آمریکا: اعتراضات سراسری ایران بازتاب خشم مردم از ناکامیهای حکومت است
یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا میگوید اعتراضات سراسری اخیر در ایران، بیانگر خشم «قابل درک» مردم از عملکرد و بهانهتراشیهای حکومت جمهوری اسلامی است.
یکی از سخنگویان وزارت خارجه آمریکا در واکنش به اعتراضات سراسری اخیر در ایران به شبکه ایراناینترنشنال اعلام کرد این اعتراضها نشاندهنده نارضایتی عمیق شهروندان ایرانی از ناکامیهای حکومت ایران است. به گفته این مقام آمریکایی، خشم مردم ایران ریشه در سالها سوءمدیریت و بیتوجهی حکومت به مطالبات اولیه جامعه دارد.
این گزارشها به روشنی پیوند تنگاتنگ سیاست داخلی تهران و رفتار منطقهای آن را برجسته میکند.
از نگاه تلآویو، آنچه این روزها در خیابانهای ایران میگذرد صرفاً یک بحران داخلی نیست، بلکه رویدادی دراماتیک است که میتواند محاسبات امنیتی جمهوری اسلامی را بهطور بنیادین تغییر دهد.
بر اساس گزارشی که در کانال ۱۲ اسرائیل منتشر شده، ارتش این کشور در حال شتاب بخشیدن به آمادگیهای نظامی خود است تا زیر سایه اعتراضات در ایران، آماده یک جنگ چندین لایه و چندین جبههای با جمهوری اسلامی شود.
کانال ۱۲ مینویسد این آمادگیها همگی زیر مجموعه یک طرحاند که اسراییل سالها روی آن کار کرده و چشمانداز رویاروییهای نظامی این کشور تا سال ۲۰۳۰ را پیشبینی میکند.
مبنای این طرح درگیری همزمان با ایران، حزبالله لبنان و دیگر بازیگران همسو با تهران در منطقه است.
در چارچوب این طرح، احتمال یک جنگ غافلگیرکننده نیز مطرح شده است. همچنین احتمال بروز درگیری «در فضا» یا «از فضا» با جمهوری اسلامی نیز برای نخستین بار مطرح شده است.
اما نقطه کانونی این ارزیابیها، صرفاً توان نظامی جمهوری اسلامی نیست، بلکه وضعیت شکننده داخلی است. اعتراضات اخیر که در بستر سقوط بیسابقه ارزش پول ملی، تورم افسارگسیخته و خستگی طاقتفرسای اجتماعی شکل گرفته، از نگاه ناظران اسرائیلی میتواند رهبران تهران را به سمت یک تصمیم پر خطر سوق دهد: انتقال بحران از داخل به خارج.
این الگو پیشتر نیز در رفتار جمهوری اسلامی دیده شده؛ زمانی که فشار داخلی افزایش مییابد، برجستهسازی «دشمن خارجی» و تشدید تنش منطقهای به ابزاری برای بسیج اجتماعی و انحراف افکار عمومی بدل میشود.
در چنین شرایطی، گمانهزنیها درباره احتمال اقدام مستقیم یا غیرمستقیم علیه اسرائیل افزایش یافته است. این اقدام میتواند از طریق نیروهای نیابتی در لبنان یا سوریه یا کرانه باختری انجام شود، یا در قالب حملات موشکی و پهپادی محدود؛ سر و شکل آن مهم نیست، بلکه هدف آن مهم است.
هدفی که لزوماً تغییر موازنه قوا در منطقه را دنبال نمیکند، بلکه میخواهد در داخل فضایی امنیتی ایجاد کند و به بهانه «شرایط جنگی» اعتراضات را شدیدتر سرکوب کند.
تجربه سالهای گذشته نشان داده که جمهوری اسلامی در بزنگاههای بحرانی، از امنیتیسازی فضا برای بستن هرگونه روزنه اعتراض استفاده میکند.
اظهارات اخیر علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، و محمد باقر قالیباف، ريیس مجلس، که بهصراحت از پاسخ شدید، فوری، بیاغماض و غیرمنتظره به هرگونه تهدید سخن گفتهاند را شاید بتوان در همین چارچوب تحلیل کرد.
این پیامها خطاب به اسرائیلاند، اما مصرف داخلی نیز دارند: القای این تصویر که نظام همچنان قدرتمند، مسلط و آماده پاسخگویی است، حتی در شرایطی که پایههای مشروعیت آن در داخل بهشدت فرسوده شده است.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو و مقامهای اسرائیلی در تلاشند تا بین همدلی لفظی با مردم ایران و آمادگی کامل نظامی توازن برقرار کنند و بیجهت به یک سو غش نکنند.
تاکید نتانیاهو بر اینکه «تغییر از درون ایران خواهد آمد» بیش از آنکه یک موضعگیری اخلاقی باشد، حساب و کتاب اسرائیل را نشان میدهد که هرگونه فروپاشی یا بیثباتی جدی در ایران میتواند پیامدهای امنیتی پیشبینیناپذیری برای منطقه داشته باشد. از این رو اسرائیل ناگزیر خود را برای بدترین سناریوها آماده میکند.
در نهایت، آنچه امروز در حال شکلگیری است، تلاقی خطرناک یک بحران عمیق داخلی در ایران با فضای بیاعتمادی و تهدید متقابل در سطح منطقهای است. فضایی که نفس را در سینه خاورمیانه حبس و همه چشمها را متوجه مردم ایران کرده است.
اگر جمهوری اسلامی برای مهار اعتراضات به سمت یک ماجراجویی خارجی حرکت کند، نهتنها خطر یک درگیری گسترده افزایش مییابد، بلکه هزینههای آن پیش از همه و بیش از همه متوجه مردمی خواهد بود که همین حالا زیر بار فشارهای اقتصادی و سرکوب سیاسی کمر خم کردهاند.
این رسانهها پنجشنبه ۱۱ دی نوشتند که پس از سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، درباره حمله دوباره به جمهوری اسلامی، از این کارزار با نمایش ساختمانهای ویران شده اسرائیل در جنگ ۱۲روزه رونمایی شد.
عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، گفت: «این کمپین ۱۲ پرده خواهد داشت و در شب رویداد، بزرگترین نمایش میدانی کشور را خواهیم داشت.»
بر اساس این گزارش، قرار است شنبه ۱۳ دی نیز نمایش تندیسی با عنوان «فتح خیبر» در میدان خمینی تهران برگزار شود.
محمدخانی گفت که این اثر هنری جدیدی، نماد فتح خیبر توسط امام اول شیعیان است.
نورمن رول، مسئول پیشین میز ایران در سازمان سیآیای، پنجشنبه در واکنش به کارزار موسوم به «تکرار خواهد شد»، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در بحبوحه یک بحران اقتصادی تاریخی، جمهوری اسلامی اولویتهای هزینهای خود را نشان میدهد. اگر کسی به دنبال یک نمونه باشد که نشان دهد چرا رژیم قادر به پاسخگویی به نیازهای مشروع مردم ایران نیست، همین نمونه است.»
در این حال، با گسترش اعتراضات سراسری در ایران، شبکه ۱۲ اسرائیل گفت مقامهای اسرائیل نگران هستند که جمهوری اسلامی برای منحرفکردن افکار عمومی از بحران داخلی، حملهای غافلگیرانه انجام دهد.
پیش از این، به گزارش نشریه اکسیوس، نتانیاهو دوشنبه هشتم دی در دیدار با ترامپ، درباره احتمال حمله دوباره به ایران در سال ۲۰۲۶ گفتوگو کرد.
براساس این گزارش که چهارشنبه دهم دی منتشر شد، ترامپ و نتانیاهو جنگ ۱۲ روزه با جمهوری اسلامی را موفقیتی بزرگ ارزیابی کردند، اما نتانیاهو اعتقاد دارد که ممکن است ضربات بیشتری برای جلوگیری از بازسازی تواناییهای حکومت ایران لازم باشد.
اکسیوس در ادامه بهنقل از یک مقام آمریکایی نوشت اگر جمهوری اسلامی اقدامات واقعی و قابل راستیآزمایی برای بازسازی برنامه هستهای خود انجام دهد، ترامپ احتمالا از «دور دوم» حملات حمایت خواهد کرد اما توافق بر سر معنای دقیق «بازسازی» چالشی مهم باقی مانده است.
ترامپ پس از دیدار با نتانیاهو گفت اگر حکومت ایران برنامه هستهای خود را بازسازی کند، ایالات متحده بار دیگر آن را نابود خواهد کرد، هرچند ترجیح او دستیابی به یک توافق هستهای با تهران است.
بنیاد نرگس پنجشنبه ۱۱ دی در بیانیهای با عنوان «سکوت جایز نیست؛ در کنار مردم ایران ایستادهایم»، ضمن اشاره به سرکوب اعتراضات سراسری روزهای اخیر از سوی نیروهای جمهوری اسلامی که «جان شهروندان معترض بیدفاع» را میگیرد، تاکید کرد: «ایستادن در کنار مردم، نه یک انتخاب سیاسی، که وظیفهای انسانی و اخلاقی است.»
این بنیاد که از سوی خانواده نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال مدنی زندانی، اداره میشود، این موضع را وظیفهای دانست «برای آنکه مردم ستمدیده به خواستهها و مطالبات بهحق خود برسند و هیچ مطالبهای با زندان، گلوله و ارعاب پاسخ داده نشود.»
در بیانیه آمده است: «ما بر این باوریم که راه عبور از چرخه خشونت و سرکوب، گذار به دموکراسی و تضمین حقوق شهروندی است؛ به سوی آیندهای آزاد و برابر برای همه.»
بنیاد نرگس افزود: «ما در کنار خانوادههایی ایستادهایم که عزیزانشان را از دست دادهاند، در کنار بازداشتشدگانی که بیخبر در زندانها و بازداشتگاههای امنیتی نگه داشته میشوند، در کنار زخمیهایی که حتی حق درمان امن از آنها دریغ شده است؛ و در کنار همه آنان که حق زندگی امن، آزادی، عدالت و آیندهای بهتر را طلب میکنند.»
کانون فرهنگیان اسلامشهر: آزادی بیقید و شرط زندانیان سیاسی و برگزاری همهپرسی زیر نظر سازمانهای حقوق بشری
کانون فرهنگیان اسلامشهر در پشتیبانی از اعتراضات سراسری در ایران، با اشاره به اعتراضات سالیان اخیر مردم تاکید کرد: «اعتراض حق مسلم مردم است. بر اساس اصول تصریح شده در قانون اساسی، شهروندان حق دارند نسبت به وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خود معترض باشند و حقوق خود را بدون ترس، تهدید و سرکوب بیان کنند.»
این تشکل صنفی معلمان افزود: «مردم بهجز فریاد زدن، ابزار دیگری برای بیان اعتراض خود ندارند. پاسخ این فریادها، منطق مدیریت بحران و کرنش در برابر حقوق قانونی آنان است، نه گلوله و باتوم و زندان و شکنجه.»
کانون فرهنگیان اسلامشهر در ادامه «آزادی بیقید و شرط همه زندانیان سیاسی و برگزاری همهپرسی زیر نظر سازمانهای حقوق بشری» را «منطقی و عادلانه» نامید.
این تشکل با تاکید براینکه به عنوان بخشی از بدنه جامعه و برخاسته از متن مردم، حمایت قاطع خود را از «اعتراضات برحق و مدنی» اعلام میکند، افزود: «معلمان همانگونه که سالهاست در کلاس درس شاهد رنج دانش آموزان و خانوادههایشان بودهاند، امروز نیز خود را جدا از این جنبش نمیدانند و با مردم احساس همراهی، همدلی و هم سرنوشتی دارند.»
این کانون صنفی به نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی یادآور شد که آنها هم «فرزندان این آب و خاک» هستند و از این نیروها خواست «چنگ و دندان به خون آنان نیالایید و از کشتن و آزار آنان پرهیز کنید.»
انجمن صنفی معلمان نورآباد ممسنی: در کنار مردم ایستادهایم
انجمن صنفی معلمان نورآباد ممسنی در بیانیهای با اشاره به «ناکارآمدی و فساد ساختاری نهادینه شده و سوء مدیریت» که اکثریت مردم را در تنگنای معیشتی قرار داده است، نوشت: «تورم افسارگسیخته، گرانی و فقر فزاینده، کمر اقشار مختلف مردم، اعم از فرهنگیان، بازنشستگان، کارمندان، کارگران، نظامیان و همه اصناف جامعه را شکسته است.»
این تشکل صنفی افزود که مشکلات موجود «ملت شریف ایران و جوانان ناامید از آینده را وادار به حمایت از جنبش حقطلبانه و اعتراضات سراسری کرده است.»
انجمن صنفی معلمان نورآباد ممسنی در این بیانیه با تاکید بر «وظیفه ملی و همبستگی میهنی خود» نوشت: «تا رسیدن به خواستههای قانونی مردم، به دور از رفتارهای هیجانی، در کنار آنها خواهیم ماند و از مسئولین خواست به جای نشان دادن رفتار خشونتزا با مطالبهگران، که موجب بدتر شدن شرایط خواهد شد، مدارا و رفتارهای خشونتپرهیز را در پیش گیرند.»
سندیکای کارگران شرکت واحد: مردم محروم حق دارند به خیابانها بیایند
سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه در بیانیهای، اعتراضات را «مردمی» دانست و با اشاره به بیانیه خود در مورد افزایش قیمت بنزین نوشت که هشدار داده بود «اجرای چنین سیاستهایی در شرایطی که کارگران و اقشار محروم جامعه تحت شدیدترین فشارهای اقتصادی و معیشتی قرار دارند، به معنای تحمیل موج تازهای از ریاضتکشیهای بیرحمانه بر مردم است که بی پاسخ نخواهد ماند.»
این سندیکا ضمن حمایت از «اعتراضات بهحق مردم ستمدیده»، تاکید کرد که «مردم محروم کاملاً محق هستند علیه سیاستهای سرکوبگرانه حاکمیت، حمله همهجانبه دولت به معیشت عمومی، فساد ساختاری و شکافهای عمیق طبقاتی به خیابانها بیایند، با گرانی و تورم افسارگسیخته مقابله کنند و اعتراض خود را به کلیت نظام و مناسبات سرمایهداری حاکم، با حفظ استقلال از تمامی جریانهای انحصارطلب، تمامیتخواه و ضدکارگر اعلام کنند.»
این تشکل، «چاره کارگران و زحمتکشان» را «وحدت و تشکیلات» دانست.
«ادامه جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی»
شورای بازنشستگان ایران نیز در بیانیهای به مناسبت پایان سال ۲۰۲۵ میلادی نوشت که ویژگی این سال، «ادامه جنبش انقلابی زن، زندگی، آزادی در اشکال مختلف» بود.
این شورا از جمله به «اعتراضات مستمر خیابانی بهواسطه شدت گرفتن بیسابقه فشارهای معیشتی و رها شدن هیولای بازار»، «اعتراض به افزایش هر روزه نرخ ارز که منجر به فساد، گرانی و تورم فاجعه بار و غارت هرچه شدیدتر حقوقبگیران شاغل و بازنشسته شده» و «موج سنگین اعدام و حبس و محرومیت معترضین بر متن فساد سیستماتیک ارگانهای ریز و درشت حکومتی» اشاره کرد.
«تنها گزینه، اعتراضات و اعتصابات سراسری است»
جمعی از «بازنشستگان مطالبهگر صندوقهای استان کرمانشاه» نیز در بیانیهای در حمایت از اعتراضات سراسری نوشتند: «فاجعه فقر، فساد و گرانی افسار گسیخته، جامعه را به مرحلهای از نابودی اقتصادی و از هم گسیختگی اجتماعی رسانده است که تمامی اقشار مردم اعم از کارگران، زنان، دانشجویان، معلمان، پرستاران، بازنشستگان و کل طبقه حقوقبگیر و فرودستان جامعه، تاب کنارآمدن با این همه فجایع نشات گرفته از فروپاشی اقتصادی و بیتوجهی حاکمیت به حقوق انسانی و زندگی مردم را از دست دادهاند.»
در این بیانیه که در کانال تلگرامی کمیته پیگیری ایجاد تشکلهای کارگری ایران منتشر شد، آمده است در پاسخ به این فقر و فلاکت روزافزون، «تنها گزینهای که برای برونرفت از وضعیت اسفبار کنونی در مقابل مردم قرار دارد، اعتراضات و اعتصابات سراسری علیه شرایط سخت و غیر قابل تحملی است که زندگی اکثریت جامعه را به ورطه تباهی و مرگ کشانده است.»
این گروه از بازنشستگان، اعتراضات سراسری را «بیان درد مشترک عموم مردم در اعتراض به حاکمیت دزدسالار و رانتخوار سرمایهداری دلال مسلک ایران» دانستند و «حمایت همه جانبه خود را از خواستههای به حق و قانونی» مردم ابراز داشتند.
آنها همچنین «هر گونه اعمال خشونت علیه معترضین بهستوه آمده» را محکوم کردند.
