عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نمایش یک پهپاد شاهد ساخت جمهوری اسلامی در پارلمان بریتانیا را محکوم کرد و گفت این موضوع «به دروغ و با سوءنیت به جمهوری اسلامی» نسبت داده شده و از سوی «لابی اسرائیل و حامیان آن به اجرا در آمده است».
او یکشنبه ۲۷ مهر ماه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «افرادی که با روابط دوستانه بین ایران و اروپا مخالفت دارند، تلاش میکنند روایتهایی را جعل کنند که با روابط چند صدساله، از جمله بین ایران و لهستان همخوانی ندارد.»
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای ۲۲ مهر یک پهپاد سرنگونشده شاهد-۱۳۶ ساخت جمهوری اسلامی را در پارلمان بریتانیا به نمایش گذاشت. این نخستین نمایش عمومی از یک پهپاد شاهد در خاک اروپا بود.
این سازمان شاهد-۱۳۶ را «سلاحی با نقش محوری» در جنگ پوتین علیه اوکراین خواند و با انتشار تصویری از این پهپاد در شبکه ایکس نوشت: «این نمایش یادآور نقش جمهوری اسلامی در جنگ روسیه علیه اوکراین و افزایش تهدید پهپادهای ایرانی برای امنیت اروپا است.»
رادوسلاو سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان که برای رونمایی از این پهپاد ایرانی سرنگون شده در اوکراین، در پارلمان بریتانیا حضور داشت، از کشورهای اروپایی خواست که برای حمله روسیه آماده باشند و ایجاد نشدن پدافندهایی مانند «دیوار پهپادی» در شرق اروپا را «غیرمسئولانه» خواند.
او خواستار تقویت قوانین دریایی بینالمللی برای مقابله با حملونقل غیرقانونی نفت روسیه و ایران شد که به گفته او [این تجارت] در حال تامین مالی جنگ اوکراین است.
سیکورسکی گفت حدود ۳۰۰ کشتی ایرانی برای دور زدن تحریمها، فرستندههای خود را خاموش کردهاند که خطرات امنیتی و زیستمحیطی بزرگی دارد.
دفتر مطبوعاتی وزارت خارجه لهستان جمعه ۲۵ مهر در پاسخ به ایراناینترنشنال تایید کرد که مارسین ویلچک، کاردار این کشور در تهران، به وزارت خارجه جمهوری اسلامی احضار شد.
هدف از این احضار اعتراض مقامهای جمهوری اسلامی به سخنرانی سیکورسکی در پارلمان بریتانیا عنوان شد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در ادامه توییت خود نوشت: «ایران همچنان برای گفتوگوهای فنی و تبادل اسناد برای روشن شدن حقایق، به ویژه در مواجهه با این نمایش مضحک، آمادگی دارد.»
تهران و اعتراض به رونمایی از پهپاد شاهد ۱۳۶
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۴ مهر اعلام کرد در واکنش به اقدام وزیر خارجه لهستان در «همکاری با یک گروه آمریکایی-صهیونیستی» برای اجرای «نمایش ضدایرانی» در پارلمان بریتانیا و طرح «ادعاهای کذب» در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ روسیه علیه اوکراین، رییس نمایندگی لهستان در تهران از سوی محمود حیدری، دستیار وزیر و مدیرکل مدیترانه و شرق اروپا، به وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی احضار شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، یکی از دلایل حضور سیکورسکی در پارلمان بریتانیا، حضور در مراسم رونمایی از پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶ سرنگون شده در اوکراین بوده است.
وزیر خارجه لهستان در این نشست از ایران خواست «به جای یک آرمان، کشوری عادی شود».
عراقچی: از نظر ما مکانیسم ماشه فعال نشده است
عراقچی همچنین در سخنانی جداگانه گفت بر اساس دیدگاه تهران، روسیه و چین که از اعضای دائم شورای امنیت هستند و برخلاف موضع آمریکا و اروپا، مکانیسم ماشه فعال نشده و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، در روز ۲۶ مهر رسما منقضی شده است.
او به خبرنگار ایسنا گفت: «با پایان اعتبار این قطعنامه، تمامی محدودیتهای شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی بهطور کامل برداشته شده و موضوع ایران نیز از دستورکار این شورا خارج میشود.»
سخنان وزیر خارجه جمهوری اسلامی در حالی بیان شده که آلمان، بریتانیا و فرانسه، از امضاکنندگان برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل، روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای این سازمان را فعال کردند.
با پایان مهلت پیشبینیشده در قطعنامه شورای امنیت، از ششم مهر همه تحریمهای پیشین این نهاد جهانی علیه تهران دوباره برقرار شدند.
پیشتر و در ۲۶ مهر وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بیانیهای نوشت: «دوره زمانی ۱۰ ساله تعیینشده طبق این قطعنامه در روز شنبه مورخ ۲۶ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵) به پایان میرسد و همه مفاد آن شامل محدودیتهای پیشبینی شده در مورد برنامه هستهای ایران و سازوکارهای مربوطه، از این تاریخ خاتمهیافته تلقی میشوند.»
عراقچی در ادامه اظهاراتش افزود این موضع تنها نظر تهران نیست و «حمایت و تایید گسترده» کشورهای زیادی را در سطح بینالملل دارد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفت: «طی چند ماه گذشته، ایران، چین و روسیه در مکاتبات مشترک خود با شورای امنیت و دبیرکل ملل متحد، مواضع مشابهی در مورد موضوع اسنپبک و خاتمه قطعنامه ۲۲۳۱ در روز ۲۶ مهر گرفتهاند.»
مقامات حکومت ایران با انکار واقعیت و تکیه بر حمایت لفظی روسیه و چین، خود را در موضع «ایستادگی در برابر غرب» نشان میدهند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شنبه اعلام کرد: «حرکت سه کشور اروپایی برای بازگشت قطعنامهها علیه ایران وجاهت قانونی ندارد.»
در روزهای گذشته آمریکا، شماری از کشورهای اروپایی و ترکیه در چارچوب این مکانیسم، تحریمهایی را علیه دهها فرد و نهاد ایرانی اعمال کردند.
اتحادیه اروپا ۲۵ مهر در بیانیهای اعلام کرد که ۹ کشور غیر عضو این نهاد اروپایی به تحریمها علیه جمهوری اسلامی پیوستهاند.
در این بیانیه که در سایت اتحادیه اروپا منتشر شد، آمده است که کشورهای آلبانی، بوسنیو هرزگوین، ایسلند، مولداوی، مونتهنگرو، مقدونیه شمالی، نروژ، صربستان و اوکراین با تحریمهای اتحادیه اروپا علیه جمهوری اسلامی هماهنگ شدند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
