مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، در مسقط، پایتخت عمان با سلطان هیثم بنطارق، پادشاه این کشور دیدار و گفتوگو کرد. او در این دیدار با قدردانی از نقش فعال عمان در مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن، ابراز امیدواری کرد که این تلاشها به نتایج مثبتی برسد.
پزشکیان که سهشنبه ششم اردیبهشت، تهران را برای سفری دو روزه به مقصد مسقط ترک کرد، در این دیدار گفت ایران و عمان «ظرفیتهایی دارند» که میتوانند در مسیر «رفاه و پیشرفت دو ملت و همچنین منطقه»، به کار گرفته شوند.
هیثم بنطارق نیز در این دیدار با تاکید بر اینکه روابط بنادر ایران و عمان باید توسعه یابد گفت ظرفیت ریلی شمال به جنوب ایران نیز از منظر تجاری برای عمان بسیار مهم است.
پادشاه عمان در ادامه با تاکید بر نیت خیرخواهانه کشورش در مذاکرات هستهای گفت: «ما در نقش میانجی هیچ منفعت و مصلحت شخصیای را دنبال نمیکنیم.»
پیش از این و در روز دوشنبه، احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، به سایت دیدهبان ایران گفت که عمان به جمهوری اسلامی اعلام کرده برای شش ماه روند غنیسازی اورانیوم را متوقف کند و بعد مجددا آن را ادامه دهد. خبری که بلافاصله از سوی خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران و به نقل از یک مقام آگاه تکذیب شد.
از سوی دیگر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه در حاشیه نشست روز آفریقا درباره آخرین جزییات مذاکرات ایران و ایالات متحده به خبرنگاران گفت: «طرف عمانی در مذاکرات اخیر راهکارهایی را برای رفع موانع پیشنهاد کرده که در حال بررسی است.»
او جزییاتی درباره این که این پیشنهاد شامل چه مفادی است، ارائه نکرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز یکشنبه گفت که تاریخ دور بعدی مذاکرات هنوز تعیین نشده است.
عمانِ میانجی
مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا از ۲۳ فروردین سال جاری با میانجیگری عمان در مسقط آغاز شد و تاکنون که دور پنجم این مذاکرات انجام شده، این کشور سه بار در مسقط و دو بار در سفارت عمان در رم، میزبان هیاتهای سیاسی طرفین بوده است.
سفر پزشکیان به عمان در حالی انجام میشود که پیتر مندلسون، سفیر بریتانیا در واشینگتن، معتقد است جمهوری اسلامی از زمان انقلاب سال ۵۷ تاکنون هرگز به اندازه امروز ضعیف و شکننده نبوده است.
او دلیل این وضعیت را «فشار تحریمها، تلفات نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه و کاهش حمایت عمومی از حکومت، بهویژه در میان جوانان» عنوان کرد.
همزمان پایگاه اطلاعرسانی دولت جمهوری اسلامی گزارش داد در جریان این سفر، ۱۸ سند همکاری میان مقامهای دو کشور به امضا رسیده است. اسنادی که با هدف همکاریهای دوجانبه در حوزههای حقوقی، اقتصادی و سیاسی منعقد شدهاند.
سند همکاری حقوقی و قضایی میان دو کشور یکی از توافقهای امضا شده در این سفر است که شامل همکاری در امور مدنی و کیفری، استرداد متهمان و انتقال محکومان میشود.
عمان از سالهای دور همکاریهای گستردهای با جمهوری اسلامی داشته و نقش میانجی میان تهران و غرب را بر عهده گرفته است.
به گفته این مقام آمریکایی و یک منبع آگاه از جزییات تماس، رییسجمهوری آمریکا هفته گذشته در تماسی تلفنی با نخستوزیر اسرائیل به او هشدار داده است اقداماتی نظیر حمله نظامی یا رفتارهای تحریکآمیز میتواند به مذاکرات میان واشینگتن و تهران برای دستیابی به توافقی جدید، لطمه بزند.
منبع کاخ سفید سهشنبه ششم خرداد گفت ترامپ در این تماس بر تمایل خود برای رسیدن به راهحلی دیپلماتیک با ایران تاکید کرده و گفته است که «نمیخواهد چیزی این روند را مختل کند».
به گفته او، پیام ترامپ به نتانیاهو روشن بوده است: «اکنون زمان وخیم کردن اوضاع نیست؛ وقتی او در تلاش است مشکلات را حلوفصل کند.»
این مقام آمریکایی گفت که رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده «گزینه دوم همچنان روی میز است» اما ترجیح میدهد ابتدا ببیند آیا میتوان به راهحلی دیپلماتیک رسید یا نه.
نگرانی نتانیاهو از قابلپیشبینی نبودن ترامپ
در بحبوحه افزایش تنشها میان اسرائیل و آمریکا بر سر مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی، کانال ۱۳ تلویزیون اسرائیل گزارش داد که تلآویو از روند کنونی گفتوگوها میان واشینگتن و تهران رضایت ندارد.
بر اساس این گزارش، بنیامین نتانیاهو در هفتههای اخیر بهطور فشرده در حال بررسی راههایی است که بتواند از طریق آنها بر توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا تاثیر بگذارد.
منابع ارشد در دولت اسرائیل به کانال ۱۳ گفتند که در اورشلیم نگرانی اصلی نه از احتمال جنگ، بلکه از «اقدامات غیرقابل پیشبینی» دونالد ترامپ در قبال ایران است.
بر اساس این گزارش، در جلسات مشورتی نخستوزیر اسرائیل درباره این موضوع، تنها گروه محدودی از وزرا از جمله کاتز، اسموتریچ و درمر حضور دارند. همچنین روسای نهادهای امنیتی اسرائیل نیز در این گفتوگوها مشارکت دارند.
کانال ۱۳ همچنین گزارش داد که با وجود نگرانیها، تماسهای منظم و تبادل اطلاعات میان دولت اسرائیل و اطرافیان ترامپ ادامه دارد.
پیش از این نیز، شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داد تماس تلفنی اخیر میان نخستوزیر این کشور و رییسجمهوری آمریکا، با تنش همراه بوده و دو طرف بر سر چگونگی برخورد با جمهوری اسلامی اختلاف نظرهای تندی داشتهاند.
روزنامه تایمز اسرائیل سهشنبه در گزارشی نوشت ترامپ در این تماس گفته است: «من به راهحل دیپلماتیک با ایرانیها اعتقاد دارم و باور دارم میتوانم توافق خوبی بکنم.»
همزمان دفتر نخستوزیری اسرائیل هرگونه تنش در این تماس را رد کرد و در بیانیهای رسمی اعلام کرد دو طرف بر سر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توافق دارند.
خبر این تماس تلفنی پنجشنبه اول خرداد و تنها یک روز پیش از دور پنجم مذاکرات میان ایران و آمریکا در رم در رسانهها منتشر شد.
تنش در گفتوگوها در حالی مطرح میشود که کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی آمریکا، پس از دیدار با نتانیاهو در اورشلیم، در گفتوگویی با شبکه فاکسنیوز گفت: «همکاران نتانیاهو بعد از دیدار به ما گفتند که گفتوگویی به این صراحت و رکگویی در سطح دوجانبه را به یاد نمیآورند.»
او همچنین تاکید کرد که ترامپ خواهان «تصمیمگیری در بازهای چندروزه» درباره ایران است و از نتانیاهو خواسته تا «در این فرآیند، متحد باقی بماند».
نوم گفت پیام ترامپ این است: «او خواهان صلح است اما هرگز یک ایران هستهای را نخواهد پذیرفت.»
او تاکید کرد گفتوگوی نهایی باید با این اصل ادامه یابد که «ایران هرگز نباید توانایی ساخت سلاح هستهای پیدا کند».
دیگر دلایل اختلافات ترامپ و نتانیاهو
نشریه پولیتیکو جمعه دو خرداد به نقل از پنج مقام فعلی و سابق آمریکا خبر داد روابط ترامپ و نتانیاهو در هفتههای اخیر تیرهوتار شده، چرا که آنها در مورد نحوه مدیریت بحرانهای خاورمیانه اختلاف نظر دارند.
این گزارش افزود قتل دو کارمند سفارت اسرائیل در واشینگتن به احتمال زیاد تغییر این وضعیت را سخت خواهد کرد.
کاخ سفید اما وجود اختلاف میان رهبران آمریکا و اسرائیل را رد کرد.
پولیتیکو نوشت در حالی که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی میگویند استفاده از واژه «شکاف» برای توصیف وضعیت فعلی بین دو رهبر اغراقآمیز است اما تعداد فزایندهای از افراد در دولت ترامپ نسبت به رویکرد اسرائیل به واشینگتن و خاورمیانه احساس نارضایتی دارند.
یک مقام سابق دولت ترامپ گفت: «در دولت گروهی هستند که دلبستگی خاصی به اسرائیل ندارند. آنها اسرائیل را شریک میدانند اما نه شریکی که باید برایش لطف اضافی انجام شود.»
فردی نزدیک به کاخ سفید گفت: «برای بسیاری در دولت، سختترین فرد برای همکاری در این پروندهها، بیبی (نتانیاهو) است.»
در حالی که دولت ترامپ از پیشرفت در مذاکرات هستهای با ایران سخن میگوید و احتمال شنیده شدن «اخبار خوب» را مطرح کرده، تهران تاکید کرده است هیچ تاریخی برای دور بعدی مذاکرات تعیین نشده و تعلیق غنیسازی را نیز نخواهد پذیرفت.