شبکه خبری اسکاینیوز بریتانیا با اشاره به حمله آمریکا به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی نوشت ترس عمیقی وجود دارد که جنگ وارد مرحلهای خطرناک و بالقوه غیرقابل کنترل شده باشد و اکنون سوال این نیست که آیا ایران پاسخ خواهد داد یا خیر، بلکه این است که چگونه واکنش نشان میدهد؟
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، بعد از حملات بامداد یکشنبه اول تیر ماه آمریکا به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان بیانیهای ویدیویی منتشر کرد و در آن از دونالد ترامپ، رییس جمهوری ایالات متحده تمجید کرد و گفت که صلح از طریق قدرت حاصل میشود.
ترامپ هم در سخنانی خطاب به ملت آمریکا، به تهران هشدار داد که در صورت تلافی، در صدور دستور اقدامات بیشتر تردید نخواهد کرد.
به نوشته اسکاینیوز، آنچه در آینده اتفاق میافتد تا حد زیادی در کنترل ایران است و تصمیمات آنها، آینده منطقه را تعیین خواهد کرد.
حکومت ایران طی ۹ روز با حملات جتهای اسرائیلی روبرو شده و سپس حملات گستردهای به تأسیسات هستهای خود را تحمل کرده است. در طی این حملهها دهها فرمانده سپاه و عوامل برنامه اتمی ایران هم کشته شدند.
توسعه برنامه هستهای در ایران دههها طول کشیده و با هزینههای هنگفتی همراه بوده است: میلیاردها و میلیاردها دلار و تحریمهای سنگین بینالمللی. همه اینها اکنون در حال فروپاشی است.
خبرنگار شبکه اسکاینیوز این سوال را مطرح کرده که حکومت ایران چگونه این موضوع را برای مردم خود توضیح میدهد؛ مردمی که بسیاری از آنها از این جاهطلبیهای بزرگ رنج بردهاند و با رهبری ظالمانهای که تحت آن زندگی میکنند، مخالفند.
لفاظیهای تهران و کانالهای تلویزیونی حکومتی ایران نوید جنگ و پیروزی را میدهند، اما واقعیت ساده نیست.
موشکهای بالستیک و نیروهای نیابتی ایران
مشخص نیست جمهوری اسلامی چقدر دیگر میتواند به سمت اسرائیل شلیک کند. از زمان شروع جنگ، هر روز موشکهای بالستیک به سمت این کشور شلیک شده، اما با هدف قرار دادن سیستماتیک سایتهای پرتاب و ذخایر موشکی ایران از سوی اسرائیل، تعداد آنها کاهش یافته است.
نیروهای نیابتی ایران، حزبالله و حماس، به شدت تضعیف شدهاند و رژیم بشار اسد در سوریه دیگر وجود ندارد. به نوشته اسکاینیوز، قرار بود همه اینها در خط اول دفاع و عامل بازدارنده در برابر حمله اسرائیل باشند.
حوثیهای مورد حمایت تهران در یمن همچنان سرکش هستند، اما قدرت جنگی آنها هم محدود شده است.
حمله به پایگاههای آمریکا؟
اسکاینیوز مینویسد حملات آمریکا علیه سایتهای هستهای جمهوری اسلامی بوده، نه مقامات ارشد ایرانی. بنابراین، حمله به پایگاههای آمریکایی در منطقه منطقیترین پاسخ «مشابه» خواهد بود.
اگر تهران تصمیم به گسترش درگیری بگیرد، میتواند تأسیسات نفتی در خلیج فارس را هدف قرار دهد یا سعی کند تنگه هرمز را که از نظر جهانی مهم است، ببندد. هر یک از این گزینهها عواقب بینالمللی خواهند داشت.
به گزارش اسکای، اگر شبهنظامیان شیعه در عراق تصمیم به اقدام یکجانبه بگیرند، کنترل آنها دشوار خواهد بود. طبق گزارشها، نیروهای امنیتی عراق سفارت آمریکا در بغداد را در انتظار خشونت محاصره کردهاند.
این احتمال وجود دارد که تهران بتواند اقدامی کوچکتر و نمادینتر انجام دهد تا آبروی خود را حفظ کند.
به نوشته اسکاینیوز، اما حتی در بهترین حالت، جمهوری اسلامی مطمئنا باید چیزی بیش از یک واکنش ظاهری نشان دهد چرا که در حال حاضر در وضعیت وخیمی قرار دارد و از نظر داخلی و خارجی به شدت تضعیف شده است.
اگر آنها تشدید تنش کنند، با واکنش شدید ایالات متحده مواجه میشوند که میتواند ضربه مهلکی باشد و اگر تسلیم شوند، حکومت ایران با مخالفتهای داخلی و آسیب اعتباری بزرگی روبرو خواهد شد که ممکن است هرگز از آن بهبود نیابد.
بر اساس این گزارش، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، هیچ گزینه خوشایندی پیش رو ندارد.
سپاه پاسداران یکشنبه در بیانیهای درباره حمله جنگندههای آمریکا به اماکن اتمی جمهوری اسلامی ضمن اشاره به پایگاههای آمریکا در منطقه، تهدید به انجام «پاسخدهایی پشیمانکننده و فراتر از محاسبات» کرده است.
شبکه تلویزیونی سیانان با اشاره به حمله هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای ایران نوشت که این اقدام منطقه خاورمیانه را در موقعیتی ناپایدار قرار داده و همه نگاهها اکنون به واکنش احتمالی تهران دوخته شده است.
آموس یادلین، رییس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل در گفتوگو با سیانان گفت: «این حمله میتواند انگیزهای جدی برای پایان جنگ و حفظ نظام جمهوری اسلامی باشد.»
به گفته او، یکی از گزینههای ایران این است که «اعلام کند آماده مذاکره برای پایان جنگ است؛ مذاکرهای که بر پایه توقف کامل غنیسازی اورانیوم صورت گیرد.»
یادلین همچنین احتمال خروج ایران از معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای انپیتی را مطرح کرد، اما تاکید کرد که توانایی ایران برای ساخت بمب هستهای در یک تا دو سال آینده وجود ندارد.
گزینه حمله متقابل
بر اساس این گزارش، گزینه دیگر برای ایران اقدام تلافیجویانه است؛ اقدامی که میتواند آمریکا و کل منطقه را وارد یک درگیری پیچیده و طولانی کند.
باراک راوید، خبرنگار سیاسی سیانان گفت: «ایران چندین بار اعلام کرده که در صورت حمله آمریکا به تاسیسات هستهایاش، به نیروها و منافع آمریکا در منطقه حمله خواهد کرد و این اهداف کم نیستند.»
او همچنین احتمال بستن تنگه هرمز را مطرح کرد؛ مسیری حیاتی برای انتقال نفت که میتواند تجارت دریایی منطقه را مختل کرده و بر اقتصاد جهانی تاثیر بگذارد.
راوید گفت: «این اقدام باعث افزایش قیمت انرژی و تاثیرگذاری بر اقتصاد جهانی خواهد شد.»
حسین شریعتمداری، سردبیر روزنامه کیهان و مشاور رهبر جمهوری اسلامی در واکنش به این حمله گفته است: «پس از حمله آمریکا به تاسیسات فردو، اکنون نوبت ماست.»
به گفته محمدعلی شعبانی، پژوهشگر مسائل خاورمیانه، موقعیت جغرافیایی ایران در کنترل مسیرهای کشتیرانی میتواند «شوک بزرگی به بازار نفت وارد کند، قیمتها را بالا ببرد، تورم جهانی ایجاد کند و برنامه اقتصادی ترامپ را با چالش مواجه کند.»
تصمیم سخت برای رهبری
آرون دیوید میلر، تحلیلگر سیانان، معتقد است که علی خامنهای نمیتواند بدون واکنش بماند.
او گفت: «خامنهای تصمیم مهمی در پیش دارد. تقریبا غیرممکن است تصور کنیم که این رهبر ۸۶ ساله که هدف اصلیاش حفظ انقلاب و انتقال آن به جانشینانش است، بدون واکنش باقی بماند.»
این تحلیلگر افزود: «ممکن است واکنش ایران حسابشده باشد، اما بعید است که این پایان ماجرا باشد.»
این حمله، آغاز ورود آمریکا به جنگ اسرائیل و جمهوریاسلامی است که از جمعه گذشته آغاز شد. ترامپ پیش از این به مقامات جمهوری اسلامی دو هفته فرصت داده بود که تسلیم شوند اما این حمله پیش از پایان آن مهلت انجام شد.
مقامات ایران این حملات را تایید کردند.
ترامپ در یک سخنرانی بعد از این حملات آنها را از «موفقیتی خارقالعاده» خواند و گفت «ایران، قلدر خاورمیانه، اکنون باید صلح را بپذیرد. اگر نپذیرد، حملات بعدی بسیار گستردهتر و آسانتر خواهند بود.»
تاسیسات هستهای فردو در عمق ۸۰ تا ۹۰ متری زمین قرار دارند. به گفته کارشناسان نظامی، بمبهای عظیم سنگرشکن آمریکا که توسط بمبافکنهای رادارگریز «بی دو» قابل حمل هستند، تنها تسلیحاتی هستند که می توانند فردو را نابود کنند. جنگافزارهایی که اسرائیل در اختیار ندارد.
شبکه فاکسنیوز نوشت آمریکا در حمله به تاسیسات فردو از شش بمب سنگرشکن استفاده کرد و همچنین ۳۰ موشک تاماهاوک از زیردریاییهای آمریکایی برای هدف قرار دادن تأسیسات نطنز و اصفهان شلیک شدند.
حمله «موفق»
سیانان به نقل از منابع آگاه گفت ترامپ امیدوار است حمله به سه سایت هستهای، تهران را به میز مذاکره بازگرداند و فعلا برنامهای برای اقدام نظامی بیشتر ندارد.
شبکه خبری سیبیاش گزارش داد که ایالات متحده شنبه از مسیر دیپلماتیک با ایران تماس گرفته و اعلام کرده که این حملات، تنها اقدام برنامهریزیشده از سوی آمریکا بودند و واشینگتن هیچ طرحی برای تغییر رژیم در ایران ندارد.
ترامپ دقایقی پس از سخنرانیاش در شبکه اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران علیه ایالات متحده آمریکا با نیرویی بهمراتب بزرگتر از آنچه امشب مشاهده شد، پاسخ داده خواهد شد.»
واکنشها
سازمان انرژی اتمی ایران در بیانیهای حمله آمریکا به تاسیسات هستهای در فردو، نطنز و اصفهان را مغایر با قوانین بینالمللی، به ویژه معاهده عدم اشاعه سلاحهای اتمی (انپیتی) دانست.
این سازمان گفت: «این اقدام مغایر با قوانین بینالمللی متأسفانه در سايه بیتفاوتی و بلکه همراهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شده است.»
نتانیاهو در پیامی ویديویی از حمله نظامی ایالات متحده به تاسیسات هستهای در ایران تمجید کرد و آن را اقدامی «تاریخساز» خواند.
او تاکید کرد: «پرزیدنت ترامپ، امروز نقطه عطفی تاریخی را رقم زدید که میتواند خاورمیانه و فراتر از آن را به سوی آیندهای پر از صلح و رفاه هدایت کند. ما بارها با هم گفتهایم: صلح از راه قدرت. نخست قدرت میآید، سپس صلح.»
نتانیاهو گفت حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران با هماهنگی کامل با اسرائیل انجام شد.
چندین سناتور و عضو مجلس نمایندگان آمریکا نیز از این اقدام ترامپ تمجید کردند و آن را اقدامی درست خواندند.
لیزا مککلین، عضو مجلس نمایندگان گفت «ترامپ با قدرت، صلح را به ارمغان میآورد؛ ماموریت موفق امروز توان هستهای ایران را نابود کرد، جان آمریکاییها را حفظ کرد.»
مایک لاولر، عضو مجلس نمایندگان آمریکا گفت حکومت ایران به سختترین شکل ممکن آموخت که قدرتمندترین ارتش جهان کدام است.
حمله به سایتهای دیگر هستهای
شنبه در نهمین روز جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، حملات اسرائیل به مواضع نظامی و هستهای جمهوری اسلامی در مناطق مختلف ایران ادامه یافت.
همزمان اسرايیل به یک سایت تولید سانتریفیوژ در اصفهان هم حمله کرد.
رسانههای ایران هم گزارش دادند ایثار طباطبایی قمشه، از دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به همراه همسرش در حملات اسرائیل کشته شده است.
مناطقی در اسرائیل که هدف گرفته شدند:
رسانههای قبرس گزارش دادهاند که این فرد از ماه آوریل در قبرس حضور داشته و در حال طراحی برای انجام عملیات بوده است.
پایش پایگاههای نظامی با تجهیزات پیشرفته
به گزارش روزنامه فیللفتروس، بزرگترین روزنامه قبرس، این فرد روز جمعه در دادگاه منطقهای لیماسول حاضر شد و دادگاه حکم بازداشت هشت روزه او را برای انجام تحقیقات بیشتر صادر کرد.
جروزالم پست نوشت که پلیس با استناد به ملاحظات امنیت ملی، از ارائه جزییات بیشتر خودداری کرده است.
چندین رسانه قبرسی از جمله پایگاه خبری ایانتی-۱ (ANT1) اعلام کردهاند که این مرد در منطقه زاکاکی در شهر ساحلی لیماسول بازداشت شده است.
او از اواسط آوریل، فعالیتهایی مشکوک در نزدیکی دو پایگاه نظامی داشته: پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیری و پایگاه آندریاس پاپاندرئو متعلق به ارتش قبرس در منطقه غربی پافوس.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، این فرد تقریبا هر روز با دوربین حرفهای، لنز تلهفوتو و سه دستگاه تلفن همراه در نزدیکی این پایگاهها دیده شده.
او از تاسیسات نظامی عکسبرداری میکرده است.
قبرس، گذرگاهی حساس در میانه درگیریهای منطقهای
جزیره قبرس که در نزدیکی خاورمیانه قرار دارد، طی روزهای اخیر بهدلیل درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، به نقطهای کلیدی برای رفتوآمد مسافران تبدیل شده است.
بسیاری از این افراد از جمله شهروندان اسرائیلی از طریق قبرس وارد یا از منطقه خارج میشوند؛ در حالی که بخش بزرگی از حریم هوایی اسرائیل همچنان بسته است و بسیاری از شرکتهای هواپیمایی پروازهای خود را لغو کردهاند.
در این شرایط، تدابیر امنیتی در قبرس تشدید و مقامهای این کشور نسبت به فعالیتهای مشکوک، حساستر شدهاند.
مقامات قبرس اعلام کردهاند «وقوع جرایم مرتبط با تروریسم» در این کشور بسیار نادر است.
تیر ماه ۱۴۰۲، رسانههای قبرس از خنثی شدن طرح یک حمله تروریستی علیه شهروندان اسرائیل در این جزیره خبر دادند و نوشتند که «این توطئه تروریستی با نیروهای سپاه پاسداران مرتبط بوده» است.
بر اساس گزارش این رسانهها، عاملان این حمله با هماهنگی سرویسهای اطلاعاتی قبرس، آمریکا و اسرائیل در عملیات نیروهای اطلاعاتی دستگیر شدند اما آنها نتوانستند مظنون اصلی سازماندهی این حمله را دستگیر کنند.
اعلام شد که سرویسهای اطلاعاتی قبرس بهطور منظم مظنون اصلی را زیر نظر داشتند و این امر به جلوگیری از حمله تروریستی کمک کرد اما این مظنون موفق شد که از قبرس فرار کند.
