رونن کراوس، سفیر جدید اسرائیل در جمهوری آذربایجان، با اشاره به جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی گفت این جنگ بر اسرائیل «تحمیل شد» و این کشور چارهای جز اقدام نداشت. او در عین حال گفت اگر تهدید تهران همچنان ادامه یابد، اسرائیل بار دیگر وارد عمل خواهد شد.
کراوس سهشنبه چهارم شهریور در گفتوگو با خبرگزاری «آپا»، با بیان اینکه رهبران جمهوری اسلامی سالهاست خواستار نابودی اسرائیل هستند، گفت: «در رژههای نظامیشان موشکهایی با شعار مرگ بر اسرائیل به نمایش گذاشته میشود و حتی در تهران ساعتی نصب کردهاند که شمارش معکوس نابودی اسرائیل را نشان میدهد.»
سفیر اسرائیل در جمهوری آذربایجان اضافه کرد: «ما بارها اظهارات مقامات ایرانی درباره ضرورت محو اسرائیل را شنیدهایم. این تهدیدی غیرقابلتحمل بود و اسرائیل ناچار شد برای رفع آن مسئولیت بپذیرد.»
او تاکید کرد: «امیدوارم حکومت ایران درس خود را گرفته باشد. اگر چنین باشد، خوب است؛ اما اگر دوباره تهدید کند، اسرائیل بار دیگر وارد عمل خواهد شد.»
طی دو ماه گذشته و از زمان برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، گمانهزنیهایی در دو کشور درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم شهریور در گفتوگو با روزنامه «الشرق الاوسط»، احتمال رویارویی دوباره جمهوری اسلامی با اسرائیل را رد نکرد و گفت: «با این حال اگر دوباره چنین کاری کنند، پاسخ ما قویتر خواهد بود.»
حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی
سفیر اسرائیل در ادامه جمهوری اسلامی را به حمایت از گروههای نیابتی از جمله حزبالله، حماس و حوثیها متهم کرد و گفت: «این گروهها همچنان به حمله علیه اسرائیل ادامه میدهند.»
او در این خصوص گفت: «تنها چند روز پیش، حوثیها پهپادها و موشکهایی به سمت اسرائیل پرتاب کردند و ما مجبور به پاسخ شدیم. این اقدامات مستقل نیستند و تحت دستور حکومت ایران انجام میگیرند. یمن توانایی تولید موشک ندارد و روشن است که این ایران است که این فناوریها را فراهم میکند.»
اسرائیل و کشورهای غربی بارها جمهوری اسلامی را به حمایت از گروههای نیابتی از جمله حزبالله لبنان، حماس در غزه و حوثیها در یمن متهم کردهاند.
کراوس در بخش دیگری از گفتوگوی خود هشدار داد که اسرائیل در برابر تهدیدها کوتاه نخواهد آمد: «تا زمانی که امنیت و حاکمیت اسرائیل تهدید شود، ما اقدام خواهیم کرد.»
او اضافه کرد: «اسرائیل نمیتواند تهدید علیه امنیتش را تحمل کند. اما اگر تهدیدی وجود نداشته باشد، اسرائیل قصد حمله به هیچکس را ندارد. ما فقط میخواهیم در صلح زندگی کنیم؛ این تمام چیزی است که میخواهیم.»
اظهارات تازه سفیر اسرائیل در باکو، همراستا با مواضع مقامهای تلآویو، نشان میدهد که در سایه تهدیدهای متقابل، صلح همچنان دور از دسترس دو دشمن قدیمی باقی مانده است.
عراقچی سهشنبه چهارم شهریور در گفتوگو با روزنامه «الشرق الاوسط» تاکید کرد: «آنچه حملات نظامی علیه تأسیسات هستهای نتوانست به آن دست یابد، در هیچیک از مذاکرات آینده با واشنگتن هم به دست نخواهد آمد.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین گفت تهران همچنان آماده مذاکرات «عادلانه و منصفانه» درباره برنامه هستهای است و افزود که مذاکرات با سه کشور اروپایی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعیین چارچوب جدید ادامه دارد.
همزمان، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به دیدار او و تختروانچی با مدیران سیاسی سه کشور اروپایی در ژنو گفت تهران همچنان به دیپلماسی و یک راهحل دیپلماتیک سودمند برای هر دو طرف متعهد است.
این موضع در حالی تکرار میشود که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر به صراحت اعلام کرده بود که ایران «هیچ مذاکرهای زیر فشار» را نخواهد پذیرفت.
خامنهای دوم شهریور در دیدار با گروهی از حامیان جمهوری اسلامی با متهم کردن مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
جنگ ۱۲ روزه و احتمال رویارویی با اسرائیل
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی دیگر از این گفتوگو با بیان اینکه «اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه به هیچیک از اهداف خود نرسیدند، درحالیکه ایران مقاومت کرد و پاسخ داد»، گفت: «ما تا آخرین لحظه به حملات موشکی ادامه دادیم و در نهایت اسرائیل خود درخواست آتشبس بدون قید و شرط را داد. این ثابت میکند که گزینه نظامی شکستخورده است.»
او احتمال رویارویی دوباره جمهوری اسلامی با اسرائیل را رد نکرد و گفت: «با این حال اگر دوباره چنین کاری کنند، پاسخ ما قویتر خواهد بود.»
از زمان برقراری آتشبس میان طرفین، گمانهزنیهایی در ایران و اسرائیل درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
در آخرین نمونه، سالار ولایتمدار، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت: «طبق قاعده، دشمن نباید دوباره به ایران حمله کند، ولی ما با طرفی مواجه هستیم که به هیچ اصول و قاعدهای پایبند نیست.»
تنگه هرمز و سیاست جمهوری اسلامی در خلیج فارس
عراقچی در پاسخ به پرسشی درباره تهدید به بستن تنگه هرمز گفت سیاست رسمی ایران «کاملا روشن» است و ایران خواستار «صلح و آرامش» در خلیج فارس است.
او افزود: «ایران کشور تولیدکننده و صادرکننده نفت است و اقتصادش بهطور قابلتوجهی به نفت وابسته است، بنابراین میخواهد که کشتیرانی برای همه آزاد باشد.»
عراقچی درباره برخی اظهارات متناقض مقامات جمهوری اسلامی گفت: «بسیاری از این حرفها موضع رسمی ایران نیست، بلکه نظر افراد عادی یا روزنامهنگاران است. سیاست رسمی ایران روشن است: ما خواستار صلح و آزادی کشتیرانی در خلیج فارس هستیم.»
او همچنین گفت: «در جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل تأسیسات نفتی ما در عسلویه را هدف گرفت تا جنگ نفتی ایجاد کند، اما ما با حمله به تأسیسات اسرائیلی مانع انتقال جنگ به خلیج فارس شدیم.»
در روزهای گذشته و در ادامه تهدیدات مقامها و چهرههای حکومتی، حسین شریعتمداری، نماینده علی خامنهای در روزنامه کیهان، درباره احتمال اعمال محدودیت بر کشتیرانی غرب در تنگه هرمز گفت بستن تنگه هرمز میتواند بهای جهانی نفت را تا ۲۰۰ دلار افزایش دهد و ضربه اقتصادی شدیدی به دشمنان ایران وارد کند.
شریعتمداری، ۳۱ مرداد در صداوسیما گفت: «میتوانیم برای کشورهای آمریکا، فرانسه، انگلیس و آلمان در تنگه هرمز محدودیت ایجاد کنیم و اجازه ندهیم از آن عبور کنند.»
در واکنش، ریچارد گلدبرگ، رییس پیشین میز مقابله با توسعه تسلیحات کشتار جمعی ایران در شورای امنیت ملی آمریکا، این سخنان را غیرواقعی توصیف کرد و تاکید کرد فعالسازی فوری مکانیسم ماشه تنها راه مهار تهران است.
این انجمن در نامهای که به امضای وحید شریعت، رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران رسیده، تاکید کرده است که اجرای مجازات مرگ در ملاعام نهتنها تاثیر پایدار و اثباتشدهای بر کاهش جرم ندارد، بلکه باعث پیامدهای منفی روانی و اجتماعی بر جامعه و شهروندان میشود و افزایش بالقوه خشونت از آنجمله است.
در این نامه با استناد به پژوهشهای علمی آمده است که پس از اجرای اعدام، میزان ارتکاب قتل در جوامع مورد بررسی حتی به شکل موقت افزایش یافته است.
نویسندگان هشدار دادهاند که مشاهده مستقیم چنین صحنههایی بهویژه از سوی کودکان میتواند منجر به آسیبهای روانی جدی، از جمله اختلال استرس پس از سانحه، یا بروز رفتارهای تقلیدی ناخواسته شود.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» نیز سهشنبه چهارم شهریور در بیانیه هشتاد و سومین هفته خود با اشاره به اینکه طی هفته گذشته اعدام دو تن در ملا عام و مقابل چشمان مردم انجام شده است، نوشت: «حکومت اعدامی قصد دارد با تحقیر و عادیسازی خشونت، جامعه را در وحشت فرو برد.»
انجمن روانپزشکان در بخش دیگری از نامه تاکید کرده است که «نمایش خشونت در فضای عمومی» خطر ایجاد احساس تحقیر جمعی و کاهش اعتماد شهروندان به نهادهای حاکمیتی را در پی دارد.
به نوشته این انجمن، آسیبهای ناشی از چنین صحنههایی تنها محدود به افراد حاضر در محل اجرای حکم نیست و انتشار تصاویر ضبطشده آن میتواند دامنه آسیب را گستردهتر کند.
انجمن علمی روانپزشکان ایران نسبت به تاثیر منفی اعدام در ملا عام بر همبستگی اجتماعی نیز هشدار داده و آن را عاملی برای ایجاد شکاف میان جامعه و حاکمیت توصیف کرده است.
در پایان این نامه که سوم شهریور منتشر شده، انجمن علمی روانپزشکان ایران از رئیس قوه قضاییه خواسته است تا با اتخاذ تصمیمی فوری، دستور توقف اجرای اعدام در ملا عام صادر شود.
سایت حقوقبشری هرانا، در گزارشی که اول شهریور منتشر شد، با اعلام این خبر که در مردادماه دستکم ۱۶۰ نفر در زندانهای سراسر کشور به دار آویخته شدند، نوشت سه مورد از اعدامها در ملا عام و مقابل چشمان مردم صورت گرفته است.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، پنجم مرداد با ابراز نگرانی از افزایش گسترده اعدامها در ایران، اجرای صدها حکم مرگ را محکوم کرد و خواستار توقف فوری این روند شد.
