در هفتمین روز اعتراضات سراسری ایران علیه جمهوری اسلامی، تظاهرات مردم معترض در شهرهای مختلف ادامه داشت و گروهها و تشکلهای بیشتری به این اعتراضات پیوستند. با وجود تهدید خامنهای به سرکوب اعتراضات، بازاریان تهران فراخوان دیگری برای برگزاری تجمع صادر کردند.
بر اساس گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، شهروندان شنبه ۱۳ دی در چندین شهر از جمله شهرستان ملکشاهی استان ایلام، کازرون و دیگر نقاط ایران تجمع اعتراضی برگزار کردند.
یک شهروند با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال، گفت نیروهای نظامی و امنیتی کازرون ۱۲ دی برای کمک به سرکوب معترضان، به مرودشت و شیراز اعزام شده بودند اما شنبه ۱۳ دی نیروی کمکی و سلاح با بالگرد برای سرکوب معترضان به کازرون رسید.
بهگفته او، اعتراضات شهروندان کازرون از ساعت ۹ صبح شنبه آغاز شد. اما از حدود ساعت دو نیم و با رسیدن نیروهای سرکوب، مردم را به رگبار بستند.
این مخاطب گفت: «با دستور مستقیم عماد حسنی، فرمانده نیروی انتظامی شهرستان کازرون، تیراندازی شروع شد و خودش زودتر از همه نیروها اقدام به شلیک به سوی مردم کرد.»
به گفته او، دو طرف خیابان و میدان شهدای کازرون را ماموران و گارد ویژه گرفتهاند و سپر شیشهای بستهاند که مردم نتوانند فرار کنند.
این شهروند گفت از تعداد کشتهها و زخمیهای احتمالی فعلا خبری در دست نیست.
تاکید شاهزاده رضا پهلوی بر حضور خیابانی
شاهزاده رضا پهلوی شنبه در شبکه ایکس خطاب به معترضان گفت: «خیابانها را رها نکنید. حضور خود را گستردهتر کنید. جهان ایستادگی و شجاعت شما را میبیند و از شما حمایت میکند.»
او در واکنش به سخنان رهبر جمهوری اسلامی گفت: «علی خامنهای، هراسان از امواج خیزش ملی، از مخفیگاه خود بیرون آمد و ملت ایران را تهدید کرد. خامنهای! ما ملت ایران، تو را همچون ضحاک از صندلی لرزانت به زیر خواهیم کشید و ایرانمان را از شر تو و رژیمت آزاد خواهیم کرد.»
او خطاب به نیروهای نظامی و انتظامی نیز تاکید کرد: «سرنوشت خود را به کشتیِ در حال غرق شدنِ جمهوری اسلامی گره نزنید. به ملت بپیوندید و از نظام فاسد جدا شوید. سلاح شما برای دفاع از ملت است، نه سرکوب آن. آنان که به سوی مردم گلوله شلیک کنند، مطمئن باشند که شناسایی و مجازات خواهند شد.»
افزایش حمایت تشکلها و گروههای مختلف
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان در بیانیهای، ضمن حمایت از اعتراضات سراسری مردم ایران، اعلام کرد: «این اعتراضات، صدای زندگیخواهی مردمی است که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند جز زنجیرهایی که بر معیشت، کرامت و آیندهشان بسته شده است.»
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان خطاب به نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی افزود: «شما از دل همین جامعه برخاستهاید. ایستادن مقابل مردم، ایستادن مقابل آینده خود و فرزندانتان است. از آلوده کردن دستهایتان به خون مردم بپرهیزید و مطمئن باشید که تاریخ، این لحظات را فراموش نخواهد کرد.»
این شورا افزود که «خود را جزئی جداییناپذیر از مردم میداند و در کنار آنان ایستاده و خواهد ایستاد. نه برای سهمخواهی، نه برای قدرت، بلکه برای کرامت انسانی، عدالت اجتماعی و آیندهای که دیگر بر پایهی ترس و فقر بنا نشود. این صدا، صدای مردم است و مردم، صاحبان اصلی این سرزمین هستند.»
کولبرنیوز بیانیه مشترک شماری از تشکلهای مستقل را منتشر کرد که در آن از اعتراضات سراسری اقشار مردم حمایت شده است.
در بخشی از بیانیه اعتراضات بازتاب «وضعیت به شدت بحرانی زندگی تودهها، گسترش فقر، تورم افسارگسیخته و نابرابریهای غیرقابل تحمل» توصیف شده است.
امضاکنندگان بیانیه تاکید کردند: «با گذشت هرچه بیشتر از عمر جمهوری اسلامی کارگران، معلمان، زحمتکشان شهر و روستا، زنان، جوانان و ملتهای تحت ستم به این نتیجه رسیدهاند که تحت این حاکمیت نه رفاه اجتماعی در دسترسی است نه آیندهای روشن و قابل تصور.»
همچنین دانشجویان آزادیخواه دانشگاه هنر با انتشار بیانیهای اعلام کردند که از اعتراضات بهحق مردم حمایت میکنند و در کنار بازاریان در اعتصاب، خانوادهها و دانشجویان سراسر کشور، علیه استبداد و ظلم میایستند.
دانشجویان آزادیخواه دانشگاه هنر در بیانیه خود خطاب به حکومت، اعلام کردند: «هیچ حرفی با شما نداریم، جز یک کلمه؛ نه!»
فراخوان برای تجمع در بازار تهران با وجود تهدید خامنهای
علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی شنبه گفت: «اعتراض به جاست اما اعتراض غیر از اغتشاش است. ما با معترض حرف میزنیم اما با اغتشاشگر حرف زدن فایدهای ندارد. اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»
اما پس از این اظهارات، کانال تلگرامی «اعتراض مدنی بازار» اعلام کرد بازاریان تهران برای تجمع فراخوان دادهاند.
در بخشی از بیانیه شماره دو بازاریان آمده است: «برای ادامه اعتراضات و پیگیری مطالبات خود، روز یکشنبه ۱۴ دیماه در بازار تهران؛ در مکان های از قبل تعیین شده تجمع میکنند.»
در بیانیه تاکید شده است: «از این رو از همه بازاریان که این قیام بزرگ را آغاز کردند؛ میخواهیم که آن را تا رسیدن به مقصد نهایی همپای مردم ایران ادامه بدهند.»
آلمان نسبت به هرگونه نقض جدی حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی عمیق کرد
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرد که این کشور گزارشها درباره برخورد خشونتآمیز نیروهای امنیتی با معترضان در ایران را بهدقت بررسی میکند و نسبت به هرگونه نقض جدی حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی عمیق دارد.
او گفت که آلمان از جمهوری اسلامی انتظار دارد به تعهدات بینالمللی خود در حوزه حقوق بشر پایبند بماند و از بهکارگیری خشونت علیه معترضان خودداری کند و حقوق بنیادین شهروندان را محترم بشمارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان درباره رویکرد عملی این کشور در قبال سرکوب اعتراضها، تصریح کرد که برلین از سالها پیش بهطور فعال از تلاشهای بینالمللی برای بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران حمایت کرده است و ابن حمایتها شامل پشتیبانی سیاسی و دیپلماتیک از هیات حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و همچنین گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران میشود.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان همچنین به نقش این کشور در پیگیری تحریمهای اتحادیه اروپا علیه عاملان سرکوب اعتراضها در ایران اشاره کرد.
این سریعترین و صریحترین واکنش رییسجمهوری از آمریکا به موج اعتراضها در ایران در ۴۵ سال گذشته بوده، اما تاثیرگذاری این موضعگیری به گامهای بعدی گره خورده است.
آزمون اصلی برای دولت آمریکا این خواهد بود که آیا این موضع به اقدامات عملی دیپلماتیک و فشارهای نظامی ملموس منجر میشود یا در حد یک پیام بازدارنده و نمادین باقی میماند.
در سال ۱۳۸۸، باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین آمریکا، در واکنش به اعتراضهای جنبش سبز ایران با احتیاط عمل کرد.
او در آن مقطع نامه دومی برای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ارسال کرده و هنوز پاسخی دریافت نکرده بود.
اوباما نگران بود که حمایت علنی از معترضان، دیپلماسی پنهان و کانال محرمانهای را که در پی ایجاد آن با خامنهای برای حلوفصل پرونده هستهای بود، تضعیف کند.
همزمان، مشاوران او هشدار میدادند حمایت آشکار آمریکا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد؛ چرا که معترضان میتوانستند به «عامل خارجی» متهم شوند و این امر به حکومت بهانهای دهد تا جنبش را با شدت بیشتری سرکوب کند.
این دو نگرانی در مورد ترامپ دستکم در مقطع کنونی چندان موضوعیت ندارد. از یکسو، در حال حاضر کانال دیپلماسی فعال و معناداری میان ایران و آمریکا وجود ندارد که موضعگیری تند واشینگتن بتواند آن را تضعیف یا مسدود کند.
از سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی نیز سالهاست معترضان را عوامل دشمن خواندهاند، از جمله خامنهای در سخنرانی ۱۳ دی درباره اعتراضها، و این برچسب را از معنا خالی کردهاند.
همچنین به نظر نمیرسد معترضان از حمایت خارجی یا اتهام وابستگی به کشورهای دیگر واهمه داشته باشند.
اوباما سالها بعد اذعان کرد رویکرد محتاطانهاش در قبال جنبش سبز اشتباه بوده و تاکید کرد دولت ایالات متحده باید از جنبشهای مردمی آزادیخواه در هر نقطهای از جهان حمایت کند.
واکنش سریع و صریح ترامپ نشان میدهد او فعلا از چنین اشتباهی مصون مانده است.
تجربه دولت اوباما همچنین نشان میدهد که صرف اتخاذ یک موضع تند کافی نیست. در یکی از مقاطع حساس تحولات خاورمیانه، دولت اوباما موضعی قاطع و هشدارآمیز علیه دولت سوریه اتخاذ کرد، اما در نهایت به آن عمل نکرد.
پیامد این عقبنشینی، از نظر اعتبار و بازدارندگی، بهمراتب پرهزینهتر از یک موضعگیری محتاطانه بود.
این در حالی است که اوباما سال ۲۰۱۲ هشدار داده بود استفاده حکومت بشار اسد از سلاحهای شیمیایی «خط قرمز» آمریکا به شمار میرود.
اما یک سال بعد پس از حمله شیمیایی اسد با راکتهای حاوی سارین در منطقه غوطه که به کشته شدن صدها غیرنظامی انجامید، ایالات متحده دست به حمله نظامی نزد.
اوباما در آن زمان تلاش کرد از مسیری دیپلماتیک بحران را کنترل کند و در نهایت با توافقی بینالمللی توانست سلاحهای شیمیایی اعلامشده دولت اسد را جمعآوری کند.
این اقدام استفاده از سلاح شیمیایی در سوریه را کاهش داد اما پایان نداد، و جایگاه اوباما و دولت آمریکا را در میان مخالفان سوری بهشدت تضعیف کرد.
ترامپ اما میداند تهدید بیعمل، هم قدرت او و هم نمایش قدرت آمریکا را مخدوش میکند.
ترامپ در دو مورد تهدیدهای خود را در مورد ایران عملی کرده است: اول با کشتن قاسم سلیمانی دقیقا شش سال پیش در دی ماه ۱۳۹۸ و دوم با حمله به تاسیسات هستهای ایران تقریبا ۲۰۰ روز پیش.
۱۳ دی، ترامپ تهدیدهای اخیر خود علیه دولت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، را عملی کرد. ترامپ اعلام کرد ایالات متحده یک حمله گسترده علیه ونزوئلا انجام داده و مادورو را به همراه همسرش بازداشت و از کشور خارج کرده است.
تاریخ نشان داده موفقیت موضعگیریهای آمریکا در ترکیبی از واکنش سریع و صریح و عمل به آن نهفته است و به نظر میرسد ترامپ به این آگاه است.
واکنشهای سریع مقامهای جمهوری اسلامی به تهدید ترامپ در حمایت از معترضان ایرانی نشان میدهد آنها نیز حداقل این تهدید را جدی گرفتهاند.
بر اساس این گزارش، رویکرد فعلی اسرائیل این است که جمهوری اسلامی باید از درون دچار فروپاشی شود و سقوط کند و انتقال این پیام نیز با همین هدف انجام گرفته است.
کانال ۱۱ افزود بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به وزیران کابینه خود توصیه کرده تا حد امکان از اظهارنظر درباره تحولات ایران خودداری کنند و اجازه دهند رویدادها مسیر خود را ادامه دهند.
اعتراضات سراسری مردم ایران شنبه ۱۳ دی وارد هفتمین روز خود شده است. سایت حقوق بشری هرانا گزارش داده تاکنون دستکم هشت معترض در اثر تیراندازی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شدهاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۲ دی هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
آمریکا و اسرائیل در برابر دوراهی
رسانههای اسرائیلی بهطور گسترده به پوشش تهدید ترامپ علیه رهبران جمهوری اسلامی پرداختند.
روزنامه اورشلیمپست در تحلیلی نوشت مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در برابر یک دوراهی قرار دارند: چگونه میتوان تمایل خود به موفقیت اعتراضات در ایران را ابراز کرد، بیآنکه این حمایت آشکار به عاملی بازدارنده برای ادامه قیام تبدیل شود.
بر پایه این تحلیل، یکی از گزینههای اصلی این است که غرب بدون جنجال، از طریق ابزارهایی مانند تشدید فشارهای اقتصادی، ارائه حمایتهای فنی از جمله فراهم کردن امکان دور زدن سانسور اینترنت و دسترسی به ماهواره، و همچنین تحریم مستقیم عوامل سرکوب، به مردم ایران کمک کند.
اورشلیمپست افزود بهترین مسیر پیشروی کشورهای غربی و اسرائیل این است که از یک سو، موانع پیروزی مردم ایران را از سر راه بردارند و از سوی دیگر، شرایط را برای جمهوری اسلامی در سرکوب معترضان دشوارتر کنند.
این روزنامه همچنین از عدم پوشش گسترده اعتراضات ایران در رسانههای اصلی جهانی انتقاد کرد و نوشت این خلأ رسانهای فضای لازم را برای سرکوب آسانتر معترضان از سوی جمهوری اسلامی فراهم میکند.
تهدیدات «توخالی» مقامهای جمهوری اسلامی
روزنامه معاریو در تحلیلی نوشت تهدیدهای اخیر ترامپ ممکن است شرایط را برای معترضان در ایران دشوارتر کند.
این رسانه تهدیدهای متقابل مقامهای جمهوری اسلامی را «توخالی» توصیف کرد و افزود تهران در وضعیت کنونی نه از پدافند هوایی موثر برخوردار است و نه توان دیگری برای مقابله با آمریکا و اسرائیل دارد؛ بهویژه آنکه نیروهای نیابتی آن نیز بهشدت آسیب دیدهاند.
معاریو به رهبران اسرائیل پیشنهاد کرد در شرایط فعلی، راهبرد «هوشیاری و آمادگی کامل نظامی، در کنار سکوت کامل دیپلماتیک» را در پیش بگیرند.
بر اساس این گزارش، اعتراضات اخیر ایران رهبری مشخصی ندارد که بتواند اعتراضات را وارد مرحله بعدی کند و به سقوط جمهوری اسلامی بینجامد.
این در حالی است که بسیاری از رسانههای اسرائیلی، از جمله اورشلیمپست و کانال ۱۱، در روزهای اخیر از شاهزاده رضا پهلوی بهعنوان رهبر این دور از اعتراضات نام بردهاند.
