله مواضع آمریکا و ایران، احتمال دستیابی دو طرف به راهحل دیپلماتیک همچنان بالاست. شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی در گفتوگو با «العربی الجدید» تاکید کرد هر توافقی باید منافع کشورهای منطقه و جامعه جهانی را در نظر بگیرد و دوحه با استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزار فشار مخالف است.
او با اشاره به تحولات اخیر منطقه گفت همزیستی بر پایه احترام به حاکمیت، حسن همجواری و عدم تهدید امنیت دیگران ضروری است و حاکمیت قطر خط قرمز این کشور به شمار میرود. آل ثانی همچنین تاکید کرد تاسیسات غیرنظامی نباید هدف حمله قرار گیرند، زیرا بخش مهمی از اقتصاد و امنیت انرژی جهان هستند.
نخستوزیر قطر درباره پیامدهای اقتصادی حملات اخیر گفت اقتصاد این کشور توان جذب شوکها را دارد و از ذخایر مالی و برنامههای مشخص برخوردار است، هرچند اقداماتی برای بهبود بهرهوری و مدیریت هزینهها در پیش خواهد بود. او امنیت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را تجزیهناپذیر دانست و روابط با آمریکا را راهبردی توصیف کرد.
سیانان به نقل از یک منبع اسرائیلی گزارش داد نتانیاهو با مقامهای دولت ترامپ درباره آخرین وضعیت مذاکرات آمریکا و ایران گفتوگو کرده است. اسرائیل نگران امتیازدهی احتمالی واشینگتن، لغو تحریمها و محدود نشدن برنامه موشکی و شبکه نیروهای نیابتی ایران است.
به گفته یک منبع اسرائیلی آگاه، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز چهارشنبه با مقامهایی در دولت دونالد ترامپ گفتوگو کرده است تا از آخرین تحولات مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی مطلع شود.
این منبع به شبکه سیانان گفت نتانیاهو در پی دریافت گزارشی بهروز از روند مذاکرات و آگاهی از مفاد مطرحشده در گفتوگوهاست. به گفته او، اسرائیل نگران آن است که آمریکا برای دستیابی به توافقی جهت پایان جنگ با ایران، در لحظات پایانی امتیازهایی بدهد.
در همین حال، یک مقام آمریکایی نیز به سیانان گفته است نتانیاهو بهطور منظم با مقامهای ایالات متحده در تماس است تا در جریان روند مذاکرات قرار گیرد. هنوز مشخص نیست او با چه مقامهایی گفتوگو کرده و کاخ سفید نیز در این باره اظهار نظر نکرده است.
بر اساس این گزارش، اسرائیل بهویژه نسبت به احتمال لغو تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی نگران است و خواستار اعمال محدودیت بر شبکه نیروهای نیابتی تهران و برنامه موشکهای بالستیک این کشور شده است.
همچنین تلآویو تاکید دارد هر توافقی باید آزادی عمل نظامی اسرائیل در برابر تهدیدهای منطقهای را حفظ کند.