با افزایش تنشها در خاورمیانه و استقرار گسترده نیروهای نظامی آمریکا در منطقه، دونالد ترامپ در آستانه تصمیمی قرار گرفته که میتواند مسیر تقابل چند دههای واشینگتن و تهران را وارد مرحلهای تازه کند.
اورشلیمپست پنجشنبه دوم بهمن ماه گزارش داد همزمان با ورود قریبالوقوع ناو هواپیمابر «یواساس لینکلن» به خاورمیانه، کاخ سفید تاکید کرده همه گزینهها در قبال جمهوری اسلامی روی میز است و آرایش جدید نیروهای آمریکایی دامنه وسیعی از سناریوهای عملیاتی را پوشش میدهد.
بر اساس این گزارش، ترامپ در روزهای اخیر بار دیگر تاکید کرده که «همه گزینهها روی میز است». این موضعگیری همزمان با انتقال موجی از جنگندهها، هواپیماهای سوخترسان، ناوشکنها و دیگر داراییهای دریایی آمریکا به حوزه عملیاتی فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، بیان شده است.
منابع نظامی میگویند این آرایش نیروها به گونهای طراحی شده که دامنه وسیعی از گزینههای عملیاتی را در اختیار کاخ سفید قرار دهد.
در حال حاضر فرماندهی سنتکام بر عهده دریاسالار برد کوپر است؛ فرماندهای که به نوشته اورشلیمپست، شناخت عمیقی از ایران و شبکه نفوذ منطقهای آن دارد.
کوپر در یک جلسه استماع گفته بود هدف اصلی این است که «حداکثر فضای مانور و تصمیمگیری» برای وزیر جنگ و رییسجمهوری فراهم شود تا بتوانند درباره مسیرهای کلیدی تصمیم بگیرند.
کوپر پیش از این سالها فرمانده ناوگان پنجم آمریکا و نیروهای دریایی سنتکام بوده و در آن دوره، تنها حدود ۱۰۰ مایل [۱۶۰ کیلومتر] با سواحل ایران فاصله داشته است.
او پس از امضای توافقهای ابراهیم در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، نقش فعالی در گسترش همکاریهای نظامی میان اسرائیل و کشورهای عربی منطقه ایفا کرد.
دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل، به اورشلیمپست گفته بود کوپر بیش از دیگر فرماندهان نظامی آمریکا تلاش کرد این توافقها از سطح سیاسی فراتر رفته و به همکاری عملی در زمین و دریا تبدیل شود.
به دستور ترامپ، کوپر همچنین از فرماندهان عملیات «پوزایدن آرچر» بود؛ عملیاتی که در پاسخ به حملههای حوثیها به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، مواضع این گروه در یمن را هدف قرار داد.
او پیشتر گفته بود جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران نقش فعالی در حمایت از حوثیها دارند. این عملیات پس از آن پایان یافت که حوثیها به واشینگتن اطلاع دادند حمله به کشتیها را متوقف میکنند.
در جریان عملیات «طلوع شیران» اسرائیل علیه تهدیدهای موشکی و پهپادی ایران، کوپر بهعنوان جانشین ژنرال مایکل کوریلا، فرمانده پیشین سنتکام، مسئول هماهنگی دفاعی آمریکا و اسرائیل بود؛ نقشی که به گفته اورشلیمپست، جایگاه او را بهعنوان یکی از مهرههای کلیدی در هرگونه رویارویی احتمالی با تهران تثبیت کرده است.
به نوشته این روزنامه، سنتکام همچنین نقش محوری در عملیات آمریکا برای نابودی سه سایت اصلی هستهای ایران داشت؛ عملیاتی که در دوره ترامپ آغاز شد و «چکش نیمهشب» نام گرفت.
ترامپ بارها هشدار داده است که اگر ایران تلاش کند این تاسیسات را بازسازی کند، آمریکا بار دیگر آنها را هدف قرار خواهد داد.
استقرار کنونی نیروهای آمریکایی، گزینههای متعددی را پیش روی ترامپ قرار میدهد؛ از حملههای مستقیم نظامی تا سناریوی محاصره دریایی برای جلوگیری از صادرات نفت ایران.
دیپلماتهای خارجی به اورشلیمپست گفتهاند چنین الگویی یادآور فشارهایی است که ترامپ پیشتر علیه ونزوئلا بهکار گرفت.
ترامپ در داووس گفته است نمیخواهد درباره گامهای بعدی خود جزئیات ارائه دهد و تاکید کرده «باید دید در ایران چه اتفاقی میافتد». با این حال، به نوشته اورشلیمپست، سابقه رییسجمهوری آمریکا نشان میدهد تهدیدهای او اغلب به اقدام عملی منتهی میشوند.
در شرایطی که ترامپ همچنان کارتهای خود را پنهان نگه داشته، ناظران منطقهای بر این باورند که استقرار گسترده نیروهای آمریکا در خاورمیانه تصادفی نیست و میتواند مقدمه تصمیمی باشد که پیامدهای آن فراتر از ایران، کل منطقه را تحت تاثیر قرار دهد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
