مطالب بیشتر
این سریعترین و صریحترین واکنش رییسجمهوری از آمریکا به موج اعتراضها در ایران در ۴۵ سال گذشته بوده، اما تاثیرگذاری این موضعگیری به گامهای بعدی گره خورده است.
آزمون اصلی برای دولت آمریکا این خواهد بود که آیا این موضع به اقدامات عملی دیپلماتیک و فشارهای نظامی ملموس منجر میشود یا در حد یک پیام بازدارنده و نمادین باقی میماند.
در سال ۱۳۸۸، باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین آمریکا، در واکنش به اعتراضهای جنبش سبز ایران با احتیاط عمل کرد.
او در آن مقطع نامه دومی برای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ارسال کرده و هنوز پاسخی دریافت نکرده بود.
اوباما نگران بود که حمایت علنی از معترضان، دیپلماسی پنهان و کانال محرمانهای را که در پی ایجاد آن با خامنهای برای حلوفصل پرونده هستهای بود، تضعیف کند.
همزمان، مشاوران او هشدار میدادند حمایت آشکار آمریکا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد؛ چرا که معترضان میتوانستند به «عامل خارجی» متهم شوند و این امر به حکومت بهانهای دهد تا جنبش را با شدت بیشتری سرکوب کند.
این دو نگرانی در مورد ترامپ دستکم در مقطع کنونی چندان موضوعیت ندارد. از یکسو، در حال حاضر کانال دیپلماسی فعال و معناداری میان ایران و آمریکا وجود ندارد که موضعگیری تند واشینگتن بتواند آن را تضعیف یا مسدود کند.
از سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی نیز سالهاست معترضان را عوامل دشمن خواندهاند، از جمله خامنهای در سخنرانی ۱۳ دی درباره اعتراضها، و این برچسب را از معنا خالی کردهاند.
همچنین به نظر نمیرسد معترضان از حمایت خارجی یا اتهام وابستگی به کشورهای دیگر واهمه داشته باشند.
اوباما سالها بعد اذعان کرد رویکرد محتاطانهاش در قبال جنبش سبز اشتباه بوده و تاکید کرد دولت ایالات متحده باید از جنبشهای مردمی آزادیخواه در هر نقطهای از جهان حمایت کند.
واکنش سریع و صریح ترامپ نشان میدهد او فعلا از چنین اشتباهی مصون مانده است.
تجربه دولت اوباما همچنین نشان میدهد که صرف اتخاذ یک موضع تند کافی نیست. در یکی از مقاطع حساس تحولات خاورمیانه، دولت اوباما موضعی قاطع و هشدارآمیز علیه دولت سوریه اتخاذ کرد، اما در نهایت به آن عمل نکرد.
پیامد این عقبنشینی، از نظر اعتبار و بازدارندگی، بهمراتب پرهزینهتر از یک موضعگیری محتاطانه بود.
این در حالی است که اوباما سال ۲۰۱۲ هشدار داده بود استفاده حکومت بشار اسد از سلاحهای شیمیایی «خط قرمز» آمریکا به شمار میرود.
اما یک سال بعد پس از حمله شیمیایی اسد با راکتهای حاوی سارین در منطقه غوطه که به کشته شدن صدها غیرنظامی انجامید، ایالات متحده دست به حمله نظامی نزد.
اوباما در آن زمان تلاش کرد از مسیری دیپلماتیک بحران را کنترل کند و در نهایت با توافقی بینالمللی توانست سلاحهای شیمیایی اعلامشده دولت اسد را جمعآوری کند.
این اقدام استفاده از سلاح شیمیایی در سوریه را کاهش داد اما پایان نداد، و جایگاه اوباما و دولت آمریکا را در میان مخالفان سوری بهشدت تضعیف کرد.
ترامپ اما میداند تهدید بیعمل، هم قدرت او و هم نمایش قدرت آمریکا را مخدوش میکند.
ترامپ در دو مورد تهدیدهای خود را در مورد ایران عملی کرده است: اول با کشتن قاسم سلیمانی دقیقا شش سال پیش در دی ماه ۱۳۹۸ و دوم با حمله به تاسیسات هستهای ایران تقریبا ۲۰۰ روز پیش.
۱۳ دی، ترامپ تهدیدهای اخیر خود علیه دولت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، را عملی کرد. ترامپ اعلام کرد ایالات متحده یک حمله گسترده علیه ونزوئلا انجام داده و مادورو را به همراه همسرش بازداشت و از کشور خارج کرده است.
تاریخ نشان داده موفقیت موضعگیریهای آمریکا در ترکیبی از واکنش سریع و صریح و عمل به آن نهفته است و به نظر میرسد ترامپ به این آگاه است.
واکنشهای سریع مقامهای جمهوری اسلامی به تهدید ترامپ در حمایت از معترضان ایرانی نشان میدهد آنها نیز حداقل این تهدید را جدی گرفتهاند.
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای فزایندهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده بود.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودند.
در ادامه، مهمترین نکات درباره زندگی و روند فعالیت سیاسی مادورو مورد بررسی قرار میگیرد.
مادورو ۲۳ نوامبر ۱۹۶۲ در خانوادهای کارگری متولد شد. پدر او یک فعال برجسته اتحادیههای کارگری بود.زمانی که هوگو چاوز، افسر وقت ارتش، در سال ۱۹۹۲ اقدام به کودتای ناموفق کرد، مادورو بهعنوان راننده اتوبوس مشغول به کار بود.
او برای آزادی چاوز از زندان تلاش کرد و به یکی از حامیان سرسخت دیدگاهها و برنامههای چپگرایانه او تبدیل شد. پس از پیروزی چاوز در انتخابات ۱۹۹۸، مادورو موفق شد به مجلس قانونگذاری راه یابد.
مادورو سپس به ریاست مجلس ملی رسید و بعد از آن مسئولیت وزارت امور خارجه ونزوئلا را بر عهده گرفت. او با سفرهای گسترده بینالمللی و از طریق برنامههای کمکرسانی مبتنی بر درآمدهای نفتی، در پی گسترش ائتلافها و روابط خارجی کاراکاس بود.
چاوز پیش از مرگ، مادورو را بهعنوان جانشین منتخب خود معرفی کرد و مادورو پس از درگذشت چاوز، در سال ۲۰۱۳ با اختلافی اندک نسبت به نامزد مورد حمایت اپوزیسیون به مقام ریاستجمهوری رسید.
حکومت او با فروپاشی عمیق اقتصادی روبهرو شد؛ وضعیتی که با ابرتورم و کمبودهای گسترده و دائمی همراه بود.
دوره زمامداری مادورو بیش از هر چیز به برگزاری انتخابات دستکاریشده، کمبود مواد غذایی و نقض حقوق بشر شناخته میشود؛ از جمله سرکوب شدید اعتراضات در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷. در نتیجه این شرایط، میلیونها شهروند ونزوئلایی به مهاجرت روی آوردند.
حکومت مادورو با تحریمهای سنگین ایالات متحده و دیگر کشورها مواجه شد. در سال ۲۰۲۰، واشینگتن او را به فساد و جرائم دیگر متهم کرد، اما مادورو این اتهامها را نپذیرفت.
اپوزیسیون ونزوئلا و ناظران بینالمللی از تقلب گسترده در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۴ خبر دادند. با این حال، مادورو بیاعتنا به انتقادات، در ژانویه ۲۰۲۵ برای سومین بار بهعنوان رئیسجمهور سوگند یاد کرد. پس از اعلام پیروزی او، هزاران نفر از معترضان بازداشت شدند.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل ماه گذشته گزارش داد گارد ملی بولیواری ونزوئلا طی بیش از یک دهه در جریان سرکوب مخالفان سیاسی، مرتکب نقض جدی حقوق بشر و جنایت علیه بشریت شده و این اقدامات غالبا بدون پیگرد باقی ماندهاند.
رویکرد سرکوبگرانه حکومت مادورو به دنبال اعطای جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، بیش از پیش در کانون توجه قرار گرفت.
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل در شبکه ایکس اعلام کرد: «رژیم ایران باید با دقت به آنچه در ونزوئلا میگذرد توجه کند.»
پیشتر در پی حمله آمریکا به ونزوئلا دونالد ترامپ اعلام کرد که مادورو به همراه همسرش دستگیر و از ونزوئلا خارج شده است.
او اعلام کرد ایالات متحده آمریکا با موفقیت یک حمله گسترده علیه ونزوئلا و رهبر آن، نیکلاس مادورو، انجام داده است. نیکلاس مادورو به همراه همسرش دستگیر شده و از کشور خارج شدهاند.
ترامپ اعلام کرد این عملیات با همکاری نهادهای مجری قانون ایالات متحده انجام شده است.
