عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران در شبکه ایکس با حمایت از اعتراضات سراسری اعلام کرد: با صدای رسا به مردم ایران و افکار عمومی جهانی اعلام میکنیم که این نظام با تداوم سیاستهای سرکوبگرانه، مشروعیت سیاسی و اخلاقی خود را از دست داده و چیزی به پایان عمر آن نمانده است.
او همچنین با جانباختگان و خانوادههای آنها در استانهای کرمانشاه، لرستان و ایلام ابراز همدردی کرد.
مهتدی در ادامه گفت:«فردای آزادی، فردای پاسخگویی تاریخی خواهد بود؛ فردایی که در آن همه ما خود را مدیون خون جوانان آزاده و شجاعی خواهیم یافت که با جان خویش بهای کرامت، آزادی و عدالت را پرداختند.»
بر اساس گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، شهروندان شنبه ۱۳ دی در چندین شهر از جمله شهرستان ملکشاهی استان ایلام، کازرون و دیگر نقاط ایران تجمع اعتراضی برگزار کردند.
یک شهروند با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال، گفت نیروهای نظامی و امنیتی کازرون ۱۲ دی برای کمک به سرکوب معترضان، به مرودشت و شیراز اعزام شده بودند اما شنبه ۱۳ دی نیروی کمکی و سلاح با بالگرد برای سرکوب معترضان به کازرون رسید.
بهگفته او، اعتراضات شهروندان کازرون از ساعت ۹ صبح شنبه آغاز شد. اما از حدود ساعت دو نیم و با رسیدن نیروهای سرکوب، مردم را به رگبار بستند.
این مخاطب گفت: «با دستور مستقیم عماد حسنی، فرمانده نیروی انتظامی شهرستان کازرون، تیراندازی شروع شد و خودش زودتر از همه نیروها اقدام به شلیک به سوی مردم کرد.»
به گفته او، دو طرف خیابان و میدان شهدای کازرون را ماموران و گارد ویژه گرفتهاند و سپر شیشهای بستهاند که مردم نتوانند فرار کنند.
این شهروند گفت از تعداد کشتهها و زخمیهای احتمالی فعلا خبری در دست نیست.
تاکید شاهزاده رضا پهلوی بر حضور خیابانی
شاهزاده رضا پهلوی شنبه در شبکه ایکس خطاب به معترضان گفت: «خیابانها را رها نکنید. حضور خود را گستردهتر کنید. جهان ایستادگی و شجاعت شما را میبیند و از شما حمایت میکند.»
او در واکنش به سخنان رهبر جمهوری اسلامی گفت: «علی خامنهای، هراسان از امواج خیزش ملی، از مخفیگاه خود بیرون آمد و ملت ایران را تهدید کرد. خامنهای! ما ملت ایران، تو را همچون ضحاک از صندلی لرزانت به زیر خواهیم کشید و ایرانمان را از شر تو و رژیمت آزاد خواهیم کرد.»
او خطاب به نیروهای نظامی و انتظامی نیز تاکید کرد: «سرنوشت خود را به کشتیِ در حال غرق شدنِ جمهوری اسلامی گره نزنید. به ملت بپیوندید و از نظام فاسد جدا شوید. سلاح شما برای دفاع از ملت است، نه سرکوب آن. آنان که به سوی مردم گلوله شلیک کنند، مطمئن باشند که شناسایی و مجازات خواهند شد.»
افزایش حمایت تشکلها و گروههای مختلف
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان در بیانیهای، ضمن حمایت از اعتراضات سراسری مردم ایران، اعلام کرد: «این اعتراضات، صدای زندگیخواهی مردمی است که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند جز زنجیرهایی که بر معیشت، کرامت و آیندهشان بسته شده است.»
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان خطاب به نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی افزود: «شما از دل همین جامعه برخاستهاید. ایستادن مقابل مردم، ایستادن مقابل آینده خود و فرزندانتان است. از آلوده کردن دستهایتان به خون مردم بپرهیزید و مطمئن باشید که تاریخ، این لحظات را فراموش نخواهد کرد.»
این شورا افزود که «خود را جزئی جداییناپذیر از مردم میداند و در کنار آنان ایستاده و خواهد ایستاد. نه برای سهمخواهی، نه برای قدرت، بلکه برای کرامت انسانی، عدالت اجتماعی و آیندهای که دیگر بر پایهی ترس و فقر بنا نشود. این صدا، صدای مردم است و مردم، صاحبان اصلی این سرزمین هستند.»
کولبرنیوز بیانیه مشترک شماری از تشکلهای مستقل را منتشر کرد که در آن از اعتراضات سراسری اقشار مردم حمایت شده است.
در بخشی از بیانیه اعتراضات بازتاب «وضعیت به شدت بحرانی زندگی تودهها، گسترش فقر، تورم افسارگسیخته و نابرابریهای غیرقابل تحمل» توصیف شده است.
امضاکنندگان بیانیه تاکید کردند: «با گذشت هرچه بیشتر از عمر جمهوری اسلامی کارگران، معلمان، زحمتکشان شهر و روستا، زنان، جوانان و ملتهای تحت ستم به این نتیجه رسیدهاند که تحت این حاکمیت نه رفاه اجتماعی در دسترسی است نه آیندهای روشن و قابل تصور.»
همچنین دانشجویان آزادیخواه دانشگاه هنر با انتشار بیانیهای اعلام کردند که از اعتراضات بهحق مردم حمایت میکنند و در کنار بازاریان در اعتصاب، خانوادهها و دانشجویان سراسر کشور، علیه استبداد و ظلم میایستند.
دانشجویان آزادیخواه دانشگاه هنر در بیانیه خود خطاب به حکومت، اعلام کردند: «هیچ حرفی با شما نداریم، جز یک کلمه؛ نه!»
فراخوان برای تجمع در بازار تهران با وجود تهدید خامنهای
علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی شنبه گفت: «اعتراض به جاست اما اعتراض غیر از اغتشاش است. ما با معترض حرف میزنیم اما با اغتشاشگر حرف زدن فایدهای ندارد. اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»
اما پس از این اظهارات، کانال تلگرامی «اعتراض مدنی بازار» اعلام کرد بازاریان تهران برای تجمع فراخوان دادهاند.
در بخشی از بیانیه شماره دو بازاریان آمده است: «برای ادامه اعتراضات و پیگیری مطالبات خود، روز یکشنبه ۱۴ دیماه در بازار تهران؛ در مکان های از قبل تعیین شده تجمع میکنند.»
در بیانیه تاکید شده است: «از این رو از همه بازاریان که این قیام بزرگ را آغاز کردند؛ میخواهیم که آن را تا رسیدن به مقصد نهایی همپای مردم ایران ادامه بدهند.»
آلمان نسبت به هرگونه نقض جدی حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی عمیق کرد
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرد که این کشور گزارشها درباره برخورد خشونتآمیز نیروهای امنیتی با معترضان در ایران را بهدقت بررسی میکند و نسبت به هرگونه نقض جدی حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی عمیق دارد.
او گفت که آلمان از جمهوری اسلامی انتظار دارد به تعهدات بینالمللی خود در حوزه حقوق بشر پایبند بماند و از بهکارگیری خشونت علیه معترضان خودداری کند و حقوق بنیادین شهروندان را محترم بشمارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان درباره رویکرد عملی این کشور در قبال سرکوب اعتراضها، تصریح کرد که برلین از سالها پیش بهطور فعال از تلاشهای بینالمللی برای بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران حمایت کرده است و ابن حمایتها شامل پشتیبانی سیاسی و دیپلماتیک از هیات حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و همچنین گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران میشود.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان همچنین به نقش این کشور در پیگیری تحریمهای اتحادیه اروپا علیه عاملان سرکوب اعتراضها در ایران اشاره کرد.
واشینگتنپست: اعتراضات اقتصادی که مرگبار شد
روزنامه واشینگتنپست اعتراضات اخیر ایران را نتیجه فروپاشی اقتصادی میداند که بهسرعت به مطالبات سیاسی گستردهتر انجامیده است. این روزنامه گزارش میدهد که اگرچه مقامهای ایرانی تنها یک کشته را تایید کردهاند، اما سازمانهای حقوق بشری از کشتهشدن چندین معترض به دست نیروهای امنیتی خبر میدهند.
واشینگتنپست به نقش بحران ارزی، تورم بالای ۴۰ درصد و سقوط بیسابقه ارزش ریال اشاره میکند و مینویسد اعتراضات از اعتصاب بازاریان آغاز شد و به تهران و شهرهای بزرگ و کوچک گسترش یافت. به نوشته این روزنامه، خانواده قربانیان اغلب تحت فشار شدید قرار میگیرند تا روایت رسمی حکومت را تایید کنند؛ امری که راستیآزمایی مستقل را دشوار کرده است.
این روزنامه همچنین به سابقه سرکوبهای خونین در ایران اشاره میکند؛ از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تا خیزش ۱۴۰۱، و هشدار میدهد الگوی تیراندازی به معترضان بار دیگر در حال تکرار است.
نیویورکتایمز: تهدید ترامپ و تشدید بحران
نیویورکتایمز تمرکز اصلی خود را بر اظهارات ترامپ گذاشته و آن را «تشدیدی کمسابقه» در واکنش آمریکا به اعتراضات ایران توصیف میکند. به نوشته این روزنامه، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرده اگر حکومت ایران از نیروی مرگبار علیه معترضان استفاده کند، آمریکا «آماده و مسلح» برای مداخله است.
نیویورکتایمز گزارش میدهد که این اعتراضات که ابتدا از سوی بازاریان و دانشجویان آغاز شد، اکنون وارد ششمین روز شده و به شهرهای کوچکتر نیز سرایت کرده است. همزمان، مقامهای بلندپایه حکومت ایران از جمله رییس مجلس و دبیر شورای عالی امنیت ملی هشدار دادهاند هرگونه دخالت آمریکا میتواند کل منطقه را بیثبات کند.
این روزنامه همچنین به واکنشهای اسرائیل، حمایت علنی برخی مقامات آن از معترضان، و پاسخ شدید وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اشاره میکند و مینویسد که بحران اقتصادی، تحریمها، کمبود آب و انرژی و محدودیتهای اجتماعی، خشم انباشته جامعه ایران را به نقطه انفجار رسانده است.
اکونومیست: اعتراضات بزرگ، اما بدون رهبری
نشریه تحلیلی اکونومیست اعتراضات اخیر را بزرگترین ناآرامیها از سال ۲۰۲۲ میداند، اما در عین حال نسبت به توان آن برای ایجاد تغییر بنیادین تردید دارد. به نوشته اکونومیست، ایران در پایان ۲۰۲۵ کشوری فرسوده از جنگ، فروپاشی اقتصادی و بحرانهای زیستمحیطی است و اعتراضات دیر یا زود اجتنابناپذیر بودند.
اکونومیست تاکید میکند که اعتراضات فعلی هنوز فاقد سه عنصر کلیدی موفقیتاند: مقیاس میلیونی، رهبری مشخص و شکاف در درون حاکمیت. به باور این نشریه، همین عوامل احتمال سرکوب یا فروکشکردن تدریجی اعتراضات را افزایش میدهد.
با این حال، اکونومیست دو «کارت ناشناخته» را برجسته میکند: احتمال تشدید درگیری نظامی با اسرائیل و تهدیدهای غیرقابل پیشبینی ترامپ. این نشریه مینویسد ترکیب فشار داخلی و تهدید خارجی میتواند سیاست ایران را به مسیرهایی غیرمنتظره سوق دهد.
تایمز لندن: هشدار آمریکا و واکنش سخت تهران
روزنامه تایمز لندن اعتراضات ایران را در چارچوب رویارویی مستقیمتر تهران و واشینگتن بررسی میکند. این روزنامه مینویسد تهدید ترامپ برای «کمک به معترضان» در صورت تیراندازی حکومت، در حالی مطرح شده که دستکم چند نفر در جریان اعتراضات کشته شدهاند و دهها نفر بازداشت شدهاند.
تایمز به اظهارات دادستان کل حکومت ایران درباره پاسخ «قاطع» به اعتراضات اشاره میکند و مینویسد خشونتها میتواند به سرکوب شدیدتری منجر شود، بهویژه در شرایطی که حکومت ایران همزمان نگران پیامدهای یک درگیری تازه با اسرائیل است.
این روزنامه همچنین به تلاش دولت برای مهار بحران—از جمله برکناری رییس بانک مرکزی—اشاره میکند، اما تاکید دارد که این اقدامات تاکنون نتوانسته مانع گسترش اعتراضات شود.
تحلیل واشینگتنپست: چگونه این بار نتیجه متفاوت باشد؟
در یادداشتی تحلیلی، واشینگتنپست استدلال میکند که تضعیف جمهوری اسلامی نهتنها از منظر اخلاقی، بلکه از منظر راهبردی نیز به نفع آمریکا و متحدانش است. به نوشته این روزنامه، حملات نظامی صرف راهحل پایدار نیست و اگر واشینگتن میخواهد این بار نتیجه متفاوتی بگیرد، باید یک کارزار «فشار حداکثریِ پایدار» را دنبال کند.
این تحلیل بر تشدید اجرای تحریمهای نفتی، افشای فساد ساختاری نهادهای زیر نظر رهبری و انتقال هزینه بحران از مردم به هسته قدرت تاکید میکند و مینویسد جمهوری اسلامی ممکن است این موج نارضایتی را نیز پشت سر بگذارد، اما فشار مستمر میتواند اثرات بلندمدت تعیینکنندهای داشته باشد.
بازتاب اعتراضات ایران در رسانههای جهانی نشان میدهد که بحران کنونی صرفاً یک ناآرامی اقتصادی نیست، بلکه بهعنوان آزمونی جدی برای بقای جمهوری اسلامی و نیز برای سیاست خارجی آمریکا و متحدانش تلقی میشود. در حالی که برخی رسانهها بر محدودیتهای جنبش اعتراضی تمرکز دارند، تقریباً همه آنها بر این نکته همنظرند: ایران وارد مرحلهای از بیثباتی ساختاری شده که پیامدهای آن، فراتر از مرزهای این کشور، منطقه و جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
