این سخنرانی که در ساعت پربیننده تلویزیونی برگزار میشود، برجستهترین فرصت ترامپ تاکنون است تا نشان دهد آیا در روزهای پیش رو همچنان بر دیپلماسی شرطبندی کرده یا در حال آماده کردن افکار عمومی برای حملات احتمالی در صورت شکست مذاکرات است.
در حالی که مشاورانش از او خواستهاند پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر بر موضوعاتی مانند هزینههای زندگی، مهاجرت و اقتصاد تمرکز کند، روند تشدید تنش احتمالی با تهران بر فضای پیش از این سخنرانی سایه انداخته است.
رسانههای جریان اصلی آمریکا از پیش به تحلیل این سخنرانی پرداختهاند که ترامپ چگونه ممکن است موضوع ایران را در کنار فشارهای سیاسی داخلی مطرح کند.
خبرگزاری رویترز نوشت این سخنرانی ممکن است بهترین فرصت برای ترامپ باشد تا حمایت رایدهندگان مردد را نسبت به سیاست خود در قبال ایران جلب کند؛ سیاستی که شامل احتمال انجام حملات نظامی در صورت شکست مذاکرات نیز میشود.
ترامپ چهارم اسفند گزارشها درباره اختلاف نظرهای داخلی درباره اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی را کماهمیت جلوه داد و در شبکه تروثسوشال نوشت: «این من هستم که تصمیم میگیرم... اگر به توافق نرسیم، آن روز برای آن کشور [ایران] روز بسیار بدی خواهد بود.»
دموکراتها بهشدت از رویکرد او انتقاد کردهاند. تیم کین، سناتور دموکرات، گفت ترامپ «دستوپازنان به سوی جنگ پیش میرود» و استدلال کرد او توافق هستهای سال ۲۰۱۵ را که برنامه اتمی جمهوری اسلامی را محدود کرده بود، کنار گذاشت.
پایگاه خبری بلومبرگ نوشت ایران یکی از اصلیترین کانونهای تنش است که ترامپ احتمالا در سخنرانی خود به آن خواهد پرداخت؛ آن هم در شرایطی که پس از ناکامیهای داخلی تلاش میکند مسیر روایت سیاسی را تغییر دهد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت برخی نظرسنجیها نشان میدهد نگرانی گستردهای در افکار عمومی درباره نحوه مدیریت سیاست خارجی ترامپ وجود دارد.
آسوشیتدپرس افزود این سخنرانی فرصتی برای ترامپ فراهم میکند تا درباره اقدام احتمالی علیه جمهوری اسلامی استدلالهای خود را ارائه کند.
ایران در نطق سالانه روسای جمهور پیشین آمریکا
اشاره به ایران در نطق سالانه روسای جمهور پیشین آمریکا در کنگره معمولا در مقاطع حساس رخ داده است؛ بحران گروگانگیری، درگیریهای منطقهای و تروریسم، مذاکرات هستهای، یا زمانی که روسایجمهور به دنبال جلب حمایت عمومی برای رویکردی سختگیرانهتر بودهاند.
در دوره جنگ سرد، نام ایران عمدتا بهعنوان کشوری مطرح میشد که ثبات و روابطش برای انسجام غرب اهمیت داشت.
دوایت آیزنهاور، رییسجمهوری وقت آمریکا، سال ۱۹۵۵ از «بریتانیا و ایران» بهعنوان کشورهایی نام برد که «اختلافات خطرناک» را حل کردهاند.
او تهران را در چارچوب امنیت و دیپلماسی توصیف کرد، نه تقابل مستقیم با واشینگتن.
پس از انقلاب ۵۷ و بحران گروگانگیری، ایران خود به محور بحران تبدیل شد.
جیمی کارتر در سخنرانی سال ۱۹۸۰ گفت ۵۰ آمریکایی همچنان در ایران در بازداشت هستند. او این رویداد را «تروریسم و هرجومرج» خواند و هشدار داد آسیب به گروگانها «بهای سنگینی» در پی خواهد داشت.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر، اشاره به ایران در چارچوب راهبرد مبارزه با تروریسم و سلاحهای کشتار جمعی قرار گرفت و تهران در دکترین امنیتی پس از آن رویداد گنجانده شد.
در سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳، جورج دبلیو بوش بارها ایران را تهدیدی جدی برای امنیت توصیف کرد.
بوش ایران را بخشی از «محور شرارت» نامید و گفت حکومتش در پی سلاحهای کشتار جمعی است، از تروریسم حمایت میکند و مردم خود را سرکوب میکند.
او در عین حال میان حکومت و ایرانیانی که «برای آزادی سخن میگویند»، تمایز قائل شد.
باراک اوباما بارها از نطق سالانه برای تاکید بر ادامه مسیر دیپلماتیک در قبال تهران استفاده کرد و در عین حال گفت آمریکا مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای خواهد شد.
اوباما در سال ۲۰۱۴ گفت دیپلماسی پیشرفت برنامه هستهای تهران را متوقف کرده است. او هشدار داد تحریمهایی را که ممکن است مذاکرات را مختل کند، وتو خواهد کرد.
اوباما همچنین تاکید کرد جنگ باید «آخرین گزینه» باشد.
اوباما در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ از توافق هستهای با تهران دفاع کرد و افزود این توافق به جهان کمک کرده از جنگی دیگر جلوگیری کند.
ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از موضوع ایران برای توجیه خروج از برجام و اعمال تحریمهای گسترده در چارچوب کارزار «فشار حداکثری» استفاده کرد و تهران را نیرویی بیثباتکننده در خاورمیانه خواند.
او در سال ۲۰۱۸ گفت آمریکا در کنار «مردم ایران» در برابر «دیکتاتوری فاسد» ایستاده و از کنگره خواست به «توافق هستهای وحشتناک با ایران» رسیدگی کند.
ترامپ در سال ۲۰۱۹، ایران را «بزرگترین حامی دولتی تروریسم در جهان» خواند. در سال ۲۰۲۰ نیز ایران را به موضوع مبارزه با تروریسم و بازدارندگی پیوند داد و به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، اشاره کرد.
الگو روشن است: روسایجمهور آمریکا از سخنرانی سالانه وضعیت کشور برای بازتعریف سیاست خود در قبال ایران در لحظات سرنوشتساز استفاده کردهاند؛ چه برای جلب حمایت از دیپلماسی، چه برای توجیه تقابل یا بازتعریف راهبرد.
سخنرانی سهشنبه نیز در همین چارچوب تاریخی قرار میگیرد.
