در ادامه روند محرومیت از درمان زندانیان سیاسی در ایران، مقامهای زندان شیبان اهواز با وجود وخامت وضعیت جسمانی یوسف سواری، زندانی سیاسی، اقدامی برای دسترسی او به خدمات درمانی انجام ندادهاند. همزمان جلسه آخرین دفاع پنج زندانی سیاسی محبوس در این زندان در دادسرای اهواز برگزار شد.
سازمان حقوق بشری کارون سهشنیه اول مهرماه گزارش داد وضعیت جسمانی یوسف سواری در بند پنج زندان شیبان اهواز بهشدت رو به وخامت گذاشته است.
در این گزارش آمده که سواری در روزهای اخیر بارها دچار حملههای شدید تنگی نفس شده اما با وجود شرایط بحرانی، مقامات زندان هیچگونه اقدامی برای درمان او انجام ندادهاند.
این سازمان حقوقبشری، شرایط سواری را مصداق محرومیت عامدانه زندانیان سیاسی از درمان دانست و هشدار داد که ادامه چنین روندی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامت او و دیگر زندانیان سیاسی در اهواز داشته باشد.
یوسف سواری ۱۷ آبان ۱۳۹۷ بهدست ماموران وزارت اطلاعات در اهواز بازداشت و پس از یک سال حبس با تودیع قرار وثیقه آزاد شد. او مدتی بعد از سوی دادگاه انقلاب اهواز به ۱۰ سال زندان محکوم و برای تحمل حبس به زندان شیبان اهواز منتقل شد.
در سالهای اخیر شماری از زندانیان در ایران جان باختهاند و جمهوری اسلامی مسئولیتی در قبال این مرگها که به گفته نهادهای حقوق بشری بهدلیل فشار، شکنجه یا عدم ارائه خدمات پزشکی رخ داده، نپذیرفته است.
ایراناینترنشنال ۲۹ شهریور در گزارشی نوشت جمیله عزیزی در زندان قرچک و محمد منقلی در زندان یزد بهدلیل عدم رسیدگی پزشکی جان خود را از دست دادند.
همزمان وضعیت سمیه رشیدی، زندانی سیاسی که ۲۵ شهریور از زندان قرچک به بیمارستان مفتح ورامین منتقل شد، وخیم گزارش شده بود.
سازمان دیدهبان حقوق بشر فروردینماه هشدار داد جمهوری اسلامی سالهاست با محروم کردن زندانیان، بهویژه زندانیان سیاسی، از درمان، در پی «مجازات و واداشتن آنان به سکوت» است.
این نهاد تاکید کرد که مطابق حداقل استانداردهای سازمان ملل، محروم کردن افراد بازداشتشده از خدمات درمانی میتواند بهعنوان «شکنجه و سایر اشکال بدرفتاری» تلقی شود.
جلسه اخذ آخرین دفاع از پنج زندانی سیاسی
در خبری دیگر، سازمان حقوق بشری کارون گزارش داد که جلسه اخذ آخرین دفاع مختار آلبوشوکه، مصطفی هلیچی، رضا حزباوی، عباس ساعدی و عامر مچاسبه، پنج زندانی سیاسی محبوس در بند پنج زندان شیبان اهواز دوشنبه ۳۱ شهریور از طریق ویدیوکنفرانس برگزار شد.
آنها در این جلسه دفاعیات خود را بابت اتهام «عضویت در گروه باغی» به لیرکی، بازپرس شعبه ۱۳ دادسرای عمومی و انقلاب اهواز ارائه کردند و پروندهشان برای صدور رای نهایی به دادگاه انقلاب اهواز ارجاع شد.
از میان این افراد، هلیچی و حزباوی از آذرماه ۱۴۰۳ در بازداشت هستند و آلبوشوکه، ساعدی و مچاسبه، سه زندانی سیاسی نیز پس از بازداشت آنها از زندان شیبان به بازداشتگاه پلیس امنیت منتقل و با پروندهسازی تازه مواجه شدند.
سازمان کارون پیشتر با اشاره به اینکه این زندانیان تحت شکنجههای شدید «جسمی و جنسی» قرار گرفته و در شرایط بسیار نامناسب نگهداری شدهاند، گزارش کرده بود که وضعیت جسمانی آنان به حدی وخیم بود که طی ماههای گذشته بارها برای درمان به بهداری زندان شیبان منتقل شدند.
این سازمان حقوقبشری پروندهسازی و فشار بر خانوادههای این افراد را نقض آشکار حقوق زندانیان سیاسی و اصول دادرسی عادلانه دانست و خواستار توقف فوری این روند شد.
خامنهای سهشنبه اول مهر در یک سخنرانی تلویزیونی، غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم در ایران را «لازم» خواند و گفت جمهوری اسلامی در خصوص برنامه هستهای خود و سایر مسائل «تسلیم فشارها نشده و نخواهد شد».
او با اشاره به سخنان مقامهای آمریکایی در خصوص لزوم برچیدن غنیسازی در ایران افزود: «ملت ایران توی دهن گوینده این حرف خواهد زد.»
رهبر جمهوری اسلامی همچنین به بمباران تاسیسات اتمی حکومت در جریان جنگ ۱۲ روزه پرداخت و تاکید کرد علم «از بینرفتنی نیست و با بمب و تهدید از بین نمیرود».
او در عین حال گفت حکومت ایران «احتیاج و تصمیمی» به ساخت سلاح هستهای ندارد.
ساعاتی پیش از سخنرانی خامنهای، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در سخنانی در مجمع عمومی سازمان ملل جمهوری اسلامی را «حامی شماره یک تروریسم در جهان» خواند و هشدار داد تهران نمیتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ همچنین به نامه خود به رهبر جمهوری اسلامی پیش از آغاز جنگ اشاره کرد و گفت در این نامه «پیشنهادی سخاوتمندانه» در ازای تعلیق برنامه هستهای به حکومت ایران ارائه شده بود، اما پاسخ تهران «ادامه تهدیدات» بود.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
خامنهای در حالی بر ادامه برنامه هستهای حکومت تاکید میکند که در روزهای اخیر موضوع فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل، موجی از نگرانی را در میان شهروندان به وجود آورده و به افزایش نرخ ارزهای خارجی و تورم در کشور انجامیده است.
«مذاکره با آمریکا هیچ سودی برای ما ندارد»
رهبر جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود مخالفت خود را با مذاکره با ایالات متحده اعلام کرد و گفت این اقدام «ضررهای بزرگی برای کشور دارد که برخی از آنها جبرانناپذیر هستند».
خامنهای واشینگتن را به «دیکته» و «تحمیل» بهجای گفتوگو متهم کرد و یادآور شد طرف آمریکایی «پیشاپیش نتیجه مذاکرات را مشخص کرده» و خواهان تعطیل شدن فعالیتهای هستهای و غنیسازی در کشور است.
او افزود: «در وضع کنونی مذاکره با دولت آمریکا اولا هیچ کمکی به منافع ملی ما نمیکند، هیچ سودی برای ما ندارد، هیچ ضرری را هم از ما دفع نخواهد کرد.»
خامنهای ادامه داد: «طرف تهدید کرده که اگر مذاکره نکنید، بمباران میکنیم... قبول چنین مذاکرهای نشانه تهدیدپذیری ایران اسلامی است. معنایش این است که ما در مقابل هر تهدیدی فورا میترسیم، میلرزیم و تسلیم طرف مقابل میشویم. این تهدیدپذیری اگر به وجود آمد، دیگر انتها نخواهد داشت.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اول مهر در سخنان خود در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به حملات آمریکا به تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان اشاره کرد و افزود: «ما قدرتمندترین سلاحهای جهان را در اختیار داریم. از استفاده از این تسلیحات متنفریم، اما کاری را کردیم که ۲۲ سال همه خواستار آن بودند: ظرفیت غنیسازی هستهای ایران از بین رفت.»
«برای بعد از جمهوری اسلامی نقشه کشیده بودند»
خامنهای در بخش دیگری از سخنرانی تلویزیونی خود گفت «غرض دشمن» از جنگ ۱۲ روزه ایجاد «فتنه خیابانی» و «مختل کردن نظام» بود و «حتی برای بعد از جمهوری اسلامی نقشه کشیده بودند».
او اضافه کرد: «زدن فرماندهان و برخی شخصیتهای موثر وسیلهای بود تا دشمن در کشور بهخصوص تهران با کمک عوامل خود آشوب و اغتشاش بهپا کند، اگر توانست مردم را علیه جمهوری اسلامی به خیابانها بکشاند و با مختل کردن امور کشور، اصل نظام را هدف قرار دهد و با نقشههای بعدی، اسلام را در این سرزمین ریشهکن کند.»
رهبر جمهوری اسلامی در عین حال اذعان کرد دشمن «عواملی در تهران و ایران دارد».
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر شمار زیادی از شهروندان را به اتهام «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل بازداشت، محاکمه و حتی اعدام کرده است.
پیشتر در دوم شهریور، خامنهای بدون اشاره به نام شاهزاده رضا پهلوی گفته بود مخالفان جمهوری اسلامی در زمان جنگ ۱۲ روزه «از تحقق اهداف» خود مطمئن بودند و «برای تعیین حکومت بعدی جلسه گذاشتند و پادشاه هم تعیین کردند».
«داستان حزبالله لبنان دنبالهدار است»
رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی تلویزیونی خود حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان، را «ثروت عظیمی برای دنیای اسلام» خواند و گفت: «این ثروت از دست نرفته است.»
خامنهای افزود: «داستان حزبالله دنبالهدار است. نباید حزبالله را دستکم گرفت و نباید از این ثروت مهم غفلت کرد. [حزبالله] ثروت بزرگی برای لبنان و غیرلبنان است.»
در هفتههای اخیر، تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحثهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی لبنان، جامعه بینالمللی و مقامهای حکومت ایران برانگیخته است.
هرچند حزبالله در پی جنگ اخیر با اسرائیل و همچنین سایر تحولات منطقهای بهشدت تضعیف شده است، اما جمهوری اسلامی بهعنوان مهمترین حامی مالی و تسلیحاتی این گروه میکوشد در جهت بازسازی توان نظامی آن گام بردارد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، بارها تاکید کرده این گروه مورد حمایت تهران سلاحهای خود را زمین نخواهد گذاشت.
تام باراک، فرستاده آمریکا در امور سوریه و سفیر این کشور در ترکیه، ۳۱ شهریور حزبالله و جمهوری اسلامی را دشمن ایالات متحده خواند و خواستار «قطع سر این مارها» شد.
سازمان حقوق بشر ایران سهشنبه اول مهرماه گزارش داد دستکم ۶۴ اعدام تنها در هفتهای که گذشت ثبت شد و این سازمان از یکم ژانویه ۲۰۲۵ تا امروز موفق به تایید هزار اعدام در کشور شده است.
این سازمان حقوق بشری مستقر در نروژ میانگین اعدامها در هر روز در این مدت را ۹ نفر برآورد کرد و نوشت این رقم حداقلی است و به دلیل مشکلات و محدودیتهای گزارشگری از ایران، گمان میرود که آمار حقیقی بیش از اینها باشد.
از میان اعدامشدگان، ۵۰ درصد به اتهامهای مربوط به «مواد مخدر» ۴۳ درصد به اتهام «قتل عمد»، سه درصد با اتهام «محاربه و افساد فیالارض»، سه درصد به اتهام «تجاوز به عنف» و یک درصد بابت اتهام «جاسوسی»، به اعدام محکوم شده بودند.
همچنین از میان کل اعدامها، تنها ۱۱ درصد از سوی رسانههای داخل ایران اعلام شده و مابقی اعدامها بهصورت مخفیانه و بدون اعلام عمومی صورت گرفته است.
افزایش ۲۴۲ درصدی اعدامها نسبت به شهریور ۱۴۰۳
در خبری دیگر، سایت حقوق بشری هرانا در جدیدترین گزارش ماهانه خود درباره وضعیت نقض حقوق بشر در ایران نوشت در شهریورماه امسال دستکم ۱۷۸ نفر در زندانهای سراسر کشور به دار آویخته شدند.
هرانا در گزارشی که اول مهر منتشر شد، خبر داد در ماه گذشته دستکم هشت مورد محکومیت و چهار مورد تایید حکم اعدام برای زندانیان در ایران را ثبت کرده است.
این آمار نشان میدهد که جمهوری اسلامی در ماه گذشته بهطور میانگین در هر روز شش نفر و هر چهار ساعت یک نفر را اعدام کرده است.
این سایت حقوق بشری، سال ۱۴۰۳ از اجرای حکم اعدام دستکم ۵۲ زندانی در شهریورماه خبر داده بود که مقایسه این آمار با اعدام ۱۷۸ نفر در شهریورماه سال جاری، نشان میدهد شمار اعدامها نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته ۱۲۶ مورد یا ۲۴۲ درصد افزایش داشته است.
استفاده ابزاری از اعدام برای مقاصد سیاسی
سازمان حقوق بشر ایران با هشدار نسبت به عزم حکومت برای هراسافکنی از طریق اعدامهای گسترده، از جامعه جهانی خواست برای توقف کشتار زندانیان در ایران واکنش موثر نشان دهد و از هیات حقیقتیاب شورای حقوق بشر نیز خواست این اعدامها را از منظر انطباق با مصادیق «جنایت علیه بشریت» بررسی کند.
این سازمان با تاکید بر اینکه اکثر اعدامها بابت اتهامهایی اجرا میشود که در حقوق بینالملل ذیل «جدیترین جنایات» قرار نمیگیرند، نوشت این احکام عمدتا پس از رسیدگیهای چنددقیقهای در «دادگاههای انقلاب» و بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه، با سلب دسترسی موثر به وکیل و اتکا به اعترافات تحت شکنجه صادر میشوند.
همچنین بنا بر تصریح دادگاههای بینالمللی و هیئتهای تحقیق سازمان ملل، بهکارگیری نظاممند اعدام پس از محاکمات نمایشی از جمله علیه متهمان جرایم عادی میتواند در چهارچوب حقوق بینالملل مصداق «جنایت علیه بشریت» تلقی شود.
سازمان حقوق بشر ایران با اشاره به گستره، محرمانگی و کارکرد سیاسی این اعدامها تاکید کرد برآورد جدی برای انطباق آنها با مصادیق مندرج در ماده هفت اساسنامه رم از جمله قتل، آزار و سایر اعمال غیرانسانی وجود دارد.
محمود امیریمقدم، مدیر این سازمان، با اشاره به «کشتار گسترده» در زندانهای کشور و «فقدان واکنشهای جدی بینالمللی»، اعدامهای بیرویه و بدون دادرسی عادلانه را مصادیق جنایت علیه بشریت دانست و خواستار قرار گرفتن بحران اعدام در صدر دستور کار جامعه جهانی در قبال جمهوری اسلامی شد.
او تأکید کرد: «هیچ گفتوگویی بین کشورهای پایبند به مبانی حقوقبشر و جمهوری اسلامی بدون شاملکردن بحران اعدام در ایران، قابل قبول نیست.»
ادامه اعتراضها به احکام اعدام
این تحولات در حالی روی میدهد که کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» نیز اول مهر در بیانیه هشتادوهفتمین هفته خود خطاب به مردم آزادیخواه ایران و همه دوستداران حقوقبشر نوشت در برابر این سیاستهای خشونتبار و ضدبشری، سکوت جایز نیست.
این کارزار زندگی را حق بنیادین هر انسان و اعدام را خشونتی غیرقابل توجیه علیه این حق دانست و اعلام کرد: «صدای ما باید قویتر از هر سرکوب و ظلمی باشد. هر هفته، هر سهشنبه، به یاد قربانیان اعدام، برای دادخواهی و دفاع از زندگی، به پا میخیزیم.»
اعتصاب غذای زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از نهم بهمن ۱۴۰۲ با درخواست توقف صدور و اجرای این احکام آغاز شد و در هشتادوهفتمین هفته آن زندانیان محبوس در ۵۲ زندان سراسر ایران دست به اعتصاب غذا زدهاند.
این کارزار ماههای اخیر به یکی از جریانهای اعتراضی مهم در زندانهای ایران تبدیل شده و هر هفته با اعتصاب غذا و تحصن زندانیان، صدای اعتراض به احکام اعدام و روندهای قضایی ناعادلانه را زنده نگه میدارد.
در آخرین نمونه از این اعتراضها، ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد گروهی از خانوادههای زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، در همراهی با این کارزار تجمع اعتراضی برگزار کردند.
حاضران در این تجمعها با در دست داشتن تصاویر زندانیان سیاسی و پلاکاردهای «نه به اعدام»، «لغو فوری احکام اعدام»، «اعدام این مجازات قرون وسطایی باید لغو شود» و «زندانی سیاسی آزاد باید گردد»، خواستار لغو احکام اعدام آنها شدند.
