مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوقبشر ایران، در نشست اضطراری شورای حقوق بشر، سرکوب کنونی در ایران را از نظر شدت و گستره، از شدیدترین موارد در سالهای اخیر توصیف کرد و گفت: «خشونت علیه معترضان، در مقیاس و بیرحمی، در زمره مرگبارترین سرکوبها در تاریخ معاصر ایران قرار میگیرد.»
او در مورد قطع سراسری اینترنت گفت که این اقدام جمهوری اسلامی «مانع از ثبت و مشاهده بینالمللی جنایات شده، و ابعاد واقعی وقایع را پنهان کرده است.»
ساتو اشاره کرد که بهدلیل قطع ارتباطات، امکان راستیآزمایی مستقل درباره شمار کشتهشدگان وجود ندارد.
پیش از این شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیهای از کشته شدن ۱۲ هزار نفر در جریان انقلاب ملی ایرانیان خبر داد.
ساتو در بخش دیگری از سخنرانی خود در شورای حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد: «گزارشهایی دریافت کردهام که خانوادهها برای تحویل پیکر جانباختگان مجبور به پرداخت پول شدهاند، و برخی خانوادهها نیز تحت فشار قرار گرفتهاند تا به دروغ اعلام کنند بستگان کشتهشدهشان عضو بسیج بودهاند.»
او استفاده نیروهای جمهوری اسلامی از نیرو قهریه علیه معترضان غیرمسلح را «نقض آشکار اصول ضرورت و تناسب» نامید.
ساتو همچنین با اشاره به بازداشت دهها هزار نفر از معترضان، از جمله دانشآموزان، افزود که آنان بدون دسترسی به وکیل یا تماس با خانواده زندانی هستند.
او در مورد اعترافات اجباری تلویزیونی هم تاکید کرد که این اقدام «برای مشروعیتبخشی به روایت حکومت درباره مجرمبودن معترضان استفاده میشود» و اضافه کرد: «برچسبزدن به معترضان بهعنوان تروریست یا مزدور، تلاش برای توجیه سرکوب خشن است.»
ساتو برخلاف تبلیغات جمهوری اسلامی تاکید کرد که اعتراضات «ماهیتی داخلی و خودجوش دارد و روایت دخالت خارجی، واقعیت را تحریف میکند.»
او خواستار آن شد که جامعه بینالمللی فورا برای حمایت از مردم ایران بهمنظور دستیابی به حقوق بنیادینشان و نیز پاسخگو کردم مقامهای جمهوری اسلامی اقدام کند.»
ساتو گفت: «من از شورای حقوق بشر میخواهم اختیارات هیأت حقیقتیاب را برای بررسی این نقضها تقویت کند» و تاکید کرد: «بدون تحقیقات مستقل و شفاف، امکان پاسخگو کردن عاملان این نقضهای جدی وجود نخواهد داشت.»
جمعه سوم آبان در حالی بیستوهفتمین روز انقلاب ملی ایرانیان سپری شد که نگاهها بیش از هر زمان دیگری به شورای حقوق بشر سازمان ملل و واکنش دولتها و نهادهای جهانی دوخته شده بود.
در داخل ایران، سرکوب همچنان ادامه دارد. گزارشها از کشته شدن چندین دانشجو و شهروند در روزهای ۱۹ و ۲۰ دیماه حکایت دارد.
کانال تلگرامی «دانشجویان متحد» اعلام کرد محمد جعفرپور، دانشجوی ورودی ۱۴۰۲ کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت، ۲۰ دیماه در خمینیشهر اصفهان با شلیک گلوله ماموران حکومتی کشته شد.
همچنین فائزه حسیننژاد، دانشجوی ۲۳ ساله رشته پزشکی، ۱۹ دیماه در مشهد جان خود را از دست داد و شهاب خورشید، جوان ۲۲ ساله، همان روز در منطقه سعادتآباد تهران هدف گلوله جنگی قرار گرفت و کشته شد.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد میلاد میانهخواه منفردی، ۲۹ ساله و بازیکن پیشین تیمهای پایه ملوان، شامگاه ۱۹ دی در انزلی با شلیک گلوله نیروهای سرکوب کشته شد.
همچنین محمد میرزایی نوشآبادی، ۳۷ ساله، شامگاه ۱۸ دی در ساری با گلوله جنگی به شکم جان باخت. در کرج نیز زهرا آزادپور، بازیکن تیم زنان مهرگان پردیس و کوهنورد، شامگاه ۱۹ دی کشته شد.
در کنار کشتهشدگان، موج بازداشتها ادامه دارد. پریسا بختیاری، شهروند ساکن تهران، ۲۰ دیماه از مقابل منزلش بازداشت شد.
رضا مسلمی، فعال صنفی معلمان همدان، همان روز بازداشت شد و از سرنوشت سیاوش دیهیمی، بازداشتشده ۲۰ دی، همچنان خبری در دست نیست.
همچنین گزارش شده است نادر پورمهین، بازیگر سینما و تئاتر، در ابتدای اعتراضات در جزیره قشم بازداشت شده است.
همزمان، گزارشهایی درباره مرگهای مشکوک در بازداشت منتشر شد.
منابع ایراناینترنشنال اعلام کردند علی عالیپور، رییس هیات بوکس پلدختر، یک روز پس از بازداشت در ۱۹ دی، جان خود را از دست داد.
پیامهای دریافتی حاکی از اعمال شکنجه و تزریق آمپولهای ناشناس به برخی بازداشتشدگان است؛ موضوعی که نگرانیها درباره وضعیت زندانیان را تشدید کرده است.
اظهارات مقامات جمهوری اسلامی
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شورای عالی امنیت ملی به مدیران مسئول روزنامهها و رسانههای آنلاین دستور داده است از انتشار خبر درباره کشتهشدگان انقلاب ملی ایرانیان خودداری کنند و در این زمینه تنها به آمار حکومتی ارجاع دهند.
طبق اطلاعات رسیده، در جلسه نمایندگان شورای امنیت ملی با مسئولان رسانهها، همچنین به رسانهها گفته شد که هیچ گونه مصاحبهای با خانواده های کشته شدگان انجام نشود.
محمد مهاجر مازندرانی، امام جمعه گرگان، خواستار «قدردانی از ماموران سرکوب» شد و گفت باید میان «فریبخوردگان» و افرادی که «آگاهانه علیه امنیت ملی اقدام کردهاند» تفاوت گذاشت.
این در حالی است که ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داده بود دستکم ۱۲ هزار نفر در دو شب ۱۸ و ۱۹ دی کشته شدهاند.
محمدجواد حاج علیاکبری، امام جمعه تهران، نیز کشورهای منطقه را با موشکهای جمهوری اسلامی تهدید کرد و گفت «تمام منافع و پایگاههای آمریکا اهداف روشن موشکهای ما هستند».
واکنشهای بینالمللی
در سطح بینالمللی، فشارها افزایش یافت. کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشست اضطراری شورای حقوق بشر اعلام کرد اگرچه شدت کشتار خیابانی در ایران کاهش یافته، اما سرکوب همچنان ادامه دارد و هزاران نفر، از جمله کودکان، در جریان اعتراضات کشته شدهاند.
پارلمان اروپا پنجشنبه دوم بهمن به قطعنامهای غیرالزامآور رای مثبت داد که خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی است. وزارت خارجه جمهوری اسلامی این مصوبه را «مداخلهجویانه و غیرمسئولانه» توصیف کرد. در این رایگیری، ۵۶۲ نماینده رای موافق دادند.
همزمان، هانا نویمان، نماینده آلمان در پارلمان اروپا، اعلام کرد نشست عمومی درباره سرکوب اعتراضات ایران دوشنبه آینده برگزار میشود.
در سوئد نیز دو نماینده پارلمان خواستار پاسخگویی ماریا مالمر، وزیر خارجه این کشور، درباره ایران شدند. مالمر پیشتر اعلام کرده بود سوئد برای تحریمهای جدید علیه مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکند و از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی حمایت میکند.
وضعیت اینترنت
در کنار فشارهای سیاسی، وضعیت اینترنت همچنان بحرانی است. نتبلاکس اعلام کرد ایران وارد مرحله جدیدی از فیلترینگ شده که آن را «فیلترنت پلاس» توصیف کرد. به گفته این نهاد، با وجود دسترسی محدودتر به ویپیانها، اتصال به اینترنت بینالمللی همچنان بسیار پایین است و حکومت در تلاش است با ایجاد ترافیک جعلی، روایت بازگشت اینترنت را القا کند.
بیش از ۳۴۸ ساعت از آغاز قطع سراسری اینترنت گذشته است.
تحولات در خارج از ایران
در خارج از کشور، تجمعهای اعتراضی ایرانیان ادامه دارد. به دنبال درخواست رضا پهلوی، ایرانیان در اروپا، آمریکا، کانادا و استرالیا برای شنبه و یکشنبه تجمع و راهپیمایی برنامهریزی کردهاند.
لندن، برلین، پاریس، بروکسل، فرانکفورت، دوسلدورف و سیدنی از جمله شهرهایی هستند که فراخوان تجمع در آنها منتشر شده است. از شرکتکنندگان خواسته شده شمع یا چراغ به همراه داشته باشند.
در لندن، گزارشها حاکی از آن است که طبقه اول کنسولگری جمهوری اسلامی بهطور کامل تخلیه و قفل شده و شمار کارکنان بهشدت کاهش یافته است.
تصاویر منتشرشده نشان میدهد خروج تجهیزات و اسناد اداری از این ساختمان آغاز شده و همزمان با افزایش تجمعات اعتراضی مقابل کنسولگری صورت گرفته است.
در حوزه نظامی و امنیتی، تنشها افزایش یافت. خبرگزاری رویترز گزارش داد گروه ضربت ناوهای ارتش آمریکا بهزودی وارد خاورمیانه خواهد شد. دونالد ترامپ نیز اعلام کرد تحولات ایران را «دقیق زیر نظر دارد» و از حرکت یک ناوگان بزرگ نظامی به سمت ایران خبر داد.
مقامهای جمهوری اسلامی از جمله محمد سعیدی، نماینده خامنهای در قم، تهدید کردند در صورت حمله، «کل منطقه درگیر خواهد شد».
در سطح اجتماعی، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان با هشتگ «نیمکتهای_خالی» یاد کودکان کشتهشده در جریان سرکوبها را زنده نگه داشت و خواستار پایان فوری خشونت و آزادی بازداشتشدگان شد. در بیانیه این شورا به نام ۲۳ کودک کشتهشده اشاره شده و تاکید شده است هر نیمکت خالی، نماد آیندهای است که با خشونت از جامعه گرفته شده است.
