بر اساس گزارش منابع امنیتی و دولتی غربی، مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال ایران که سابقه فرماندهی در سپاه پاسداران را دارد، سهشنبه برای شرکت در یک رویداد فیفا وارد کانادا میشود؛ سفری که پرسشهایی درباره نحوه اجرای قوانین این کشور در قبال افراد مرتبط با سپاه ایجاد میکند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، تاج از حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ در ایالات متحده منع شده است و در شرایط فعلی با توجه به قرارداشتن سپاه در لیست گروههای تروریستی کانادا، سفر او به عنوان یک فرمانده باسابقه سپاه به کانادا میتواند پرسشهایی درباره نحوه اجرای این قانون ایجاد کند.
در همین حال، منابعی در دولت کانادا به ایراناینترنشنال گفتند برای تاج «مجوز اقامت موقت» یا TRP صادر شده است؛ مجوزی که عملا مانع ممنوعیت ورود او به این کشور را کنار میزند.
این مجوز به او اجازه میدهد تحت شرایط سختگیرانه، از جمله الزام به مراجعه به نهادهای مسئول و اعلام حضور در زمانهای تعیینشده، برای شرکت در کنگره فیفا وارد کانادا شود.
مجوز اقامت موقت به افرادی که در حالت عادی اجازه ورود به کانادا را ندارند، امکان میدهد برای مدتی محدود وارد این کشور شوند یا در آن بمانند، مشروط بر اینکه مقامها تشخیص دهند دلیل قانعکنندهای برای این کار وجود دارد. از چنین مجوزهایی میتوان برای رفع ممنوعیت ورود ناشی از دلایل کیفری، پزشکی یا امنیتی استفاده کرد.
سوابق حرفهای تاج نشاندهنده ارتباط عمیق او با ساختارهای سیاسی و نظامی ایران است و مرز میان نهادهای امنیتی و مدیریت ورزشی در این کشور را کمرنگ میکند.
او فعالیت امنیتی خود را پس از انقلاب ۱۳۵۷ آغاز کرد و در مقطعی بهعنوان فرمانده اطلاعات سپاه در اصفهان فعالیت داشت. این سابقه، زمینه را برای ورود او به سمتهای مدیریتی در حوزه صنعت و ورزش فراهم کرد و از جمله از طریق ارتباط با چهرههای بانفوذ سیاسی و صنعتی در شرکتهای بزرگ فولاد مانند فولاد مبارکه و ذوبآهن مسئولیت داشت.
تحلیلگران با اشاره به دادههای موجود میگویند نفوذ سپاه پاسداران در بخشهای مختلف فوتبال ایران گسترده است و بخشهایی از ساختار مالی و سازمانی این صنعت با نهادهای مرتبط با دستگاه امنیتی پیوند دارد؛ موضوعی که جایگاه تاج در این ساختار را برجستهتر میکند.
پرسشها درباره ورود به کانادا
کانادا ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی این کشور قرار داد. بر اساس قوانین کانادا، این اقدام امکان مسدودسازی داراییهای مرتبط با سپاه را فراهم میکند و میتواند بر پذیرش افراد دارای برخی ارتباطات با این نهاد در کانادا و یا سفر آنها به این کشور تاثیر بگذارد.
به گفته منابع ایراناینترنشنال، تاج قرار است سهشنبه وارد تورنتو شود و دو روز بعد در ۱۰ اردیبهشت برای شرکت در کنگره فیفا به ونکوور سفر کند.
ونکوور میزبان هفتادوششمین کنگره فیفا خواهد بود؛ رویدادی که نمایندگان ۲۱۱ فدراسیون عضو این نهاد جهانی فوتبال را پیش از جام جهانی به کانادا میآورد.
ایراناینترنشنال درباره اینکه چگونه تاج با این سوابق که بر اساس قوانین کانادا باید مانع ورود او شود، میتواند به این کشور سفر کند، با نهادهای امنیت عمومی کانادا، اداره مهاجرت و شهروندی و وزارت امور جهانی این کشور تماس گرفته است اما هنوز پاسخی از سوی این مراجع دریافت نکرده است.
ایراناینترنشنال همچنین از فیفا و فدراسیون فوتبال کانادا درباره حضور تاج در این رویداد پرسش کرد. فدراسیون فوتبال کانادا در بیانیهای اعلام کرد برگزاری کنگره فیفا در ونکوور و «تصمیمگیری درباره میهمانان آن» بر عهده فیفاست و تاکید کرد که این رویداد «متعلق به فوتبال کانادا نیست» و این نهاد صرفا بهعنوان عضو در آن مشارکت دارد. این فدراسیون در پاسخ خود افزوده که پرسشها را به فیفا ارجاع داده است.
این موضوع در شرایطی مطرح میشود که ابهامهای گستردهتری درباره حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ وجود دارد. از زمان آغاز جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران در ۹ اسفند سال گذشته، پرسشهایی درباره حضور تیم ایران در این رقابتها مطرح شده است؛ در حالی که تمام بازیهای مرحله گروهی ایران قرار است در ایالات متحده برگزار شود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، میان بازیکنان ایران و همراهان آنها تفاوت قائل شده و گفته است تیم ملی ایران اجازه حضور خواهد داشت، اما به افرادی که با سپاه پاسداران ارتباط دارند، اجازه ورود داده نخواهد شد.
او تاکید کرد که ایالات متحده به ایران نگفته است که نمیتواند در مسابقات شرکت کند و نگرانی اصلی مربوط به افراد همراه تیم است، نه بازیکنان.
سفر تاج به کانادا عملا آزمونی اولیه برای نحوه اجرای سیاستهای متفاوت کشورهای میزبان جام جهانی در قبال آن دسته از مقامهای جمهوریاسلامی است که با ساختارهای امنیتی ایران ارتباط دارند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
