۱۷ فعال مدنی و سیاسی با صدور بیانیهای مشترک، گذار صلحآمیز از جمهوری اسلامی را «ضرورتی غیرقابل سرکوب» خواندند و با حمایت از اعتراضات سراسری، بر حق مردم ایران برای آزادی، عدالت و حاکمیت بر سرنوشت خود تاکید کردند.
در این بیانیه که جمعه ۱۲ دی منتشر شده، امضاکنندگان اعلام کردهاند ایران در «بزنگاهی سرنوشتساز» قرار دارد و جمهوری اسلامی پس از دههها اتلاف سرمایههای ملی در مسیر سیاستهای «ماجراجویانه و ورشکسته»، کشور را با تورم، فقر، ناامنی، فساد و بیعدالتی مواجه کرده است؛ وضعیتی که به گفته آنان به ابزاری برای سرکوب و تحقیر جامعه بدل شده است.
امضاکنندگان با اشاره به تداوم اعتراضات خیابانی، از «جنبش بزرگ مقاومت مدنی مردم ایران» بهعنوان بیان اراده ملی برای برکناری «نظام نامشروع» جمهوری اسلامی یاد کرده و گفتهاند بار دیگر خیابانها به صحنه فریاد این خواست جمعی تبدیل شده است. آنان تاکید کردهاند در کنار مردم ایستادهاند تا حقوقی چون زندگی شایسته، آزادی، عدالت، کرامت انسانی و حق تعیین سرنوشت بازپس گرفته شود.
این بیانیه همچنین خطاب به نیروهای انتظامی و امنیتی هشدار میدهد که به «مسئولیت واقعی» خود یعنی حفاظت از جان و امنیت شهروندان پایبند بمانند و از اجرای فرمان سرکوب، ایستادن در برابر مردم و ریختن خون شهروندان بیدفاع خودداری کنند. در متن آمده است که هرگونه خشونت علیه مردم «مشارکت مستقیم در جنایتی» است که در حافظه تاریخی ایران ثبت خواهد شد و تاکید میشود «امروز زمان انتخاب است».
در بخش پایانی، امضاکنندگان بار دیگر تصریح کردهاند که «تنها راه نجات ایران، گذار از جمهوری اسلامی است»؛ خواستهای که به گفته آنان نه موقتی است و نه قابل سرکوب. آنان چشمانداز آینده ایران را نظمی دموکراتیک مبتنی بر حاکمیت مردم، منافع ملی و روابط عادی با همه کشورهای جهان توصیف کردهاند.
بیانیه به امضای ابوالفضل قدیانی، امیرسالار داودی، بنیاد نرگس به نمایندگی از نرگس محمدی، جعفر پناهی، سعید مدنی، صدیقه وسمقی، عباس صادقی، عبداله مومنی، قربان بهزادیاننژاد، محمدباقر بختیار، محمد رسولاف، محمد نجفی، مصطفی تاجزاده، مصطفی ملکیان، مهدی محمودیان، منظر ضرابی و ویدا ربانی رسیده است.
موج تازه اعتراضات سراسری در روزهای اخیر بار دیگر شهرهای مختلف ایران را دربر گرفته و گروهها و تشکلهای مختلف، در کنار شخصیتهای سیاسی و مدنی از این اعتراضات حمایت کرده و خواستار عبور از جمهوری اسلامی شدهاند.
در ششمین روز از اعتراضات سراسری در ایران علیه جمهوری اسلامی، شمار دیگری از تشکلها و فعالان صنفی معلمان و کارگران از این اعتراضات حمایت کردند.
تازهترین خبرها و تحولات پیرامون اعتراضات در در بلاگ ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
مای ساتو با انتشار پیامی در شبکه ایکس با اشاره اینکه از اعتراضات سراسری در ایران شش روز گذشته اعلام کرد که گزارشها حاکی از تشدید رویارویی میان معترضان و نیروهای امنیتی است؛ الگویی که به گفته او در حال گسترش در سطح ملی است. ساتو گفت گزارشهایی «نگرانکننده» دریافت کرده که از کشتهشدن دستکم هشت معترض در جریان این اعتراضات حکایت دارد.
او با اشاره به وظایف حکومتها ذیل حقوق بینالملل، از مقامهای ایرانی خواست به حقوق مربوط به آزادی بیان، آزادی تشکل و حق تجمع مسالمتآمیز احترام بگذارند و از بهکارگیری «زور بیش از حد» علیه معترضان مسالمتجو خودداری کنند. ساتو تاکید کرد خشونتی که در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» مشاهده شد «نباید تکرار شود» و افزود وجود فضای مدنی کارآمد برای هر جامعهای ضروری است تا مردم بتوانند بدون ترس از پیامد، مخالفت خود را بیان کنند.
همزمان، مقامهای ارشد سازمان ملل نیز خواستار خویشتنداری و احترام به حقوق بنیادین شهروندان شدند.
پیش از این کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد که «با نگرانی» در حال پیگیری اعتراضات جاری در ایران و گزارشهای مرتبط با خشونت است. این نهاد بینالمللی تاکید کرده است که تحولات میدانی و وضعیت معترضان را بهطور مستمر زیر نظر دارد.
در همین چارچوب، ولکر تورک، از مقامهای مسئول خواست حقوق مرتبط با آزادی بیان، آزادی تشکل و حق تجمع مسالمتآمیز را رعایت کنند. او گفت همه افراد باید بتوانند بهصورت مسالمتآمیز اعتراض کنند و مطالبات و نارضایتیهای خود را آزادانه بیان کنند.
دفتر سخنگوی دبیرکل سازمان ملل نیز اعلام کرد که این نهاد «در همهجا از حق اعتراض مسالمتآمیز حمایت میکند» و بر لزوم حفاظت از معترضان و جلوگیری از تشدید خشونت تأکید کرد.
این واکنشها در حالی مطرح میشود که گزارشها از شهرهای مختلف ایران از ادامه اعتراضات و حضور گسترده نیروهای امنیتی حکایت دارد و نهادهای حقوق بشری نسبت به افزایش تلفات و بازداشتها هشدار میدهند.
در ششمین روز اعتراضات سراسری در ایران، تجمعها و راهپیماییها در شماری از شهرها ادامه یافت و در خاکسپاری سه تن از معترضان کشتهشده، شعارهایی علیه جمهوری اسلامی سر داده شد. همزمان دونالد ترامپ گفت اگر حکومت ایران معترضان مسالمتجو را بکشد، آمریکا به کمک آنها خواهد آمد.
گزارشهای لحظهبهلحظه از اعتراضات سراسری در ایران را در بلاگ ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
ترامپ جمعه ۱۲ دی در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد اگر نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با معترضان خشونتآمیز برخورد کنند، ایالات متحده برای نجات مردم ایران اقدام خواهد کرد و در «آمادهباش کامل» قرار دارد.
موضعگیری رییسجمهوری آمریکا در شرایطی مطرح شد که به گفته ناظران، اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، بزرگترین چالش داخلی حکومت ایران در سالهای اخیر به شمار میرود.
رویترز و فرانس۲۴: بزرگترین اعتراضات در سه سال گذشته
خبرگزاری رویترز اعتراضات جاری در ایران را بزرگترین اعتراض در سه سال گذشته دانست و با اشاره به سابقه برخوردهای سختگیرانه حکومت ایران با اعتراضات، نوشت مقامهای محلی هشدار دادند هرگونه تجمع «قاطعانه و بدون اغماض» سرکوب خواهد شد؛ موضوعی که احتمال تشدید خشونت را افزایش میدهد.
رویترز افزود حملات اسرائیل و آمریکا در سال گذشته، در کنار برکناری بشار اسد، متحد نزدیک تهران در سوریه، و همچنین حمله اسرائیل به حزبالله لبنان، شریک اصلی منطقهای جمهوری اسلامی، فشارها بر مقامهای ایران را افزایش داده است.
خبرگزاری فرانس۲۴ نیز در گزارشی جداگانه نوشت تهدید ترامپ در شرایطی مطرح شد که اعتراضات ناشی از بحران معیشتی و سقوط ارزش پول ملی، به خشونت کشیده شده و چند کشته از جمله یک عضو نیروهای داوطلب امنیتی بر جا گذاشته است.
این خبرگزاری این اعتراضات را از نظر دامنه جغرافیایی و پیامدهای سیاسی، بزرگترین ناآرامیها در ایران طی سه سال گذشته توصیف کرد.
به نوشته فرانس۲۴؛ علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، بدون ارائه شواهد، آمریکا و اسرائیل را به تحریک اعتراضات متهم کرد و هشدار داد مداخله واشینگتن در مسائل داخلی ایران میتواند به «آشوب در سراسر منطقه» منجر شود.
بازتاب در رسانههای بریتانیایی
بهگزارش بیبیسی، همزمان با هشدار دونالد ترامپ مبنی بر مداخله آمریکا در صورت کشتار معترضان، دامنه مطالبات در اعتراضات اخیر ایران ابعاد سیاسیتری به خود گرفته است.
به نوشته بیبیسی، شماری از معترضان خواستار پایان حکومت علی خامنهای شدند و برخی نیز از بازگشت نظام سلطنتی سخن گفتهاند؛ اعتراضاتی که گستردهترین ناآرامیها از زمان خیزش سال ۲۰۲۲ پس از مرگ مهسا امینی به شمار میرود، هرچند به همان مقیاس نرسیده است.
بیبیسی افزود در واکنش به این تحولات، مسعود پزشکیان اعلام کرد دولت به «خواستههای مشروع» معترضان گوش خواهد داد، اما در سوی دیگر، محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، هشدار داد هرگونه تلاش برای ایجاد بیثباتی با «پاسخ قاطع» مواجه خواهد شد؛ موضعی که در کنار تهدیدهای لفظی ترامپ، بر حساسیت فضای سیاسی ایران افزوده است.
روزنامه گاردین نیز نوشت تهدید دونالد ترامپ به مداخله در صورت سرکوب مرگبار معترضان ایران، با هشدار صریح مقامهای تهران روبهرو شده است. بهگزارش گاردین، وزیر خارجه ایران این اظهارات را «خطرناک» خوانده و اعلام کرده هرگونه دخالت آمریکا عبور از خط قرمز امنیت ملی خواهد بود.
بهنوشته این روزنامه، این تنشها همزمان با اختلافات هستهای و نگرانیها از نقش منطقهای ایران شدت گرفته است؛ موضوعی که به گفته مقامهای ایرانی میتواند به بیثباتی گستردهتر در منطقه و تهدید منافع و نیروهای آمریکا در خاورمیانه منجر شود.
واکنشها در آمریکا به هشدار ترامپ
خبرگزاری اسوشیتدپرس نیز در تحلیلی نوشت پیام آنلاین دونالد ترامپ نشانهای صریح از حمایت مستقیم او از معترضان در ایران بود؛ موضعی که روسایجمهوری پیشین آمریکا معمولا از اتخاذ آن پرهیز میکردند، زیرا نگران بودند چنین حمایتی به متهم شدن فعالان داخلی به همکاری با غرب بینجامد.
اسوشیتدپرس با اشاره به اعتراضات جنبش سبز در سال ۱۳۸۸ نوشت در جریان آن ناآرامیها، باراک اوباما، رییسجمهوری وقت آمریکا، از حمایت علنی از معترضان خودداری کرد؛ تصمیمی که او سالها بعد، در سال ۲۰۲۲، آن را «یک اشتباه» توصیف کرد.
در همین حال، نشریه هیل نزدیک به کنگره آمریکا، به حمایت شماری از چهرههای جمهوریخواه از موضع دونالد ترامپ اشاره کرد و به نقل از دان بیکن، نماینده جمهوریخواه ایالت نبراسکا، نوشت اکثریت مردم ایران خواهان آزادی، حکومتی مبتنی بر احترام به آزادیهای فردی و کشوری در صلح با همسایگانش هستند.
روزنامه نیویورک تایمز در واکنش به موضع ترامپ درباره اعتراضات ایران نوشت اظهارات او نشانه تشدید آشکار لحن واشینگتن است.
به گزارش نیویورک تایمز، اعتراضات در پی فشارهای شدید اقتصادی، سقوط ارزش پول ملی و تورم بالا از شهرهای بزرگ به مناطق کوچکتر گسترش یافته است.
این روزنامه نوشت اگرچه مقامهای ایرانی از تمایل به گفتوگو سخن گفتهاند، اما سابقه برخوردهای خشن با اعتراضات و اظهارات تهدیدآمیز ترامپ، بر حساسیت و تنش فضای کنونی افزوده است.
بیکن جمعه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مردم ایران مدتهاست که از سوی دولت خود «مورد آزار و اذیت» قرار گرفتهاند.
تداوم اعتراضات در ایران، هشدار ترامپ و بازتاب گسترده آن در رسانهها و محافل سیاسی غرب، به افزایش توجه بینالمللی به تحولات داخلی ایران انجامیده است.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی هرگونه مداخله خارجی را رد میکنند، واکنشهای بینالمللی نشان میدهد روند اعتراضات و نحوه برخورد حکومت با معترضان همچنان یکی از محورهای اصلی تنش در روابط ایران و غرب است.
