حسین قاضیان، جامعهشناس، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، درباره شباهتها و تفاوتهای دور جدید اعتراضها در ایران با جنبشهای اعتراضی پیشین توضیح داد.
قاضیان یادآوری کرد از سال ۹۶ که این نوع از اعتراضات شروع شدند، تقریبا همگی یک ویژگی مشترک داشتهاند: «نارضایتی از زندگی» که ریشهاش به شیوه اداره کشور برمیگردد.
خود شیوه اداره کشور هم به گفته این جامعهشناس، از نگرش حکومت، ساختارش، قوانینش، مقامهایش و تصمیمها و اقداماتشان نشات میگیرد؛ بنابراین ریشه مشترک تمام اعتراضات اصل «جمهوری اسلامی» است.
او توضیح داد صرفنظر از اینکه جرقه اول چیست، اعتراضات سالهای ۹۸ و ۱۴۰۱ با ۹۶ و اعتراضات کنونی تفاوتهایی آشکار دارند.
در اعتراضات سال ۹۶ و تجمعهای اعتراضی فعلی، نه جرقه اولیه، بلکه منافع مشترک در کار است.
قاضیان افزود: «اگر به ریختشناسی اعتراضات کنونی از نظر مکانی نگاه کنید، متوجه میشوید که در روزهای اول و دوم همگی در راستههای تجاری مشخصی مانند بازار موبایل، بلورفروشان، دلارفروشان، لوازم خانگی و... رخ دادند که منافع مشترکی دارند.»
به گفته او، اما این اعتصاب و اعتراض چون ریشه مشترک با سایر گروههای مردمی دارد به همین بخش منتهی نشد و یک لایه سیاسی هم به آن افزوده شد.
این جامعهشناس درباره اظهارنظر دولت مبنی بر به رسمیت شناختن اعتراض بازاریان و شائبه عقبنشینی حاکمیت، گفت: «وقتی لایههای متفاوتی از خواستهها مطرح است، دولت میخواهد از چه موضعی دقیقا عقبنشینی کند؟»
به گفته قاضیان، حداکثر کاری که دولت میتواند برای رسیدگی به خواستههای معترضان انجام دهد در زمینه اقتصادی مثل پذیرفتن استعفای رییس کل بانک مرکزی است.
او تاکید کرد این رویکرد تنها به خواسته لایه نخست اعتراضات که اقتصادی است، آنهم برای مدتی کوتاه، پاسخ میدهد. اما دولت نمیتواند به خواسته مردمی که علیه سران حکومت شعار میدهند، رسیدگی کند.
به گفته قاضیان، این خواستهها فراتر از دولت است و به کلیت جمهوری اسلامی برمیگردد و حکومت همواره با این اعتراضات با باتون و گلوله برخورد کرده است.
