انقلاب ملی ایرانیان؛ آنچه در بیستوهفتمین روز گذشت
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشست اضطراری شورای حقوق بشر اعلام کرد اگرچه شدت کشتار خیابانی در ایران کاهش یافته، اما سرکوب همچنان ادامه دارد و هزاران نفر، از جمله کودکان، در جریان اعتراضات کشته شدهاند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوقبشر ایران: خشونت علیه معترضان مرگبارترین سرکوب در تاریخ معاصر ایران به شمار میرود.
رییس کمیته حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل: از صحنههایی که دیدیم، وحشت کردیم.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران «سرکوب خونین خیزش مردمی، کشتار شهروندان، بازداشت گسترده معلمان، دانشآموزان، فعالان صنفی و فشار سیستماتیک بر خانوادههای جانباختگان و بازداشتشدگان» را بهشدت محکوم کرد.
نتبلاکس گزارش داد با وجود افزایش نسبی دسترسی به ویپیانها، اتصال به اینترنت بینالمللی همچنان پایین است.
در بخشهای مرتبط با ایران از سند راهبردی امنیت دفاعی ایالات متحده، جمهوری اسلامی بهعنوان رژیمی «ضعیفتر و آسیبپذیرتر از دهههای گذشته» توصیف شده، اما همزمان نسبت به تلاش تهران برای بازسازی توان نظامی و احتمال ازسرگیری برنامه هستهای هشدار داده شده است.
بر اساس بخشهایی از سند راهبردی امنیت دفاعی آمریکا که به ایران اختصاص دارد و از سوی وزارت جنگ ایالات متحده منتشر شده، دولت دونالد ترامپ بار دیگر تاکید کرده است که اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست یابد. در این سند، عملیات نظامی موسوم به «چکش نیمهشب» بهعنوان نمونهای از اقدام «قاطع، گسترده و بیسابقه» معرفی شده که به ادعای سند، برنامه هستهای ایران را «بهطور کامل نابود کرده است».
در این بخشها آمده است که نیروهای مسلح آمریکا در جریان جنگ ۱۲روزه، پشتیبانی تعیینکنندهای در دفاع از اسرائیل فراهم کردند و این حمایت، نقش مهمی در موفقیتهای عملیاتی و راهبردی اسرائیل داشته است. سند تاکید میکند که در نتیجه این تحولات، رژیم ایران اکنون در ضعیفترین وضعیت خود طی چند دهه اخیر قرار دارد.
سند امنیت دفاعی آمریکا همچنین به تضعیف شدید آنچه «محور مقاومت» ایران خوانده شده اشاره میکند. در این چارچوب، حزبالله و حماس بهدلیل عملیاتهای اسرائیل «بهشدت تخریبشده» توصیف شدهاند. افزون بر این، سند به عملیات دیگری با عنوان «سوارکار خشن» اشاره میکند که به گفته واشینگتن، با هدف قرار دادن توان تهاجمی حوثیها، آنان را وادار به توقف حمله به کشتیهای آمریکایی و پذیرش صلح کرده و آزادی ناوبری برای شناورهای ایالات متحده را بازگردانده است.
با وجود این ارزیابیها، در بخشهای مرتبط با ایران هشدار داده شده که تهران بهرغم شکستهای اخیر، همچنان در پی بازسازی نیروهای متعارف خود است. نویسندگان سند تصریح میکنند که رهبران جمهوری اسلامی احتمال تلاش دوباره برای دستیابی به سلاح هستهای را رد نکردهاند و حتی ممکن است با امتناع از ورود به مذاکرات معنادار، این مسیر را دنبال کنند. در همین حال، نیروهای نیابتی حکومت ایران نیز ممکن است درصدد بازسازی زیرساختها و توانمندیهای ازدسترفته خود برآیند.
در این سند، حکومت ایران همچنان بهعنوان تهدیدی پایدار برای منافع آمریکا و متحدانش معرفی شده است. بهطور مشخص، تاکید شده که جمهوری اسلامی «خون آمریکاییها را بر دست دارد»، همچنان نابودی اسرائیل را دنبال میکند و از طریق خود و نیروهای نیابتیاش بهطور مداوم بحرانهای منطقهای ایجاد میکند؛ بحرانهایی که هم جان نظامیان آمریکایی را به خطر میاندازد و هم مانع حرکت خاورمیانه بهسوی ثبات و شکوفایی اقتصادی میشود.
در عین حال، سند امنیت دفاعی آمریکا فرصتهای تازهای را نیز در نتیجه تضعیف ایران برجسته میکند. در بخشهای مرتبط با ایران، اسرائیل بهعنوان «متحدی الگو» توصیف شده که نشان داده با حمایت محدود اما حیاتی آمریکا قادر به دفاع از خود است. واشینگتن اعلام میکند که قصد دارد با تکیه بر ابتکارهای پیشین، از جمله توافقنامههای ابراهیم، توان دفاعی اسرائیل را بیش از پیش تقویت کند.
همچنین در این سند آمده است که شرکای آمریکا در حوزه خلیج فارس بهطور فزایندهای آمادهاند مسئولیت بیشتری در دفاع از خود در برابر ایران و نیروهای نیابتیاش بر عهده بگیرند؛ از جمله از طریق خرید و استقرار سامانههای نظامی آمریکایی. این روند، بهگفته سند، امکان همگرایی امنیتی بیشتر میان اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس را فراهم میکند.
در جمعبندی بخشهای مربوط به ایران، وزارت جنگ آمریکا اعلام میکند که راهبرد واشینگتن بر واگذاری مسئولیت اصلی بازدارندگی و دفاع در برابر ایران به متحدان منطقهای استوار خواهد بود، در حالی که ایالات متحده توان خود را برای اقدامهای «متمرکز، قاطع و سریع» در دفاع از منافعش حفظ میکند. بهادعای این سند، چنین رویکردی زمینهساز «صلح پایدار از مسیر قدرت» در خاورمیانه خواهد بود.
پنتاگون با انتشار استراتژی دفاع ملی آمریکا برای سال ۲۰۲۶، ضمن اشاره به حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و دفاع از اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه نوشت: اکنون حکومت ایران ضعیفتر و آسیبپذیرتر از هر زمان دیگری در دهههای اخیر است.
در این سند آمده است: نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی دچار ویرانی شدهاند. عملیات اسرائیل، حزبالله و حماس را بهشدت تضعیف کرده است. آمریکا با اجرای دستورهای ترامپ توان تهاجمی حوثیها را کاهش داده و آزادی ناوبری برای کشتیهای آمریکایی را احیا کرده است.
پنتاگون با انتشار استراتژی دفاع ملی آمریکا برای سال ۲۰۲۶، ضمن اشاره به حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و دفاع ایالات متحده از اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه نوشت: «اکنون حکومت ایران ضعیفتر و آسیبپذیرتر از هر زمان دیگری در دهههای اخیر است.»
این سند افزود: «نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی دچار ویرانی شدهاند. عملیات اسرائیل، حزبالله و حماس را بهشدت تضعیف کرده است. آمریکا با اجرای دستورهای ترامپ توان تهاجمی حوثیها را کاهش داده و آزادی ناوبری برای کشتیهای آمریکایی را احیا کرده است.»
وزارت جنگ آمریکا خاطرنشان کرد جمهوری اسلامی قصد دارد نیروهای نظامی خود را بازسازی کند و رهبران حکومت با خودداری از ورود به مذاکرات معنادار، احتمال تلاش دوباره برای دستیابی به سلاح هستهای را منتفی ندانستهاند
پنتاگون هشدار دادبا وجود تضعیف شدید نیروهای نیابتی ایران، این گروهها ممکن است در پی بازسازی زیرساختها و توانمندیهای از دسترفته برآیند.
این سند افزود جمهوری اسلامی و نیابتیهایش نهتنها جان نظامیان آمریکایی در منطقه را تهدید میکنند، بلکه مانع دستیابی منطقه به آیندهای آرام و شکوفا میشوند که بسیاری از رهبران و مردم خواهانش هستند.
پنتاگون تاکید کرد اسرائیل و شرکای آمریکا در خلیج فارس، بیش از گذشته آماده و قادرند در برابر جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش از خود دفاع کنند؛ از جمله از طریق خرید و بهکارگیری سامانههای مختلف نظامی آمریکا.
شاهزاده رضا پهلوی به شبکه ای آر دی آلمان گفت:«من در پاسخ به فراخوان هممیهنانم گفتهام آمادهام کمک کنم تا این گذار هدایت شود، حکومت کنار زده شود و این روند به پایان برسد؛ روندی که امیدواریم به یک دموکراسی سکولار در ایران منتهی شود، اگر بتوانیم انتخابات آزاد برگزار کنیم.»
شاهزاده پهلوی در پاسخ به پرسشی در ارتباط با نظر منتقدانش درباره احتمال شکلگیری یک حکومت خودکامه در ایران آینده به رهبری او گفت: «من ۴۶ سال گذشته را در غرب و در کشورهای دموکراتیک زندگی کردهام. اهمیت و ارزشِ نهادها و سازوکارها را میشناسم؛ اینکه چگونه باید مطمئن شد کار به بیراهه نرود، تمرکز قدرت شکل نگیرد، با فساد مقابله شود و اینکه شفافیت چقدر حیاتی است.»
او افزود: «من اینجا هستم تا به تغییر کمک کنم. من برای هیچ منصبی نامزد نمیشوم. در برابر این کار چیزی مطالبه نمیکنم. اما میدانم نقش من میتواند تعیینکننده باشد؛ بهعنوان عامل تغییر، بهعنوان «پدر ملت» و «خدمتگزار مردم». این وعده من به مردم است.»
شاهزاده پهلوی با تاکید بر لزوم تضمین خودمختاری و آزادی در ایران گفت: «آنچه آینده را تعیین میکند، فقط نتیجه انتخابات است. آنجا تصمیم نهایی گرفته میشود. بنابراین از خودم میپرسم آیا این منتقدان به اندازه من طرفدار دموکراسی هستند؟ چون اگر به دموکراسی باور دارند، نباید از انتخابات بترسند. سؤال من از آنها این است: آیا از انتخابات میترسند؟ من که نمیترسم.»
او افزود: «میلیونها نفر در سراسر ایران به خیابانها آمدهاند و نام من را صدا زده و روی دیوارها نوشتهاند. نمیدانم دیگر چه میزان مدرک برای جهان لازم است تا ببینند من واقعا حمایت میلیونها هموطنم را دارم.»
شبکه انبیسینیوز در گزارشی نوشته که شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد تبعیدی ایران، خود را آماده ایفای نقشی محوری در گذار ایران به دموکراسی میداند، اما با وجود اظهارات مثبت دونالد ترامپ درباره او، رییسجمهوری آمریکا تاکنون از او حمایت رسمی نکرده است.
به گزارش انبیسینیوز، شاهزاده رضا پهلوی پس از ۴۷ سال زندگی در تبعید میگوید «لحظه تاریخی» او فرا رسیده و معتقد است ایرانیان بهزودی رژیم روحانیونی را که پدرش را از قدرت کنار زدند، سرنگون خواهند کرد. او هفته گذشته در یک نشست خبری در واشینگتن گفت که مردم ایران «خواستار مسیری تازه و معتبر» هستند و از او خواستهاند رهبری این مرحله را بر عهده بگیرد.
انبیسینیوز مینویسد اگرچه [شاهزاده] رضا پهلوی طی سالهای گذشته گاه بهعنوان چهرهای کماثر در سیاست ایران نادیده گرفته میشد، در هفتههای اخیر با شعارهای معترضان به نام او و بازنشر گسترده پیامهایش در شبکههای اجتماعی، جایگاه پررنگتری یافته است. با این حال، به نوشته این رسانه، همچنان مشخص نیست که او توان سازماندهی سیاسی و حمایت کافی در داخل ایران — یا در کاخ سفید — را برای هدایت کشور به سوی آیندهای دموکراتیک در اختیار دارد یا نه.
در این گزارش آمده است که اعتراضهای گستردهای که از اواخر دسامبر[اوایل دی ماه] در ایران آغاز شد، پس از آن فروکش کرد که نیروهای امنیتی به روی معترضان بیسلاح آتش گشودند؛ رویدادی که بنا بر گزارش نهادهای حقوق بشری به کشته شدن هزاران نفر انجامیده است.
انبیسینیوز به اظهارات ترامپ اشاره میکند که شاهزاده رضا پهلوی را «آدم خوبی» توصیف کرده، اما همزمان درباره توانایی او برای تبدیل شدن به رهبر آینده ایران ابراز تردید کرده است. ترامپ پیشتر به خبرگزاری رویترز گفته بود: «او آدم بسیار خوبی به نظر میرسد، اما نمیدانم در کشور خودش چگونه عمل خواهد کرد.»
به نوشته این رسانه، شاهزاده رضا پهلوی در مصاحبههای تلویزیونی، از جمله با فاکسنیوز، از ترامپ به دلیل وعده حمایت از معترضان تمجید کرده و گفته است که رییسجمهوری آمریکا را فردی «پایبند به قول خود» میداند. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، مقامهای ارشد مسئول پرونده ایران ارتباط نزدیکی با او و دیگر فعالان اپوزیسیون داشتند، اما در دوره دوم، [شاهزاده رضا] پهلوی برای دسترسی مستقیم به حلقه مشاوران ترامپ با چالشهایی روبهرو بوده است؛ هرچند به گفته خودش، تماسها همچنان ادامه دارد و نماینده ارشد ترامپ، استیو ویتکاف، با او گفتوگو کرده است.
انبیسینیوز تاکید میکند که هرگونه سناریوی تغییر حکومت در ایران، پیچیدهتر از تجربه ونزوئلا خواهد بود. به نوشته این گزارش، اپوزیسیون ایران پراکنده است و تاکنون نشانهای از ریزش گسترده در نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی مشاهده نشده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ترامپ احتمال اقدام نظامی علیه ایران را رد نکرده و از اعزام یک «ناوگان بزرگ» نظامی به منطقه خبر داده است. کاخ سفید در پاسخ به درخواست اظهار نظر، صرفاً به اظهارات پیشین رییسجمهوری آمریکا درباره شاهزاده رضا پهلوی اشاره کرده است.
بر اساس نظرسنجیهای انجامشده در ایران طی سه سال گذشته، که زیر نظر عمار ملکی از دانشگاه تیلبورگ هلند انجام شده، شاهزاده رضا پهلوی با حدود ۳۰ درصد حمایت قوی، از سایر چهرههای اپوزیسیون پیشی گرفته است؛ در عین حال، حدود ۳۰ درصد با او مخالفاند و یکسوم جامعه هنوز موضع مشخصی ندارند.
انبیسینیوز به نقل از اندرو غلیلی، مدیر سیاستگذاری «اتحادیه ملی برای دموکراسی در ایران»، مینویسد که شاهزاده رضا پهلوی توان بسیج بخشی از جامعه را دارد. علی واعظ از «گروه بینالمللی بحران» نیز گفته است که افزایش جایگاه پهلوی تا حد زیادی نتیجه سرکوب سیستماتیک مخالفان در داخل ایران است؛ زیرا تقریباً همه چهرههای بالقوه رقیب یا در زنداناند یا امکان فعالیت ندارند.
این گزارش همچنین به نقش نوستالژی نسبت به دوران پدر شاهزاده رضا پهلوی اشاره میکند؛ دورانی که از نگاه برخی ایرانیان با روابط عادیتر بینالمللی و آزادیهای اجتماعی بیشتر همراه بود، هرچند خاطره سرکوب و تجملگرایی دربار همچنان موجب شکاف در ارزیابیهاست. الیوت آبرامز، نماینده پیشین آمریکا در امور ایران، به انبیسینیوز گفته است که برجسته شدن نام [شاهزاده] رضا پهلوی بازتاب خشم عمیق جامعه ایران از جمهوری اسلامی است و لزوماً به معنای تمایل عمومی به بازگشت سلطنت نیست.
در ادامه گزارش آمده است که شاهزاده رضا پهلوی در نشست خبری اخیر خود از برنامهای برای «۱۰۰ روز نخست پس از فروپاشی حکومت» و همچنین بازسازی بلندمدت ایران سخن گفته و تاکید کرده است که اپوزیسیون باید حول اصولی چون تمامیت ارضی ایران، جدایی دین از دولت، آزادیهای فردی، برابری شهروندان و حق مردم برای تعیین شکل حکومت سازماندهی شود. او گفته است که در صورت فراهم شدن شرایط، تنها نقش هدایت گذار دموکراتیک را ایفا خواهد کرد.
انبیسینیوز در پایان گزارش مینویسد با وجود شناختهشده بودن [شاهزاده] رضا پهلوی در میان مخالفان، منتقدان معتقدند او فاقد یک سازمان سیاسی مؤثر در داخل ایران است که بتواند اعتراضها را نهفقط در فضای مجازی، بلکه در سطح خیابانها رهبری کند؛ ضعفی که میتواند توان اپوزیسیون را در تبدیل نارضایتی عمومی به یک حرکت پایدار سیاسی محدود کند.
این نکته در گزارش انبیسینیوز در حالی مطرح شده است که موج اخیر اعتراضات در ایران، پس از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه اوج گرفت و حضور میلیونی معترضان در ایران که خواهان عبور از جمهوری اسلامی و بازگشت پهلوی بودند، در صدها ویدیو منتشر شده، به ثبت رسید. حضوری که مقامات جمهوری اسلامی را وادار کرد تا ضمن مسدود کردن کامل ارتباطات در ایران، بزرگترین کشتار تاریخ معاصر را علیه شهروندان بیسلاح انجام دهد.
