با ادامه روند صعودی نرخ ارز و طلا در ایران، قیمت هر دلار آمریکا به ۱۲۶ هزار تومان رسید و قیمت سکه طرح جدید موسوم به «امامی» از ۱۳۲ میلیون تومان عبور کرد. همزمان، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در مراسم روز دانشجو در دانشگاه شریف تلاش کرد افزایش تورم در شرایط کنونی را توجیه کند.
در هفتههای گذشته، موج صعودی بازارهای ارز و طلا را در بر گرفته و با رکوردزنیهای پیاپی، مسیر جدیدی از افزایش قیمتها را رقم زده است.
سکه طرح جدید دوشنبه ۱۷ آذر با بیش از ۲.۵ درصد افزایش نسبت به روز نخست هفته، با قیمت ۱۳۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان معامله شد.
بر اساس گزارش سایتهای اطلاعرسانی قیمت ارز و طلا، دلار آمریکا نیز نسبت به روز نخست هفته، حدود ۲.۵ درصد افزایش قیمت داشت.
پوند بریتانیا با رشد نزدیک به سه درصدی طی دو روز، با قیمت بیش از ۱۶۶ هزار و ۷۰۰ تومان معامله شد. قیمت هر یورو هم با ۲.۵ درصد رشد در مدت مشابه، از ۱۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان فراتر رفت.
خبرگزاریهای وابسته به سپاه پاسداران، از جمله فارس و تسنیم، همزمان با ثبت رکورد جدید دلار، انگشت اتهام را به سوی دولت مسعود پزشکیان نشانه گرفتند و برخلاف رویه معمول خود که قیمتهای بازار آزاد ارز را به رسمیت نمیشناسند، به انتقاد از «دلار ۱۲۴ هزار تومانی» پرداختند.
دفاع وزیر اقتصاد از افزایش تورم
علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد دولت پزشکیان، دوشنبه در مراسم روز دانشجو در دانشگاه شریف تلاش کرد افزایش تورم در شرایط کنونی را توجیه کند.
او با اشاره به تحولات دوران ریاستجمهوری پزشکیان گفت: «در این شرایط انتظار دارید که دلار ارزان شود؛ وقتی کشور تحت بیسابقهترین حمله جنگی قرار گرفت؟»
مدنیزاده ادامه داد: «داستان مثل پزشکی است که در یک بیمارستان صحرایی وسط جنگ در اهواز یا خرمشهر و زیر بمباران جراحی می کند. وسط جنگ انتظار دارید که تورم بالا نرود! اگر بالا نمیرفت باید تعجب میکردید.»
در ماههای اخیر، تورم افسارگسیخته و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانیها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است. روندی که در پی بازگشت تحریمهای سازمان ملل و تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه برنامه هستهای، شدت گرفت.
در یک سال گذشته، قیمت اقلام خوراکی در ایران بهطور میانگین بیش از ۶۶ درصد افزایش یافته است.
حمله رسانههای حکومتی به دولت
فارس ۱۷ آذر نوشت مصوبه دولت مبنی بر اینکه واردات کالاهای اساسی بدون انتقال ارز مجاز است، «بازار را به هم ریخت».
طبق این گزارش، واردکنندگان برای تامین ارز مورد نیاز بهمنظور واردات کالای اساسی به بازار آزاد رجوع میکنند و این کار باعث فشار تقاضا به بازار آزاد و افزایش قیمت ارز شده است.
فارس افزود: «چون واردات آزاد است، ارز بهراحتی میتواند از کشور خارج شود.»
تسنیم هم در مطلبی با عنوان «ردپای یک اشتباه استراتژیک در جهش ساعتی دلار» نوشت در حالی که بازار ارز زیر فشار پایان سال میلادی و کمبود عرضه قرار داشت، «جریان فکری حامی رهاسازی نرخ ارز با فشار برای اجرای یک مصوبه غلط، سیگنال اشتباه به بازار داد» و انتظارات تورمی را به اوج رساند.
به گفته این خبرگزاری، «گفتمان پذیرش نرخهای بالاتر و ضرورت اصلاحهای قیمتی» از وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه دولت پزشکیان به بازار مخابره شد.
تسنیم نیز همچون فارس، با نادیده گرفتن مشکلات ساختاری، مصوبه واردات بدون انتقال ارز را مقصر اصلی افزایش قیمت دلار معرفی کرد.
چرا دولت مانند همیشه در بازار ارز مداخله نمیکند؟
کارشناسان اقتصادی یکی از مهمترین عوامل ساختاری در این بحران را نرخ رشد نقدینگی میدانند.
آرش حسننیا، روزنامهنگار اقتصادی، با اشاره به ثبت حدنصابهای تاریخی ارز در هفتههای مکرر به ایراناینترنشنال گفت علاوه بر این دلیل پایهای، بیثباتی سیاسی افزایش یافته و انتظارات تورمی در بازار شکل گرفته است.
به گفته او، این عوامل در کنار هم، تقاضای احتیاطی را به سرمایهگذاری در دو بازار ارز و طلا سوق داده است.
حسننیا به تغییر رویکرد مداخلهجویانه معمول دولت اشاره کرد و افزود بازار و سرمایهگذارانش با این تردید جدی روبهرو هستند که چرا دولت برخلاف سالهای گذشته، دیگر توان یا ارادهای برای کنترل و مدیریت نرخها از خود نشان نمیدهد.
او توضیح داد بانک مرکزی و دولت در دورههای پیشین معمولا هنگام جهشهای ارزی با مداخله در بازار تلاش میکردند تا نوسانات را بهطور موقت مهار کنند، اما اینبار چنین اقدامی مشاهده نمیشود.
به گفته این تحلیلگر اقتصادی، به نظر میرسد بانک مرکزی توان ورود به بازار را ندارد و نمیتواند ارزی را که بهسختی به دست میآورد، برای کنترل نرخها به بازار تزریق کند.
از سوی دیگر، سالهاست که در ماههای پایانی پاییز، شبهه عمدی بودن افزایش قیمتهای ارز برای تامین نیازهای ریالی دولت مطرح میشود، اما به گفته حسننیا، هیچگاه سندی برای اثبات این اتهام وجود نداشته است.
رسانههای ایران دوشنبه ۱۷ آذر متن «نامه سرگشاده» سامهیح نجفآبادی خطاب به جامعه یهودیان ایران را منتشر کردند که در آن از یهودیان خواسته شده تا کانالهای فارسیزبان اسرائیلی را ترک کنند تا «از مشکلات قانونی احتمالی جلوگیری شود».
او بهویژه به «حسابهای ارتش اسرائیل» در شبکههای اجتماعی اشاره کرده است.
این نماینده مجلس افزود کلیک کردن یهودیان روی «محتوای نادرست» باعث ایجاد «سوءتفاهم در بین نهادهای اطلاعاتی» جمهوری اسلامی شده است.
سامهیح نجفآبادی ادامه داد: «اگر نظرات یا لایکهای غیرمعمول، حساس یا گمراهکنندهای ارسال کردهاید، لطفا آنها را در اسرع وقت حذف کنید.»
کارزار گسترده جمهوری اسلامی علیه یهودیان
این نامه تازهترین سند از کارزار گسترده جمهوری اسلامی علیه یهودیان است؛ کارزاری که پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل شدت گرفته است.
از زمان رویارویی نظامی اخیر با اسرائیل، دهها یهودی ایرانی به اتهام «همکاری» با این کشور بازداشت شدهاند.
یکی از آنان کامران حکمتی، شهروند دو تابعیتی ایرانی-آمریکایی، است.
۱۶ آذر، رادیو ملی اسرائیل گزارش داد جامعه یهودیان ایرانیتبار در آمریکا تلاشهای گستردهای برای آزادی او انجام میدهد.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر دهها شهروند خارجی یا دوتابعیتی را عمدتا به اتهام جاسوسی یا ارتکاب جرائم امنیتی دستگیر کرده است.
فعالان حقوق بشر بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز از آن استفاده میکند.
۱۲ آذر، دو نماینده کنگره آمریکا در نامهای از وزیر امور خارجه این کشور خواستند برای آزادی حکمتی از تمام ابزارهای موجود استفاده کند.
در این نامه تاکید شده که حکمتی به سرطان تهاجمی مثانه مبتلاست و باید فورا آزاد شود.
او بهدلیل سفری که ۱۳ سال پیش بهمنظور برگزاری مراسمی برای پسرش به اسرائیل انجام داده بود، در ایران به زندان محکوم شده است.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، پیش از انقلاب ۱۳۵۷ حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار یهودی در ایران زندگی میکردند، اما اکنون تعداد آنها به کمتر از ۱۰ هزار نفر رسیده است.
۹ آذر، روزنامه اورشلیمپست گزارش داد تنها در تابستان سال جاری پس از جنگ ۱۲ روزه، بیش از ۷۰۰ نفر، از جمله رهبران دینی یهودیان، بازداشت شدند.
بر اساس این گزارش، حتی داشتن نسبت خانوادگی دور با شهروندان اسرائیلی میتواند به بازداشت و بازجویی منجر شود.
خبرگزاری فرانسه دوشنبه ۱۷ آذر این خبر را به نقل از یک مهندس مستقر در این تاسیسات و همچنین ارتش سودان منتشر کرد.
این مهندس در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: «نیروهای پشتیبانی سریع امروز صبح کنترل میدان را به دست گرفتند. تیمهای فنی ما عملیات را تعطیل و تولید را متوقف کردند و کارگران به سودان جنوبی منتقل شدند.»
او افزود: «کارخانه پردازش مجاور این میدان که نفت سودان جنوبی از آن عبور میکند نیز تعطیل شده است.»
او بهدلیل حساسیت موضوع خواست هویتش مخفی بماند.
وزارت انرژی و نفت سودان هنوز این خبر را تایید نکرده است.
میدان هجلیج بزرگترین میدان نفتی سودان و مهمترین تاسیسات پردازش برای صادرات نفت سودان جنوبی است؛ صادراتی که تقریبا همه درآمد جوبا را تشکیل میدهد.
این میدان در جنوبیترین بخش کردفان واقع شده است؛ منطقهای که معادن طلا و تاسیسات مهم نفتی را در خود جای داده و از منابع اصلی درآمد سودان محسوب میشود.
پس از آنکه شبهنظامیان پنجم آبان کنترل کامل منطقه دارفور در غرب سودان را به دست گرفتند، این ناحیه راهبردی به عرصه درگیریهای خونین و مرگبار بدل شد.
جنگ سودان که از آوریل ۲۰۲۳ آغاز شده، تاکنون دهها هزار کشته بر جای گذاشته، بیش از ۱۲ میلیون نفر را آواره کرده و زیرساختهای از پیش فرسوده کشور را به ویرانی بیشتر کشانده است.
ارتش سودان بارها نیروهای «پشتیبانی سریع» را به انجام حملات پهپادی علیه منطقه هجلیج متهم کرده است. این حملات در تابستان موجب توقف فعالیت این میدان نفتی شد.
۱۰ آذر، سلیمه اسحاق، معاون وزیر رفاه اجتماعی سودان، با اشاره به پیامدهای جنگ این کشور، درباره وقوع «خشونت جنسی بیسابقه»، بهویژه در شهر الفاشر، مرکز ایالت دارفور شمالی، هشدار داد.
پیشتر روزنامه واشینگتنتایمز گزارش داده بود جنگ داخلی سودان راه را برای گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در قاره آفریقا باز کرده و «تهدیدی جدی» برای نظم جدید نظامی و اقتصادی مورد نظر آمریکا در خاورمیانه به شمار میآید.
این رسانه دوشنبه ۱۷ آذر در آستانه نخستین سالگرد سرنگونی حکومت اسد نوشت «عقبنشینی شتابزده» عوامل حکومت ایران در حالی رخ داد که از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، جمهوری اسلامی از مهمترین حامیان دمشق به شمار میرفت و با اعزام اعضای سپاه پاسداران و نیروهای همپیمان منطقهای، حیات سیاسی اسد را حفظ کرده بود.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی و گروههای متحدش، بهویژه حزبالله لبنان و نیروهای عراقی و افغانستانی، نقاط حساس دمشق، حلب و مرزهای لبنان و عراق را در کنترل داشتند.
افسران سوری در سالهای جنگ عملا تحت فرماندهی سپاه پاسداران فعالیت میکردند و با تضعیف موقعیت اسد، نفوذ سپاه رو به افزایش گذاشته بود. اما با پیشروی سریع نیروهای مخالف اسد به سمت پایتخت، این ساختار ناگهان فرو ریخت.
یک افسر پیشین سوری که در یکی از مقرهای سپاه در دمشق خدمت کرده بود، گفت «حاج ابراهیم»، فرمانده ایرانیاش، ۱۵ آذر ۱۴۰۳ او و حدود ۲۰ افسر و سرباز سوری را فراخواند.
به روایت این نظامی سوری، ابراهیم در جلسهای این «خبر تکاندهنده» را اعلام کرد که سپاه پاسداران دیگر در سوریه حضور نخواهد داشت و این کشور را ترک میکند.
او از این فرمانده سپاه نقل کرد: «همهچیز تمام شد. از امروز ما دیگر مسئول شما نیستیم.»
این افسر سوری افزود آنها مامور شدند اسناد حساس را بسوزانند و هاردهای رایانهها را خارج کنند. سپس یک ماه حقوق دریافت کردند و به خانه فرستاده شدند.
سه روز بعد و در ۱۸ آذر، دمشق بدون شلیک حتی یک گلوله سقوط کرد و اسد به روسیه گریخت.
دو کارمند سوری کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق نیز در مصاحبه با ژاپنتایمز، از خروج «فوری و بیبرنامه» دیپلماتهای حکومت ایران سخن گفتند.
به گفته آنان، کنسولگری عصر ۱۵ آذر تخلیه شد و دیپلماتها از مرز به بیروت گریختند. کارکنان سوری دارای تابعیت ایرانی هم همراه آنان و افسران ارشد سپاه، کشور را ترک کردند.
دو کارمند پیشین گفتند به نیروهای سوری پس از پرداخت سه ماه حقوق، دستور داده شد در خانه بمانند.
در نهایت، ۱۶ آذر سفارت، کنسولگری و همه مواضع امنیتی جمهوری اسلامی در دمشق تخلیه شده بود.
به گزارش رسانه ژاپنی، در حلب نیز عقبنشینی مشابهی صورت گرفت.
سرهنگ محمد دیبو که در عملیات گروههای مخالف دولت اسد مشارکت داشت، گفت پس از سقوط اولیه حلب، «ایران دست از جنگ کشید» و بهدنبال فروپاشی سریع ارتش اسد، ناچار شد «بهطور ناگهانی» عقبنشینی کند.
یک افسر پیشین ارتش سوریه که نامش فاش نشد، نیز به ژاپنتایمز گفت یک مقام بلندپایه نظامی جمهوری اسلامی معروف به «حاج جواد» به همراه چند سرباز و افسر دیگر ۱۵ آذر به پایگاه روسیه در حمیمیم لاذقیه در ساحل مدیترانه منتقل شدند و از آنجا به تهران پرواز کردند.
رسانه ژاپنی به نقل از منابع آگاه افزود حدود چهار هزار نیروی ایرانی از طریق پایگاه حمیمیم به تهران منتقل شدند و دیگران از راه زمینی به عراق یا لبنان گریختند.
به گفته یکی از این منابع، خروج نیروها چنان شتابزده انجام شد که گذرنامهها و مدارک هویتی افسران جمهوری اسلامی در پایگاههای تخلیهشده باقی ماندند.
همزمان با انتشار مصاحبه عراقچی، محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، دوشنبه ۱۷ آذر گفت که صنعت هستهای «الحمدالله ایمن است» و این سازمان تحت تاثیر حمله نظامی به تاسیسات هستهای، «ریزش نیرو نداشته» است.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه با خبرگزاری کیودوی ژاپن گفت بمباران سایتهای هستهای «صلحآمیز» ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، باعث ایجاد «خطرات جدی» مانند «تشعشعات و مهمات منفجرنشده در تاسیسات» شده است.
عراقچی افزود: «اکنون ما با تهدیدات امنیتی و نگرانیهای ایمنی مواجه هستیم.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که جمهوری اسلامی پس از حملات آمریکا و اسرائیل، از تخلیه شهرها و روستاهای مسکونی اطراف سایتها خودداری و در واکنش به نگرانی عمومی، هرگونه تهدید ناشی از تشعشع را رد کرد.
علیرضا رئیسی، معاون وزارت بهداشت، اول تیرماه با تاکید بر ایمن بودن تاسیسات نطنز و فردو گفته بود غنیسازی به معنای شکافت هستهای نیست که اشعه آزاد و تشعشع ایجاد کند.
او تاکید کرده بود: «بهطور شفاف و دقیق میگوییم در نزدیکی نطنز و فردو نیازی به مصرف قرص ید وجود ندارد .... تشعشعات نیز چند بار اندازهگیری شده و کاملا ایمن است.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز ۲۳ خرداد اعلام کرده بود هیچ افزایشی در سطح تشعشعات در سایت هستهای نطنز پس از حمله گزارش نشده است.
با وجود این، عراقچی در مصاحبه با کیودو تاکید کرد جمهوری اسلامی در حال حاضر امکان ازسرگیری بازرسیهای آژانس را ندارد، زیرا «هیچ پروتکل یا دستورالعملی» برای بازرسی از تاسیساتی که او «صلحآمیز» خواند، وجود ندارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، ۲۷ مهر اعلام کرد جمهوری اسلامی عمده ذخایر اورانیوم غنیشده خود را در تاسیسات هستهای اصفهان، فردو و نطنز نگهداری میکند که بازرسان آژانس اجازه دسترسی به آنها را ندارند.
او هفتم آبان نیز هشدار داد بازرسان آژانس در اطراف محلهای نگهداری ذخایر اورانیوم در ایران شاهد تحرکاتی بودهاند.
عراقچی: محدودیت سطح غنیسازی و ماشینآلات را میپذیریم
عراقچی در ادامه مصاحبه، به احتمال مذاکره تهران و واشینگتن اشاره کرد و گفت: «به محض اینکه آنها منطق اعتمادسازی در قبال برنامه هستهای صلحآمیز ایران در ازای رفع تحریمها را بپذیرند، میتوانیم مذاکرات را از سر بگیریم و معتقدم سریع به نتیجه خواهیم رسید.»
او اضافه کرد چارچوب قابل قبول برای مذاکرات جدید باید «حق غنیسازی» جمهوری اسلامی را به رسمیت بشناسد.
تهران و واشینگتن پیش از جنگ ۱۲ روزه پنج دور مذاکرات هستهای برگزار کردند که بهدلیل اصرار مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، به بنبست رسید.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اول مهر گفتوگو با آمریکا را «بیفایده و زیانبار» دانست.
عراقچی در مصاحبه با کیودو همچنین اعلام کرد تهران آماده است مکانیسمهای نظارتی «فراتر از انپیتی» و همچنین «محدودیتهای زماندار» را بهمنظور «اعتمادسازی» بپذیرد.
او یادآوری کرد جمهوری اسلامی در توافق برجام نیز محدودیت ۳.۶۷ درصدی غنیسازی به مدت ۱۵ سال را پذیرفته بود و اکنون هم میتواند با محدودیت «سطح غنیسازی و نوع ماشینآلات» برای «مدت زمان مشخص» موافقت کند.
رییس سازمان انرژی اتمی ایران: ریزش نیرو نداشتیم
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی، گفت: «تحت تاثیر حمله نظامی به تاسیسات هستهای کشور، ما ریزش نیرو نداشتیم.»
او افزود: «سازمان انرژی اتمی در حمله نظامی هیچ تلفاتی نداشت و همه نیروهایمان حفاظت شدند.»
این اظهارات در شرایطی است که در جریان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، تعدادی از عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی کشته شدند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در ماههای اخیر بارها از اظهار علاقهمندی جمهوری اسلامی برای ازسرگیری مذاکره با واشینگتن و رسیدن به توافق خبر داده است.
ایراناینترنشنال هفتم آذر به نقل از منابع آگاه گزارش داد دولت آمریکا در پاسخ به درخواست مسعود پزشکیان از عربستان سعودی برای میانجیگری بهمنظور آغاز مجدد مذاکرات تهران و واشینگتن، بار دیگر بر شروط سهگانه خود برای گفتوگو با جمهوری اسلامی تاکید کرد.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، پیشتر از حکومت ایران خواسته بود برنامه هستهای خود از جمله غنیسازی را بهطور کامل کنار بگذارد، نیروهای نیابتی خود را منحل کند و محدود شدن برنامه موشکیاش را بپذیرد.
به گزارش میزان، خبرگزاری وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، فاضلی هریکندی دوشنبه ۱۷ آذر گفت این ایرانی دوتابعیتی که مقیم یکی از کشورهای اروپایی است، در سفر به اسرائیل «با ماموران موساد دیدارهای متعددی داشته است».
این مقام قضایی به هویت این متهم اشارهای نکرد و مدرکی مرتبط با اتهام مطرحشده علیه او ارائه نداد.
در سالهای گذشته، جمهوری اسلامی بارها شهروندان بسیاری را بدون ارائه شواهد و مدارک معتبر، با طرح چنین اتهامهایی بازداشت، محاکمه و حتی اعدام کرده است؛ اقدامی که همواره با اعتراضات گسترده فعالان و نهادهای حقوق بشری در سراسر جهان روبهرو شده است.
از جمله نمونههای شناختهشده این رویکرد، پرونده مازیار ابراهیمی است که سال ۱۳۹۱ به اتهام «ترور دانشمندان هستهای» بازداشت و تحت شکنجه مجبور به انجام اعترافات اجباری شد.
ابراهیمی پس از آزادی، در گفتوگو با ایراناینترنشنال فاش کرد ماموران وزارت اطلاعات برای گرفتن اعتراف به ترور مجید شهریاری و مسعود علیمحمدی، از دستاندرکاران برنامه هستهای حکومت، او را تحت فشار و شکنجه قرار داده بودند.
در ماههای اخیر و پس از پایان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، دستگاه قضایی حکومت ایران شمار زیادی از شهروندان را به اتهام «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل بازداشت، محاکمه و حتی اعدام کرده است.
در یکی از آخرین موارد از اعدام به اتهام «جاسوسی»، حکم جواد نعیمی، زندانی سیاسی، ۲۶ مهر در زندان قم به اجرا درآمد.
بازداشت در بحبوحه جنگ
میزان در ادامه گزارش خود درباره محاکمه شهروند ایرانی دوتابعیتی نوشت ماموران سازمان اطلاعات سپاه پاسداران او را در روز چهارم جنگ ۱۲ روزه بازداشت کردند.
بر اساس این گزارش، هنگام دستگیری این فرد، از محل اقامت او «اقلام و تجهیزات پیچیده جاسوسی و اطلاعاتی» کشف شد.
با این حال، میزان جزییاتی درباره ماهیت این تجهیزات ارائه نداد و همچنین مشخص نکرد که آیا متهم در جریان بازداشت و محاکمه از حق دسترسی به وکیل برخوردار بوده است یا خیر.
بر پایه گزارش نهادهای بینالمللی، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از جمله ناقضان اصلی حقوق بشر در جهان به شمار میرود و بهویژه زندانیان سیاسی در ایران در بسیاری موارد از حق انتخاب وکیل مستقل محروم هستند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ۱۷ تیر در مطلبی در واکنش به جنگ ۱۲ روزه، از اعدامهای گسترده سال ۱۳۶۷ بهعنوان «تجربهای موفق» یاد کرد و خواستار تکرار آن در برخورد با زندانیان و مخالفان فعلی جمهوری اسلامی شد.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر دهها شهروند خارجی یا دوتابعیتی را عمدتا به اتهام جاسوسی یا ارتکاب جرائم امنیتی دستگیر کرده است.
فعالان حقوق بشر بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز از آن استفاده میکند.
