دادههای کشتیرانی نشان میدهد در نخستین روز کامل اجرای محاصره آمریکا علیه کشتیهایی که به بنادر ایران تردد میکنند، یک نفتکش دیگر مرتبط با ایران روز سهشنبه در حال ورود به خلیج فارس از طریق تنگه هرمز بوده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، این محاصره را ۲۴ فروردین و پس از آن اعلام کرد که مذاکرات آخر هفته در اسلامآباد میان آمریکا و حکومت ایران، منجر به توافق نشد.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت که با این حال، از آنجا که سه کشتی عبوری از تنگه هرمز در حال حرکت به مقصد بنادر ایران نبودند، مشمول این محاصره نشدند.
بر اساس دادههای بورس اوراق بهادار لندن، نفتکش «پیس گلف» با پرچم پاناما که از نوع میانبرد است، در حال حرکت به سوی بندر حمریه در امارات متحده عربی است.
اطلاعات شرکت تحلیل دادههای کشتیرانی «کپلر» نشان میدهد این کشتی معمولا نفتای ایران - که ماده اولیه صنایع پتروشیمی است - را به دیگر بنادر غیرایرانی در خاورمیانه منتقل میکند تا از آنجا به آسیا صادر شود.
پیش از این نیز دو نفتکش که تحت تحریم آمریکا قرار دارند از این آبراه باریک عبور کرده بودند.
بر اساس دادههای کپلر، نفتکش «مورلیکیشان» در حال حرکت بهسوی عراق است تا دو روز دیگر و در تاریخ ۲۷ فروردین، سوخت کوره بارگیری کند.
این کشتی که پیشتر با نام «امکیای» شناخته میشد، نفت روسیه و ایران را نیز حمل کرده است.
همچنین نفتکش تحریمشده دیگری به نام «ریچ استاری»، نخستین کشتی خواهد بود که پس از آغاز محاصره از تنگه هرمز عبور کرده و از خلیج فارس خارج میشود.
این کشتی و مالک آن، شرکت «شانگهای شوانرون شیپینگ»، از سوی ایالات متحده بهدلیل همکاری با جمهوری اسلامی تحریم شدهاند.
رویترز نوشت که این شرکت برای اظهارنظر فوری در دسترس نبود.
بر اساس دادهها، «ریچ استاری» که یک نفتکش میانبرد است، حدود ۲۵۰ هزار بشکه متانول حمل میکند. این محموله در آخرین بندر توقف آن، یعنی بندر حمریه امارات، بارگیری شده است.
این نفتکش متعلق به چین است و خدمه آن نیز چینی هستند.
واکنش چین به محاصره دریایی ایران بهدست آمریکا
وزارت خارجه چین ۲۵ فروردین اعلام کرد محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا «خطرناک و غیرمسئولانه» است.
پکن هشدار داد این اقدام تنها به تشدید تنشها منجر خواهد شد.
وزارت خارجه چین اشارهای به این موضوع نکرد که آیا کشتیهای چینی در حال عبور از تنگه هستند یا نه.
روزنامه گاردین سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در اقدامی با هدف افزایش فشار بر آمریکا برای امتیازدهی در مناقشه جاری، پایتختهای اروپایی را در جریان جزییات پیشنهادهایی قرار داده که تهران در مذاکرات آخر هفته در اسلامآباد درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و آینده مدیریت تنگه هرمز مطرح کرد.
پس از مذاکراتی که بدون نتیجه مشخص پایان یافت، عراقچی با ژان-نوئل بارو و یوهان وادفول، وزیران خارجه فرانسه و آلمان، و همچنین همتایان خود در عربستان سعودی، عمان و قطر، تماسهای تلفنی برقرار کرد.
بر اساس این گزارش، او تاکید کرد که تهران روند مذاکرات با میانجیگری پاکستان را، حتی پس از ۲۱ ساعت گفتوگوی فشرده، پایانیافته نمیداند.
این در حالی است که در سوی دیگر، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز درباره مذاکرات خود با هیات جمهوری اسلامی در اسلامآباد، گفت واشینگتن بهروشنی برای جمهوری اسلامی روشن کرده است چه کارهایی باید انجام دهد و اکنون توپ در زمین آنهاست.
تلاش تهران برای بهرهبرداری از شکاف فراآتلانتیک
اروپا در بیش از یک سال گذشته در پرونده ایران عملا از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، کنار گذاشته شده و تمرکز واشینگتن بر همکاری با اسرائیل بوده است.
تهران اما دولتهای اروپایی را عمدتا «تابع سیاستهای آمریکا» تلقی کرده است.
با این حال، نشانههای تشدید شکاف میان آمریکا و اروپا و فشارهای اقتصادی بر کشورهای اروپایی، باعث شده است حکومت ایران در نگاه خود به اروپا بهعنوان ابزاری برای تاثیرگذاری بر سیاستهای ترامپ، بازنگری کند.
کشورهای اروپایی، در واکنش به درخواست ترامپ برای حمایت نظامی، بر ایجاد یک ائتلاف دریایی دفاعی و غیرتهاجمی برای حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز شدهاند. طرحی که قرار است پس از پایان درگیری اجرا شود و نیازمند مذاکراتی پیچیده درباره قواعد درگیری است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، از برگزاری نشست مشترک دیگری با بریتانیا برای بررسی این طرح خبر داده است: سومین نشست از زمان طرح این ابتکار.
تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار اقتصادی
بر اساس گزارش گاردین، در کوتاهمدت، تهران احتمالا از کشورهایی که تجهیزات مینروبی دارند - از جمله آلمان، بریتانیا و ایتالیا - خواهد خواست در برابر فشار آمریکا برای پاکسازی مینها از تنگه مقاومت کنند؛ چرا که حکومت ایران چنین اقدامی را در راستای حمایت از محاصره مورد نظر ترامپ میداند.
حذف مینها حتی در شرایط عادی نیز خطرناک است، اما در صورت انجام این عملیات تحت حملات پهپادی جمهوری اسلامی، ریسک آن بهمراتب بیشتر خواهد بود.
در مورد ایتالیا، فشارهای سیاسی داخلی نیز تصمیمگیری را دشوار کرده و روابط نزدیک جورجیا ملونی، نخستوزیر این کشور، با ترامپ و حمایت او از اسرائیل، اکنون با چالشهایی روبهرو شده است.
ابهام درباره طرحهای بلندمدت و مذاکرات هستهای
تهران هنوز موضع روشنی درباره طرح فرانسه و بریتانیا اتخاذ نکرده، چرا که جزییات آن و همچنین برنامه بلندمدت حکومت ایران برای تنگه هرمز - از جمله اینکه چه کشتیهایی باید عوارض بپردازند، بر چه مبنای حقوقیای، با چه نرخی و با چه ارزی - مشخص نیست.
طرحی در مجلس شورای اسلامی پیشنهاد میکند این عوارض شامل همه کشتیهای تجاری شود، نه فقط نفتکشها. همچنین احتمال دارد تهران برای دور زدن تحریمهای آمریکا، دریافت این عوارض را به ارزهای دیجیتال منتقل کند.
تنگه هرمز به تنهایی حدود ۱۱ درصد تجارت دریایی جهان و یکسوم نفت حملشده از طریق دریا را در بر میگیرد.
برخی تحلیلگران معتقدند سیستم دریافت عوارض پایدار نخواهد بود، اما در عین حال تاکید دارند حکومت ایران با بستن تنگه هرمز به ابزار بازدارندگی جدیدی دست یافته که حتی از دستیابی به سلاح هستهای نیز موثرتر است.
بریتانیا تاکید کرده است آزادی کشتیرانی بهمعنای تردد آزاد و بدون هزینه است.
چالشهای هستهای و چشمانداز توافق
مقامهای ایرانی تاکید کردهاند تهران آماده بوده برای نشان دادن حسن نیت، ذخایر اورانیوم غنیشده خود را رقیق کند، نه اینکه آن را به کشور ثالثی تحویل دهد.
علی نیکزاد، نایبرییس مجلس شورای اسلامی، ۲۴ فروردین گفت: «جمهوری اسلامی آماده بود برای اثبات حسن نیت خود، ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده را رقیق کند، نه واگذار.»
او افزود قرار بود کنسرسیومی با مشارکت تهران، واشینگتن و ریاض برای این کار تشکیل شود، اما طرفهای دیگر از این توافق عقبنشینی کردند.
در مقابل، دیپلماتهای اروپایی میگویند همچنان مشخص نیست که چگونه میتوان حکومت ایران را به امتیازدهی بیشتر، از جمله توقف بلندمدت برنامه غنیسازی داخلی، ترغیب کرد؛ بهویژه در شرایطی که تضمینی برای رفع دائمی تحریمهای آمریکا وجود ندارد.
برخی از این دیپلماتها معتقدند میتوان از تنگه هرمز بهعنوان منبع درآمد مشروع یا ابزار جبران در صورت عقبنشینی آمریکا از تعهدات تحریمی استفاده کرد.
فشارهای منطقهای و تغییر فضای سیاسی اروپا
حکومت ایران همچنین بر ضرورت گنجاندن جنگ لبنان در هرگونه توافق آتشبس تاکید دارد و خود را موظف به حمایت از گروه حزبالله در برابر حملات اسرائیل میداند.
اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، اعلام کرده است گنجاندن لبنان در مذاکرات آتشبس ضروری است و این بحران تاکنون ۲۲ میلیارد یورو به هزینههای انرژی فسیلی افزوده است.
در سطحی گستردهتر، در اروپا تمایل فزایندهای برای اتخاذ موضعی مستقلتر در برابر ترامپ شکل گرفته است؛ حتی اگر این رویکرد توافقات پیشین درباره همکاری در موضوعاتی مانند اوکراین را تحت تاثیر قرار دهد.
گاردین به نقل از سوفیا بش، پژوهشگر ارشد در موسسه کارنگی، نوشت که اروپا باید رویکردی انتقادیتر نسبت به سیاستهای آمریکا در قبال ایران اتخاذ کند.
او افزود: «اگر میخواهیم حمایت افکار عمومی از افزایش هزینههای دفاعی را حفظ کنیم، نمیتوانیم از جنگهای یکجانبه و ماجراجوییهای نظامی پیروی کنیم.»
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۴ فروردین به نقل از سانوج ویراتونگه، یک شهروند سریلانکایی، نوشت که او تصور میکرد امسال بالاخره سالی باشد که شرکت گردشگریاش در سریلانکا از سلسله بحرانهای گذشته عبور کند. اما با آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، در فاصله دو هزار و ۷۰۰ مایلی، دولت سریلانکا قیمت سوخت را ۳۵ درصد افزایش داد و کسبوکار او نزدیک به یکسوم افت کرد.
او از دفترش در کلمبو گفت: «در شش سال گذشته مسیر بسیار دشواری را برای بازسازی طی کردهایم و امیدوار بودیم امسال بالاخره به سطح پیش از کووید برسیم. اما حالا این شوک اقتصادی روی ما اثر خواهد گذاشت.»
سریلانکا، مانند مصر و پاکستان، در زمره کشورهایی با درآمد پایین و سابقه بحران است که تحلیلگران هشدار میدهند با افزایش هزینه واردات انرژی ناشی از جنگ، بار دیگر به سمت بیثباتی سوق داده شدهاند.
با وجود آتشبس شکننده این هفته در خلیج فارس، کلمبو بار دیگر یارانه سوخت را برقرار کرده و برای ایجاد فضای تنفس، در حال مذاکره بهمنظور کاهش موقت شروط بسته نجات مالی صندوق بینالمللی پول است.
انتظار میرود کشورهای دیگر نیز در نشستهای بهاری صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی در واشینگتن، همین مسیر را دنبال کنند.
کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بینالمللی پول، هفته گذشته گفت این نهاد آماده است برای مقابله با بحران، بین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار کمک اضطراری ارائه دهد.
فشار چندجانبه بر اقتصادهای آسیبپذیر
رضا باقر، رییس پیشین بانک مرکزی پاکستان، که اکنون به دولتهای بدهکار مشاوره میدهد، معتقد است که این جنگ تقریبا از همه جهات به کشورهای آسیبپذیر ضربه زده است.
افزایش ۴۰ درصدی قیمت نفت باعث شده هزینه واردات بهشدت بالا برود، در حالی که حوالههای ارزی کارگران مهاجر در کشورهای خلیج فارس احتمالا کاهش مییابد و اقتصادها تحت فشار قرار میگیرند.
با افزایش کسری حساب جاری و فشار بر ارزها - بهطوری که پوند مصر از زمان آغاز جنگ بیش از ۱۰ درصد سقوط کرده -، هزینه واردات کالاهایی مانند نفت، غذا و کود و همچنین بازپرداخت بدهیهای دلاری بیشتر شده است.
این فشارها باید از طریق ذخایر ارزی، استقراض بیشتر یا کاهش واردات دیگر، جبران شود.
باقر گفت آنچه مورد نیاز است «بیانیهای معتبر از سوی نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول است که نشان دهد آماده حمایت از این کشورها هستند؛ و هرچه زودتر، بهتر».
از سوی دیگر، ذخایر پاکستان در پایان ماه مارس بهصورت ناخالص به ۱۶.۴ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که برای پوشش سه ماه واردات اساسی کافی نیست و به گفته جیپیمورگان، شرکت خدمات مالی و بانکداری چندملیتی آمریکایی، در صورت لحاظ بدهیهای ارزی بانک مرکزی، عملا منفی است.
قیمت بنزین در این کشور برای دومین بار افزایش یافته، مدارس در نیمی از ماه مارس تعطیل بودهاند و ادارات دولتی به هفته کاری چهارروزه روی آوردهاند؛ ضمن آن که خرید مبلمان و کولرهای جدید نیز ممنوع شده است.
با این حال، نگرانی تازه اسلامآباد بازپرداخت وام ۳.۵ میلیارد دلاری به امارات متحده عربی است.
به گفته جف فرانکس، اقتصاددانی با بیش از ۳۰ سال سابقه کار در صندوق بینالمللی پول، در صورت عدم تمدید این وام، فشار مالی بر پاکستان - که هماکنون درگیر برنامه هفت میلیارد دلاری صندوق است - بیشتر خواهد شد.
فرانکس افزود: «مطمئنم پاکستان و مصر در دیدارهای هفته آینده با مدیرعامل و مقامهای ارشد صندوق، بر شدت این شوک و تاثیر آن بر ثبات اقتصادی، تاکید خواهند کرد.»
فشار معیشتی بر مردم و چشمانداز نامطمئن
همانند سریلانکا، افزایش قیمتها در پاکستان و سایر کشورهای با وضعیت ناپایدار اقتصادی، باعث نارضایتی مردم شده است.
ماویق حسین، سرویس تحویل غذا در کراچی، گفت: «همهچیز گران شده. مدیریت هزینههای روزانه خیلی سخت است.»
برای مصر، علاوه بر فشار تورمی، کاهش احتمالی درآمد گردشگری - که سال گذشته ۱۹ میلیارد دلار بود - و همچنین تاثیر احتمالی بحران فعلی بر کانال سوئز نیز نگرانکننده است. در حالی که پیشتر پیشبینی میشد بدهیهای عظیم این کشور، ۶۰ درصد درآمدهای سال جاری را مصرف کند.
پرداختهای نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار، بیش از نیمی از ذخایر ارزی مصر را شامل میشود.
به گفته موسسه مودیز، از زمان آغاز جنگ میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، حدود هشت میلیارد دلار سرمایه خارجی از مصر خارج شده است.
صندوق بینالمللی پول از تصمیم قاهره برای آزادسازی نرخ ارز بهعنوان «ضربهگیر شوک» تمجید کرد، اما دو برابر شدن هزینه واردات انرژی باعث شده کارشناسان انتظار داشته باشند مصر یکی از فعالترین کشورها در مذاکرات هفته آینده واشینگتن باشد.
فرانکس گفت: «به نفع هیچکس نیست که در شروط سختگیری شود و این کشورها به شکست کشیده شوند.»
در خیابانها، مردم خسته از بحران، فقط امیدوارند فشارها کاهش یابد.
کلوم دیسانایاکا، پدر ۳۷ ساله سریلانکایی با سه فرزند، از ساعت چهار صبح بهعنوان راننده اپلیکیشنهای حملونقل و تحویل غذا کار میکند، اما افزایش هزینهها و سهمیهبندی سوخت باعث شده دو ماه متوالی از پرداخت اقساطش بازبماند.
او گفت: «زندگی خیلی سخت شده است.»
ذوالفقاری دوشنبه ۲۴ فروردین گفت: «امنیت بنادر در خلیج فارس و دریای عمان یا برای همه است یا برای هیچکس. اگر امنیت بنادر جمهوری اسلامی ایران در آبهای خلیج فارس و دریای عمان تهدید شود، هیچ بندری در خلیج فارس و دریای عمان در امان نخواهد بود.»
او اعمال محاصره دریایی از سوی ایالات متحده را «اقدامی غیرقانونی و مصداق دزدی دریایی» دانست.
تهدید جدید ذوالفقاری علیه کشورهای منطقه در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی از زمان آغاز مناقشه کنونی، شماری از کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۳ فروردین در واکنش به شکست مذاکرات اسلامآباد گفت نیروی دریایی ایالات متحده «بیدرنگ» محاصره تنگه هرمز را آغاز میکند و ناتو نیز در این عملیات مشارکت خواهد داشت.
او این عملیات را «محاصرهای همهجانبه در سطحی بالاتر از محاصره ونزوئلا» خواند و تاکید کرد اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی از راه فروش نفت درآمد کسب کند.
بنا بر اعلام ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، محاصره دریایی و منع تردد کشتیها به مقصد و از مبدا بنادر ایران از ساعت ۱۷:۳۰ (به وقت تهران) ۲۴ فروردین به اجرا در خواهد آمد.
پیش از دستگیری نیکولاس مادورو، رییسجمهوری مخلوع ونزوئلا، در دیماه ۱۴۰۴، آمریکا با اعمال محاصره دریایی شریانهای درآمد نفتی این کشور را قطع کرد و اقتصاد آن را به فروپاشی کشاند.
تهران: سازوکاری دائمی برای کنترل تنگه هرمز اعمال میکنیم
سخنگوی قرارگاه مرکزی «خاتمالانبیا» در ادامه با تکرار مواضع سایر مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر، بر تسلط حکومت ایران بر تنگه هرمز تاکید کرد.
ذوالفقاری گفت با توجه به «استمرار تهدیدهای دشمن»، جمهوری اسلامی پس از پایان جنگ نیز «با قاطعیت سازوکاری دائمی برای کنترل تنگه هرمز اعمال خواهد کرد».
او افزود «شناورهای وابسته به دشمن» مجاز به عبور از تنگه هرمز نیستند و سایر کشتیها تنها با «رعایت ضوابط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی» میتوانند در این گذرگاه تردد کنند.
۲۳ فروردین، محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، گفت که تهران از مواضع خود از جمله «اقتدار در تنگه هرمز» کوتاه نخواهد آمد.
علیاکبر ولایتی، وزیر امور خارجه اسبق جمهوری اسلامی، نیز گفت که کلید تنگه هرمز «در دستان مقتدر ماست».
روزنامه معاریو ۲۳ فروردین گزارش داد مقامهای ارشد جمهوری اسلامی معتقدند از طریق کنترل تنگه هرمز و تاثیر مستقیم آن بر قیمت جهانی نفت، اهرم فشاری قابل توجه در اختیار دارند.
بر اساس این گزارش، تهران بر این باور است که هرچه نگرانی کشورهای غربی از افزایش بهای انرژی بیشتر شود، احتمال عقبنشینی و تمایل آنها به مصالحه نیز افزایش مییابد.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز بهدلیل حملات جمهوری اسلامی موجب بر هم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
واکنشهای بینالمللی به بحران تنگه هرمز
مارک هاموند، فرمانده جدید نیروهای دفاعی استرالیا، اعلام کرد در صورت دریافت درخواست، کانبرا از توان اعزام یک ناو جنگی برای مشارکت در تلاشهای تحت رهبری ایالات متحده بهمنظور بازگشایی تنگه هرمز برخوردار است.
پیشتر آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، گفته بود این کشور درخواستی از واشینگتن درباره بحران تنگه هرمز دریافت نکرده است.
دولت ژاپن اعلام کرد عملیات نظامی آمریکا برای محاصره دریایی جمهوری اسلامی را بهدقت زیر نظر دارد.
مینورو کیهارا، دبیر ارشد کابینه ژاپن، گفت از دیدگاه توکیو، کاهش ملموس تنشها از جمله تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و دستیابی هرچه سریعتر به یک توافق نهایی از مسیر دیپلماسی، در اولویت قرار دارد.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال اعزام نیروهای ژاپنی برای پاکسازی مینها در این آبراه افزود: «در حال حاضر هیچ تصمیمی در این زمینه اتخاذ نشده است.»
شامگاه ۲۳ فروردین، شبکه سیبیاس نیوز به نقل از یک مقام ارشد ناتو گزارش داد بریتانیا هدایت «برنامهریزیها» برای ائتلافی متشکل از بیش از ۴۰ کشور را بر عهده دارد تا بحران تنگه هرمز را حلوفصل کند.
او بدون ارائه جزییات درباره نحوه اجرای این طرح افزود: «در حال بررسی این هستند که چه اقداماتی انجام دهند و چه زمانی آن را عملی کنند؛ از جمله استقرار پیشاپیش تجهیزات و نیروها از همین حالا.»
هدف این ائتلاف بازگشایی تنگه هرمز و حفاظت از آزادی کشتیرانی در منطقه است و اکثر کشورهای حاضر در آن از اعضای ناتو به شمار میروند.
به گزارش رویترز، ویکتور اوربان، چهره شاخص جریانهای محافظهکار در اروپا، در انتخابات روز یکشنبه ۲۳ فروردین از حزب نوظهور راستمیانه «تیسا» شکست خورد و قدرت را به پیتر مادیار واگذار کرد.
این انتخابات که با مشارکت بیسابقه حدود ۷۹ درصدی برگزار شد، بهعنوان یک نقطه عطف در سیاست معاصر مجارستان توصیف شده است. نتیجه آن، اکثریتی قاطع را در پارلمان ۱۹۹ کرسی این کشور در اختیار حزب تیسا قرار داد؛ بهطوری که این حزب با کسب حدود ۱۳۸ کرسی، حتی به حد نصاب لازم برای اصلاحات اساسی در ساختار حقوقی و سیاسی کشور دست یافته است.
پایان یک مدل «دموکراسی غیرلیبرال»
اوربان ۶۲ ساله که طی سالهای گذشته از سوی متحدانش در اروپا و ایالات متحده بهعنوان معمار مدل «دموکراسی غیرلیبرال» شناخته میشد، در داخل کشور با کاهش محبوبیت مواجه شده بود.
رأیدهندگان، نارضایتی خود را از رکود اقتصادی، انزوای بینالمللی و تمرکز ثروت در دست گروهی محدود از نزدیکان قدرت نشان دادند؛ عواملی که در نهایت به شکست سنگین او انجامید.
اوربان پس از اعلام نتایج گفت: «نتیجه انتخابات برای ما دردناک است، اما روشن است.» گزارشها حاکی از آن است که برخی از هواداران او هنگام تماشای سخنرانیاش اشک ریختند.
«پس گرفتن کشور»؛ پیام پیروزی اپوزیسیون
در مقابل، مادیار ۴۵ ساله در میان جمعیت بزرگی از حامیان خود در مرکز بوداپست اعلام پیروزی کرد و گفت: «ما موفق شدیم. تیسا و مجارستان این انتخابات را بردند.»
او افزود: «با هم نظام اوربان را جایگزین کردیم و کشورمان را پس گرفتیم.»
مادیار کارزار انتخاباتی خود را بهعنوان انتخابی میان «شرق و غرب» تعریف کرده و هشدار داده بود که ادامه مسیر اوربان، مجارستان را از جریان اصلی اروپا دور خواهد کرد. در مقابل، اوربان مدعی شده بود که پیروزی اپوزیسیون، کشور را به سوی جنگی ناخواسته با روسیه سوق خواهد داد؛ ادعایی که رقیبش آن را رد کرد.
پیامدهای منطقهای و بینالمللی
به نوشته رویترز، شکست اوربان فراتر از مرزهای مجارستان پیامدهایی قابل توجه دارد. بسیاری از رهبران اروپایی امیدوارند با پایان نقش تقابلی بوداپست در اتحادیه اروپا، مسیر تصمیمگیریهای کلان هموارتر شود.
از جمله این موارد، احتمال تصویب یک بسته وام ۹۰ میلیارد یورویی برای اوکراین است که پیشتر به دلیل مخالفت دولت اوربان متوقف شده بود.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، پیروزی ماگیار را تبریک گفت و بر همکاری برای تقویت اروپا و حفظ صلح و امنیت تاکید کرد.
همزمان، احتمال آزادسازی منابع مالی اتحادیه اروپا برای مجارستان - که به دلیل نگرانیها درباره تضعیف استانداردهای دموکراتیک مسدود شده بود - افزایش یافته است.
اورزولا فوندرلاین، رییس کمیسیون اروپا نیز در واکنش به نتایج اولیه گفت: «مجارستان اروپا را انتخاب کرده است. اروپا همواره مجارستان را انتخاب کرده است.»
ضربه به محور روسیه و راستگرایان غرب
به نوشته رویترز، اوربان در سالهای اخیر بهعنوان نزدیکترین متحد ولادیمیر پوتین در اتحادیه اروپا شناخته میشد و روابط نزدیکی نیز با دونالد ترامپ و جریانهای راستگرای غرب داشت.
او از حمایت آشکار دولت ترامپ برخوردار بود و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، تنها چند روز پیش از انتخابات به بوداپست سفر کرده بود.
با این حال، گزارشهایی درباره همکاری دولت اوربان با مسکو در حوزههای دیپلماتیک و سیاسی، فضای انتخاباتی را علیه او تغییر داد؛ اتهاماتی که او رد کرده بود.
با شکست او، روسیه یکی از مهمترین متحدان خود در اتحادیه اروپا را از دست میدهد و این تحول میتواند بر توازن قوا در داخل اروپا و روابط غرب با مسکو تاثیرگذار باشد.
فرصت اصلاحات و انتظارات داخلی
پیروزی قاطع حزب تیسا، این امکان را برای دولت جدید فراهم میکند که اصلاحات عمیقی در ساختار سیاسی و اقتصادی کشور انجام دهد؛ از جمله مقابله با فساد و بازنگری در اصلاحات قانون اساسی دوران اوربان.
به نوشته رویترز، در میان شهروندان نیز امید به تغییر محسوس است. یک شرکتکننده ۲۴ ساله در مراسم جشن پیروزی گفت: «احساس میکنم این اولین و شاید آخرین فرصت ما در مدت طولانی برای تغییر واقعی سیستم است.»
نتیجه انتخابات مجارستان نهتنها به یک دوره طولانی از حکمرانی پایان داد، بلکه میتواند آغاز مرحلهای جدید در سیاست داخلی این کشور و نقش آن در معادلات اروپا و جهان باشد.
