بیبیسی از پرواز دستکم شش سوخترسان آمریکایی از بریتانیا بهسوی مدیترانه خبر داد
به گزارش بیبیسی وِریفای، واحد تخصصی راستیآزمایی این رسانه، در نخستین ساعات دوشنبه ۲۷ بهمن دستکم شش فروند هواپیمای سوخترسان هوایی KC-135 نیروی هوایی آمریکا پایگاه نیروی هوایی سلطنتی میلدِنهال در شهر سافِک، واقع در شرق انگلستان، را ترک کرده و از فراز فرانسه و سپس دریای مدیترانه، بهسوی جنوبشرق آسیا پرواز کردند.
بیبیسی وریفای بر اساس دادههای وبسایت فلایترادار نوشته است که دستکم دو فروند از این هواپیماهای سوخترسان در حال نزدیک شده به پایگاه هوایی خانیا، در جزیره کرت یونان بودهاند.
این واحد توضیح داده است که در هفتههای اخیر، همزمان با ادامه گمانهزنیها درباره احتمال حمله نظامی به ایران، تحرکات نظامی آمریکا در اروپا و خاورمیانه را بهطور مستمر ردیابی کرده است.
سیانان بهنقل از منابع آگاهی که نام آنان را اعلام نکرد، گزارش داد که این جابهجاییها با هدف افزایش فشار بر تهران و همچنین فراهم کردن گزینههای حمله در صورت شکست مذاکرات هستهای انجام میشود.
بر اساس این گزارش، تجهیزات نیروی هوایی آمریکا مستقر در بریتانیا، از جمله هواپیماهای سوخترسان و جنگندهها، در حال انتقال به نقاطی نزدیکتر به خاورمیانه هستند. همچنین سامانههای پدافند هوایی بیشتری به منطقه اعزام شده و مأموریت برخی یگانهای نظامی آمریکا که قرار بود در هفتههای آینده جایگزین شوند، تمدید شده است.
دادههای رهگیری پرواز نشان میدهد در هفتههای اخیر دهها هواپیمای ترابری نظامی آمریکا تجهیزات را به اردن، بحرین و عربستان سعودی منتقل کردهاند. تنها از طریق دادههای عمومی، بیش از ۲۵۰ پرواز باری نظامی آمریکا به منطقه ثبت شده است.
تصاویر ماهوارهای نیز نشان میدهد ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکا از ۲۵ ژانویه در پایگاه هوایی موفق السالتی اردن مستقر شدهاند. همچنین جنگندههای بیشتری مجوز دیپلماتیک ورود به حریم هوایی اردن را دریافت کردهاند.
شبکه بیبیسی نیز بر اساس دادههای عمومی رهگیری پرواز، گزارش داد که دستکم شش فروند هواپیمای سوخترسان هوایی کیسی-۱۳۵(KC-135) نیروی هوایی آمریکا دوشنبه ۲۷ بهمن پایگاه هوایی «راف میلدنهال» در سافک، شرق انگلستان را ترک کردند و به سمت جنوبشرق، از فراز فرانسه و سپس دریای مدیترانه حرکت کردند.
اطلاعات منتشرشده از سوی وبسایت فلایترادار۲۴ نشان میدهد دستکم دو فروند از این هواپیماهای سوخترسان به سمت پایگاه هوایی «خانیا» در جزیره کرت یونان نزدیک شدهاند.
بیبیسی همچنین گزارش داد که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حدود ۲۴۰ کیلومتری سواحل عمان و در فاصله حدودا ۷۰۰ کیلومتری از ایران مستقر شده است.
جاستین کرامپ، مدیرعامل شرکت ریسک و اطلاعات سیبیلاین به بیبیسی گفت که آمادگی های نظامی آمریکا در خاورمیانه عمق و پایداری بیشتری نسبت به آنچه پیش از دستگیری نیکولاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، یا حملات هوایی به تاسیسات هسته ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داده بود، دارد.
او گفت تجمع ناوهای جنگی و هواپیماها در منطقه به آمریکا اجازه می دهد «نرخ حمله نسبتا فشرده و پایدار» حدود ۸۰۰ سورتی پرواز در روز انجام دهد.
کرامپ افزود هدف این است که هرگونه واکنش ایران به حملات آمریکا «بی اثر» باشد.
تهدید نظامی و افزایش تنشها
دونالد ترامپ طی هفتههای اخیر بارها ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده است. او ماه گذشته هشدار داد در صورت ادامه سرکوب معترضان، حمله را بررسی خواهد کرد. ترامپ جمعه ۲۴ بهمن نیز گفت تغییر رژیم در ایران «بهترین اتفاق ممکن» خواهد بود.
این اظهارات، همراه با استقرار نیروها، فضای منطقه را ملتهب کرده و اهمیت مذاکرات ژنو را افزایش داده است. قرار است از سوی آمریکا استیو ویتکاف و جرد کوشنر و از سوی جمهوری اسلامی، عباس عراقچی در این مذاکرات شرکت کنند.
ابهام درباره «روز بعد»
با این حال، دو منبع آگاه به سیانان گفتند که دولت آمریکا تصویر روشنی از سناریو پس از سقوط احتمالی حکومت ایران ندارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز اخیرا در جلسهای در کنگره گفت «هیچکس نمیداند» در صورت فروپاشی حکومت چه کسی قدرت را به دست خواهد گرفت.
ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا این است که در کوتاهمدت، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی احتمالا خلاء قدرت را پر خواهد کرد. یک منبع مطلع به سیانان گفت: «سپاه جایگاهی مهم دارد و فراتر از ساختار معمول نظامی عمل میکند، اما پیشبینی دقیق سناریو فروپاشی بسیار دشوار است.»
سیانان بهنقل از منابع خود افزود که چند هفته پیش و در اوج اعتراضات سراسری، پنجرهای کوتاه برای اقدام نظامی وجود داشت که شاید میتوانست موازنه را به نفع مخالفان تغییر دهد، اما اکنون این پرسش مطرح است که آیا ترامپ «لحظه مناسب» را از دست داده است یا نه.
تغییر منطق حمله
بهگفته سیانان، در آن زمان تمرکز نیروهای آمریکایی بیشتر بر کارائیب بود و گزینههای خاورمیانه محدود بود. اکنون ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در منطقه مستقر است، ناو جرالد فورد در راه است و اسکادرانهای جنگنده و هواپیماهای سوخترسان در حال جابهجایی هستند.
ترامپ جمعه گذشته گفت: «اگر به توافق نرسیم، به این نیروها نیاز خواهیم داشت.»
در صورت صدور دستور حمله، آمریکا گزینههای گستردهای در اختیار دارد. ناوشکنهای مجهز به موشکهای تاماهاوک با برد حدود ۱۶۰۰ کیلومتر، زیردریاییهای تهاجمی و جنگندههای اف-۳۵ و اف-۱۵ای میتوانند اهدافی را در عمق خاک ایران هدف قرار دهند.
به گفته منابع، اهداف بالقوه میتواند شامل مقرهای سپاه پاسداران و دیگر تاسیسات نظامی فراتر از سایتهای هستهای باشد. همچنین احتمال انجام عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل مطرح شده که میتواند مشابه عملیات «چکش نیمهشب» در تابستان گذشته باشد.
بنبست در موضوع غنیسازی
ترامپ اخیراً گفته آمریکا «هیچگونه غنیسازی» را نمیپذیرد. با توجه به تاکید ایران بر حق غنیسازی، منابع میگویند فضای مانور مذاکراتی محدود است.
مارکو روبیو در بوداپست گفت: «ایران در نهایت بهدست روحانیون شیعه اداره میشود که تصمیمات را بر مبنای الهیات میگیرند. بنابراین انجام توافق با ایران کار آسانی نیست.»
او درباره اطلاعرسانی به کنگره در صورت تصمیم به حمله یا تلاش برای برکناری رهبر جمهوری اسلامی نیز پاسخ قطعی نداد و گفت: «هرچه قانون ایجاب کند انجام خواهیم داد.»
نگرانی کشورهای منطقه
کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نسبت به بیثباتی احتمالی ناشی از اقدام نظامی آمریکا نگران هستند و خواستار فرصت بیشتر برای دیپلماسی شدهاند. یک دیپلمات منطقهای به شبکه سیانان گفت: «همه علیه حمله فشار میآورند. تنها اسرائیل خواهان اقدام نظامی است.»
در همین حال، جمهوری اسلامی کمتر از ۲۴ ساعت پیش از مذاکرات ژنو، رزمایشهای نظامی جدیدی برگزار کرد. تلویزیون دولتی ایران گزارش داد سپاه از سه جزیره مورد مناقشه در خلیج فارس «دفاع قهرمانانه» انجام داده و پهپادها در جنوبیترین نقاط ایران آماده مقابله با هرگونه تجاوز هستند.
عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، نیز هشدار داد: «ترامپ باید بداند وارد نبردی عبرتآموز میشود که نتیجه ورود به آن باعث خواهد شد که دیگر در دنیا عربدهکشی نکند.»
بر اساس این گزارش که دوشنبه ۲۷ بهمن با استناد به روایت شهروندان و نهادهای حقوق بشری منتشر شد، هزاران نفر در جریان سرکوب به دست جمهوری اسلامی، کشته و دهها هزار نفر بازداشت شدهاند و موج بازداشتها همچنان ادامه دارد.
در همین زمینه و بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای امنیتی سحرگاه ۲۷ بهمن با یورش به روستای چنار در شهرستان اسدآباد همدان و همزمان با محاصره روستا، صدها نفر از اهالی را بازداشت کردند.
از سوی دیگر، شامگاه ۲۷ بهمن بر اساس ویدیوهای منتشر شده در رسانههای اجتماعی، گزارش شد که اهالی آبدانان در استان ایلام، با برگزاری تجمع خیابانی شعار «مرگ بر خامنهای» سر دادند.
در توضیح این ویدیو آمده است که این تجمع در آستانه چهلم جاویدنامان این شهر، از جمله علیرضا صیدی و یاسین الهی شکل گرفت.
بر اساس خبرهای منتشر شده، اینترنت در آبدانان قطع شده است.
واشینگتنپست در ادامه گزارش خود نوشت که جامعه در شوک و سوگواری به سر میبرد.
همچنین شعارهای ضدحکومتی در برخی مراسم چهلم کشتهشدگان و از پنجره خانهها شنیده میشود و فضای امنیتی حتی به مدارس کشیده شده است.
این گزارش در عین حال تاکید کرد که جمهوری اسلامی در آستانه دور تازه مذاکرات هستهای با آمریکا در ژنو، در موقعیتی شکننده قرار دارد.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز درباره مذاکرات تهران و واشینگتن که فردا (سهشنبه ۲۸ بهمن) در ژنو سوئیس و با میانجیگری عمان ادامه مییابد، گفت: «آیا این مذاکرات میتواند صلح بیاورد؟ صادقانه بگویم، نمیدانم. اما شک و تردید جدی وجود دارد که ایرانیها هرگز به چیزی رضایت ندهند که آنها را وادار کند جاهطلبی هستهای خود را کنار بگذارند.»
او در ادامه تاکید کرد: «اسرائیل و آمریکا کاملا همنظر هستند که باید با ایران برخورد شود و وضعیت فعلی نمیتواند ادامه پیدا کند.»
از سوی دیگر لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در سفر به اسرائیل گفت تصمیم واشینگتن درباره «اقدام علیه ایران» ظرف چند هفته گرفته میشود.
او ۲۷ بهمن تاکید کرد ناو هواپیمابر جرالد فورد برای نمایش قدرت یا هواخوری به منطقه اعزام نشده است.
به گزارش رسانه اسرائیلی آی۲۴، گراهام گفت که با اطمینان از توان آمریکا و اسرائیل برای وارد کردن ضربه قاطع به رژیم ایران، اسرائیل را ترک میکند.
اما تحلیلگران به واشینگتنپست گفتهاند که حکومت ایران با نمایش خشونت گسترده در پی ایجاد رعب و تضمین بقا بوده، و همین «ضعف داخلی» میتواند دست تهران را برای ارائه امتیازهای بزرگ در مذاکرات ببندد.
در سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ همزمان با تاکید بر دیپلماسی، نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام کرده و گزینه اقدام نظامی را نیز مطرح کرده است؛ وضعیتی که آینده مذاکرات و ثبات منطقه را با ابهام بیشتری روبهرو میکند.
