پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره گزارشهایی مبنی بر زخمی شدن مجتبی خامنهای، از اظهار نظر خودداری کرد. او گفت: «نمیتوانم درباره وضعیت فعلی او اظهار نظر کنم.» او افزود مجتبی خامنهای بهتر است هشدار دونالد درباره کنار گذاشتن برنامه هستهای را جدی بگیرد.
در حالی که بحران پناهندگی در ورزش ایران به بیسابقهترین سطح خود رسیده است، دادستانی کل جمهوری اسلامی، سهشنبه ۱۹ اسفند با ادبیاتی تند، پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال زنان را در استرالیا ناشی از «توطئه دشمن» و «برانگیختگی احساسی» خواند.
این نهاد قضایی در حالی از ورزشکاران «دعوت» کرده است به ایران بازگردند که گزارش ایراناینترنشنال از فضای بهشدت امنیتی اردو و فشارهای سنگین بر خانوادههای این بازیکنان حکایت دارد.
هفت پناهنده در یک قاب؛ پایان حضور در اردوی تیم ملی
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، تا لحظه تنظیم این گزارش، هفت نفر از اعضای کاروان ایران از بازگشت به کشور خودداری کردهاند.
این فهرست شامل زهرا قنبری (کاپیتان سرشناس و رکورددار گلزنی تاریخ فوتبال ایران)، عاطفه رمضانیزاده (کاپیتان تیم خاتون بم)، فاطمه پسندیده (مهاجم ۲۱ ساله و شماره ۱۰ تیم ملی)، مونا حمودی (هافبک خاتون بم)، زهرا سربالی (هافبک گلگهر)، محدثه زلفی (بازیکن ایستا البرز) و زهرا سلطان مشکهکار (عضو کادر فنی تیم ملی) است.
تونی برک، وزیر کشور استرالیا، اعلام کرد که به این ورزشکاران ویزای بشردوستانه اعطا شده و پلیس فدرال، آنان را به «مکان امن» منتقل کرده است.
ریشه بحران؛ سرود جمهوری اسلامی و سلام نظامی اجباری
آغاز تنشهای مرتبط با تیم ملی فوتبال زنان ایران در استرالیا، به ۱۱ اسفند، دو روز پس از کشتهشدن علی خامنهای، دیکتاتور تهران، و امتناع بازیکنان از خواندن سرود جمهوری اسلامی در بازی مقابل کره جنوبی بازمیگردد.
پس از این اقدام، محمدرضا شهبازی، مجری صداوسیما، بازیکنان تیم ملی را «خائن» نامید و خواستار مجازات ایشان شد.
بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، محمدرحمان سالاری، عضو هیات رییسه فدراسیون فوتبال نیز با تفتیش موبایلها و تهدید خانوادهها، بازیکنان را مجبور کرد در بازیهای بعدی با «سلام نظامی» وارد زمین شوند.
واکنشهای بینالمللی؛ ترامپ وارد شد
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۸ اسفند شخصا به این پرونده وارد شد و در گفتوگو با آنتونی آلبانیز، نخستوزیر استرالیا، خواستار حمایت از این بازیکنان شد.
ترامپ همچنین در شبکه اجتماعی تروث سوشال، ضمن حمایت قاطع از این زنان، بازگشت آنان به ایران را یک «اشتباه انسانی وحشتناک» خواند و هشدار داد در صورت بازگشت، جانشان در خطر خواهد بود.
همزمان، گیلا گملیل، وزیر علوم اسرائیل، نیز در نامهای به دولت استرالیا خواستار حمایت از این «زنان شجاع» شد.
بحران فدراسیون فوتبال
در حالی که فدراسیون فوتبال ایران اظهارات ترامپ را «دخالت سیاسی» در ورزش نامیده و به فیفا شکایت کرده است، خروج همزمان هفت عضو یک تیم ملی در تاریخ ورزش جمهوری اسلامی بیسابقه است و نشاندهنده شرایطی است که حکومت ایران از این پس بیش از پیش با آن روبهرو خواهد شد.
بر اساس گزارش گروه پایش اینترنت «نتبلاکس»، دسترسی کاربران عادی در داخل ایران به اینترنت جهانی همچنان در حدود یک درصد است. وضعیتی که عملا بیشتر شهروندان را از پلتفرمهای بینالمللی جدا کرده است.
این خاموشی که سومین قطع سراسری اینترنت از زمان جنگ ۱۲ روزه است، جریان اطلاعات را بهشدت محدود کرده و دریافت هشدارهای مربوط به حملات احتمالی یا برقراری ارتباط با اعضای خانواده را برای شهروندان تقریبا ناممکن ساخته است.
بسیاری از ایرانیانی که با استفاده از شبکههای خصوصی مجازی (ویپیان) بهطور مقطعی به اینترنت دسترسی پیدا میکنند، میگویند این خاموشی اینترنت در زمان جنگ، احساس اضطراب و انزوا را تشدید کرده است.
برخی کاربران این قطع اینترنت را با یک «جنایت جنگی» مقایسه کردهاند، زیرا ارتباطات غیرنظامیان را مختل میکند و دسترسی آنها به اطلاعات حیاتی در زمان حملات را محدود میسازد.
چرا «جنایت جنگی» است؟
یکی از کاربران در شبکه ایکس نوشت: «اگر دولتی عمدا ارتباطات را قطع کند در حالی که هیچ ساز و کار هشدار یا حفاظتی برای غیرنظامیان فراهم نکرده باشد، و این اقدام به آسیب گسترده منجر شود، میتوان آن را بهعنوان نقض جدی تعهدات بینالمللی بررسی کرد و در برخی شرایط حتی جنایت جنگی دانست.»
منتقدان میگویند مقامها هیچ سامانهای برای هشدار سراسری بهمنظور حفاظت از غیرنظامیان در برابر حملات هوایی ایجاد نکردهاند.
یکی از کاربران نوشت آنچه از پیامکهای هشدار دولتی انتظار داشته «این بوده که به من بگوید پناه بگیر چون خیابان کنار خانهام را بمباران میکنند؛ نه اینکه قیمت نفت را گزارش کند».
روزنامه شرق نیز در گزارشی با عنوان «صدای بمبها، سکوت اینترنت؛ روان ایرانی در بحران» به پیامدهای روانی این وضعیت پرداخت.
این روزنامه نوشت: «محدودیت در دسترسی به اینترنت و گردش اطلاعات ناقص، تصویر واقعی بحران را پیچیدهتر کرده است. هر شایعه، هر تحلیل ناقص و هر فضای پرتنش، روان جمعی را فرسوده میکند و احساس ناامنی را تشدید میکند.»
در ادامه این گزارش آمده است: «وقتی مردم تنها با صدای جنگندهها در سکوت و با اطلاعات محدود روبهرو هستند، تاثیر روانی این بحران میتواند به اندازه آسیبها و ویرانیهای فیزیکی، جدی باشد.»
دسترسیهای ویژه
علاوه بر خطرات فوری، این قطع اینترنت خسارات اقتصادی نیز به همراه داشته و بسیاری از کسبوکارهای آنلاین، فریلنسرها و خدمات دیجیتال را ناچار کرده است فعالیت خود را متوقف کنند.
اختلال شدید در سیگنالها نیز باعث شده دریافت بسیاری از شبکههای ماهوارهای فارسیزبان در نقاط مختلف دشوار یا غیرممکن شود.
در چنین شرایطی، بدون دسترسی به ویپیانهای اغلب پرهزینه - که تنها اقلیت محدودی توان پرداخت برای آن را دارند - صداوسیمای حکومتی در زمان جنگ عملا به منبع اصلی اطلاعات برای بسیاری از ایرانیان تبدیل شده است.
نهادهای دولتی و رسانههای وابسته به حکومت نیز پیامکهای گستردهای ارسال کردهاند که در آن هشدار داده شده دسترسی به خدمات اینترنت بینالملل میتواند پیامدهای قانونی داشته باشد.
همزمان روایتهای رسمی و اخبار مورد تایید دولت نیز از همین طریق منتشر میشوند.
با وجود این محدودیتها برای عموم مردم، منتقدان میگویند برخی چهرههای حکومتی - از جمله محمد مرندی که همچنان در شبکههای اجتماعی فعال است و با رسانههای بینالمللی مصاحبه میکند - به اینترنت بدون محدودیت دسترسی دارند.
آزاده دواچی، فعال مدنی ایرانی در خارج از کشور، در این باره نوشت: «برای مردم اینترنت را قطع میکنند اما خودشان آنلاین مینشینند و توئیت میزنند و مردم را تهدید میکنند. اگر واقعا به مردم اهمیت میدهید، دستکم اینترنت را برگردانید.»
درخواست برای کمک
برای میلیونها ایرانی خارج از کشور، این خاموشی اینترنتی به معنای از دست دادن تقریبا کامل ارتباط با خانوادهها در داخل ایران بوده است.
بسیاری میگویند از زمان آغاز جنگ هیچ خبری از بستگان خود دریافت نکردهاند.
تماسهای تلفنی بینالمللی نیز بهشدت محدود شده و اغلب تنها از داخل ایران به خارج برقرار میشود و در بسیاری موارد، در کمتر از یک دقیقه قطع میشود.
برای ایرانیان خارج از کشور که با دلهره تحولات جنگ را دنبال میکنند، این سکوت طولانی تنها بر نگرانیها درباره عزیزانشان در داخل ایران افزوده است.
تداوم این قطع اینترنت باعث شده فعالان خارج کشور خواستار راهحلهای اضطراری برای برقراری ارتباط شوند.
برخی از کنشگران ایرانی خارج کشور کارزاری آنلاین با هشتگ «DirectToCellForIran» راهاندازی کردهاند و از ایلان ماسک، مالک اسپیس ایکس خواستهاند سرویس «دایرکت تو سل» استارلینک را فعال کند تا تلفنهای همراه بتوانند مستقیما به اینترنت ماهوارهای متصل شوند.
یکی از این فعالان نوشت: «از شما میخواهیم سرویس استارلینک دایرکت تو سل را در ایران فعال کنید؛ حتی اگر بهصورت آزمایشی یا در مرحله آزمون باشد. این میتواند راهحلی حیاتی برای اتصال اینترنت باشد.»
در این شرایط، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، سهشنبه ۱۹ اسفند درباره رفع این انسداد، از وجود «ملاحظاتی» سخن گفت و افزود: «تمهیداتی اندیشیده شده است تا کسانی که میتوانند صدای ما را به دیگران برسانند، امکاناتی برایشان فراهم شود.»
این اظهارات علنا از ساختاری پرده برمیدارد که هدف آن خاموش کردن صدای منتقدان و انحصار روایت رسمی است. سیاستی که پیشتر نیز پس از کشتار گسترده شهروندان در جریان اعتراضات دی ماه اعمال شد.
گزارشها حاکی است پروژه «کلاود ملی» روی پلتفرم هوآوی با سرعت دنبال میشود تا امکان قطع کامل و درازمدت اینترنت جهانی فراهم شود.
اینترنت برای مروجان روایت رسمی و اعتراض کاربران
اظهارات سخنگوی دولت درباره دسترسی ویژه برای افرادی خاص که مروج روایت رسمی حکومت هستند، موجی از خشم را در فضای مجازی برانگیخته است.
کاربری به نام «کاغذ» در ایکس با اشاره به این تبعیض سیستماتیک نوشت: «یک میلیون پول مایحتاج مال ما، تست غذاهای عجیب و گران دنیا مال بچههای شما، کنکور مال ما، بهترین دانشگاههای دنیا مال بچههای شما، بمب و موشک مال ما، پناهگاههای آنچنانی مال شما، دنبال دارو دویدن مال ما، بهترین بیمارستانهای دنیا مال شما، اینترنت هم مال شما! ولی "وطن" "وطن" "وطن" مال ماست.»
کاربری به نام پرهام هم در نقد صحبتهای سخنگوی دولت نوشت: «سخنگوی دولت: داریم پیگیری میکنیم برای کسایی که میتونن صدا رو بیشتر برسونن، دسترسی به اینترنت فراهم شه. حتی اینترنت رو هم طبقاتی کردید، بعد میگید مردم با هم متحد باشن.»
کاربر دیگری با اعتراض به حضور مسئولان در پلتفرمهای فیلترشده نوشت: «خجالت نمیکشید اینترنت مردم داخل ایران را قطع کردید و با سیمکارت خونین توئیت میکنید؟ شرم بر شما.»
کاربری به نام نوید نیز هشدار داد: «اینترنت رو برگردونید، شما ۹۰ میلیون نفر رو گروگان گرفتید! خیلی زودتر از اونچه فکرش رو بکنید تموم شده دوره شما ....»
فروپاشی معیشت و پیوندهای خانوادگی
علاوه بر فشار سیاسی، ابعاد اقتصادی این قطع دسترسی نیز قابل توجه است.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهمن ۱۴۰۴ خسارت روزانه به اقتصاد کلان از قطع اینترنت را پنج هزار میلیارد تومان و خسارت مستقیم به هسته اقتصاد دیجیتال را ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد کرد.
او با اشاره به اشتغال ۱۰ میلیون نفر در این حوزه هشدار داد میانگین تابآوری کسبوکارها تنها ۲۰ روز است.
این وضعیت حتی وعدههای دولت را نیز به چالش کشیده است.
کاربری به نام «فا» نوشت: «سخنگوی دولت اعلام کرده فعالیت بانوان در تهران دورکاری شود، اما با ۲۴۰ ساعت قطع اینترنت و سیمکارتهای سفیدی که فقط به یک سری افراد خاص دادهاند، واقعا کار کردن غیرممکن شده. همانطور که در توئیتها گفته میشد، نصف جوانی ما هم در همین وضعیت هدر رفت.»
در نهایت، با این شرایط، ایرانیان خارج از کشور نیز در بیم و امید به سر میبرند.
کاربری به نام مهر نوشت: «صدای مردم ایران باشیم. اینترنت قطع است و از حال خانوادههایمان بیخبریم ...»
