ایوان کلیما، نویسنده سرشناس اهل جمهوری چک و مخالف سرسخت کمونیسم، در ۹۴ سالگی درگذشت. زندگی و آثار او که به فارسی نیز ترجمه شدهاند، عمیقا از زندگی در رژیمهای تمامیتخواه تاثیر گرفته بود.
میخال، پسر ایوان کلیما، خبر داد پدرش صبح شنبه ۱۲ مهر و پس از یک دوره طولانی بیماری در خانهاش درگذشت.
کلیما نویسندهای پرکار بود که رمان، نمایشنامه، مجموعه داستان کوتاه، مقاله و کتاب کودک منتشر کرد و به یکی از نویسندگان شناختهشده بینالمللی بدل شد.
آثار او به بیش از ۳۰ زبان ترجمه شدهاند و در ایران هم خوانندگان فراوانی دارند. «روح پراگ» از جمله مشهورترین آثار او بین خوانندگان ایرانی است.
«عشق و زباله»، «قاضی» و «قرن دیوانه من» برخی دیگر از آثار او هستند که به فارسی ترجمه شدهاند.
کلیما با نام اصلی ایوان کائودرس، ۱۴ سپتامبر ۱۹۳۱ در پراگ به دنیا آمد و در جنگ جهانی دوم نخستین بار با سرکوب روبهرو شد؛ زمانی که خانواده یهودیاش به اردوگاه کار اجباری ترزیناشتات که نازیها ادارهاش میکردند، تبعید شد.
با وجود همه دشواریها، خانواده او زنده ماندند.
رژیم کمونیستی سال ۱۹۴۸ در چکسلواکی سابق به قدرت رسید و کلیما در سال ۱۹۵۳ به آن پیوست.
او همراه گروهی از نویسندگان از جمله میلان کوندرا از هواداران کمونیسم پس از جنگ بود، اما خیلی زود از چهره تمامیتخواه و سرکوبگر آن مایوس شد.
کلیما در سال ۱۹۶۷ پس از انتقاد از رژیم کمونیستی و سانسور در سخنرانیاش در گردهمایی نویسندگان چکسلواکی، از حزب اخراج و یک سال بعد، انتشار آثارش ممنوع شد.
کلیما، مانند بسیاری از مخالفان سیاسی آن دوران، ناچار شد برای گذران زندگی به کارهای دیگری مانند رفتگری، کارگری ساختمان و خدمات بیمارستانی انجام دهد.
کلیما در سال ۲۰۱۰ در مصاحبهای گفت: «دیوانگی قرن بیستم که من دربارهاش مینویسم، ناشی از ایدئولوژیهای تمامیتخواهی است که مسئول جنایتهایی باورنکردنی بودند.»
او در فاصله سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۰ به جنبش مخالفان حکومت کمونیستی چکسلواکی پیوست. در آن دوران، کتابهایش تنها بهصورت زیرزمینی در داخل کشور منتشر میشدند.
پس از انقلاب مخملی سال ۱۹۸۹ به رهبری واتسلاو هاول که به پایان حکومت کمونیستی در این کشور انجامید، کلیما تمام وقت خود را به نوشتن اختصاص داد.
در سال ۲۰۰۲، هاول که آن زمان رییسجمهوری کشور بود، مدال «خدمات برجسته به جمهوری چک» را به کلیما اهدا کرد.
همان سال کلیما جایزه معتبر «فرانتس کافکا» را نیز دریافت کرد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس شنبه ۱۲ مهر گزارش داد سه مرد و سه زن در منطقه منچستر به ظن «ارتکاب، تدارک و تحریک به انجام اقدامات تروریستی» بازداشت شدهاند.
بر اساس این گزارش، پلیس در تلاش است روشن کند آیا مهاجم بهصورت انفرادی دست به این حمله زده یا افراد دیگری نیز در آن دخیل بودهاند.
۱۰ مهر، مهاجم در ابتدا با خودرو به سمت افرادی در بیرون کنیسه «هیتون پارک هبرو کانگریگیشن» منچستر حملهور شد و سپس با چاقو آنها را هدف قرار داد.
در این حادثه دو نفر جان خود را از دست دادند. مهاجم نیز به ضرب گلوله نیروهای امنیتی از پا درآمد.
پلیس بریتانیا ۱۱ مهر در بیانیهای اعلام کرد یکی از قربانیان این رویداد، بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی در جریان تلاش آنها برای مهار مرد مهاجم جان خود را از دست داد.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، ۱۰ مهر این حادثه را «تروریستی» توصیف کرد و گفت مهاجم «یهودیان را بهخاطر یهودی بودن و بریتانیا را بهخاطر ارزشهایش مورد حمله قرار داد».
پلیس ضدتروریسم بریتانیا ۱۱ مهر هویت عامل حمله منچستر را جهاد الشامی، 35 ساله، اعلام کرد و گفت او یک شهروند بریتانیایی با اصالت سوری بوده است.
به گزارش شبکه العربیه، شامی در خردسالی وارد بریتانیا شد و پیش از رسیدن به سن قانونی، تابعیت بریتانیایی دریافت کرد.
تمدید بازداشت چهار تن از متهمان
آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود نوشت مقامهای بریتانیایی معتقدند شامی ممکن است تحت تاثیر «ایدئولوژی اسلامگرایانه افراطی» بوده باشد.
دادگاهی در بریتانیا ۱۲ مهر مجوز تمدید بازداشت چهار تن از مظنونان به دست داشتن در حمله منچستر را بهمدت پنج روز صادر کرد.
این افراد شامل دو مرد ۳۰ و ۳۲ ساله و دو زن ۴۶ و ۶۱ ساله هستند.
دو متهم دیگر این پرونده، یک زن ۱۸ ساله و یک مرد ۴۳ ساله، همچنان تحت بازجویی قرار دارند.
پلیس بریتانیا هنوز نام افراد بازداشتشده را منتشر نکرده و درباره ارتباط احتمالی آنها با شامی و حمله به کنیسه منچستر توضیحی نداده است.
خبرگزاری رویترز ۱۱ مهر نوشت از زمان حمله هفتم اکتبر حماس و آغاز جنگ غزه، یهودستیزی در بریتانیا به بالاترین سطح خود رسیده است.
رهبران جامعه یهودی میگویند راهپیماییهای گسترده و مداوم طرفداران فلسطین در شهرهای بزرگ بریتانیا موجب نگرانی شدید آنها شده؛ تظاهراتی که به گفته آنها مشوق نفرت علیه یهودیان است.
شابانه محمود، وزیر کشور بریتانیا، ۱۱ مهر با اشاره به حساسیتهای موجود پیرامون جنگ غزه تاکید کرد گرچه این احساسات قابل درک است، اما نباید به ایجاد تنش در خیابانهای بریتانیا منجر شود.
او تجمعات اخیر حامیان فلسطین پس از حمله منچستر را «غیربریتانیایی و غیرشرافتمندانه» توصیف کرد.
با این وجود، گروهی از شهروندان ۱۲ مهر در حمایت از فلسطین در شهرهای منچستر و لندن به خیابان آمدند و دست به تجمع زدند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، شنبه ۱۲ مهر از حمله پهپادی «وحشیانه» روسیه به ایستگاه راهآهن در شُستکا واقع در استان سومی خبر داد.
او همچنین ویدیویی از واگنهای مسافربری آسیبدیده را در کانال تلگرامی خود منتشر کرد که یکی از آنها در آتش میسوخت و شیشههای بقیه واگنها خرد شده بود.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، نیز با اشاره به این رویداد گفت روسیه عامدانه دو حمله پیاپی به قطارهای مسافربری انجام داده است.
او با انتشار بیانیهای در شبکههای اجتماعی نوشت: «این یکی از وحشیانهترین تاکتیکهای روسیه موسوم به ضربه دوم است؛ یعنی حمله دوم زمانی انجام میشود که امدادگران و افراد در حال تخلیه محل هستند.»
اولِه هریهوروف، فرماندار منطقه سومی، اعلام کرد هشت نفر از مجروحان به بیمارستان منتقل شدهاند.
زلنسکی در پیام دیگری نوشت: «امکان ندارد روسها از هدف قرار دادن غیرنظامیان بیاطلاع باشند. این تروریسم است و جهان حق ندارد آن را نادیده بگیرد.»
روسیه در دو ماه گذشته حملات هوایی خود به زیرساختهای ریلی اوکراین را شدت داده است و تقریبا هر روز آنها را هدف قرار میدهد.
با وجود کشته شدن هزاران نفر در جریان جنگ، مسکو همواره هدف قرار دادن غیرنظامیان را رد کرده است.
پهپادها در جستوجوی لوکوموتیوها
الکساندر پرتسوفسکی، مدیرعامل شرکت دولتی راهآهن اوکراین، در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت پهپادهای روسی لوکوموتیوها را هدف گرفته بودند و واگنهای متصل به آنها نیز آسیب دیدهاند.
او افزود روسیه «در حال شکار لوکوموتیوها» است و بهطور فزایندهای از این تاکتیک استفاده میکند.
به گفته پرتسوفسکی، اهداف این حمله یک قطار محلی برای رفتوآمدهای روزانه و قطار دیگری بودند که به سمت کییف حرکت میکردند.
رییس راهآهن اوکراین تاکید کرد در ایستگاه فقط تردد غیرنظامی وجود داشته و افزود باور دارد این حمله تلاشی برای ناامن کردن مناطقی مانند شُستکا است که حدود ۵۰ کیلومتر از مرز روسیه فاصله دارد.
پرتسوفسکی گفت: «آنها هر کاری میکنند تا مناطق مرزی و نزدیک خط مقدم غیرقابلسکونت شوند؛ طوری که مردم از رفتن به آنجا، از سوار شدن به قطار و از تجمع در بازارها بترسند و دانشآموزان از بازگشت به خانههایشان هراس داشته باشند.»
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۲ مهر نوشت که حزب لیبرال دموکرات، تاکائچی ۶۴ ساله را برای بازپسگیری اعتماد افکار عمومی برگزید؛ در شرایطی که شهروندان از افزایش قیمتها خشمگین هستند و به گروههای مخالف که وعده محرکهای اقتصادی و اعمال محدودیت بر مهاجران را میدهند، گرایش یافتهاند.
رایگیری پارلمانی برای انتخاب جانشین شیگرو ایشیبا، نخستوزیر ژاپن که در حال کنارهگیری است، احتمالا ۱۱ روز دیگر، در تاریخ ۲۳ مهر (۱۵ اکتبر) برگزار میشود.
تاکائچی بهدلیل در اختیار داشتن بیشترین کرسیها از سوی ائتلاف حاکم، بخت بیشتری برای جانشینی دارد.
وارث حزبی در بحران
تاکائچی، تنها زن در میان پنج نامزد حزب لیبرال دموکرات، در رقابت با شینجیرو کوئیزومی ۴۴ ساله، چهرهای میانهرو که در تلاش بود جوانترین رهبر عصر مدرن ژاپن شود، پیروز شد.
این وزیر پیشین امنیت اقتصادی و امور داخلی با دستور کار مالی انبساطی برای چهارمین اقتصاد بزرگ جهان، رهبری حزبی بحرانزده را بر عهده میگیرد.
احزاب دیگری از جمله «حزب دموکراتیک مردم» با رویکرد توسعهگرا و حزب ضد مهاجرت «سانسِیتو» بهتدریج رایدهندگان، بهویژه جوانان را از حزب لیبرال دموکرات دور کردهاند.
حزب لیبرال دموکرات و شریک ائتلافیاش در یک سال گذشته تحت رهبری ایشیبا اکثریت خود را در هر دو مجلس از دست دادند و این امر به استعفای ایشیبا انجامید.
تاکائچی در سخنرانی پیش از دور دوم رایگیری برای انتخاب رهبر حزب گفت: «اخیرا صداهای تندی از سراسر کشور شنیدهام که میگویند دیگر نمیدانیم حزب لیبرال دموکرات برای چه میایستد. آن حس فوریت محرک من بود. میخواستم اضطراب مردم درباره زندگی روزمره و آینده را به امید تبدیل کنم.»
تاکائچی که میگوید الگویش مارگارت تاچر، نخستوزیر زن پیشین بریتانیاست، چشماندازی قاطعتر و بالقوه پرچالشتر از کوئیزومی ارائه میدهد.
او که از راهبرد «آبهنومیکس» شینزو آبه، نخستوزیر فقید، برای تقویت اقتصاد با هزینهکرد تهاجمی و سیاست پولی تسهیلی دفاع میکند، پیشتر از افزایش نرخهای بهره بانک مرکزی ژاپن انتقاد کرده بود.
چنین چرخشی در هزینهکرد میتواند سرمایهگذارانی را که دلواپس یکی از بزرگترین بارهای بدهی جهان هستند، نگران کند.
بحث درباره بازنگری در توافق تجاری ترامپ
تاکائچی همچنین احتمال بازنگری در توافق سرمایهگذاری با دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده را مطرح کرده که بر اساس آن، تعرفههای سنگین ترامپ در ازای قول سرمایهگذاری تضمینشده، کاهش یافت.
جورج گلس، سفیر آمریکا در ژاپن، در پستی در رسانه اجتماعی ایکس به تاکائچی تبریک گفت و نوشت که منتظر تقویت شراکت ژاپن و آمریکا «در همه حوزهها» است.
همزمان مواضع ملیگرایانه تاکائچی، از جمله زیارتهای منظم از معبد یاسوکونی که به کشتهشدگان جنگ ژاپن اختصاص دارد و از نگاه برخی کشورهای آسیایی نمادی از نظامیگری گذشته است، ممکن است همسایگانی مانند کرهجنوبی و چین را خشمگین کند.
او از بازنگری در قانون اساسی صلحطلب پساجنگ ژاپن حمایت میکند و امسال پیشنهاد داده بود که توکیو میتواند یک «ائتلاف شبهامنیتی» با تایوان، جزیره دموکراتیکی که چین مدعی حاکمیت آن است، تشکیل دهد.
لای چینگده، رییسجمهوری تایوان، انتخاب تاکائچی را تبریک گفت و او را «دوست ثابتقدم تایوان» خواند.
او در بیانیهای اعلام کرد: «امید است تحت رهبری رییس جدید حزب لیبرال دموکرات، خانم تاکائچی، تایوان و ژاپن بتوانند در حوزههایی مانند تجارت، امنیت و فنآوری، مشارکت خود را تعمیق بخشند.»
تاکائچی گفت در صورت انتخاب شدن بهعنوان نخستوزیر، بیش از سلف خود به سفرهای خارجی خواهد رفت تا پیام «بازگشت ژاپن [به عرصه دیپلماسی جهانی]» را مخابره کند.
او در سخنرانی پیروزی خود گفت: «تعادل کار و زندگیام را کنار گذاشتهام و تنها کار میکنم، کار میکنم، کار میکنم.»
در آیین افتتاح فرماندهی چند لشکری زمینی ناتو در شمال (MCLCC-N) در شهر میکِلی فنلاند، وزیر دفاع این کشور با تاریخی توصیف کردن این افتتاح، گفت که طرح اولیه برای آغاز به کار این مرکز فرماندهی (در پاییز سال ۱۴۰۲) برای به حداکثر رساندن امنیت این کشور مطرح شده بود.
این مرکز، وظیفه برنامهریزی، آمادهسازی و هدایت فعالیتهای نیروهای زمینی ناتو در شمال اروپا را تحت فرماندهی مشترک ناتو در نورفولک بر عهده دارد و در شرایط عادی، مسئول برگزاری رزمایشها و دیگر فعالیتهای دوران صلح خواهد بود.
این مرکز در شرایط اضطراری وظیفه برنامهریزی، فرماندهی و کنترل عملیات زمینی و دفاع در شمال اروپا را بر عهده خواهد گرفت.
هکانن با اشاره به اینکه «اهداف ما در نشست وزیران دفاع ناتو (خرداد ۱۴۰۳) به تصویب رسید» ادامه داد: «استقرار فرماندهی چند لشکری زمینی شمال در فنلاند نشاندهنده تخصص ما و نشانهای از اعتماد به فنلاند است. این مرکز، دفاع ناتو در مناطق شمالی را تقویت کرده و امنیت فنلاند را افزایش خواهد داد.»
بر اساس تصمیم وزیر دفاع فنلاند، فرماندهی چند لشکری زمینی شمال از ۱۰ شهریور فعالیت خود را در پایگاه فرماندهی ارتش فنلاند در میکِلی آغاز کرد.
این مرکز در حال حاضر حدود ۱۰ نفر پرسنل دارد و هدف این است که در شرایط صلح شمار کارکنان به حدود ۵۰ نفر برسد.
این نیروها از کشورهای مختلف عضو ناتو و نیز از نیروهای مسلح فنلاند خواهند بود.
هکانن با تشکر از متحدان فنلاند برای ایجاد این مرکز و خوشامد به کارکنان بینالمللی آن تصریح کرد: «ما وظیفه مهمی در پیش داریم. در پاسخ به وضعیت خطرناک امنیت بینالمللی، ما اکنون با قدرتی بیسابقه در حال نوسازی و تقویت ناتو هستیم.»
او گفت ماموریت این مرکز، تقویت دفاع ناتو در مناطق شمالی است تا امنیت منطقه برای سالهای آینده تضمین شود.
از شهریور تاکنون، روسیه بارها به حریم هوایی کشورهای عضو ناتو در شرق اروپا و در اطراف اوکراین تجاوز کرده است.
نیمه شهریور، بیش از ۲۰ پهپاد روسیه وارد حریم هوایی لهستان شدند. پس از آن و در ۲۸ شهریور، دولت استونی اعلام کرد جنگنده نظامی میگ-۳۱ روسیه برای چهارمین بار حریم هوایی این کشور را نقض کرده است.
سوم مهر بهدنبال افزایش موارد تجاوز جنگندهها و پهپادهای روسی به حریم هوایی کشورهای عضو ناتو، اورزولا فن در لاین، رییس کمیسیون اروپا، در گفتوگو با شبکه سیانان گفت سرنگونی جنگندههای روسیه که وارد حریم کشورهای عضو ناتو شوند، «روی میز» است.
پژوهشگران ایتالیایی و فنلاندی در پژوهشی تازه دریافتند مصرف داروی ضد افسردگی فلوکستین، معروف به پروزاک، در دوران بارداری و شیردهی میتواند رشد طبیعی مغز نوزادان را مختل کند و آنها را در معرض خطر ابتلا به افسردگی و اختلالات حافظه قرار دهد.
به گزارش دیلی میل، این یافتهها که در نشریه «مولکولار سایکایتری» منتشر شد، حاکی از آن است که هر گونه اختلال در روند زمانبندی شده و حساس رشد مغز جنین میتواند آسیبهای ماندگاری به ساختار مغز وارد کند؛ هرچند علائم آن ممکن است در بزرگسالی ظاهر شود.
تاثیرات متفاوت بر دو جنس
پژوهشگران در این مطالعه، موشهای باردار را به سه گروه تقسیم کردند. گروه اول در دوران بارداری و گروه دوم در دوران شیردهی فلوکستین دریافت کردند و گروه سوم به عنوان گروه کنترل، دارویی دریافت نکردند.
نتایج جالب توجه بودند: نوزادان نری که در دوران جنینی در معرض دارو قرار گرفته بودند، دچار تغییرات زودرس در مراحل رشد مغزی شدند. این تغییرات در بزرگسالی به صورت مشکلات خلقی مانند ناتوانی در احساس لذت و شادی ظاهر شد.
در مقابل، نوزادان مادهای که از طریق شیر مادر در معرض دارو قرار گرفته بودند، تاخیر در مراحل حساس رشد مغزی را تجربه کردند و این موضوع در بزرگسالی به شکل مشکلات حافظه در آنها بروز کرد.
آزمایشهای رفتاری
در آزمایش «آب قند»، همه موشهای نوجوان رفتار طبیعی نشان دادند و آب شیرین را ترجیح دادند اما در بزرگسالی، موشهای نری که در رحم مادر در معرض فلوکستین قرار گرفته بودند، تقریبا به یک اندازه آب معمولی و آب شیرین مصرف کردند.
این رفتار که «آنهدونیا» یا «ناتوانی در درک لذت» نامیده میشود، یکی از علائم اصلی افسردگی است.
در آزمایش «تشخیص اشیا»، موشهای ماده بالغ که از طریق شیر مادر در معرض دارو قرار گرفته بودند، نتوانستند بین شیء جدید و آشنا تمایز قائل شوند که نشانه اختلال در تشکیل یا یادآوری خاطرات است.
تغییرات ساختاری مغز
بررسیهای دقیق مغز نشان داد مواجهه با فلوکستین رشد سلولهای مهم مغزی و ساختارهای محافظ آنها را مختل میکند. این سلولها نقشی حیاتی در پردازش و تمایز اطلاعات دارند.
شدیدترین آسیب در هیپوکامپ، مرکز حافظه و کنترل احساسات، مشاهده شد. تغییرات در ژنهای کنترلکننده زمانبندی رشد مغز، موشهای نر را مستعد افسردگی و موشهای ماده را در معرض اختلالات حافظه قرار داد.
آمارهای سال ۲۰۲۰ آمریکا نشان میدهد حدود پنج درصد زنان باردار در سه ماهه اول بارداری از داروهای ضد افسردگی استفاده کردهاند.
فلوکستین با پنج میلیون و ۷۰۰ هزار مصرفکننده، یکی از پرمصرفترین این داروهاست.
پژوهشگران تاکید کردند با وجود نگرانکننده بودن این یافتهها، تایید نتایج و تغییر دستورالعملهای درمانی، نیازمند انجام مطالعات انسانی است.
