دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با اشاره به اعتراضات مردمی در ایران اعلام کرد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
ترامپ جمعه ۱۲ دی و همزمان با ششمین روز اعتراضات سراسری در ایران، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت کشتن خشونتآمیز معترضان «رویه همیشگی» حکومت ایران است و واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان خواهد داد.
او تاکید کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
به گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، در دور جدید اعتراضات سراسری در ایران تاکنون هشت نفر از معترضان کشته شدهاند.
از این تعداد، ایراناینترنشنال توانسته هویت چهار نفر شامل میرحسام خدایاریفرد از کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند از فولادشهر، خداداد شیروانی منفرد از مرودشت و شایان اسدالهی از ازنا را تایید کند.
دولت استرالیا نیز با ارسال بیانیهای به ایراناینترنشنال، خشونت جمهوری اسلامی علیه معترضان را محکوم و تاکید کرد همچنان بهطور قاطع از حقوق بشر مردم ایران حمایت میکند.
موضع مقامهای آمریکایی در قبال اعتراضات ایران
یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا پنجشنبه به ایراناینترنشنال گفت اعتراضات سراسری اخیر بیانگر خشم «قابل درک» مردم از عملکرد حکومت جمهوری اسلامی است.
او تاکید کرد واشینگتن به سیاست «فشار حداکثری» علیه حکومت ایران ادامه خواهد داد.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه، نیز پنجشنبه در شبکه ایکس نوشت: «مردم ایران در حال قیام هستند و روزهای رهبر جمهوری اسلامی به شماره افتاده است.»
مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، نیز در مصاحبه با فاکسنیوز درباره اعتراضات گفت: «مدت بسیار طولانی است که شاهد اعتراضها در ایران بودهایم.اما اینبار شرایط گستردهتر و تا حدی متفاوت به نظر میرسد، زیرا فشار اقتصادی که دولت ترامپ بر ایران وارد کرده، بسیار شدید بوده است.»
ترامپ هشتم دی همزمان با دومین روز اعتراضات، در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پاسخ به پرسشی درباره حمایت از سرنگونی حکومت ایران گفت حاضر نیست درباره «براندازی حکومت» صحبت کند.
او در عین حال وضعیت داخلی ایران را «بحرانی» توصیف کرد و افزود: «اقتصادشان از هم پاشیده است و مردم راضی نیستند.»
ترامپ افزود حکومت ایران اعتراضهای مردمی را با خشونت سرکوب میکند: «هر بار تجمعی شکل میگیرد، تیراندازی میکنند و مردم را میکشند.»
اعتراضات سراسری در ایران هفتم دی و پس از افزایش شدید قیمت دلار و طلا از بازار تهران آغاز شد و بهتدریج به شهرهای مختلف کشور کشیده شد.
بر اساس این گزارش، مرکز صادرات وزارت دفاع جمهوری اسلامی، موسوم به مایندکس (Mindex)، اعلام کرده آماده مذاکره برای فروش تجهیزات نظامی به دولتهای خارجی با امکان دریافت بهای قراردادها بهصورت ارز دیجیتال است.
فایننشالتایمز پس از بررسی اسناد تبلیغاتی و شرایط پرداخت اعلامشده از سوی جمهوری اسلامی افزود مایندکس همچنین گزینههایی مانند تهاتر کالا و پرداخت با ریال ایران را نیز پیشنهاد داده است.
این پیشنهاد که طی یک سال گذشته مطرح شده، یکی از نخستین موارد شناختهشده است که در آن یک دولت بهطور علنی آمادگی خود را برای دریافت ارز دیجیتال در ازای صادرات تسلیحات راهبردی اعلام میکند.
از سلاح سبک تا کروز ضد کشتی
به گزارش فایننشالتایمز، مایندکس که مسئولیت فروش تسلیحات جمهوری اسلامی در خارج از ایران را بر عهده دارد، از رابطه تجاری خود با ۳۵ کشور خبر داده است.
این نهاد در فهرست محصولات خود، موشک بالستیک «عماد»، پهپادهای «شاهد»، ناوچههای کلاس «سلیمانی» و سامانههای پدافند هوایی کوتاهبرد را معرفی کرده است.
وبسایت مایندکس که به چند زبان در دسترس است، همچنین سلاحهای سبک، راکتها و موشکهای کروز ضدکشتی را فهرست کرده؛ تسلیحاتی که به گفته دولتهای غربی و گزارشهای سازمان ملل، برخی از آنها از سوی گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در خاورمیانه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
در این وبسایت تصویری از پهپاد «شاهد ۱۳۶» دیده میشود که روی بال آن نشانههایی با الفبای روسی درج شده است.
مایندکس و تحریمهای بینالمللی
فایننشالتایمز اصالت این وبسایت را از طریق نسخههای آرشیوی و دادههای ثبت دامنه آن تایید کرد و نوشت زیرساخت فنی سایت روی یک سرویس ابری داخل ایران میزبانی میشود که تحت تحریم وزارت خزانهداری آمریکا قرار دارد و واشینگتن آن را با نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی مرتبط میداند.
بر اساس این گزارش، مایندکس از خریداران میخواهد درباره نحوه استفاده از تسلیحات «در زمان جنگ با کشور دیگر» با این مرکز به توافق برسند، هرچند تاکید کرده این شروط «قابل مذاکره» است.
این مرکز همچنین یک پورتال آنلاین و ربات گفتوگوی مجازی برای راهنمایی مشتریان احتمالی راهاندازی کرده و در بخش پرسشهای متداول به نگرانیها درباره تحریمها پاسخ داده است.
در این بخش آمده است: «با توجه به سیاستهای کلی جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها، مشکلی در اجرای قرارداد وجود ندارد و محصول خریداریشده در سریعترین زمان ممکن به مقصد خواهد رسید.»
تلاش تهران برای دور زدن تحریمها از طریق ارز دیجیتال
به گفته فایننشال تایمز، هرچند قیمت تسلیحات بهصورت عمومی اعلام نشده، اما امکان پرداخت در کشور مقصد و بازدید حضوری از تجهیزات در ایران، مشروط به تایید نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی است.
وزارت امور خارجه آمریکا ۹ دی در بیانیهای با اشاره به گسترش دامنه برنامه پهپادهای نظامی جمهوری اسلامی هشدار داد اقدام حکومت ایران در ارسال مداوم سلاحهای متعارف به ونزوئلا تهدیدی برای منافع ایالات متحده در منطقه است.
خبر استفاده جمهوری اسلامی از ارزهای دیجیتال در تجارت تسلیحاتی در شرایطی منتشر میشود که کشورهای تحت تحریمهای آمریکا و اروپا بهطور فزایندهای به کانالهای مالی جایگزین برای تداوم تجارت کالاهای حساس روی آوردهاند.
پیشتر آمریکا برخی نهادهای روسیه را بهدلیل استفاده از ارز دیجیتال برای دور زدن تحریمها هدف قرار داده است.
مقامهای ایالات متحده همچنین تهران را به استفاده از داراییهای دیجیتال برای فروش نفت و جابهجایی صدها میلیون دلار خارج از نظام بانکی جهانی متهم کردهاند.
تام توگندهات، نماینده کنونی پارلمان بریتانیا، وزیر سابق امنیت این کشور و افسر پیشین ارتش بریتانیا در جنگهای عراق و افغانستان، پنجشنبه ۱۱ دی ماه در مقالهای تحلیلی، اعتراضات اخیر در ایران را نشانه ورود جمهوری اسلامی به مرحلهای «تعیینکننده و پرخطر» توصیف کرده است.
به باور او، بریتانیا نه میتواند و نه باید سرنوشت این روند را تعیین کند، اما آنچه در ایران رخ میدهد، بهطور مستقیم امنیت، اقتصاد و نظم بینالمللی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
توگندهات تاکید میکند که جمهوری اسلامی صرفا یک حکومت اقتدارگرا با سیاستهایی نامطلوب برای غرب نیست، بلکه نظامی است که بقای خود را بر سرکوب داخلی و تهاجم خارجی بنا کرده و عامدانه بریتانیا و شهروندان بریتانیایی را هدف قرار داده است.
او به برنامهریزی برای ترور و حمله در خاک بریتانیا، تعقیب روزنامهنگاران و مخالفان، سازماندهی خشونت علیه نیروهای بریتانیایی در خاورمیانه و تلاش برای کشتن دیپلماتهای بریتانیایی اشاره میکند و مینویسد نقش ایران در بیثباتسازی منطقهای از افغانستان تا لبنان، موجهای پناهجویی را به راه انداخته که به اروپا و بریتانیا رسیده و فشار فزایندهای بر خدمات عمومی، همبستگی اجتماعی و اعتماد سیاسی وارد کرده است.
در بخش دیگری از این مقاله، پیامدهای اقتصادی و امنیتی سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی بررسی شده است. توگندهات مینویسد تسلیحات ایرانی در اختیار حوثیها به مختل شدن کشتیرانی تجاری در دریای سرخ انجامیده و افزایش هزینههای حملونقل، حق بیمه و قیمتها را برای مصرفکنندگان اروپایی و بریتانیایی به دنبال داشته است.
او همچنین به گسترش توان نظامی حزبالله و شراکت نظامی تهران با مسکو اشاره میکند؛ شراکتی که با تامین پهپادها، موشکها و قطعات، به تداوم جنگ روسیه در اوکراین کمک کرده و هزینه غذا و سوخت را در سراسر اروپا افزایش داده است، در حالی که چین با دور زدن تحریمها از نفت ارزان ایران بهره میبرد و صنعت اروپا بهای بیشتری میپردازد.
توگندهات در ادامه مقاله خود مینویسد پیامدهای تغییر معنادار یا ادامه زوال ایران، جهانی و فوری خواهد بود. به گفته او، یک ایران متفاوت میتواند بازارهای انرژی را یکشبه دگرگون کند.
بازگشت بیش از شش میلیون بشکه نفت در روز، به کاهش قیمتها، فروکش کردن تورم در اروپا و آمریکای شمالی و وارد آمدن فشار مالی شدید بر دولتهای نفتی، بهویژه روسیه، منجر خواهد شد.
او تاکید میکند کاهش ریسک انرژی که از سال ۲۰۲۲ اقتصادها را مختل کرده، پیامدهای مستقیمی بر هزینههای تولید، قبوض خانوارها و بودجههای دولتی خواهد داشت.
به نوشته توگندهات، در چنین سناریویی چین دسترسی خود به نفت تخفیفدار ایران را که از طریق دور زدن تحریمها به دست آورده، از دست خواهد داد؛ موضوعی که نفوذ پکن در خلیج فارس را تضعیف کرده و هزینهها را برای پالایشگاهها و تولیدکنندگان در سراسر آسیا افزایش میدهد.
او میافزاید این تغییر، فاصله هزینهای میان آسیا و اروپا را کاهش داده و چین را وادار میکند وابستگی خود به مسکو و آسیای مرکزی را برای تامین انرژی عمیقتر کند.
در همین حال، روسیه چیزی فراتر از پهپادهای ارزان را از دست خواهد داد؛ مشارکت نظامی و سیاسیاش با تهران فرو میپاشد، همکاری در سوریه و قفقاز پایان مییابد و نفوذ مسکو در خاورمیانه بدون ایران بهعنوان متحدی راهبردی، بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند.
توگندهات در بخش پایانی این تحلیل مینویسد در صورت تضعیف یا فروپاشی ساختار کنونی جمهوری اسلامی، شبهنظامیان تحت حمایت ایران متلاشی خواهند شد، قدرت حزبالله کاهش مییابد و تداوم حملات حوثیها به کشتیرانی بهمراتب دشوارتر خواهد شد.
به گفته او، با کاهش هزینههای بیمه و متعادل شدن قیمتهای حملونقل جهانی، عراق نیز با تضعیف سلطه شبهنظامیان فضای بیشتری برای حکمرانی به دست خواهد آورد و جریانهای انرژی بیشتری از خلیج فارس آزاد میشود؛ تحولی که مزیتی مضاعف برای کشورهای واردکننده انرژی در سراسر جهان خواهد بود.
در جمعبندی، توگندهات تاکید میکند که آینده ایران را تنها مردم ایران تعیین خواهند کرد، اما آنچه در این کشور رخ میدهد، محدود به مرزهایش نخواهد ماند.
به باور او، ایران بار دیگر به حرکت درآمده، زیرا این نظام از درون در حال پوسیدن است؛ روندی که میتواند به نوزایی یا فاجعه منجر شود، اما در هر صورت، اهمیتی تعیینکننده برای ایران، بریتانیا و جهان دارد؛ لحظهای که به گفته او، تاریخ از زبان مردم در خیابانها سخن میگوید و جهان باید به آن گوش کند.
یکی از سخنگویان وزارت خارجه آمریکا در واکنش به اعتراضات سراسری اخیر در ایران به شبکه ایراناینترنشنال اعلام کرد این اعتراضها نشاندهنده نارضایتی عمیق شهروندان ایرانی از ناکامیهای حکومت ایران است. به گفته این مقام آمریکایی، خشم مردم ایران ریشه در سالها سوءمدیریت و بیتوجهی حکومت به مطالبات اولیه جامعه دارد.
این سخنگو تاکید کرد که حکومت ایران طی دههها، بهجای تمرکز بر حل مشکلات داخلی از جمله اقتصاد، کشاورزی و زیرساختهای حیاتی مانند آب و برق، میلیاردها دلار از ثروت ملی را صرف حمایت از گروههای نیابتی تروریستی و پیشبرد تحقیقات تسلیحات هستهای کرده است. به گفته او، این سیاستها همزمان با اقداماتی بوده که ایالات متحده آنها را اقداماتی «تروریستی» علیه منافع آمریکا و متحدانش توصیف میکند.
به گفته وزارت خارجه آمریکا، جمهوری اسلامی همچنان منابع کشور را برای حمایت از تروریسم در سطح جهانی و سرکوب داخلی هزینه میکند؛ در حالی که مردم ایران، به گفته این مقام، «خواهان و شایسته زندگی بهتری هستند».
این سخنگو در پایان تاکید کرد که واشینگتن به سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی ادامه خواهد داد؛ سیاستی که به گفته مقامهای آمریکایی با هدف واداشتن حکومت ایران به تغییر رفتارهای منطقهای و داخلی دنبال میشود.
اعتراضات سراسری روزهای اخیر در ایران، بازتاب گستردهای در سطح جهان داشت.
پیش از این، مایک پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا، در گفتوگو با شبکه خبری فاکس درباره اعتراضات گفت: «مدت بسیار طولانی است که شاهد اعتراضها در ایران بودهایم.اما اینبار شرایط گستردهتر و تا حدی متفاوت به نظر میرسد، زیرا فشار اقتصادیای که دولت ترامپ بر ایران وارد کرده، بسیار شدید بوده است.»
هانا نیومن، نماینده حزب سبز آلمان و رییس هیات ارتباط با مردم ایران در پارلمان اروپا، نیز پنجشنبه ۱۱ دی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سال ۲۰۲۶ در ایران با یک پرسش آغاز میشود: رژیم اسلامی تا چه مدت میتواند علیه مردم خود حکومت کند؟»
صفحه وزارت امور خارجه اسرائیل به فارسی در ایکس نیز نوشت مردم ایران با صدایی رسا در خیابان حضور دارند و اعلام میکنند که این حکومت را نمیخواهند.
وزارت امور خارجه اسرائیل به فارسی همچنین جمهوری اسلامی را حکومتی دانست که «پول مردم را در گلوی گروههای تروریستی حماس، حزبالله و حوثیها ریخته و اقتصاد کشور را برای جاهطلبیهای هستهای» به نابودی کشانده است.
سایت اسرائیلی واینت اعتراضات سراسری را بزرگترین اعتراضاتی در ایران از سال ۱۴۰۱ تاکنون دانست و اشاره کرد که اعتراضات فعلی هنوز به شدت مشابه آن نرسیده است.
واینت نوشت این اعتراضات پس از سقوط شدید ارزش پول ایران آغاز شد و اضافه کرد: «اعتراضات در حالی صورت میگیرد که رهبری ایران پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ماه ژوئن، که طی آن ایالات متحده سایتهای هستهای ایران را بمباران کرد، همچنان تحت فشار است.»
