روزنامه جمهوریاسلامی در سرمقاله خود با اشاره به مذاکرات آتشبس بین اسرائیل و حماس، انجام حمله هفتم اکتبر به اسرائیل را «اشتباه» توصیف کرد. این مقاله خسارتهای وارد شده در نتیجه این حمله به جریانهای ضداسرائیل در منطقه، از ایران تا لبنان را نشانه آن دانست.
جمهوری اسلامی که زیر نظر نماینده علی خامنهای اداره میشود، در سرمقاله شماره ۲۰ مهر خود با عنوان «آیا این طوفان برندهای داشت؟» به حملات اسرائیل پس از «طوفان الاقصی» که نویسنده تاریخ آن را به اشتباه «۱۵ شهریور ۱۴۰۲» ذکر کرده ، نوشت: «بر خلاف بسیاری از تحلیلها و اظهارنظرها، عملیات طوفانالاقصی یک اشتباه بود.»
نویسنده تاکید کرد تحریریه روزنامه جمهوریاسلامی از اولین لحظات مخابره وقوع حمله به اسرائیل اعتقاد داشته که این عملیات اشتباه بوده و اکنون پس از دو سال، «باور» تحریریه جمهوری اسلامی به اشتباه بودن عملیات «راسختر» شده است.
هشتم آذر ۱۴۰۲، حدودا دو ماه پس از ۷ اکتبر، علی خامنهای حمله حماس به اسرائیل را در راستای «آمریکازدایی از منطقه» خواند و گفت: «عملیات طوفان الاقصی به معنای واقعی کلمه توانست جدول سیاستهای آمریکا در این منطقه را به هم بریزد.»
روزنامه جمهوری اسلامی نظیر روزنامههای کیهان و اطلاعات، با حضور«نماینده ولی فقیه» در مدیریت، زیرمجموعه دفتر رهبر جمهوری اسلامی توصیف میشود. اما مسیح مهاجری، مدیرمسئول این روزنامه، برخلاف حسین شریعتمداری، مدیرمسئول کیهان، مواضع تندی در انتقاد به بخشهایی از حاکمیت داشته و دارد. او و روزنامه جمهوری اسلامی، به دفعات از اکبر هاشمی رفسنجانی و میرحسین موسوی دفاع کردند.
جمهوری اسلامی مرگ حسن نصرالله، دبیرکل سابق حزبالله لبنان را «بزرگترین خسارت» به جبهه ضد اسرائیلی در جهان عرب توصیف کرد.
خامنهای ۱۳ مهر ۱۴۰۳ پس از مرگ نصرالله، به عنوان خطیب در نماز جمعه تهران حاضر شد و با تاکید بر اینکه حمله موشکی سپاه پاسداران به اسرائیل «کمترین مجازات» برای این کشور بود، گفت کشتن فرماندهان حزبالله لبنان و حماس باعث حذف اسرائیل از منطقه خواهد شد.
روزنامه جمهوری اسلامی در ادامه سرمقاله خود به فرار بشار اسد از سوریه اشاره کرد و نوشت: «خارج شدن سوریه از جبهه ضداسرائیلی و بلعیده شدن آن توسط آمریکا و اسرائیل یکی از بزرگترین خسارتهای وقایع دو سال اخیر است.»
آذر ماه ۱۴۰۳ پس از مرگ نصرالله در لبنان، حکومت بشار اسد، متحد قدیمی جمهوری اسلامی، به طور غیر منتظرهای سقوط کرد.
در پاسخ به انتقادات بابت سالها هزینه مالی و اقتصادی جمهوری اسلامی در سوریه برای نگهداشتن اسد در قدرت، خامنهای در یک دیدار که ۲۱ آذر ۱۴۰۳ برگزار شد، گفت همه امکانات برای حمایت از اسد آماده بود اما «آسمانها بسته بود، زمین بسته بود، رژیم صهیونیستی و آمریکا هم آسمان سوریه را بستند هم راههای زمینی را بستند، امکان نداشت.»
روزنامه جمهوری اسلامی در ادامه به جنگ ۱۲ روزه و کشته شدن طیف گستردهای از راس هرم تصمیمگیری نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی اشاره کرد و نوشت بمباران مراکز هستهای ایران از عوارض زیانبار این جنگ بود.
تاسیسات هستهای نطنز، اصفهان و فردو در حملات مشترک اسرائیل و ایالات متحده، مورد هدف قرار گرفتند. گزارشهای متناقضی درباره میزان تخریب این تاسیسات منتشر شده است، اما همگی تایید کردند برنامه هستهای جمهوری اسلامی با این حملات به طرز قابل توجهی به عقب بازگشته است.
روزنامه جمهوری اسلامی در پایان، «نابودی حماس» و «آزادی گروگانهای اسرائیلی» را دو هدف اسرائیل دانست که به نوشته این روزنامه با وجود حدود دو سال جنگ نظامی به آنها دست نیافته است، اما این کشور قصد دارد با استفاده از توافق آتشبس به آنها برسد.
این روزنامه هشدار داد که معلوم نیست «اسرائیل پس از آزادی گروگانها به توافق پایبند بماند» و نوشته است وقایع هفتههای پیشرو مشخص کرد برنده درگیریها پس از حملات ۷ اکتبر کدام طرف بوده است.
باهنر طی مناظرهای در رسانه «انتخاب» درباره نرم شدن پارادایمها در جمهوری اسلامی گفته بود: «دیگر دوران اینکه با قانون اجباری حجاب، مملکت را اداره کرد گذشته است.»
او افزود: «لایحه حجاب را شورای عالی امنیت ملی «کات» کرده و قابل پیگیری نیست؛ از نظر حاکمیت دیگر الزامی برای اقدام پیرامون قانون حجاب و جریمه نقدی وجود ندارد.»
باهنر ۱۲ مهر در نشست با رسانهها هم گفت: «عدهای دنبال این بودند که حجاب باید اجباری باشد. من روز اول اعتقادی به حجاب اجباری نداشته و ندارم.»
در پی این اظهارات، محسن دهنوی، سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۹ مهر در حساب خود در ایکس نوشت: «مواضع او ارتباطی با مواضع رسمی مجمع و یا جایگاه حقوقی آنان ندارد.»
روزنامه کیهان هم که زیر نظر نماینده علی خامنهای اداره میشود، به باهنر برای اظهاراتش درباره حجاب حمله کرد.
محمدجواد حاج علیاکبری، امام جمعه موقت تهران، ۱۸ مهر با انتقاد شدید از سخنان باهنر درباره کنار گذاشته شدن مسئله حجاب اجباری، در خطبههای نماز جمعه گفت: «کی هستی که همچین حرفی میزنی؟ کی به تو اجازه داده؟ چرا از طرف نظام داری صحبت میکنی؟»
باهنر: حجاب ضرورت اجتماعی است
باهنر در پی بازتاب سخنانش و اعتراضات به آن، شنبه ۱۹ مهر در شبکه افق با عقبنشینی از مواضع قبلی خود گفت: «در نظام ما باید مرزها مشخص و شفاف باشد. هرکس بخواهد این هنجارها را بشکند، همانگونه با او برخورد میشود که با کسی که هنجار امنیتی یا اقتصادی را نقض میکند.»
او مدعی شد حتی در آمریکا هم «برهنگی و بیحیایی بدون مرز و قاعده نیست».
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام «هنجارشکنی فرهنگی» را با تهدیدات امنیتی مقایسه کرد و گفت: «مجلهها و رسانههایی که هنجارشکنی فرهنگی میکنند، همانقدر در جامعه آسیبزا هستند که مسائل امنیتی.»
در هفتههای گذشته، گزارشهای متعددی از پلمب واحدهای صنفی از جمله کافهها و رستورانها در شهرهای مختلف به دلایلی مانند رعایت نکردن حجاب اجباری منتشر شده است.
نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ضمن تاکید بر اینکه تمامی واحدهای صنفی و اماکن عمومی در ایران ملزم به رعایت حجاب هستند، آنها را به تعطیلی یا پلمب تهدید کرد.
مرکز اطلاعرسانی پلیس نظارت بر اماکن عمومی پنجشنبه ۱۷ مهر در اطلاعیهای خطاب به تمامی واحدهای صنفی و اماکن عمومی در ایران تاکید کرد که «مشمول قوانین خاص، ملزم به رعایت مقررات، ضوابط و قوانین جاری کشور هستند.»
این گزارش با مشارکت کنسرسیوم بینالمللی روزنامهنگاران تحقیقی تهیه شده است.
بر اساس این اسناد، عربستان سعودی، مصر، اردن، امارات متحده عربی، قطر و بحرین، از اعضای ثابت سازوکاری بهنام «ساختار امنیتی منطقهای» بودهاند که با هماهنگی فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) فعالیت میکند.
هدف این سازوکار مقابله با نفوذ منطقهای ایران، توسعه همکاریهای اطلاعاتی و نظامی با اسرائیل و برگزاری رزمایشهای مشترک اعلام شده است.
سازوکار محرمانه، جلسات طبقهبندیشده
مطابق گزارش واشینگتنپست، تمامی جلسات این شبکه امنیتی با درجه محرمانگی بسیار بالا برگزار میشده و بهصراحت از عکسبرداری یا ارتباط با رسانهها منع شده است. در دستورالعملهای داخلی، حتی به رعایت ملاحظات مذهبی در برگزاری جلسات اشاره شده؛ از جمله تامین غذای کوشر و ممنوعیت سرو گوشت خوک یا صدف.
در سه سال گذشته، این شبکه نظامی چندین نشست امنیتی و تمرین نظامی مشترک در پایگاههایی از جمله بحرین، پایگاه العُدید در قطر، اردن و پایگاه فورتکمپل ایالت کنتاکی آمریکا برگزار کرده است. افسران ارشد ارتش آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی در این رزمایشها شرکت داشتهاند.
در یکی از این اسناد، جزئیات تمرینهای بینالمللی برای شناسایی و انهدام تونلهای زیرزمینی که مشابه ساختارهای مورد استفاده حماس در غزهاند ذکر شده است. در سندی دیگر، تمرین مشترکی در مصر با مشارکت نیروهای نظامی از آمریکا، اسرائیل، عربستان، اردن، قطر، یونان، هند و بریتانیا توصیف شده است.
هماهنگی اطلاعاتی علیه ایران
اسناد فاششده نشان میدهد که از سال ۲۰۲۲ کشورهای عضو این سازوکار دادههای راداری و حسگرهای نظامی خود را با شبکه آمریکایی یکپارچه کردهاند تا بتوانند در برابر موشکها و پهپادهای ایران واکنشی سریع نشان دهند.
در یکی از گزارشهای توجیهی سنتکام که به اسناد پیوست شده، ایران و گروههای نیابتی آن بهعنوان «محور شرارت» توصیف شدهاند و نقشههایی از تهدیدات موشکی در غزه و یمن ضمیمه گزارش است.
بر اساس این گزارش، دو کشور عربی بدون ذکر نام، اطلاعاتی را مستقیماً با اسکادران نیروی هوایی آمریکا به اشتراک گذاشتهاند. همچنین تمامی اعضا از یک سامانه پیامرسان رمزگذاریشده برای ارتباط مستقیم با پایتختهای متحد غربی، از جمله واشینگتن، استفاده میکنند.
طرحهای آتی و نقش ویژه عربستان
واشینگتنپست مینویسد که هدف بلندمدت این سازوکار، ایجاد مرکز سایبری خاورمیانه و «مرکز همگرایی اطلاعاتی منطقهای» برای اشتراکگذاری دادههای لحظهای و آموزش کارشناسان سایبری اسرائیلی و عرب است.
عربستان سعودی نقشی محوری در این ساختار ایفا کرده و به اسرائیل و کشورهای عربی اطلاعاتی درباره سوریه، یمن و فعالیتهای داعش منتقل کرده است.
در نشست نظامی مهمی که ژانویه گذشته در پایگاه فورتکمپل آمریکا برگزار شد، تمرینهایی برای شناسایی و خنثیسازی تونلهای تهاجمی ـ یکی از روشهای مرسوم جنگی در غزه ـ انجام شد.
در جلسهای دیگر، مقامات سعودی و آمریکایی ارزیابیهایی از تحرکات روسیه، ترکیه و نیروهای کرد در سوریه، تهدیدات حوثیها در یمن و عملیات داعش در عراق و سوریه ارائه دادند.
شکاف پس از حمله به دوحه
روابط میان اعضای این شبکه امنیتی مخفی در پی حمله هوایی اخیر اسرائیل به دوحه، پایتخت قطر، دچار بحران شد. این حمله که به هدف قرار دادن رهبران حماس در خاک قطر انجام شد، دولت آمریکا را غافلگیر و مقامات قطری را خشمگین کرد؛ بهویژه که دوحه یکی از اعضای فعال و میانجیهای کلیدی در این شبکه محرمانه بهشمار میرفت.
بهنوشته واشینگتنپست، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، شخصاً طی تماسی از دفتر بیضی با بنیامین نتانیاهو تماس گرفته و از او خواسته بابت این حمله عذرخواهی کرده و تعهد دهد که چنین اقدامی تکرار نخواهد شد.
منابع نظامی آمریکا اعلام کردهاند که رادارهای آمریکایی نتوانستهاند جنگندههای اسرائیلی را ردیابی کنند چون اولویت تنظیمشده آنها بر نظارت بر ایران بوده است.
همکاری بدون اتحاد رسمی؛ دوگانگی در مواضع علنی و پنهان
اسناد تاکید دارند که این همکاری «به معنای تشکیل یک اتحاد جدید نیست» و همه جلسات باید کاملاً محرمانه باقی بماند. با این حال، کشورهای عربی همچنان در مجامع بینالمللی به محکومیت شدید اسرائیل ادامه میدهند.
امیر قطر عملیات اسرائیل در غزه را «جنگ نسلکشی» خوانده و عربستان سعودی اسرائیل را به «گرسنگیدادن به فلسطینیها و پاکسازی قومی» متهم کرده است.
کارشناسانی که واشینگتنپست با آنها گفتگو کرده، معتقدند این اسناد نشان میدهد که کشورهای عربی از یکسو برای تضمین امنیت خود به آمریکا وابستهاند، و از سوی دیگر نگران قدرتگیری اسرائیل هستند.
بهگفته توماس ژونو، استاد دانشگاه اتاوا: «کشورهای خلیج فارس از یک اسرائیل بیمهار واهمه دارند، اما برای مقابله با ایران به پشتیبانی نظامی آمریکا نیازمندند.»
از منظر واشینگتن، این همکاریها ادامهای بر مسیر «توافقنامههای ابراهیم» تلقی میشود که هدف آن، پیشبرد تدریجی عادیسازی روابط امنیتی میان اسرائیل و جهان عرب است.
بر همین اساس، ایالات متحده اخیراً ۲۰۰ نیروی نظامی برای نظارت بر اجرای آتشبس به منطقه اعزام کرده و ترامپ گفته ممکن است کشورهای عربی عضو این سازوکار، در آینده نیروهایی برای یک ماموریت چندملیتی در غزه اعزام کنند.
هرچند برخی کشورهای عربی از نقشه راه ترامپ برای پایان جنگ، شامل تشکیل نیروی بینالمللی و آموزش نیروهای پلیس جدید فلسطینی حمایت علنی کردهاند، اما هنوز هیچکدام از آنها بهطور رسمی متعهد به اعزام نیرو نشدهاند.
