مطالب بیشتر
وارنر دوشنبه ۱۵ دی به ایراناینترنشنال گفت: «طی سالهای گذشته بارها شاهد بودهایم که دولت ایران در مواجهه با اعتراضهای خیابانی به خشونت متوسل شده است - از جمله پس از کشتهشدن مهسا امینی در سال ۲۰۲۲ و پیش از آن در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸.»
به گفته او، این سابقه باعث شده است که نگرانیها درباره خطر تکرار خشونت افزایش یابد.
او در ادامه گفت: «دل من با مردم ایران است. شجاعتی که آنها نشان میدهند - اینکه با وجود خطر سرکوب، برای مطالبه زندگی بهتر به خیابان میآیند - واقعا فوقالعاده است. اما همین تجربههای گذشته باعث میشود نگران باشیم که رژیم بار دیگر به خشونت متوسل شود. باید بررسی کنیم که چگونه میتوانیم بیش از حمایت صرفا لفظی، در کنار مردم ایران بایستیم؛ بدون آنکه اوضاع از کنترل خارج شود.»
این سناتور دموکرات در عین حال تاکید کرد که حمایت جامعه جهانی از مطالبات مدنی مردم ایران باید در چارچوب قواعد بینالمللی و بدون تشدید تنش نظامی انجام شود.
تغییر رژیم و مرز باریک میان حمایت سیاسی و دخالت نظامی
وارنر در پاسخ به پرسشی در مورد تغییر رژیم در ایران و اینکه آیا او از ایده «تغییر رژیم بهدست آمریکا» حمایت میکند یا نه، گفت: «من فکر میکنم مردم ایران بهوضوح دوست دارند حکومتی متفاوت داشته باشند. هر بار که در چارچوب محدود سیستم موجود فرصت رای دادن پیدا کردهاند، به گزینههایی گرایش نشان دادهاند که در مقایسه با وضعیت موجود، کمی اصلاحطلبتر بودهاند. اما این هم واقعیت است که مردم آمریکا تمایل ندارند کشورشان وارد جنگهای تازه در نقاط مختلف جهان شود.»
او در ادامه گفت: «در زمان انتخابات، آقای ترامپ وعده داده بود مداخلات خارجی آمریکا کاهش پیدا کند، اما اکنون به نظر میرسد در مسیری متفاوت حرکت میکند؛ چه در نیجریه و چه در ونزوئلا. و من مطمئن نیستم چنین روندی مورد استقبال مردم آمریکا باشد.»
دو نگاه متفاوت در واشینگتن
اکنون در فضای سیاسی آمریکا میتوان دو رویکرد کلی نسبت به ایران را تشخیص داد؛ دو رویکردی که لزوما همیشه حزبیِ ۱۰۰ درصد نیستند، اما در عمل، بیشتر با دو جناح اصلی قدرت در واشینگتن همپوشانی دارند و جهتگیری سیاست را شکل میدهند.
رویکرد نخست را میتوان «فشار حداکثری و فرصتمحور» نامید؛ رویکردی که در میان بخش قابل توجهی از جمهوریخواهان و برخی حلقههای نزدیک به دولت دونالد ترامپ پررنگتر است.
در این نگاه، ترکیب سه عامل اعتراضهای داخلی، فشار شدید اقتصادی و انزوای سیاسی، بهعنوان یک «فرصت تاریخی» برای تضعیف یا حتی فروپاشی ساختار کنونی قدرت در ایران دیده میشود.
طرفداران این رویکرد معتقدند تحریمهای مالی و نفتی، محدود کردن دسترسی تهران به نظام بانکی جهانی و برجستهکردن نقض حقوق بشر، در کنار پیامهای تند و تهدیدآمیز، میتواند حاکمیت را در موقعیتی قرار دهد که یا ناچار به تغییر رفتار شود یا با موجی غیرقابلکنترل از نارضایتی داخلی روبهرو گردد.
در این چارچوب، خیابانهای ملتهب ایران بهنوعی «تکمیلکننده» فشار بیرونی تلقی میشود؛ یعنی هرچه اقتصاد تحت فشار بیشتری قرار گیرد و حکومت در صحنه بینالمللی منزویتر شود، احتمال عبور جامعه از حاکمیت کنونی بیشتر خواهد شد.
در مقابل، رویکرد دوم که میتوان آن را «احتیاطمحور و ثباتگرا» توصیف کرد، بیشتر در میان دموکراتها و بخشی از جمهوریخواهان میانهرو دیده میشود؛ هرچند همه اعضای این طیف دقیقا موضعی یکسان ندارند.
در این نگاه، حمایت از مردم ایران و به رسمیت شناختن شجاعت معترضان، امری بدیهی و ضروری تلقی میشود، اما این حمایت نباید بهگونهای طراحی شود که در عمل، آمریکا را یکقدم دیگر به سمت مداخله نظامی یا رویارویی مستقیم با ایران سوق دهد.
طرفداران این رویکرد بر این نکته تاکید میکنند که هرگونه اقدام نظامی - حتی اگر در ابتدا محدود و «نمادین» تعریف شود - میتواند بهسرعت به بیثباتی گستردهتر در منطقه، درگیریهای زنجیرهای و هزینههای انسانی و مالی سنگین منجر شود. تجربههایی که در افغانستان، عراق و لیبی هنوز در حافظه سیاستمداران و افکار عمومی آمریکا زنده است.
سناتور وارنر، بهعنوان رییس کمیته اطلاعات سنا و یکی از چهرههای بانفوذ در ساختار تصمیمسازی واشینگتن، بهوضوح در این طیف دوم جای میگیرد.
موضع او نمونهای از تلاش برای ترسیم یک خط باریک است: همزمان تاکید بر همدلی با مردم ایران و محکومیت سرکوب، و هشدار نسبت به افتادن در مسیری که پایان آن میتواند یک جنگ تمامعیار دیگر در خاورمیانه باشد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت، با اشاره به مشکلات اقتصادی و معیشتی گفت: «ما همه با هم کشور را به این نقطه رساندهایم و مسئول هستیم.»
او افزود: «من مدتهاست دنبال محلهمحوری و مسجدمحوری هستم، اما نه شعاری؛ بلکه براساس یک چارچوب و برنامه مشخص. با هر کسی هم که دعوت کردم، نشستم و صحبت کردم.»
پزشکیان اضافه کرد: «فرقی نمیکند دولت باشد یا نهاد دیگر؛ باز هم تأکید میکنم که تقصیر بر گردن یک نفر نیست.»
مجله فوربس با اشاره به اولتیماتوم دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی درباره اقدام آمریکا در صورت کشتار و سرکوب معترضان به بررسی احتمال اعزام ناو هواپیمابر به منطقه پرداخت و نوشت احتمال بیشتر آن است که ناو تئودور روزولت یا آبراهام لینکلن برای ضربه سخت به ایران استفاده شوند.
این رسانه با اشاره به محدودیت و مشکلات مربوط به استفاده از سایر ناوها نوشت گزینه محتملتر این است که یواساس تئودور روزولت، که در نوامبر سندیگو را ترک کرد، به سمت منطقه حرکت کند. گزینه دیگر یواساس آبراهام لینکلن است و هر دو پیشتر در میان ناوهایی بودهاند که به شکل چرخشی به خاورمیانه اعزام میشدند.
فوربس افزود نیروی دریایی آمریکا میتواند یک ناو هواپیمابر را با شتاب به خاورمیانه بفرستد تا از هر اقدام احتمالی علیه ایران پشتیبانی کند و حتی مشخص کند چگونه حضور یک ناو را در کاراییب حفظ کند، اما در دیگر نقاط با کمبود توان مواجه خواهد شد.
شبکه اسکاینیوز در گزارشی با اشاره به سیاستهای بینالمللی دولت ترامپ نوشت که پس از بازداشت رییسجمهوری ونزوئلا احتمال مداخله خارجی آمریکا بهزودی در نقطهای دیگر از جهان از جمله ایران، کلمبیا، مکزیک یا گرینلند وجود دارد.
اسکاینیوز نوشت که اقدام نظامی جسورانه دونالد ترامپ در ونزوئلا جهان را در حالت آمادهباش قرار داده است.
این شبکه با اشاره به اعتراضات سراسری نوشت جمهوری اسلامی در لحظه آسیبپذیر خود قرار دارد و با اقتصاد درهمشکسته و فشار بینالمللی در حال افزایش پس از جنگ ۱۲ روزه برای بازیابی توانش تقلا میکند.
روز دوشنبه گزارشهایی از اعزام نیروهای ویژه و جنگندههای آمریکا به اروپا با هدف حمله احتمالی به ایران نیز منتشر شد.
