نتایج پژوهشی جامع درباره آتشسوزیهای طبیعی در جهان طی سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱ نشان میدهد که با وجود کاهش ۲۶ درصدی مساحت زمینهای سوخته در این ۱۹ سال، جمعیت افرادی که بهطور مستقیم با آتشسوزیهای جنگلی درگیر شدند، حدود ۴۰ درصد افزایش داشته است.
این مطالعه که با مشارکت هشت دانشگاه و موسسه پژوهشی دولتی و بینالمللی از کشورهای آمریکا، چین، کانادا و بریتانیا انجام شد، دلیل افزایش مواجهه انسانی با آتشسوزیهای جنگلی را «افزایش جمعیت و مهاجرت به مناطق مستعد آتشسوزی» عنوان میکند.
خلاصهای از این پژوهش ۳۰ مرداد در مجله «سایِنس» منتشر شد. این گزارش میگوید که هرچند آتشسوزیهای فاجعهبار در ایالات متحده، کانادا و استرالیا در رسانههای بینالمللی بازتاب گستردهای دارند، اما ۸۵ درصد از رویارویی انسانی با آتشسوزیهای طبیعی در خلال ۱۹ سال مورد بررسی در آفریقا رخ داده است.
به نقل از این گزارش، نیمی از جمعیت متاثر از آتشسوزیهای طبیعی در پنج کشور کنگو، سودان جنوبی، موزامبیک، زامبیا و آنگولا سکونت دارند، در حالیکه سهم ایالات متحده، اروپا و استرالیا کمتر از ۲.۵ درصد است.
مجتبی صادق، دانشیار مهندسی عمران در دانشگاه ایالتی بویزی در ایالت آیداهو و نویسنده ارشد این مقاله، میگوید که الگوی نامتناسب دیگری نیز در آمریکا مشاهده شده است.
به گفته او در حالی که تنها ۱۵ درصد از کل مساحت جنگلهای سوخته آمریکا در ایالت کالیفرنیا قرار دارد، ۷۲ درصد از افرادی که در این کشور با پیامدهای آتشسوزی درگیر شدهاند در این ایالت زندگی میکنند.
ایالت کالیفرنیا اکنون یکی از نقاط داغ آتشسوزیهای شدید طبیعی در جهان است.
افزایش جهانی جمعیت درگیر با آتشسوزیهای طبیعی
محققان با بررسی بیش از ۱۸ میلیون و ۶۰۰ هزار مورد آتشسوزی طبیعی در فاصله سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱ و تحلیل دادههای جمعیتی مناطق درگیر آتشسوزی، دریافتهاند که در این بازه بیش از ۴۴۰ میلیون نفر در سراسر جهان در معرض آتشسوزیهای جنگلی قرار گرفتهاند. این رقم معادل کل جمعیت اتحادیه اروپا است.
آنها همچنین کشف کردند که «رشد جمعیت و مهاجرت به مناطق مستعد آتشسوزی» سبب شده است که جمعیت درگیر حریقهای طبیعی در دوره زمانی مورد مطالعه، سالانه بهطور میانگین بیش از ۳۸۲ هزار نفر افزایش یابد.
نتیجه دیگرِ این تحقیق افزایش میزان ویرانگریِ آتشسوزیهای طبیعی در آمریکای شمالی و جنوبی است. علت اصلی آن نیز «تشدید شرایط آبوهوایی آتشزا» به دنبال تغییرات اقلیمی، افزایش دمای زمین، کاهش رطوبت و وزش بادهای شدید است.
کاهش جمعیت درگیر با آتش در اروپا و اقیانوسیه
محققان الگوی دیگری را نیز شناسایی کردهاند؛ اینکه جمعیت درگیر با حریقهای طبیعی در اروپا و اقیانوسیه ظرف ۱۹ سال مورد بررسی کاهش یافته و دلیل عمده آن «جابهجایی جمعیت از مناطق روستایی به شهری» در این مناطق است.
امیر آقاکوچک، استاد عمران و محیط زیست در دانشگاه کالیفرنیا و یکی دیگر از پژوهشگران این تحقیق با اشاره به آشکار شدن پارادوکس جهانی کاهش مساحت سوخته و افزایش اثرپذیری انسانی که از افزایش همپوشانی میان سکونتگاههای انسانی و چشماندازهای مستعد آتشسوزی نشات میگیرد، یادآور میشود که «اقدامات پیشگیرانه اکنون بیش از پیش حیاتی است» در غیر اینصورت شاهد افزایش خطر فجایع آتشسوزیها خواهیم بود.
به گفته آقاکوچک، «مدیریت پوشش گیاهی از جمله آتشهای کنترل شده، آموزش عمومی و راهحلهای مهندسیشده برای کاهش آتشسوزیهایی با عامل انسانی» از جمله راهبردهای پیشگیرانه هستند.
طبق گزارش اختصاصی وبسایت اقتصادی گلوبز (Globes)، این هواپیما از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا کنون، نقشی کلیدی در جمعآوری اطلاعات، هشدارهای اولیه و هدایت لحظهای حملات ایفا کرده و بهویژه در عملیات گسترده ماه ژوئن علیه اهداف حکومت ایران، مورد استفاده گسترده قرار گرفته است.
براساس این گزارش، وزارت دفاع اسرائیل و بخش پژوهش و توسعه آن (MAFAT) که توسعهدهنده اورون بوده، در تاریخ ۲ سپتامبر، به دلیل نقش محوری این هواپیما در موفقیتهای عملیاتی، برنده جایزه دفاع ملی اسرائیل خواهند شد.
ابَرچشم اسرائیل در آسمان ایران و متحدانش
به گفته سرهنگ «ب»، رئیس دپارتمان سیستمهای دفاعی MAFAT، هواپیمای اورون توانسته ماموریتهایی را در چند جبهه همزمان انجام دهد؛ از جمله پرواز بر فراز نوار غزه، جنوب لبنان و حتی اعماق خاک ایران. این هواپیما با قابلیت جمعآوری داده از هزاران حسگر و دهها رایانه، تصویر مستقلی از میدان نبرد ارائه میدهد و همزمان به اجرای ماموریتهای شناسایی، رهگیری، اخلال اطلاعاتی و هشدار سریع کمک میکند.
اورون نهتنها در ماموریتهای تهاجمی بلکه در عملیات دفاعی نیز موثر بوده است؛ از جمله در شناسایی زودهنگام حملات موشکی و پهپادی ایران از آوریل ۲۰۲۴ به بعد که باعث افزایش چشمگیر سطح هشدار در سامانه دفاع هوایی اسرائیل شد.
جاسوسی در ارتفاع ۴۰ هزار پا، با فناوری تمام اسرائیلی
هواپیمای اورون در کمتر از ۲۵ دقیقه به ارتفاع ۴۰ هزار پا میرسد، تا ۱۰ ساعت در هوا میماند و با سرعت ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت در هر شرایط جوی پرواز میکند. تمام سامانههای اطلاعاتی و شنود این پرنده پیشرفته، ساخت اسرائیل است و از مزیت بینظیر پوشش گسترده در مناطق متراکم همچون غزه یا خاک ایران برخوردار است.
بر اساس گزارش گلوبز، هزینه توسعه این هواپیما حدود ۱ میلیارد دلار بوده و قابلیتهایی به آن افزوده شده که حتی هواپیماهای جاسوسی معروف آمریکایی نظیر آواکس (AWACS) نیز فاقد آن هستند. تفاوت مهم در آنجاست که سامانههای اورون بخشی از ساختار بدنه هواپیما هستند، نه تجهیزات نصبشده بر بدنه خارجی؛ ویژگیای که قدرت پنهانکاری و حفاظت از پرنده را افزایش میدهد.
جایگاه ویژه در شبکه اطلاعاتی اسرائیل
اورون سومین هواپیمای ماموریتی اطلاعاتی اسرائیل پس از شاوِیت (ویژه SIGINT) و ایتام (ویژه تصویرسازی هوایی) است. آنچه اورون را از این دو متمایز میکند، تواناییاش در ادغام همه ماموریتها — از سیگنالهای الکترونیکی گرفته تا تصویرسازی هوایی، رهگیری اهداف زمینی و پردازش دادهها در لحظه — در قالب یک پرنده است.
این هواپیما توسط اسکادران ۱۲۲ نیروی هوایی اسرائیل در پایگاه نواتیم به پرواز درمیآید؛ همان اسکادانی که نقش پررنگی در اجرای عملیات فرامرزی و جاسوسی هوایی دارد.
سلاحی علیه ایران، بدون ورود به آسمان آن
به گفته کارشناسان، یکی از مهمترین ویژگیهای اورون «توانایی عملیات از راه دور» یا Stand-off است؛ به این معنا که این هواپیما نیازی ندارد وارد حریم هوایی ایران یا لبنان شود تا داده جمعآوری کند. با استفاده از رادارهای AESA ساخت شرکت ELTA، اورون قادر است هزاران کیلومتر مربع را تحت پوشش قرار دهد، بدون اینکه امنیتش به خطر بیفتد.
هوش مصنوعی، همکار دوم خلبان
با توجه به حجم عظیم دادههای جمعآوریشده، تجزیه و تحلیل آنها بدون استفاده از سامانههای پیشرفته هوش مصنوعی ممکن نیست. سامانههای اورون با استفاده از الگوریتمهای یادگیری ماشین، اطلاعات غیرعادی یا قابل توجه را برای تحلیلگران انسانی علامتگذاری میکنند و به آنها در تصمیمگیری سریع کمک میرسانند — نقشی کلیدی در موفقیت عملیاتهایی که علیه تاسیسات و مواضع حکومت ایران و گروههای نیابتیاش انجام شده است.
دکتر اَسگِر رِتلیند، متخصص علوم اعصاب و نویسنده اول این پژوهش که هدایت آن را نیز بر عهده داشت، گفت: «پیش از این ثابت شده بود که شیوع آلزایمر در میان زنان بیش از مردان است. ما در این تحقیق توانستیم تفاوت اثر لیپیدها بر زنان و مردان و همینطور اهمیت زیاد لیپیدهای حاوی امگا در خون زنان مبتلا به آلزایمر را نشان دهیم.»
لیپیدها گروه وسیعی از ترکیبات چربی هستند که عملکردهای متنوعی در بدن انسان دارند؛ بخشی از غشای سلولی را تشکیل میدهد و به کنترل آنچه به سلولهای بدن وارد و از آنها خارج میشوند کمک میکنند.
حرکت و ذخیره انرژی، جذب ویتامینها و ساخت هورمونها از دیگر عملکردهای لیپیدها است. چربیها و روغنها، کلسترول و استروئیدها و اسیدهای چرب مانند اُمِگا۳ و اُمِگا۶ از انواع لیپیدها به شمار میآیند.
او با تاکید بر اینکه اثبات دقیقتر این موضوع هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارد، اضافه کرد: «این یافته، جدید و چشمگیر است و پیشتر چنین موضوعی بررسی نشده بود. اکنون ما در حال بررسی این هستیم که تغییر میزان چربیهای اشباع در زنان از چه سنی آغاز میشود.»
دانشمندان مشارکتکننده در این پژوهش در بیانیهای به امضای دکتر رِتلیند، نوشتهاند: «در این پژوهش التهاب مغز و آسیبهای آن را در نمونه پلاسمای ۸۴۱ بیمار مبتلا به آلزایمر تحلیل و ۷۰۰ گروه از مولکولهای لیپیدی موجود در خون را طبقهبندی کردیم.»
این بیانیه ادامه میدهد: «در نهایت دیدیم که لیپیدهای ناسالمِ اشباعشده در خون بیماران زن مبتلا به آلزایمر نسبت به گروه کنترل افزایش چشمگیری یافته است.»
بر اساس این بیانیه چربیهای اشباعشده که نسبت بالایی از آن در محصولاتی مانند خامه، پنیر، کره و روغن حیوانی یافت میشود، چربیهای بد و ناسالم هستند.
در مقابل، چربیهای غیراشباع که خوراکیهایی مانند آجیل، زیتون، اغلب ماهیها، تخم مرغ، دانه چیا، دانه کتان و آواکادو حاوی آن هستند، بهطور کلی سالم به شمار میآیند. بعضی از چربیهای غیراشباع حاوی اُمگا هستند.
دکتر کریستینا لِگیدو-کوئیگلی، یکی از پژوهشگران حاضر در این تحقیق نیز گفت: «از این مطالعه نتیجه میگیریم که زنان باید از دریافت اسیدهای چرب حاوی اُمگا از طریق رژیم غذایی خود یا از طریق مکملها مطمئن شوند.»
در حال حاضر تخمین زده میشود که حدود ۵۵ میلیون نفر در سراسر جهان به یکی از انواع بیماریهای زوال عقل مبتلا هستند و بیشترین سهم را بیماران مبتلا به آلزایمر تشکیل میدهند. از هر سه فرد مبتلا به زوال عقل، دو نفر زن هستند.
دستآوردهای علم پزشکی برای کنترل بیماری آلزایمر ظرف سالهای گذشته پیشرفت قابل توجهی داشته است. دارویی به نام لِکِمبی که حدود دو سال پیش از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا و دیگر کشورها مجوز گرفت، به نحو چشمگیری پیشرفت بیماری آلزایمر را کُند میکند.
دادههای یک کارآزمایی بالینی بزرگ نشان داده بود که این دارو میتواند اختلال حافظه و اختلال شناختی را در بیمارانی که در مراحل اولیه بیماری هستند، به شکل چشمگیری کاهش دهد.
این ژنرال بازنشسته در مصاحبهای با شبکه ایبیسی نیوز گفت که نسبت به چشمانداز دیدار میان پوتین و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین خوشبین نیست و دلیلی نمیبیند که باور کند چنین نشستی حتی اگر برگزار شود، موفقیتآمیز باشد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، که پیشتر در آلاسکا با پوتین دیدار کرد، در تلاش برای برگزاری دیدار بین پوتین و زلنسکی است.
پترائوس گفت: «آنچه در دو هفته اخیر واقعا باید برای همه روشن شده و فکر میکنم حتی برای رئیسجمهوری ترامپ هم روشن است این است که با وجود تمام تلاشهایش - تلاشی که ما برای پایان دادن به جنگ و متوقف کردن کشتار تحسین میکنیم ــ پوتین بهوضوح هیچ قصدی برای انجام این کار ندارد، مگر اینکه سرزمین بیشتری به او داده شود.»
مواضع اوکراین در سرزمینهایی که پوتین میخواهد تقویت شده
رئیس پیشین سیا اشاره کرد که سرزمینهای بیشتری از اوکراین که پوتین خواهان آنهاست «بهشدت [از سوی نیروهای اوکراینی] تقویت شدهاند و نیروهای روسیه مجبور خواهند بود سالها با همین سرعتی که اکنون دارند بجنگند تا بتوانند آنها را تصرف کنند.»
به گزارش رسانهها، پوتین خواهان تمامی مناطق دونتسک و لوهانسک در دونباس است، از جمله بخشهایی که در حال حاضر تحت کنترل روسیه نیست.
بر اساس این گزارشها، پوتین حاضر است خطوط مقدم جنگ در خرسون و زاپوریژژیا را تثبیت کند؛ امری که نشاندهنده عقبنشینی جزئی از خواسته پیشین او برای تصرف کامل هر چهار منطقه است.
با وجود اظهارات ترامپ درباره پیشرفت در مذاکرات صلح، روسیه همچنان از خواستههای اصلی خود مبنی بر تسلیم کامل سیاسی و نظامی اوکراین عقبنشینی نکرده است.
پوتین پس از نشست با ترامپ در آلاسکا، در یک سخنرانی عمومی بار دیگر بر این مواضع خود تاکید کرد.
پترائوس گفت: «او میخواهد رئیسجمهوری زلنسکی را از قدرت برکنار کند و او را با یک چهره طرفدار روسیه جایگزین کند، و صادقانه بگویم، اوکراین را غیرنظامی کند ــ هیچیک از این موارد نه برای اوکراین قابلقبول است و نه برای کشورهای اروپایی و ایالات متحده.»
باید به اوکراین بیشتر کمک کرد
او ادامه داد: «افزون بر این، رئیسجمهوری زلنسکی طبق قانون اساسی اوکراین حتی اختیار ندارد اعلام کند که بخشی از سرزمین در کنترل روسیه خواهد بود. چنین موضوعی باید به همهپرسی ملی گذاشته شود.»
پترائوس تصریح کرد که پوتین همچنان مانع اصلی صلح است و از ایالات متحده و متحدان اوکراین خواست تا با افزایش کمکها به اوکراین، روند مذاکرات را پیش ببرند.
او گفت: «فکر میکنم باید روشن باشد: مانع صلح در حال حاضر شخص رئیسجمهوری پوتین است.»
این ژنرال بازنشسته تاکید کرد: «آنچه ما باید انجام دهیم این است که با کمک بسیار بیشتر به اوکراین نسبت به آنچه تاکنون کردهایم، این معادله را تغییر دهیم: برداشتن محدودیتها از اوکراین، مصادره ۳۰۰ میلیارد دلار ذخایر مسدودشده روسیه در کشورهای اروپایی و دادن آن به اوکراین، تحریمهای بیشتر علیه روسیه ــ حتی شامل گازپرومبانک ــ و محدود کردن بیشتر صادرات نفت روسیه نسبت به آنچه تاکنون انجام دادهایم.»
در بیانیه رسمی وزارت خارجه فرانسه آمده است که «اتهامات مطرحشده از سوی سفیر آمریکا غیرقابل قبولاند» و فرانسه با قاطعیت این ادعاها را رد میکند. این نهاد همچنین تاکید کرده که کشور متبوعش «کاملاً متعهد به مبارزه با یهودیستیزی» است و اظهارات سفیر آمریکا با اصول حقوق بینالملل و اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها توسط مقامات دیپلماتیک در تضاد است.
فرانسه این اقدام را لطمهای به اعتماد دوجانبه میان متحدان و شأن روابط فراآتلانتیکی دانسته است.
کوشنر، پدر داماد رئیسجمهوری آمریکا دونالد ترامپ، در نامهای که تاریخ آن ۲۵ اوت و همزمان با هشتاد و یکمین سالگرد آزادسازی پاریس از اشغال نازیها ثبت شده، نوشته است: «با نگرانی عمیق از افزایش چشمگیر یهودیستیزی در فرانسه و نبود اقدامات کافی از سوی دولت شما برای مقابله با آن مینویسم.» او مدعی شده که «در فرانسه، روزی نمیگذرد بدون آنکه یهودیان در خیابان مورد حمله قرار بگیرند، کنیسهها یا مدارس یهودی تخریب نشوند یا کسبوکارهای متعلق به یهودیان قربانی وندالیسم نشوند.»
این نامه در حالی منتشر شده که چند روز پیش نیز بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دولت مکرون را به دامنزدن به یهودیستیزی متهم کرده بود، ادعایی که از سوی کاخ الیزه با لحنی تند رد شد و «اتهامی مشمئزکننده و نادرست» خوانده شد.
الیزه با بیان اینکه «اکنون زمان جدیت و مسئولیتپذیری است، نه مغالطه و بهرهبرداری سیاسی»، تاکید کرد فرانسه در برابر یهودیستیزی جدی و متعهد است و چنین اتهاماتی را «تحریف حقیقت» میداند.
احضار رسمی سفیر آمریکا، در کنار واکنش شدید کاخ الیزه به اظهارات نتانیاهو، نشاندهنده تشدید تنشهای دیپلماتیک میان فرانسه و متحدان غربیاش بر سر نحوه برخورد با تحولات خاورمیانه، از جمله جنگ غزه و به رسمیت شناختن کشور فلسطین است.
فرانسه چندی پیش اعلام کرد که در اجلاس پیشروی مجمع عمومی سازمان ملل، کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت. اقدامی که واکنشهای گستردهای در پی داشت. تعدادی از کشورها از جمله در اروپا و دیگر نقاط جهان از تصمیم فرانسه استقبال کردند و با آن همراهی کردند. در مقابل نیز تعدادی از کشورها از جمله آمریکا و اسرائیل این تصمیم را «هدیهای به حماس» نامیدند و به شدت آن را محکوم کردند.
این تحول آماری، بهگفته کارشناسان، نشانهای بارز از تغییرات جمعیتی ناشی از مهاجرت گسترده از کشورهای مسلماننشین به قاره سبز است.
بررسی دادههای آماری ۲۵ سال گذشته در ۱۱ کشور اروپایی، از جمله اتریش، ایرلند، فرانسه، بلژیک، لهستان، هلند، دانمارک، سوئیس، سوئد و همچنین انگلستان و ولز، نشان میدهد که در بسیاری از این کشورها، نام «محمد» طی این مدت رشدی چند صد درصدی داشته است.
برای نمونه، در اتریش میزان استفاده از این نام بین نوزادان از سال ۲۰۰۰ تاکنون ۷۳۲ درصد افزایش یافته، در ایرلند این رقم ۳۷۲ درصد و در فرانسه ۱۲۷ درصد بوده است. حتی در لهستان که سیاستهای مهاجرتی سختگیرانهتری دارد، افزایش ۲۱۷ درصدی در استفاده از این نام گزارش شده است. در انگلستان و ولز، حدود ۳ درصد از کل نوزادان متولدشده در سال ۲۰۲۴ به نام «محمد» نامگذاری شدهاند؛ رقمی که این نام را برای دومین سال پیاپی در صدر فهرست محبوبترین نامها قرار داده است.
کارشناسان این تغییرات را ناشی از چند عامل اصلی میدانند: نخست، مهاجرت وسیع مسلمانان از خاورمیانه، آفریقا و آسیای مرکزی به اروپا طی دهههای اخیر؛ و دوم، محبوبیت و تأثیر فرهنگی شخصیتهای شناختهشدهای چون محمد صلاح، مو فرح و محمد علی که موجب افزایش اقبال به این نام در میان خانوادههای مهاجر شدهاند.
به گفته موسسه تحقیقاتی پیو، جمعیت مسلمانان اروپا در سال ۲۰۲۰ حدود ۶ درصد کل جمعیت قاره را تشکیل میداده و این رقم تا سال ۲۰۲۵ ممکن است به ۱۱ درصد برسد، بهویژه اگر روند مهاجرت به همین شکل ادامه یابد.
در این میان، افزایش نام «محمد» تبدیل به یکی از شاخصهای ملموس این دگرگونی جمعیتی شده است؛ پدیدهای که همزمان با رشد احزاب راستگرای افراطی و مخالف مهاجرت در اروپا، به بحثهایی عمیق درباره هویت فرهنگی، اجتماعی و سیاسی قاره دامن زده است. این احزاب، که در کشورهای مختلف قدرت گرفتهاند، بارها نسبت به «اسلامی شدن» اروپا و تهدید برای ارزشهای لیبرال هشدار دادهاند.
در مقابل، بسیاری از فعالان حقوق بشر و نهادهای بینالمللی این تغییرات را بخشی از واقعیت جمعیتی جدید اروپا میدانند و خواستار تطبیق سیاستگذاریها با تنوع فرهنگی و دینی روزافزون در کشورهای اروپایی هستند.
