بریتانیا، فرانسه و آلمان در بیانیهای مشترک درباره فعالسازی مکانیسم ماشه تاکید کردند که جمهوری اسلامی هرگز نباید بهدنبال دستیابی یا توسعه سلاح هستهای باشد و از همه کشورهای عضو سازمان ملل خواستند این تحریمها را اجرا کنند.
این بیانیه افزود با توجه به اینکه جمهوری اسلامی بارها تعهدات خود را نقض کرده است، سه کشور اروپایی چارهای جز فعالکردن سازوکار ماشه نداشتند و در پایان این روند، آن قطعنامهها دوباره لازمالاجرا شدند.
سه کشور اروپایی با هشدار درباره اینکه کل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران خارج از نظارت آژانس قرار دارد گفتند جمهوری اسلامی هیچ توجیه غیرنظامی معتبری برای ذخایر اورانیوم غنیشده با غلظت بالا ندارد و هیچ کشور دیگری که برنامه سلاح هستهای نداشته باشد، اورانیوم را با چنین سطح و مقیاسی غنیسازی نمیکند.
این بیانیه خاطرنشان کرد سه کشور اروپایی همچنان مسیرهای دیپلماتیک و مذاکرات را دنبال خواهند کرد و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل به معنای پایان دیپلماسی نیست.
سه کشور اروپایی از جمهوری اسلامی خواستند از هرگونه اقدام تنشزا خودداری کند و به تعهدات الزامآور پادمانی خود بازگردد.
در گزارشی تحلیلی که در نشریه اسرائیل نشنالنیوز منتشر شده، آمده است: «دیپلماسی اگرچه اغلب مسیر صلح معرفی میشود، اما در برابر حکومتهای سرکوبگر نمیتواند بیطرف باشد. هر بار که رهبران جهان به گفتوگو با رژیمی مانند جمهوری اسلامی تن میدهند، در واقع آن را بهعنوان بازیگری مشروع به رسمیت میشناسند و در عین حال، مبارزان راه آزادی را تنها میگذارند.»
این گزارش میافزاید که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تنها چند روز پیش در اظهاراتی آشکار، مذاکره مستقیم با ایالات متحده را «بنبست» خواند و خواستههای آمریکا را «زورگویی» دانست.
به نوشته این نشریه اسرائیلی، اگرچه این موضعگیری تازگی ندارد، اما با توجه به تشدید حملات نیروهای نیابتی حکومت ایران علیه اسرائیل، تکرار آن در چنین برههای از زمان، نشانگر الگوی تکراری این حکومت در بهرهبرداری از «توهم دیپلماسی برای وقتکشی، گسترش نفوذ و دامنزدن به خشونت است.»
در ادامه گزارش آمده است: در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، دولت آمریکا با اعمال محدودیتهایی برای تردد مقامهای ایرانی، بار دیگر بیاعتمادی عمیق به تهران را به نمایش گذاشت.
هرچند مقامهای جمهوری اسلامی این محدودیتها را نقض عرف دیپلماتیک خواندند، اما همانطور که تحلیلگر اسرائیل نشنالنیوز مینویسد، حضور جمهوری اسلامی در نهادهای بینالمللی نیز بر پایه اعتماد متقابل نیست، بلکه همواره با فشار، نظارت و احتیاط همراه است.
در این تحلیل هشدار داده شده که «عادیسازی روابط با چنین رژیمی، در نهایت تنها به تحکیم سیستمی کمک میکند که بر صدور تروریسم، سرکوب مخالفان داخلی و دشمنی آشکار با اسرائیل بنا شده است.»
از نگاه این رسانه اسرائیلی، مهمتر از همه آن است که دیپلماسی بدون پیششرط با جمهوری اسلامی، صدای زنان شجاعی را خاموش میکند که با وجود تهدید، برای حق آزادی فریاد میزنند.
اسرائیل نشنالنیوز با اشاره به جنبش «زن، زندگی، آزادی» و اعتراضات سراسری پس از مرگ مهسا امینی نوشت: «مقاومت مردم ایران هرگز خاموش نشده و همچنان در قالب تظاهرات جهانی و گردهماییهای اپوزیسیون ادامه دارد.»
از نگاه تحلیلگر این رسانه، این تظاهرات نه فقط سمبلیک، بلکه امیدی برای معترضان داخل ایران است که نشان میدهد حکومت ایران شکستناپذیر نیست.
این گزارش در ادامه تاکید میکند که مذاکره با تهران در شرایط کنونی به معنای پاداشدادن به ظالم و نادیدهگرفتن شجاعت مظلوم است. اسرائیل که بارها هدف حملات جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن قرار گرفته، بهخوبی میداند که «این رژیم به هیچوجه با دیپلماسی رام نمیشود.»
به نوشته این رسانه اسرائیلی «هرگونه امتیاز یا نرمش از سوی غرب، از نگاه حاکمان ایران، نشانه ضعف تلقی میشود و بهعنوان پیروزی تبلیغاتی در داخل کشور عرضه خواهد شد.»
با این حال، نویسنده یادداشت تاکید میکند که دیپلماسی بهطور کلی بیفایده نیست، اما باید بهشدت محدود و مشروط باشد، مثلاً در حوزههایی مانند بازرسی هستهای یا تبادل انساندوستانه، آن هم با نظارت مستمر. اما تبدیل تهران به یک شریک دیپلماتیک «عادی» در حالیکه رهبر آن مذاکره را بیارزش میخواند و همزمان شبهنظامیانش منطقه را به آتش میکشند، اقدامی غیرمسئولانه و خطرناک است.
در پایان، اسرائیل نشنالنیوز هشدار میدهد: «غرب باید تصمیم بگیرد که یا به رژیمی مشروعیت ببخشد که آزادی را در داخل سرکوب میکند و در خارج جنگافروزی مینماید، یا در کنار مردم اسرائیل، زنان مبارز ایران و مخالفانی بایستد که برای تحقق آرمان مهسا امینی و کرامت انسانی میجنگند.»
به نوشته این رسانه تجربه تاریخی نشان داده است که «مماشات با دیکتاتورها، تنها به بهای سنگینتری برای بشریت تمام خواهد شد.»
لاوروف شنبه پنجم مهر در نشستی خبری در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل خطاب به خبرنگاران گفت: «شما گاهبهگاه مینویسید و تحلیلگران سیاسی به این موضوع اشاره میکنند؛ تهدید حملات جدید علیه ایران همچنان وجود دارد و به گفته برخی منابع مطلع، حتی در سطح عملی نیز درباره آن بحث شده است. این خود بسیار معنادار است.»
او با اشاره به فعالسازی مکانیسم ماشه، خودداری غرب از اعطای مهلت به جمهوری اسلامی را «اقدامی آگاهانه و حسابشده» توصیف کرد.
لاوروف افزود: «این یک عملیات حسابشده با هدف آغاز مرحلهای تازه برای خفه کردن جمهوری اسلامی از نظر اقتصادی و مالی است.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به سر میبرد، کوشید فعالسازی مکانیسم ماشه را کماهمیت جلوه دهد.
او چهارم مهر پیش از ترک آمریکا گفت اینطور نیست که با فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمها، «آسمان به زمین بیاید».
بریتانیا، فرانسه و آلمان یک ماه پیش فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز کردند. در نهایت، قطعنامه پیشنهادی چین و روسیه برای تعلیق این ساز و کار، چهارم مهر در شورای امنیت به تصویب نرسید.
بر همین اساس، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ساعت ۳:۳۰ بامداد یکشنبه ششم مهر به وقت ایران دوباره اعمال خواهند شد؛ اقدامی که لاوروف آن را «غیرقانونی و غیرقابل اجرا» خواند.
وزیر خارجه روسیه افزود نامهای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نوشته و هشدار داده است که «پذیرفتن بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه ایران اشتباهی بزرگ خواهد بود».
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پنجم مهر گفت آمریکا و سه کشور اروپایی توقع داشتند تهران «تمام مواد هستهای خود را از دست بدهد» و در مقابل آنها سه یا شش ماه فعالسازی مکانیسم ماشه را به تعویق بیندازند.
او اضافه کرد: «بهروشنی مشخص است که اجماع کافی برای فعالسازی مکانیسم ماشه وجود ندارد و این موضوع یک چالش حقوقی برای شورای امنیت است. از دیدگاه ما این ساز و کار اکنون فعال نشده است.»
با این حال، یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد این تحریمها از ساعاتی دیگر لازمالاجرا میشوند.
