مرضیه، خواهر مرتضی رهنما توپکانلو، درباره شیوه کشتهشدن این جاویدنام انقلاب ملی در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت که او با تیراندازی یک تیرانداز پایگاه بسیج در محلهای از مشهد کشته شد.
مرتضی رهنما، ۳۷ ساله و اهل مشهد، شامگاه جمعه ۱۹ دیماه در جریان تجمعات اعتراضی و در پی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، جان باخت.
بلومبرگ در گزارش «بیگتِیک» خود که میگوید یکسال تحقیقات آن زمان برده، مینویسد این شبکه از تهران تا دبی و فرانکفورت امتداد دارد و بخش مهمی از آن به املاک لوکس در لندن گره خورده است؛ از جمله مجموعهای از خانههای گرانقیمت در خیابان «بیشاپس اونیو» در شمال لندن که به «ردیف میلیاردرها» معروف است و برخی از آنها به گفته گزارش عمدتا خالیاند و پشت پرچینهای بلند و دروازههای پوشیده از دید قرار دارند.
«امپراتوری سرمایهگذاری» بدون ثبت مستقیم به نام مجتبی خامنهای
به نوشته بلومبرگ و به نقل از افراد مطلع و ارزیابی یک نهاد اطلاعاتی غربی، مجتبی خامنهای ۵۶ ساله، که گفته میشود داراییها را به نام خود ثبت نمیکند، «مستقیما در معاملات نقش داشته» و بخشی از این معاملات دستکم به سال ۲۰۱۱ بازمیگردد.
بلومبرگ نوشته شبکه شرکتها به او امکان داده است با وجود تحریمهای آمریکا در سال ۲۰۱۹، منابع مالی را، به برآورد برخی منابع «در حد میلیاردها دلار»، به بازارهای غربی منتقل کند.
بنا بر این گزارش، اسناد هیچ داراییای را مستقیم به نام مجتبی خامنهای نشان نمیدهد؛ اما بسیاری از خریدها ظاهراً به نام علی انصاری، تاجر ایرانی، ثبت شده است؛ فردی که بریتانیا در اکتبر او را تحریم کرد. به نوشته بلومبرگ، این شبکه شامل املاک ممتاز در چند محله بسیار گرانقیمت لندن (از جمله خرید خانهای به قیمت ۳۳.۷ میلیون پوند در سال ۲۰۱۴)، یک ویلای لوکس در منطقهای که در گزارش از آن با عنوان «بورلیهیلز دبی» یاد شده، و هتلهایی در اروپا از فرانکفورت تا مایورکا است.
بلومبرگ میگوید منابع مالی این معاملات از مسیر حسابهایی در بانکهای بریتانیا، سوئیس، لیختناشتاین و امارات عبور داده شده و بنا به گفته افراد مطلع، منشأ اصلی این پولها «فروش نفت ایران» بوده است.
نقش کلیدی علی انصاری؛ «مرد پولی» شبکه
در بخش مفصل دیگری از گزارش، بلومبرگ به نقش علی انصاری میپردازد و مینویسد مقامهای بریتانیایی او را سال گذشته میلادی «بانکدار و تاجر فاسد ایرانی» توصیف کردهاند و تحریمش کردهاند؛ با این استدلال که او از نظر مالی از فعالیتهای سپاه پاسداران حمایت کرده است—نیرویی که به نوشته گزارش، مستقیماً به رهبر جمهوری اسلامی گزارش میدهد و خودِ سپاه نیز از سوی بریتانیا تحریم شده است. در عین حال، بلومبرگ میافزاید انصاری در اتحادیه اروپا یا آمریکا تحت تحریم نیست.
بلومبرگ انصاری را چهره یک شبکه بزرگ اقتصادی در داخل ایران معرفی میکند که پروژه «ایرانمال»، بازارهای عمدهفروشی و بانک خصوصی «آینده» (که در گزارش تاکید شده که در سال ۲۰۲۵ فروپاشید) را در بر میگیرد. به نوشته بلومبرگ، آشنایی انصاری با حلقههای قدرت به سالهای پس از انقلاب و سپس اواخر دهه ۱۳۶۰ بازمیگردد و طبق گفته منابع، او در همان دوره برای نخستینبار با مجتبی خامنهای آشنا شد؛ زمانی که علی خامنهای رییسجمهوری بود.
بلومبرگ به نقل از افراد مطلع مینویسد مجتبی خامنهای در عملیات بانک آینده و پروژه ایرانمال «نقش محوری» داشته و انصاری نیز سهامدار اصلی بانک بوده است. همچنین در گزارش آمده انصاری در مواردی دیدارهای خصوصی با مجتبی خامنهای در خانهای در زعفرانیه داشته و گاهی دفتر بانک آینده برای گفتوگوهای محرمانه استفاده شده است.
شرکتهای واسطه، پیامهای سوئیفت و گذرنامه قبرسی
بلومبرگ در ادامه از شبکهای از شرکتها نام میبرد که به گفته گزارش برای عبور پول و پنهانسازی مسیر مالکیت و ذینفع نهایی استفاده شدهاند؛ از جمله شرکتهایی در «سنتکیتس و نویس» و نیز نهادهایی در امارات. در یک نمونه، بلومبرگ میگوید پیامهای سوئیفتی را دیده که نشان میدهد یک شرکت واسطه در امارات از طریق «بانک اسلامی ابوظبی» انتقالهایی به یک شرکت ثبتشده انجام داده است. در گزارش آمده بانک اسلامی ابوظبی گفته تحت نظارت سختگیرانه مقرراتی فعالیت میکند و «نهادهای یادشده» مشتریان این بانک نیستند.
بلومبرگ همچنین مینویسد انصاری در سال ۲۰۱۶ گذرنامه قبرسی گرفته که به او امکان داده حسابها و شرکتهای تازهای در اروپا باز کند و به گفته منابع، پیوندهای سیاسی ایرانیاش کمتر دیده شود. در گزارش آمده مقامهای قبرس بعدتر درباره احتمال لغو تابعیت او گفتوگو کردهاند و وزارت کشور قبرس اعلام کرده پرونده «در دست بررسی» است.
«تناقض با تصویر زهد» و پسزمینه اعتراضات
بلومبرگ مینویسد رسانههای رسمی ایران رهبر جمهوری اسلامی و خانوادهاش را با «سبک زندگی ساده و زاهدانه» تصویر میکنند و نشانه روشنی از استفاده این داراییها برای زندگی تجملی ارائه نشده است؛ با این حال، وجود چنین ثروت پنهانی با روایت رسمی «تقوا و سادهزیستی» در تعارض قرار میگیرد—بهویژه در شرایط افزایش فقر و ناآرامیها و اعتراضاتی که به نوشته گزارش، از ابتدای سال جاری به کشتهشدن هزاران نفر انجامیده است.
بلومبرگ همچنین با اشاره به اصطلاح «آقازاده» مینویسد خشم عمومی از فساد و سوءمدیریت اقتصادی، اغلب متوجه فرزندان و نزدیکان نخبگان حاکم میشود که متهماند به پشتوانه ارتباطات خانوادگی ثروتاندوزی کردهاند.
جانشینی رهبر و «ضعف راهبردی تهران»
در گزارش بلومبرگ، بحث جانشینی خامنهای نیز در متن شرایطی قرار داده شده که تهران به نوشته این رسانه «از نظر راهبردی» در یکی از ضعیفترین وضعیتهای خود از زمان رسیدن خامنهای به رهبری در سال ۱۳۶۸ قرار گرفته است؛ نتیجه اقتصاد زیر فشار تحریم، حملات نظامی اسرائیل و آمریکا در سال گذشته میلادی، و تضعیف نیروهای نیابتی منطقهای پس از جنگ غزه.
بلومبرگ همچنین به ضعفهای نظام مالی جهانی اشاره میکند—از ثبتهای ناکارآمد درباره «ذینفع واقعی» تا اجرای محدود تحریمها—که به گفته کارشناسان مالی غیرقانونی، میتواند به دوام شبکههای پنهان کمک کند.
واکنشها: تکذیب انصاری و درخواست برای تحریمهای بیشتر
بلومبرگ مینویسد انصاری از طریق وکیلش «هرگونه رابطه مالی یا شخصی» با مجتبی خامنهای را بهشدت رد کرده و گفته تحریمهای بریتانیا را به چالش میکشد. به نوشته گزارش، مجتبی خامنهای نیز به درخواستهای اظهارنظر پاسخ نداده است.
در بخش اروپایی پرونده، بلومبرگ از نقش یک وکیل ایرانیتبار بریتانیایی به نام موریس مشعلی در برخی شرکتها و ساختارها یاد میکند. در گزارش آمده مشعلی گفته ارتباطش با انصاری در چارچوب خدمات حقوقی و مشاوره بوده و وکیلش نیز هرگونه ارتباط او با مجتبی خامنهای یا اطلاع از معاملاتی که خامنهای در آن نفعی داشته باشد را رد کرده است.
بلومبرگ از قول بن کاوداک از «شفافیت بینالملل بریتانیا» نقل میکند که سرمایهگذاری نزدیکان رهبران ایران در بریتانیا رو به افزایش است و بازار املاک نباید «صندوق امانات امن» برای حامیان مالی رژیمهای سرکوبگر باشد. همچنین نرگس اسکندری-گرونبرگ، معاون شهردار فرانکفورت، در گفتوگو با بلومبرگ خواستار اقدام قاطعتر آلمان شده و گفته است: «آنها از سیستم ما سوءاستفاده میکنند» و تاکید کرده شرکتها و همکاران صاحبان قدرت باید تحریم شوند.
بلومبرگ در پایان مینویسد یک مقام اروپایی مرتبط با تحقیقات پولشویی هشدار داده که مسدود شدن داراییهای انصاری در بریتانیا ممکن است در صورت گسترش محدودیتها در اروپا، شبکه را به سمت «فروش فوری» داراییها سوق دهد.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه هشتم بهمن با اشاره به نابودی اقتصاد ایران از سوی حکومت جمهوری اسلامی که «مردم را ناتوان از تامین نیازهای اولیه کرده است»، نوشت این یکی از دلایل متعدد اعتراضات ایرانیان بوده است.
بر اساس این نوشته، «رژیم جمهوری اسلامی انسانهای بیگناه بسیاری را بهخاطر اعتراض و بیان دیدگاهشان کشت» و «اکنون خانوادههای داغدار که همان قربانیان مشکلات اقتصادی هستند، مجبورند برای پسگرفتن جنازه و دفن عزیزانشان، پول قرض بگیرند.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای با استناد به مدارک و روایتهای تازه اعلام کرد گزارشها و شواهد متعدد نشان میدهد در بسیاری از شهرها، از خانوادههای داغدار در ازای تحویل پیکر عزیزانشان، مبالغ هنگفتی تحت عنوان «حق تیر» دریافت شده است.
در این ارتباط، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد پس از آنکه بابک پورمظاهری، ۳۷ ساله، در اعتراضات ۱۹ دی در منطقه باغستان البرز کشته شد، حکومت پیکر او را سه روز بعد در ازای دریافت ۴۰۰ میلیون تومان تحویل داد.
در بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال همچنین اشاره شد در مواردی بهرغم مخالفت خانواده و اعتراض آنان، کشتهشدگان بهعنوان نیروی بسیجی معرفی شدهاند.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در ایکس با اشاره به اینگونه موارد نوشت: «رژیم جمهوری اسلامی همچنین خانوادهها را مجبور به امضای اعترافات دروغین میکند که ادعا میکند درگذشتگان طرفدار رژیم جمهوری اسلامی بودهاند و تهدید میکند در غیر این صورت اجساد را تحویل ندهد یا بسوزاند.»
وزارت خارجه آمریکا بهرهبرداری جمهوری اسلامی از غم ایرانیان را «نفرتانگیز و غیرانسانی» نامید و اضافه کرد: «رژیم جمهوری اسلامی با شهروندان ایران با نهایت بیرحمی برخورد میکند و خانوادهها را مجبور میکند تا برای بازپسگیری اجساد عزیزانشان، خواستههای غیرممکن را تحمل کنند.»
در این نوشته تاکید شد: «این وحشیگری بدون حد و مرز است.»
تشدید سرکوب اقلیتهای دینی از سوی جمهوری اسلامی
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه در پست جداگانهای همچنین اشاره کرد که در پی اعتراضات اخیر، رژیم جمهوری اسلامی بار دیگر سرکوب خود علیه اقلیتهای دینی را تشدید کرده است.
در این نوشته به بهائیان اشاره شد که تحتسختترین آزارهای مذهبی در ایران قرار دارند، به اتهامات دروغین جاسوسی و ارتباط با صهیونیسم بازداشت میشوند.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا نوشت: «این الگوی همیشگی رژیم است: هرگاه جمعیتی گسترده را سرکوب میکند، از این فرصت برای مقصر جلوه دادن بهائیان و دیگر اقلیتهای دینی، از جمله مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان و سنی مذهبها، با استفاده از اتهامات بیاساس برای توجیه سرکوب بهره میبرد.»
وزارت خارجه آمریکا افزود: «این حملات سیستماتیک نقض آشکار حقوق بشر است. هیچکس فریب نمیخورد، ما میدانیم این بخشی از تلاش گستردهٔ رژیم برای ساکت کردن هر کسی است که از حکومت تبعیت نمیکند.»
پیشتر بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، آرتین غضنفری، عکاس خبری و شهروند بهایی، ۲۹ دی در منزل شخصی خود بازداشت شد.
یک منبع نزدیک به خانواده او خبر داد که ۱۱ مامور با حکم قضایی خانه این شهروند بهایی را تفتیش کردند، سپس برای بازرسی به محل کار او رفتند.
وسایل الکترونیکی، کتابها و تجهیزات حرفهای و شخصی غضنفری از سوی ماموران امنیتی ضبط شده است.
این عکاس خبری پس از عاشورای ۱۳۸۸ همراه با ۹ شهروند بهائی دیگر بازداشت و به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود.
غضنفری در فروردین ۱۳۹۰ پس از پایان دوران محکومیتش از زندان آزاد شد.
همچنین بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، ونوس حسیننژاد، ۲۸ ساله شهروند بهائی ساکن کرمان ۲۵ دی از محل کارش توسط نیروهای حکومتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
در پی اعتراضات سراسری در ایران، شماری از بهائیان به دست نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدهاند.
در همین ارتباط، سپاه پاسداران در استان کرمان از بازداشت چند تن از شهروندان بهائی ساکن این استان «در ارتباط با اعتراضات سراسری» خبر داد.
