محمدرضا عارف، معاون اول دولت گفت: «باید زمینه بازگشت ایرانیان به ویژه هنرمندان ایرانی به کشور فراهم شود و آنان را به وطن خود برگردانیم.» او افزود: «از هنرمندان خارج کشور دعوت میکنیم به کشور برگردند و باید زمینههای ورود آنانی که علاقمند به بازگشت به کشور هستند را فراهم کنیم.»
معاون اول پزشکیان ادامه داد: «برخی گزارشها از وضعیت زندگی ایرانیان در خارج از کشور نگرانکننده است تا جاییکه زندگی یک هنرمند عزیز ایرانی در لسآنجلس آمریکا نمیچرخد و برای امرار معاش در آثار دست چندمی بازی میکند.»
اصغر جهانگیر سهشنبه ۲۵ شهریور گفت که بیشتر سقطجنینها در ایران بهطور غیرقانونی و خارج از مراکز درمانی انجام میشود و تاکنون ۳۶۴ پرونده مرتبط تشکیل شده است.
او با اشاره به اینکه دستورالعملهای جمهوری اسلامی در قالب «قانون جوانی جمعیت» برای محدود کردن سقطجنین در حال اجراست، اضافه کرد: «تنها در موارد تهدید جان مادر یا ناهنجاری شدید جنین مجاز دانسته میشود.»
پیش از این در ۲۴ شهریور، وزارت بهداشت دولت پزشکیان اعلام کرد سقط جنین عمدی به صورت کلی ممنوع است، مگر در موارد استثنایی که در ماده ۵۶ قانون پیشبینی شده است.
براساس این ماده انجام سقط شامل رضایت مادر، وجود مشکل غیرقابل تحمل برای مادر، ناهنجاری جنینی، سن کمتر از چهار ماه جنین و عدم امکان جبران صدمات وارده به مادر میشود.
در ۳۰ آذرماه ۱۴۰۳ نیز رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت اعلام کرد که وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی با همکاری وزارت بهداشت، «مسئولیت مبارزه با سقط جنین» را بر عهده دارند.
سایت حقوق بشری هرانا نیز ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ در گزارشی نوشت سیاستهای جمهوری اسلامی برای افزایش فرزندآوری باعث محدود شدن حق باروری زنان و کاهش دسترسی به خدمات پیشگیری و سقط جنین ایمن شده است.
هرانا با اشاره به نقش خامنهای در تبیین و اجرای سیاستهای سختگیرانه برای محدود کردن حقوق بنیادین زنان، تاکید کرد که ایدئولوژی مذهبی در ایران نقش مهمی در شکل دادن به بحثهای مربوط به حقوق باروری دارد.
همان روز ۱۶ سازمان حقوق بشری در بیانیهای از جامعه جهانی خواستند نسبت به سرکوب حق انتخاب و سلامت زنان در ایران اعتراض کند.
در سالهای اخیر، مسئولان و مقامهای جمهوری اسلامی از جمله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تلاشهای زیادی برای تشویق ایرانیان به فرزندآوری صورت داده و با وضع قوانین سختگیرانه، سعی در افزایش نرخ جمعیت داشتهاند.
امامان جمعه نیز در سالهای گذشته برای تشویق ایرانیان به فرزندآوری تلاشهای بسیاری انجام دادند و نمایندگان مجلس سال ۱۴۰۰ قانون جوانی جمعیت و حمایت از خانواده را تصویب کردند.
با وجود این تلاشها، آمار ارائه شده از سوی سازمان ثبت احوال کشور از شکست سیاست حکومتی فرزندآوری حکایت دارد و نشان میدهد تعداد نوزادان متولد شده در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴ به ۲۹۸ هزار نفر رسید که نشاندهنده هفت درصد کاهش نسبت به مدت مشابه در سال ۱۴۰۳ است.
صدور حکم اعدام برای «سقطجنینهای غیرقانونی» در هرمزگان نشاندهنده تشدید رویکرد کیفری و امنیتی در حوزه سلامت باروری است.
همزمان، آمار رسمیِ کاهش تولدها نشان میدهد سیاستهای سختگیرانه «جوانی جمعیت» نهتنها کارآمد نبوده بلکه اعتماد و همکاری نظام سلامت را نیز تضعیف کرده است.
رشید معلوف، کارشناس نظامی مستقر در یمن، به ایراناینترنشنال گفت: «حوثیها مقادیر زیادی پهپاد و موشک از انواع مختلف در اختیار دارند اما آنها میدانند که این درگیری میتواند سالها ادامه یابد. بنابراین، از استفاده گسترده روزانه این سلاحها خودداری میکنند تا ذخایر استراتژیکشان را از بین نبرند.»
او گفت رهگیریهای موفق از سوی نیروهای ساحلی وفادار به دولت قانونی یمن بر ارسال تجهیزات به این گروه تاثیر گذاشته است.
حوثیها از زمان آغاز جنگ داخلی در سال ۲۰۱۴، بیشتر مراکز جمعیتی این کشور را در کنترل دارند.
معلوف افزود: «اگرچه حوثیها هماکنون ذخایر بزرگی دارند اما با دقت آن را سهمیهبندی میکنند؛ نه بهدلیل کمبود فوری، بلکه برای تضمین پایداری بلندمدت در پیشبینی یک درگیری طولانی.»
حوثیها اخیرا برای موثرتر کردن موشکهای بالستیک در حالی که تعداد کمتری از آنها را شلیک میکنند، به استفاده از بمبهای خوشهای ایرانی روی آوردهاند، در حالی که حملات هوایی با پهپاد را همچنان ادامه میدهند.
ارتش اسرائیل ۱۸ شهریور اعلام کرد پنج پهپاد و دو موشک زمین به زمین شلیکشده از یمن را رهگیری کرده است.
در بیانیه ارتش آمده است: «در ماههای اخیر، در چارچوب همکاری میان بخشهای مختلف نیروی هوایی، دهها پهپاد و موشک سطحبهسطح شلیکشده از یمن با موفقیت رهگیری شدهاند.»
یک روز بعد، اسرائیل اعلام کرد ۱۲ مقام ارشد گروه حوثی را که در جلسهای در صنعا جمع شده بودند، کشته است.
این بیانیه تاکید کرد: «رژیم تروریستی حوثی بهعنوان یک نیروی نیابتی مرکزی برای رژیم ایران عمل میکند که تامین مالی و تسلیحات لازم را برای فعالیتهای تروریستی علیه اسرائیل و کشورهای دیگر در اختیار آن قرار میدهد.»
در حمله اسرائیل به صنعا، مقامهایی از جمله احمد الرهاوی، نخستوزیر حوثیها و چند وزیر کشته شدند.
اندکی پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس علیه اسرائیل، حوثیها اعلام کردند که برای همبستگی با فلسطین، کشتیرانی در آبهای یمن را هدف قرار خواهند داد.
با وجود حملات مکرر حوثیها به اسرائیل در دو سال گذشته، بیشتر موشکها و پهپادها از سوی سامانههای پدافندی رهگیری شدهاند.
با این حال، برخی موارد استثنایی رخ داد؛ از جمله حمله پهپادی حوثیها که سال گذشته باعث کشتهشدن یک اسرائیلی در تلآویو شد و حمله موشکی در ماه می که در نزدیکی شلوغترین فرودگاه اسرائیل فرود آمد.
در پاسخ، حملات هوایی اسرائیل دهها کشته بر جای گذاشت، ناوگان هوایی غیرنظامی یمن را نابود کرد و بنادر و زیرساختهای انرژی این کشور را هدف قرار داد.
همچنان واردات از ایران
دنی سیترونوویچ، رییس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، به ایراناینترنشنال گفت که حوثیها برای تولید تسلیحات با چالشهای لجستیکی روبهرو هستند که این موضوع در تمرکز آنها بر حملات پهپادی مشهود است.
او گفت پهپادها عمدتا در داخل تولید میشوند اما این گروه همچنان به تجهیزاتی مانند سامانههای جیپیاس ایرانی وابسته است.
سیترونوویچ افزود: «حوثیها همچنان از ایران سلاح وارد میکنند. آنها توانایی تولید موشک را ندارند. بنابراین قطعات آن را از ایران قاچاق کرده و در یمن مونتاژ میکنند.»
او ادامه داد: «وقتی آمریکا کشتیهایی که قطعات را قاچاق میکنند متوقف میکند، ما میبینیم چه قابلیتهایی در اختیار دارند. اما حوثیها همچنان به ایران نیاز دارند.»
به گفته او، عبدالرضا شهلایی، فرمانده ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران، در یمن حضور دارد و این گروه را هماهنگ میکند.
شهلایی تحت تحریم آمریکاست و این کشور برای دریافت اطلاعات درباره فعالیتهای مالی، شبکهها و همکاران او، پاداشی به ارزش ۱۵ میلیون دلار تعیین کرده است.
سیترونوویچ گفت: «حوثیها بدون دریافت موشک از ایران، به سختی قادر به ادامه حملات موشکی خواهند بود. تولید آنها در یمن بسیار دشوار است. آنها به قطعات ایرانی نیاز دارند.»
هرچه پیچیدهتر، ایرانیتر
اندیشکده «شورای روابط خارجی» مستقر در واشینگتن، در گزارشی اعلام کرد ارتباط با ایران، تسلیحاتی پیشرفتهتر از آنچه حوثیها میتوانند بهتنهایی به دست آورند - چه در زمینه موشک و چه پهپاد - در اختیارشان قرار میدهد.
این اندیشکده در گزارشی نوشت: «حمایت ایران توانمندیهای جنگی این گروه را تقویت کرده و به حوثیها کمک کرده تا برتری نظامی خود را در یمن به دست آورند و حفظ کنند.»
از نوامبر ۲۰۲۳ تاکنون، حوثیها بیش از ۱۰۰ کشتی تجاری بینالمللی را با موشک و پهپاد هدف قرار دادهاند، دو کشتی را غرق کردهاند، یک کشتی را توقیف کردهاند و دستکم هشت ملوان را کشتهاند.
بهنام بنطالبلو، کارشناس ایران در اندیشکده آمریکایی «بنیاد دفاع از دموکراسیها» (FDD)، به ایراناینترنشنال گفت در حالی که حوثیها توانایی تولید داخلی دارند، هرچه پرتابه پیچیدهتر باشد، احتمال بیشتری وجود دارد که آنها همچنان به سامانههای کامل یا قطعات از تهران وابسته بمانند.
او افزود: «اما هرچه پلتفرم ارزانتر باشد، مانند پهپاد، احتمال بیشتری دارد که بتوانند با هدایت ایرانیها آن را در داخل توسعه دهند.»
بنطالبلو تاکید کرد: «با توجه به حملات گذشته آمریکا و اسرائیل به سایتهای شلیک، تولید و انبار موشکهای حوثی، روشن است که این گروه تروریستی به دلایل راهبردی و هزینهای، از حملات موشکی بالستیک به سمت حملات پهپادی بیشتر، تغییر مسیر داده است.»
بر اساس گزارشهای منتشر شده در سهشنبه ۲۵ شهریور، افراد مسلح در محور زاهدان به خاش در محدوده کلچات، به سوی یک خودروی پژو پارس حامل نیروهای نظامی تیراندازی کردند که به کشته شدن دستکم دو سرنشین منجر شد.
سایت حالوش که خبرهای استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، گزارش داده که در این حمله دستکم سه مامور انتظامی کشته شدند.
به گزارش منابع محلی، پس از این حمله شمار زیادی از نیروهای نظامی و امنیتی به محل اعزام شدهاند.
هنوز هویت نیروهای کشتهشده و مهاجمان مشخص نشده است.
ناآرامیها در خاش
مناطق اطراف خاش در دو ماه گذشته صحنه درگیریهای مسلحانه بوده است.
حالوش ۱۶ شهریور گزارش داد یکی از فرماندهان بومی اطلاعات سپاه پاسداران به نام «ایرج شمس» در شهر پیشین، واقع در شهرستان راسک، شامگاه شنبه از سوی افراد مسلح هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد.
حالوش با استناد به گزارشها نوشت این فرمانده در ماموریتهای مختلف در منطقه پیشین از جمله برای سرکوب شهروندان نقش داشته است.
رسانههای ایران پنجم شهریور خبر دادند در جریان درگیریهای مسلحانه نیروهای نظامی با افراد مسلح در استان سیستان و بلوچستان، دستکم یک نیروی نظامی کشته و یک مامور دیگر زخمی شد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، در جریان این درگیریها هشت فرد مسلح نیز کشته و شماری دیگر بازداشت شدند.
حسن مرتضوی، فرمانده قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران، گفت: «یک نفر از نیروهای نظامی حکومت در درگیری چهارشنبه پنجم شهریور در سیستان و بلوچستان کشته شده است.»
او اشاره کرد که طی عملیاتی در سه شهرستان ایرانشهر، خاش و سراوان، هشت نفر که او آنها را «تروریست» خواند، کشته شده و یک فرد گروگان نیز آزاد شده است.
پیش از این و در ۳۱ مرداد نیز رسانهها در ایران گزارش دادند در حمله افراد مسلح به دو واحد گشت انتظامی شهرستان ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان، پنج مامور انتظامی کشته شدند. حملهای که گروه جیش العدل با صدور بیانیهای مسئولیت آن را بر عهده گرفت.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، این حمله در محور خاش به ایرانشهر صورت گرفت و مهاجمان دو خودروی گشت انتظامی را هدف قرار دادند.
او خطاب به جوانان در پستی در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «من در این مبارزه در کنارتان هستم.»
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد: «[شما] آینده آزاد را با دستان خود خواهید ساخت و رویای مهسا و همه جانباختگان راه آزادی ایران را به حقیقت بدل خواهید کرد.»
مهسا امینی ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ به دست نیروهای گشت ارشاد بازداشت شد و مورد ضرب و جرح قرار گرفت. او سه روز پس از دستگیری در اثر شدت جراحات وارده در بیمارستان کسری در تهران جان خود را از دست داد.
مرگ او بزرگترین اعتراضات سراسری در ایران را با شعار «زن، زندگی، آزادی» شکل داد که تغییراتی عمده در فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران پدید آورد.
در جریان این اعتراضات، جمهوری اسلامی دست به سرکوب خونین زد و تنها از اواخر شهریور تا آذرماه ۱۴۰۱ دستکم ۵۵۲ نفر را کشت، صدها نفر را مجروح کرد و حداقل ۳۴ هزار نفر بازداشت شدند.
شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به اینکه «مهسا امینی بیگناه به قتل رسید اما صدایش خاموش نشد؛ بلکه نام و تصویرش جهانی شد»، افزود: «نام مهسا، یادآور همه زنان و مردان دلیری است که در خیزش سراسری ۱۴۰۱، جان خود را فدای آزادی ایران کردند. آنان که با گلوله و باتوم مجروح شدند. آنان که چشمهای خویش را از دست دادند. آنان که در زندانها شکنجه شدند.»
از سوی دیگر در سومین سالگرد قتل حکومتی مهسا امینی، خانوادههای بیش از ۱۰۰ تن از جانباختگان و همچنین شماری از آسیبدیدگان جنایات جمهوری اسلامی، در نامهای سرگشاده به رهبران جهان خواستار اقدام فوری برای مقابله با تشدید خشونت و سرکوب جمهوری اسلامی شدند.
این خانوادهها در نامه سرگشاده خود که سهشنبه ۲۵ شهریور منتشر شد، از جامعه جهانی خواستند «نه تنها برای حفاظت از مردم ایران بلکه برای حفظ امنیت و ثبات جهانی، قاطعانه عمل کند».
همزمان، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال از تهدید و اعمال فشار بر خانوادههای جانباختگان خیزش سراسری ایرانیان در سال ۱۴۰۱ حکایت دارد.
بر این اساس، نهادهای اطلاعاتی و امنیتی تعدادی از خانوادههای جانباختگان و قربانیان سرکوب جمهوری اسلامی را احضار کردهاند یا بهصورت تلفنی تحت فشار و تهدید قرار دادهاند.
بر اساس گزارشها، برخی از اعضای این خانوادهها به نهادهای اطلاعاتی تهران و دیگر شهرستانها احضار شدهاند.
در دو سال گذشته نیز گزارشهایی مشابه از تهدید گسترده و تلاش برای جلوگیری از شکلگیری اعتراضات به یاد مهسا و دیگر کشتهشدگان خیزش انقلابی منتشر شده بود.
اواسط مرداد ۱۴۰۲، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی تعدادی از بازداشتشدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی» را احضار کردند و از آنها خواستند متعهد شوند در هفته پایانی شهریور از خانه خارج نخواهند شد.
وزارت خارجه آمریکا دوشنبه ۲۴ شهریور با انتشار یادداشتی به مناسبت «سومین سالگرد قتل فجیع مهسا (ژینا) امینی»، یاد او را گرامی داشت و تاکید کرد که نام مهسا هرگز فراموش نخواهد شد و قتل او، همراه با بسیاری دیگر، «کیفرخواستی قاطع درباره جنایات جمهوری اسلامی علیه بشریت» است.
در بیانیه وزارت خارجه آمریکا آمده است: «جمهوری اسلامی به مدت ۴۶ سال با شکنجه و اعدام حکومت کرده و صدای مخالفان را با اعدامهای علنی و ضرب و جرح خاموش ساخته است.»
