با ادامه سرکوب بیرحمانه معترضان در ایران، افکار عمومی جهان در انتظار تصمیم ایالات متحده است. همزمان رویترز از خروج کارکنان آمریکا از پایگاه العدید تا عصر چهارشنبه ۲۴ دی خبر داد.
گفتوگو با تروسکه صادقی، روزنامهنگار و مریم رحمتی و بابک اسحاقی، خبرنگاران ایراناینترنشنال
شهروندی از تهران چهارشنبه ۲۴ دی با ارسال پیامی گفت باوجود سرکوبهای گسترده، اعتراضات در شرق تهران همچنان پابرجاست.
به گفته این شهروند، وضعیت پایتخت روزها در سکون و بیخبری است و عمده مغازهها در تعطیلی به سر میبرند.
با اینحال شبها همچنان تجمعات اعتراضی در برخی مناطق شکل میگیرند.
این شهروند تاکید کرد «گوشت در تهران کمیاب شده» و قیمت تخممرغ به ۵۵۰ هزار تومان رسیده است.
باوجود گرانیهایی که در چند هفته اخیر و تا پیش از شکلگیری و گسترش انقلاب ملی ایرانیان گزارش شده بود، هر شانه تخممرغ پیشتر با قیمت حداکثر ۳۰۰ هزار تومان و هر کیلوگرم از آن با قیمت حدود ۱۱۵ هزار تومان فروخته میشد.
علاوه بر این تحولات، چند شهروند با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از کنترل هدفمند گوشی تلفن همراه عابران در تهران گزارش دادند.
یک مخاطب توضیح داد: «در نازیآباد تهران، ماموران گوشیهای مردم در خیابان را کنترل، و در صورت یافتن عکس یا فیلم از اعتراضات، فرد را بازداشت میکنند.»
شهروندی دیگر خبر داد پلیس امنیت جمهوری اسلامی ۲۳ دی در بهشت زهرای تهران، اقدام به ضبط گوشیهای مردم کرد.
روایتی مشابه از مناطق شمال شهر تهران منتشر شده است.
استقرار سلاحهای سنگین در خیابانها و جمعآوری ماهوارهها
یکی از مخاطبان گزارش داد در روزهای اخیر، در خیابان جمهوری تهران، ماموران حکومتی با حضور تجهیزات سنگین، از جمله تانک و تیربار، در خیابانها مستقر شدهاند؛ حضوری که به گفته او، فضای رعب و وحشت ایجاد کرده است.
گزارشهای مشابهی نیز از تهدید شهروندان شهرهای کرمانشاه و سنندج با تانکها و سلاحهای سنگین به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
ایراناینترنشنال همچنین گزارشهای متعددی دریافت کرده است که ورود به زور ماموران حکومتی به خانههای شهروندان و جمعآوری دیشهای ماهواره را نشان میدهد.
به گفته یک مخاطب، نیروهای نظامی صبح ۲۴ دی به منازل شهروندان در برخی مناطق اردبیل حمله و دیشهای ماهواره را جمع کردهاند.
شهروندی دیگر توضیح داد ماموران خود را کارمند اداره آب یا برق معرفی میکنند و بعد از باز شدن در ساختمان، مستقیم سر دیشهای ماهواره میروند.
مخاطبی نیز از ارسال پارازیت روی ماهوارهها در برخی مناطق تهران خبر داد.
حکومت نظامی و استقرار سرکوبگران خارجی در شماری از شهرها
در هجدهمین روز از انقلاب ملی ایرانیان، برخی از روایتها نیز مانند گزارشهای روزهای اخیر، به برقراری حکومت نظامی در شماری از شهرها اشاره دارد.
بر اساس این گزارشها، ارتباطات و تردد شهروندان، کسبوکار بازاریان، فعالیت مراکز درمانی، فضای مدارس و دانشگاهها و همچنین هرگونه انتشار محتوا و فعالیت رسانهها تحت کنترل مطلق حکومت قرار گرفته است.
یک شهروند گفت از روز جاری (۲۴ دی) حکومت نظامی در شیراز شدیدتر شده است.
به گفته او، بر اساس اعلامیهای که منتشر کردهاند، نیروهای امنیتی و نظامی در خیابانها مستقر میشوند و تردد در برخی مناطق شهری هم محدود خواهد شد.
در روزهای گذشته روایتهایی نیز از حکومت نظامی و شلیک به عابران پس از تاریکی هوا در شهرهایی مانند مشهد و تهران گزارش شده بود.
مخاطبی از سنندج با اشاره «حکومت نظامی شدید» در این شهر، گفت ۲۴ دی بهطور محسوسی حضور گسترده «نیروهای عربیزبان خارجی» در سطح این شهر دیده میشود.
به گفته یک مخاطب، نیروهای افغان و عراقی عضو فاطمیون و حشدالشعبی در مسجد والفجر واقع در قلهک تهران ساماندهی شدهاند.
مخاطبان ایراناینترنشنال در ساعات گذشته نیز حضور نیروهای خارجی در سرکوبها را تایید کرده بودند.
یک مقام پیشین عراقی نیز نقش گروههای مسلح وابسته به حشد الشعبی در سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز ایران را تایید و آن را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرد.
بر اساس ویدیوهای منتشرشده در رسانهها، شماری از هواداران بشار اسد، رییس دولت پیشین سوریه، و اعضای حزبالله لبنان نیز آمادگی خود را برای حمایت از علی خامنهای و مقابله با اعتراضات مردمی در ایران اعلام کردهاند.
با این تحرکات، دستگیری و برخوردهای خشونتآمیز با معترضان و اطرافیان آنها نیز شدت گرفته است.
واکنش مثبت معترضان به فراخوانهای شاهزاده رضا پهلوی
به گفته یک مخاطب، در ۱۸ دی و در نخستین روز از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، نیروهای نظامی در گچساران گلوله ساچمهای به معترضان و به ویژه چشم آنها شلیک و تعداد زیادی را بازداشت کردند.
در شب دوم این فراخوان نیز بنا بر روایت مخاطبی دیگر، ماموران با گلولههای جنگی و ساچمهای به معترضان در بندر انزلی حمله و شماری را بازداشت کردند.
شهروندی دیگر از شاهینشهر گفت در پی آتشسوزی گسترده در فروشگاههای افق کوروش و جانبو در این شهر، بیش از ۷۰۰ نفر بازداشت شدهاند.
به گفته این مخاطب، خانوادههای بازداشتشدگان در نگرانی و بیخبری از وضعیت و سرنوشت عزیزانشان بهسر میبرند.
یک شهروند با ارسال پیامی از داخل ایران به ایراناینترنشنال، با اشاره به تجمعهای پس از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، گفت پس از انتشار فراخوان تجمع تا یک دقیقه قبل از آن خیابان خلوت بود، اما راس ساعت ناگهان انبوهی از جمعیت از خانههایشان بیرون میآمدند و در محلات تجمع میکردند.
او با اشاره به فروکش کردن آتش اعتراضات در تهران در روزهای اخیر و با سرکوبهای شدید و کشتار شهروندان، گفت شامگاه ۲۱ دی، غرب تهران مانند پونک و مرزداران کانون اصلی اعتراضات بود.
به گفته این شهروند، با تمرکز اعتراضات در غرب تهران، ماموران حکومتی نیز برخلاف روزهای پیش از آن ناگهان به این منطقه گسیل شدند، گاز اشکآور شلیک کردند و پهپادهای شناسایی خود را به پرواز درآوردند.
این شهروند همچنین توضیح داد که در یکی از شبهای اعتراضات، پس از متفرق شدن معترضان، نیروهای نظامی به خیابان آمدند و به نظر میرسد خودشان بانکی را که تجمع در کنار آن شکل گرفته بود، آتش زدند.
منابع آگاه چهارشنبه ۲۴ دی گفتند این نیروها ضمن حمله به منازل، به سمت دیوارها شلیک کردند، اعضای خانوادهها را مورد ناسزاگویی و هتک حرمت قرار دادند و حتی یخچال خانهها را خالی کردند.
بر اساس اظهارات منابع مطلع از وضعیت خانوادههای جانباختگان، مقامها به این خانوادهها اطلاع دادهاند که تنها در ساعات نخستین بامداد امکان تحویل پیکر عزیزانشان وجود دارد.
همچنین به آنها تاکید شده است که مراسم خاکسپاری باید بهصورت فردی و حداکثر تا ساعت چهار صبح انجام شود.
بر پایه اطلاعات رسیده، مقامهای حکومت ایران تهدید کردهاند در صورت مخالفت خانوادهها، پیکرهای معترضان کشتهشده بهطور جمعی دفن خواهند شد.
بهگفته منابع آگاه، مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی اعلام کردهاند بابت هر گلوله شلیکشده به معترضان کشتهشده باید مبلغ ۲۵۰ میلیون تومان از سوی خانوادههای آنها پرداخت شود.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد در بزرگترین کشتار تاریخ معاصر ایران، نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی عمدتا در دو شب پیاپی، پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی، دستکم ۱۲ هزار نفر را به قتل رساندند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، این شهروندان عمدتا به دست نیروهای سپاه پاسداران و بسیج کشته شدند.
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شده بود، اینترنت را در سراسر ایران بهطور کامل قطع کرد.
روایتهای رسیده از ایران و گزارشهای نهادهای حقوق بشری نشان میدهد سرکوب گسترده معترضان، بهویژه پس از قطع اینترنت، شدت گرفته است.
در ادامه تلاشهای جمهوری اسلامی برای سرکوب انقلاب ملی ایرانیان و به انفعال کشاندن معترضان، محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، ۲۴ دی خواستار «شناسایی و توقیف» اموال معترضان شد.
دادگستری استان قم اعلام کرد کلیه اموال و حسابهای بانکی محمد ساعدینیا، صاحب کافهای در قم، توقیف شده است.
ساعدینیا که از اعتصابها و اعتراضات مردمی حمایت کرده بود، از ۲۳ دی در بازداشت به سر میبرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، طی روزهای گذشته بارها از احتمال مداخله در ایران سخن گفته و به مقامهای جمهوری اسلامی هشدار داده از سرکوب معترضان خودداری کنند.
ترامپ ۲۴ دی گفت قاتلان معترضان در ایران بهای سنگینی خواهند پرداخت. او تاکید کرد «کمک در راه است» و از «میهنپرستان ایرانی» خواست نهادهای دولتی را تصرف کنند.
آنچه دیده میشود نه یک سرکوب، که نشانهای از فروپاشی کامل مرزهای انسانی در مواجهه جمهوری اسلامی با شهروندانش است.
در برابر چنین تصاویری، یک پرسش قدیمی دوباره با شدتی تازه بازمیگردد: چرا بشر، با وجود قرنها تجربه خونبار، باز هم از تکرار خشونت و جنایت جمعی بازنمیایستد؟
یکی از پرسشهای تکرارشونده در مواجهه با خشونتهای گسترده این است: چگونه ممکن است بشری که آشویتس را دیده، جنگهای جهانی را تجربه کرده، نسلکشی رواندا و ویرانی سوریه را به چشم دیده، باز هم شاهد کشتار جمعی، سرکوب خونین و جنایت سیستماتیک باشد؟ چرا تاریخ، با تمام سرخی و هشدارهایش، مانع تکرار خود نمیشود؟
پاسخ سادهای وجود ندارد، اما تجربه نشان میدهد مساله «ندانستن» یا «فراموشی» نیست. مساله، سازوکارهایی است که خشونت را ممکن، عادی و حتی ضروری جلوه میدهند. سازوکارهایی که نه از سمت مردم، بلکه از دل ساختارهای قدرت سرکوبگر بیرون میآیند.
خشونت چگونه عادی میشود؟
خشونتهای بزرگ، ناگهانی آغاز نمیشوند. هیچ جامعهای یکشبه به کشتار جمعی نمیرسد. مسیر، معمولا تدریجی است: با زبان تحقیر آغاز میشود، با برچسبزنی ادامه پیدا میکند و با «امنیتیسازی» اعتراض و نارضایتی به نقطهای میرسد که جان انسانها به مسالهای ثانویه تبدیل میشود.
در این روند، قدرت سیاسی تلاش میکند خشونت را نه بهعنوان «جنایت»، بلکه بهعنوان «وظیفه» معرفی کند: وظیفه حفظ نظم، دین، امنیت یا بقا به هر قیمتی.
در چنین چارچوبی، دیگر مساله مردم نیستند. مساله «دشمن» است. دشمنی که میتواند معترض، دانشجو، زن بیحجاب، کارگر یا حتی همسایه باشد.
توهم «این بار فرق دارد»
یکی از خطاهای خطرناک جمعی در تاریخ این بوده است که هر نسل تصور کرده فجایع گذشته متعلق به «دیگران» بودهاند: دیگران بیاخلاقتر بودند، دیگران عقبماندهتر بودند، دیگران فریبخوردهتر بودند.
اما تاریخ نشان داده که هیچ جامعهای ذاتا مصون نیست.
آنچه فاجعه میآفریند، نه مردم عادی، بلکه ترکیب قدرت بیمهار، ایدئولوژی توجیهگر و دستگاه سرکوب سازمانیافته است.
مردمی که زیر فشار، تهدید و فقر قرار میگیرند، عامل خشونت نیستند بلکه اغلب قربانیان مستقیم یا غیرمستقیم آنند.
وقتی خشونت «برونسپاری» میشود
در نظامهای سرکوبگر، دولت بهتدریج تلاش میکند خشونت را از شکل رسمی خارج کند و به لایههای پایینتر منتقل کند: نیروهای شبهنظامی، لباسشخصیها، بسیج محلی، خبرچینها. در این نقطه، مرز میان دولت و جامعه مخدوش میشود اما این به معنای مسئولیت برابر مردم نیست.
برعکس، این همان لحظهای است که قدرت، جامعه را به گروگان میگیرد: افراد تحت فشار قرار میگیرند که یا همکاری کنند، یا حذف شوند. انتخابها واقعی نیستند؛ تحمیلیاند.
در چنین شرایطی، این دست قدرت است که خونآلود میشود، نه دست جامعه اما آن کس که انتخاب میکند به روی همشهریاش آتش بگشاید، باید در برابر عدالت پاسخگو باشد.
چرا همسایه به همسایه آسیب میزند؟
در بسیاری از خشونتهای جمعی، از آلمان نازی تا رواندا و بوسنی، این پرسش تکرار شده: چگونه ممکن است انسانها به روی همسایه و خویشاوند خود آتش بگشایند؟
پاسخ، ساده نیست. این اتفاق زمانی رخ میدهد که اخلاق فردی زیر فشار بقا خرد میشود، مسئولیت فردی در سیستم حل میشود، خشونت پاداش میگیرد و انسانیت هزینهبردار میشود.
در این وضعیت، بسیاری نه از سر شرارت، بلکه از سر ترس، اطاعت یا بیپناهی سکوت میکنند. عامل اصلی، همچنان سیستمی است که خشونت را تولید و توجیه میکند.
جامعهای که زخمی میشود، چه آیندهای دارد؟
خشونت گسترده، فقط بدنها را نمیکشد بلکه روان جمعی را هم زخمی میکند. جامعهای که شاهد کشتار، ناپدید شدن، شکنجه و بیعدالتی بوده، حتی پس از پایان سرکوب، «عادی» نمیشود.
تجربه جهانی نشان میدهد تروماهای جمعی اگر دیده نشوند، مستندسازی نشوند و به رسمیت شناخته نشوند، میتوانند به خشم انباشته، افسردگی اجتماعی یا بازتولید خشونت در آینده منجر شوند.
تجربههای جهانی چه میگویند؟
کشورهایی که از خشونتهای گسترده عبور کردهاند، مسیرهای متفاوتی داشتهاند، اما یک وجه مشترک وجود دارد: هیچکدام بدون مواجهه با حقیقت، به آینده سالم نرسیدهاند.
آلمان پس از نازیسم، ناچار به پذیرش مسئولیت تاریخی شد. آفریقای جنوبی، با همه کاستیها تلاش کرد حقیقت را به زبان بیاورد.
آرژانتین و شیلی، سالها بعد مسیر دادخواهی را آغاز کردند.
این مسیرها کامل نبودند، اما نشان دادند که سکوت، هرگز درمان نیست.
مساله ایران: بعد از خشونت چه خواهد شد؟
ایران دیر یا زود با این پرسش روبهرو خواهد شد: با این همه خون، این زخمها، این سکوتهای تحمیلی، چه خواهیم کرد؟
پاسخ این پرسش، نه در انتقام کور است، نه در فراموشی. بلکه در تمایز روشن میان عاملان سرکوب و جامعهای است که تحت سرکوب زیسته.
درس تاریخ این نیست که همه گناهکارند. درس تاریخ این است که قدرت بدون پاسخگویی، همیشه فاجعه میآفریند.
اگر بشریت از گذشته درس نمیگیرد، به این دلیل نیست که نمیداند. به این دلیل است که یادگیری، هزینه دارد. هزینه پذیرش مسئولیت، حقیقت و بازسازی اخلاق.
هیچ آیندهای بدون پرداخت این هزینه، ساخته نشده است.
