جامجهانی ۱۳ میلیارد دلاری؛ پرسودترین رویداد تاریخ ورزش
جامجهانی که به میزبانی مشترک آمریکا، مکزیک و کانادا برگزار میشود، با درآمدی بالغ بر ۱۳ میلیارد دلار، به پرسودترین رویداد در تاریخ ورزش جهان تبدیل شده است.
جامجهانی که به میزبانی مشترک آمریکا، مکزیک و کانادا برگزار میشود، با درآمدی بالغ بر ۱۳ میلیارد دلار، به پرسودترین رویداد در تاریخ ورزش جهان تبدیل شده است.
روزنامه گاردین، پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت، در گزارشی تفصیلی به بررسی ابعاد مالی بیسابقه جامجهانی ۲۰۲۶ پرداخت.
رکوردشکنی درآمدهای فیفا
جامجهانی ۲۰۲۶ که جانی اینفانتینو، رییس فیفا، آن را «بزرگترین رویداد تاریخ بشریت» نامیده، از نظر مالی نیز در سطحی فراتر از تصور قرار دارد.
فیفا در آخرین گزارش مالی خود پیشبینی کرده است که در چرخه چهارساله منتهی به این تورنمنت، ۱۳ میلیارد دلار درآمد کسب خواهد کرد که نزدیک به ۹ میلیارد دلار آن تنها در سال جاری میلادی محقق میشود.
برای درک بهتر این ارقام، کافی است آن را با المپیک ۲۰۲۴ پاریس مقایسه کنیم که حدود ۵.۲۴ میلیارد دلار درآمد داشت.
نکته جالب اینجاست که تا پیش از جامجهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی، المپیک همواره از نظر مالی جلوتر از فوتبال بود، اما تصمیم فیفا برای گسترش مسابقات و بردن آن به خاک آمریکای شمالی، درآمدهای این نهاد را به سطحی کاملا متفاوت رسانده است.
ماشینهای پولسازی؛ حق پخش و بلیتفروشی
اصلیترین منبع درآمد فیفا، فروش حق پخش تلویزیونی است که پیشبینی میشود به رکورد ۴.۳ میلیارد دلار برسد.
افزایش تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸ و بالا رفتن تعداد بازیها به ۱۰۴ مسابقه، محتوای بیشتری برای فروش به شبکهها ایجاد کرده است.
دومین منبع بزرگ، فروش بلیت و خدمات رفاهی (Hospitality) است که با جهشی بزرگ نسبت به قطر، به ۳ میلیارد دلار رسیده است.
گزارشها نشان میدهد قیمتها به شکل عجیبی افزایش یافته است؛ به طوری که ارزانترین بلیت فینال در استادیوم «نیوجرسی» حدود ۴,۱۸۵ دلار قیمتگذاری شده که ۷ برابر قیمت فینال دوره قبل و ۴۰ برابر قیمت بلیت فینال یورو ۲۰۲۴ است.
با وجود این قیمتها، تقاضا همچنان بالا است و برای ۷ میلیون بلیت موجود، بیش از ۵۰۰ میلیون درخواست ثبت شده است.
اسپانسرها و نوآوریهای تجاری
درآمدهای حمایتی (Sponsorship) نیز به رکورد ۲.۷ میلیارد دلار رسیده است.
فیفا با ۱۶ شریک تجاری، از جمله آدیداس، آرامکو و کوکاکولا، قرارداد بسته و برای نخستین بار با تفکیک حقوق تجاری فوتبال زنان و بهرهبرداری از شبکههای اجتماعی مانند تیکتاک و یوتیوب، مدلهای درآمدی خود را متنوعتر کرده است.
پولها کجا میرود؟
فیفا به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی متعهد شده است که حداقل ۱۱.۶۷ میلیارد دلار از این درآمد را صرف توسعه جهانی فوتبال کند. با این حال، نحوه توزیع این مبالغ بحثبرانگیز است.
هر یک از ۲۱۱ فدراسیون عضو فیفا، ۵ میلیون دلار برای هزینههای عملیاتی دریافت میکنند.
پس از اعتراض کشورهای شرکتکننده نسبت به هزینههای بالای اقامت، فیفا بودجه جوایز تیمی را ۱۵ درصد افزایش داد و به ۸۷۱ میلیون دلار رساند. اکنون هر تیم شرکتکننده حداقل ۱۲.۵ میلیون دلار دریافت خواهد کرد.
برندگان و بازندگان؛ چالش مالی میزبانان
برخلاف فیفا که از معافیتهای مالیاتی گسترده در آمریکا برخوردار است، فدراسیونهای ملی و بازیکنان ممکن است مجبور به پرداخت مالیاتهای سنگین فدرال و ایالتی شوند.
همچنین تنش میان فیفا و ۱۱ شهر میزبان در آمریکا افزایش یافته است.
طبق قراردادها، فیفا تمام درآمدهای اصلی را برای خود برمیدارد، اما هزینههای سنگین «امنیت و حملونقل» بر عهده شهرهای میزبان است.
این موضوع باعث شده برخی شهرها، مانند نیویورک، برنامههای مخصوص هواداران را به دلیل هزینههای بالا لغو کنند یا بهشدت کاهش دهند.
در نهایت، یکی از برندگان قطعی این گردش مالی، خود جانی اینفانتینو است.
گزارشها نشان میدهد پاداش سالانه او به دلیل موفقیتهای مالی به ۳ میلیون دلار افزایش یافته و مجموع حقوق دریافتی او را به ۶ میلیون دلار در سال رسانده است؛ رقمی که پیشبینی میشود با پایان این جامجهانی باز هم افزایش یابد.
مهدی تاج، رییس فدراسیون، و هدایتالله ممبینی، دبیرکل فدراسیون، به دلیل «مشکلات ویزا» در کنگره سالانه کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) که روز سهشنبه ۸ اردیبهشت برگزار شد، حضور نیافتند.
با این حال، فیفا همچنان امیدوار است نمایندگان تهران برای کنگره اصلی این نهاد در روز پنجشنبه خود را به ونکوور برسانند تا از غیبت کامل آنها در این رویداد مهم جلوگیری شود.
صندلیهای خالی در سایه تنشهای منطقه
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که در حضور جیانی اینفانتینو، رییس فیفا، صندلیهای اختصاصیافته به ایران در نشست روز سهشنبه خالی ماند.
ویندزور جان، دبیرکل ایافسی، هنگام حضور و غیاب رسمی اعلام کرد: «لطفا توجه داشته باشید که فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران به دلیل برخی مسائل تشریفاتی مربوط به ویزا، قادر به شرکت در سیوششمین کنگره ایافسی نیست.»
این نشست که در مرکز همایشهای ونکوور برگزار شد، بهشدت تحت تاثیر سایه جنگ در خاورمیانه قرار داشت.
شیخ سلمان، رییس بحرینی کنفدراسیون فوتبال آسیا، در این باره گفت: «برخی از اعضا به دلیل درگیریهایی که بر مناطقشان تاثیر گذاشته، نتوانستند به ما بپیوندند.»
صدور مجوز اقامت موقت برای مهدی تاج
بر اساس اطلاعات اختصاصی ایراناینترنشنال، منابع امنیتی و دولتی کانادا برای مهدی تاج «مجوز اقامت موقت» یا TRP صادر کردهاند.
مهدی تاج که سابقه فرماندهی در اطلاعات سپاه پاسداران اصفهان را دارد، در حالی این مجوز را دریافت کرده که کانادا از خرداد ۱۴۰۳ سپاه پاسداران را در فهرست گروههای «تروریستی» قرار داده است.
این مجوز ویژه (TRP) عملا ممنوعیت ورود قانونی او به کانادا را کنار میزند و به او اجازه میدهد تحت شرایط سختگیرانه، از جمله الزام به اعلام حضور به نهادهای مسئول در زمانهای تعیینشده، برای شرکت در کنگره فیفا وارد خاک این کشور شود.
تاج قرار بود روز سهشنبه وارد تورنتو شود و سپس برای جلسه روز پنجشنبه به ونکوور سفر کند.
بحران ویزا برای حضور در جام جهانی
این اولین بار نیست که مقامهای ایرانی با سد ویزا مواجه میشوند؛ در جریان قرعهکشی جام جهانی در واشینگتن نیز بسیاری از مدیران ایرانی نتوانستند ویزا دریافت کنند.
در حال حاضر نیز تیم ملی در فاصله کمتر از دو ماه تا برگزاری جام جهانی، همچنان درگیر فرایند پیچیده دریافت ویزا برای ورود به خاک آمریکاست.
در همین زمینه، امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال، در تاریخ ۵ اردیبهشت درباره صدور ویزا برای اعضای تیم ملی فوتبال گفت: «تا قبل از آغاز جنگ، اعضای تیم برای صدور ویزا به امارات رفتند و حالا قرار است از آنکارا اقدام شود. هنوز اتفاق جدیدی رخ نداده و نمیتوانیم بگوییم ویزایی دریافت شده است.»
در همین راستا، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تاکید کرد که ایالات متحده با حضور تیم ملی فوتبال در جام جهانی ۲۰۲۶ مخالفتی ندارد، اما میان ورزشکاران و افراد دارای پیوندهای امنیتی تفاوت قائل میشود.
روبیو گفت: «آنها نمیتوانند یک مشت «تروریست» عضو سپاه را بهعنوان روزنامهنگار یا مربی ورزشی وارد کشور ما کنند. ما ممکن است به افرادی که با سپاه پاسداران پیوند دارند اجازه ورود ندهیم.»
حضور در جام جهانی در هالهای از ابهام
حضور تیم ملی در جام جهانی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. با وجود تاکید فیفا بر حضور ایران، تصمیم نهایی در تهران نه در فدراسیون فوتبال، بلکه در لایههای عالی حاکمیتی و از سوی شورای عالی امنیت ملی گرفته خواهد شد.
احمد دنیامالی، وزیر ورزش، با ابراز مخالفت شخصی تاکید کرده است: «اگر مصلحت نباشد، به جام جهانی نمیرویم.»
