خبرگزاری رویترز در گزارشی به بررسی آنچه چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت در دیدار دونالد ترامپ و سیریل رامافوسا، روسای جمهوری آمریکا و آفریقای جنوبی، رخ داد پرداخته و ضمن مقایسه آن با مشاجره دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، پیامدهای این رفتار ترامپ را بررسی کرده است.
رویترز در گزارش خود نوشته است دونالد ترامپ روز چهارشنبه در اقدامی حسابشده، چراغهای دفتر بیضی شکل کاخ سفید را خاموش کرد و سیریل رامافوسا، رییسجمهوری آفریقای جنوبی، را در برابر دوربینهای تلویزیونی هدف جدیدترین حمله ژئوپلتیک خود قرار داد.
بهنوشته رویترز، این صحنه بیسابقه، که آشکارا برای تاثیرگذاری حداکثری از سوی کاخ سفید طراحی شده بود، یادآور دیدار جنجالی با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین در ماه فوریه است. ترامپ در این ملاقات، رامافوسا را با ادعاهایی درباره «نسلکشی سفیدپوستان» در آفریقای جنوبی، از جمله قتلهای گسترده و مصادره زمین، مورد انتقاد قرار داد.
این اتفاق بار دیگر نشان داد که ترامپ آمادگی دارد از دفتر بیضی شکل، که بهطور سنتی محلی برای ادای احترام به رهبران خارجی است، به عنوان ابزاری برای تحت فشار گذاشتن میهمانان از کشورهای ضعیفتر یا اعمال فشار بر موضوعاتی که شخصا بر آنها متمرکز است، استفاده کند.
بهنوشته رویترز، این استفاده بیسابقه از جایگاه ریاستجمهوری، ممکن است باعث شود رهبران دیگر کشورها در پذیرش دعوت ترامپ تجدیدنظر کنند؛ چرا که خطر تحقیر عمومی آنها در برابر رسانهها وجود دارد.
رویترز افزوده که این تردید میتواند روابط ایالات متحده با دوستان و شرکای بینالمللی را که در عین حال مورد توجه رقبای بزرگی مانند چین نیز هستند، دشوارتر کند.
این دیدار در ابتدا با هدف بهبود روابط پرتنش میان آمریکا و آفریقای جنوبی، بهویژه پس از اعمال تعرفهها از سوی ترامپ و اتهامات او مبنی بر «نسلکشی سفیدپوستان» و پیشنهاد اسکان اقلیت آفریکانرها در آمریکا، برنامهریزی شده بود.
اما در ادامه، ترامپ دستور داد چراغها را کمنور کنند و سپس ویدیوها و مقالاتی چاپشده را به نمایش گذاشت.
رامافوسا که آماده پاسخگویی بود، هرچند احتمالا انتظار چنین نمایش سیاسی را نداشت، با متانت و توجه کامل تلاش کرد تا ادعاهای میزبانش را رد کند؛ هرچند از انتقاد مستقیم یا تقابل با رییسجمهوری آمریکا، که به حساسیت بیش از حد مشهور است، پرهیز کرد.
او با لحنی شوخطبعانه گفت: «متاسفم که هواپیمایی ندارم که به شما بدهم.»
سخن او کنایهای آشکار به پیشنهاد قطر برای اهدای یک جت لوکس به ترامپ بود که قرار است به هواپیمای رسمی رییسجمهوری آمریکا مشهور به ایر فورس وان تبدیل شود.
وینسنت مگونیا، سخنگوی رامافوسا، پس از این نشست به شبکه نیوز روم آفریکا (Newzroom Afrika) گفت: «کاملا مشخص بود که رییسجمهور رامافوسا را تحریک میکردند. واضح بود که دارند با اعصابش بازی میکنند، اما او وارد این دام نشد.»
کاخ سفید در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا این دیدار عمدا برای تحتفشار قرار دادن رامافوسا طراحی شده بود، واکنشی فوری نشان نداد و نگفت آیا چنین اقداماتی ممکن است رهبران دیگر کشورها را از سفر به آمریکا باز دارد یا نه.
مقایسه با دیدار پرتنش زلنسکی و ترامپ
کامرون هادسون، پژوهشگر ارشد اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی در واشینگتن، به رویترز گفته که هر چند این دیدار از تلویزیون پخش شد، «اما از خط قرمز عبور نکرد و به خشم یا خصومت آشکار نینجامید، بنابراین از لبه پرتگاه عبور نکرد.»
فضای این دیدار در تضاد کامل با ملاقات چند ماه پیش ترامپ با زلنسکی بود که به مشاجرهای پر سر و صدا میان او، رییسجمهوری اوکراین، و معاونش جیدی ونس انجامید.
زلنسکی نیز مانند رامافوسا، با هدف ترمیم روابط و حفظ حمایت نظامی آمریکا در جنگ علیه روسیه به واشینگتن رفته بود، اما آن دیدار خیلی زود به تنش کشیده شد.
ترامپ، زلنسکی را به «بیاحترامی» متهم کرد و هشدار داد که رفتار او ممکن است جرقه جنگ جهانی سوم را بزند. معاونش، ونس، نیز مدعی شد که زلنسکی به اندازه کافی از کمکهای آمریکا قدردانی نکرده است.
این تنشها، تاثیر قابلتوجهی بر انسجام ائتلاف ناتو در حمایت از اوکراین داشت.
هرچند دیدار با رامافوسا چنین پیامد مستقیمی نداشت، اما آفریقای جنوبی بازیگری مهم در قاره آفریقاست. چین بزرگترین شریک تجاری این کشور است و ایالات متحده پس از چین، دومین شریک بزرگ تجاری آفریقای جنوبی است.
آفریقای جنوبی که پس از قرنها استعمار و آپارتاید، در سال ۱۹۹۴ با رهبری نلسون ماندلا به یک دموکراسی چندحزبی تبدیل شد، قاطعانه اتهامات ترامپ را رد میکند.
«تبعیض نژادی»
از زمان بازگشت ترامپ به قدرت در ژانویه، او کمکهای مالی به آفریقای جنوبی را قطع کرده، سفیر این کشور در واشینگتن را اخراج کرده و برخی از اقلیت سفیدپوست آفریکانر را به خاطر «تبعیض نژادی» در خاک آمریکا اسکان داده است. آفریقای جنوبی این اتهامات را رد میکند.
قانون جدید اصلاحات ارضی در آفریقای جنوبی که با هدف جبران بیعدالتیهای دوران آپارتاید تدوین شده، اجازه مصادره زمین بدون پرداخت غرامت را فقط در مواردی میدهد که «منافع عمومی» ایجاب کند؛ برای مثال، زمینهایی که بلااستفاده ماندهاند. تاکنون هیچ موردی از این نوع مصادره رخ نداده و هر حکمی در این خصوص قابلیت بررسی و تجدیدنظر در دادگاه را دارد.
تیم مارشال، مفسر برجسته سیاست خارجی بریتانیا، در گفتوگو با رادیو تایمز لندن گفت: «اگر کسی هنوز تردید دارد که آن اتفاق با زلنسکی کاملا از سوی کاخ سفید کارگردانی نشده بود، حالا دیگر باید واقعیت را پذیرفته باشد.»
ترامپ چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت در بخشی از این جلسه گفت: «مردم برای حفظ جانشان از آفریقای جنوبی فرار میکنند. زمینهایشان مصادره میشود و در بسیاری موارد، کشته میشوند.»
او این سخنان را در حالی بیان کرد که ویدیوهایی پخش کرد و مقالات چاپشدهای را نشان داد که به گفته او، شواهدی بر آزار و قتل سفیدپوستان در آفریقای جنوبی هستند.
حضور ایلان ماسک در این جلسه باعث شده بود که احتمال تنش در این دیدار از ابتدا بالا باشد.
ماسک متولد آفریقای جنوبی است.
دولت آمریکا در روزهای گذشته ۵۹ نفر از سفیدپوستان آفریقای جنوبی را بهعنوان پناهنده پذیرفت.
این تصمیم واکنش منفی دولت در پرتوریا و نمایندگان دموکرات کنگره آمریکا در واشینگتن را به دنبال داشت.
ترامپ، ۲۲ اردیبهشت در اظهاراتی بیسابقه با استقبال از پناهجویان سفیدپوست آفریقای جنوبی گفت این گروه که بیشتر از قوم آفریکنر و از نوادگان مهاجران هلندی هستند، «قربانی تبعیض نژادی» بودهاند و در کشورشان با خطر «نسلکشی» روبهرو هستند.
رامافوسا که در آغاز دیدار چهارشنبه خود با رییسجمهوری آمریکا گفته بود هدفش مذاکره درباره تجارت و مواد معدنی حیاتی است، در فضایی دوستانه وارد جلسه شد، گفتوگوی ابتدایی او با ترامپ بر سر گلف انجام شد و دو گلفباز مشهور آفریقای جنوبی نیز در هیئت همراه او حضور داشتند اما مسیر جلسه به سرعت تغییر کرد.
ترامپ ویدیویی را پخش کرد که در آن صلیبهای سفید دیده میشدند که به گفته او، نماد آرامگاههای هزاران سفیدپوست کشتهشده بودند.
همچنین صحنههایی از سخنرانیهای تند رهبران مخالف پخش شد و ترامپ گفت یکی از آنها باید بازداشت شود.
رامافوسا حین پخش ویدیو اغلب بدون نشان دادن واکنش نشست و گاهی گردن خود را چرخاند تا ویدیو را بهتر ببیند.
او گفت قبلا این ویدیو را ندیده و تمایل دارد بداند محل فیلمبرداری آن کجا بوده است.
ترامپ در ادامه نسخههایی چاپی از مقالاتی را نشان داد که در آنها به کشتهشدن سفیدپوستان آفریقای جنوبی اشاره شده بود و در حین ورق زدن آنها گفت: «مرگ ...، مرگ.»
رامافوسا تاکید کرد که در آفریقای جنوبی جرایم وجود دارد اما اکثر قربانیان سیاهپوست هستند.
ترامپ صحبت او را قطع کرد و گفت: «اما کشاورزان که سیاهپوست نیستند.»
ترامپ همچنین با اشاره به شکایت آفریقای جنوبی علیه اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری به اتهام «نسلکشی»، گفت که انتظار ندارد هیچ نتیجهای از این پرونده حاصل شود.
رامافوسا پیش از این در یک کنفرانس در ساحل عاج گفته بود سفیدپوستان آفریکنر «ظاهرا به این دلیل کشور را ترک کردهاند که با سیاستهایی که برای رفع نابرابری نژادی پس از پایان رژیم اقلیت سفیدپوست دنبال میشود، مخالف هستند».
تناقض در سیاستهای مهاجرتی ایالات متحده
از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه گذشته، او تمامی کمکهای مالی به آفریقای جنوبی را قطع کرده و به دلیل شکایت ژوهانسبورگ علیه اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری، روابط با این کشور را محدود کرده است.
دولت ترامپ در ماههای اخیر همه روندهای پذیرش پناهجو در آمریکا را متوقف کرد و به دلیل نگرانیهای امنیتی و مالی، مانع ورود هزاران پناهجوی اهل افغانستان، کنگو و دیگر کشورهایی شد که از جنگ و درگیری گریخته بودند و پس از طی مراحل راستیآزمایی، آماده اعزام بودند.
سازمان بینالمللی مهاجرت، نهاد وابسته به سازمان ملل که به افراد آواره کمک میکند، پیشتر درخواست دولت آمریکا را برای کمک در اسکان آفریکانرها رد کرده بود.
در همین زمینه: فرمان اجرایی ترامپ برای پذیرش مهاجران آفریکانر؛ دولت آفریقای جنوبی: تحریف واقعیت تاریخی است
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت در جلسه استماع کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان در پاسخ به پرسشی درباره ادامه تحریمها علیه ایران گفت: «ما معتقدیم که ایران نباید اجازه غنیسازی اورانیوم داشته باشد. اگر بتوانند غنیسازی کنند، میتوانند آن را به تسلیحات تبدیل کنند و این برای ما غیرقابلقبول است.»
روبیو با اشاره به مواضع دونالد ترامپ، تاکید کرد که رییسجمهوری آمریکا بهصراحت اعلام کرده ایران نباید هیچگاه به سلاح هستهای دست یابد: «از نظر او، هر کشوری که توانایی غنیسازی داشته باشد، تنها چند گام با تولید سلاح فاصله دارد؛ بنابراین، توقف کامل روند غنیسازی برای جلوگیری از این تهدید ضروری و حیاتی است.»
همزمان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در یک کنفرانس خبری با تاکید بر تداوم تهدید جمهوری اسلامی برای کشورش، گفت اسرائیل از توافقی که مانع غنیسازی اورانیوم از سوی حکومت ایران شود استقبال میکند اما در هر صورت، حق دفاع از خود در برابر حکومتی که این کشور را به نابودی تهدید میکند، محفوظ میدارد.
سخنان نتانیاهو در حالی مطرح شد که شبکه تلویزیونی سیانان، شامگاه سهشنبه به نقل از مقامهای آمریکایی و بر اساس اطلاعات جدید گزارش داد اسرائیل در حال آمادگی برای حمله احتمالی به تاسیسات هستهای ایران است.
ایران تمایلی به حذف غنیسازی ندارد
روبیو تاکید کرد اگر هدف ایران از برنامه هستهای، تولید برق باشد، گزینههایی وجود دارد که بدون نیاز به غنیسازی نیز قابل استفاده هستند؛ گزینههایی که بسیاری از کشورها از آن بهره میبرند.
با این حال، به گفته او، ایران تمایلی به این مسیر نشان نداده و بر حفظ توانایی غنیسازی اصرار دارد که همین موضوع، محور اصلی نگرانیهاست.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، سهشنبه نسبت به نتایج مذاکرات با آمریکا ابراز تردید و ناامیدی کرد و گفت تهران برای غنیسازی اورانیوم از کسی «اجازه» نخواهد گرفت.
خامنهای در واکنش به موضع مقامهای آمریکا مبنی بر حذف کامل غنیسازی در خاک ایران گفت: «سعی کنند یاوهگویی نکنند.»
او افزود: «اینکه بگویند به ایران اجازه غنیسازی نمیدهیم، غلط زیادی است. جمهوری اسلامی منتظر اجازه این و آن نیست؛ سیاستی دارد، روشی دارد و همانها را تعقیب میکند.»
در مقابل، روبیو هشدار داد حتی غنیسازی اورانیوم در سطح پایین، مانند ۳.۶۷ درصد نیز بخش بزرگی از مسیر دستیابی به سلاح هستهای را طی میکند و در نتیجه نمیتوان چنین برنامهای را بیخطر یا صرفا صلحآمیز دانست.
فشار حداکثری ادامه دارد
وزیر خارجه آمریکا، جمهوری اسلامی را تهدیدی رو به رشد برای امنیت منطقه توصیف کرد و با اشاره به اقدامات اخیر ایران، گفت که رفتار کنونی تهران باعث نگرانی فزاینده است و به همین دلیل، ایالات متحده تحریمهای بیشتری را علیه جمهوری اسلامی در دستور کار دارد.
روبیو همچنین تاکید کرد سیاست فشار حداکثری همچنان ادامه خواهد یافت و سه کشور اروپایی نیز در آستانه فعالسازی مکانیسم ماشه علیه ایران قرار دارند؛ اقدامی که ممکن است تا پیش از ماه اکتبر اجرایی شود.
او در پایان گفت واشینگتن همچنان بر جلوگیری از دستیابی ایران به توانمندی تسلیحات هستهای پایبند است و هرگونه توافق آتی باید این اصل را تضمین کند.
همزمان با طرح این سخنان، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، اعلام کرد دور پنجم مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی، جمعه دوم خرداد در رم، پایتخت ایتالیا برگزار خواهد شد.
این در حالی است که منابع آگاه دیپلماتیک در تهران به ایراناینترنشنال گفتند پس از تاکید استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ برای خاورمیانه، بر «غنیسازی صفر» در مذاکرات با جمهوری اسلامی، مقامهای حکومت ایران از میانجیگران عمانی خواستهاند برای تعدیل این خواسته واشینگتن، با آمریکا گفتوگو کنند.
این منابع که به شرط ناشناس ماندن با ایراناینترنشنال گفتوگو کردند، میگویند فشارهای اقتصادی در ایران، تهران را وادار کرده به مذاکرات ادامه دهد.
بر اساس بیانیه رسمی وزارت دفاع روسیه که چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت منتشر شد، بیشتر این پهپادها در مناطق غربی این کشور که با اوکراین هممرز هستند، رهگیری و نابود شدند اما شماری از آنها نیز به مسکو، پایتخت، نزدیک شده بودند.
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، تایید کرد که سه پهپاد در مسیر پایتخت منهدم شدند و در پی آن، پروازها در فرودگاههای اصلی مسکو بهطور موقت متوقف و سپس از سر گرفته شد. گزارشی از تلفات انسانی این حملات منتشر نشده است.
ارتش اوکراین خبر داد یکی از پهپادهایش توانسته کارخانه تولید قطعات نیمههادی بولخوفسکی در منطقه اوریول را هدف قرار دهد.
این کارخانه بنا به گفته اوکراین، در تامین قطعات مورد استفاده در جنگندهها و موشکهای روسی نقش دارد.
ادامه جنگ پهپادی؛ تلاش برای نوآوری و اختلال در پشت جبهه
در حالی که قدرتهای غربی و اوکراین در حال بررسی امکان پایانبخشی به جنگی هستند که اکنون وارد چهارمین سال خود شده، جنگ پهپادی به یکی از محورهای اصلی نبرد تبدیل شده است.
هر دو طرف با بهرهگیری از پهپادهای انبوه، تلاش دارند زنجیره تامین نظامی طرف مقابل را در عمق خاک آن مختل کنند.
پهپادها اکنون نه تنها ابزار شناسایی، بلکه سلاحهای کشندهای در خط مقدم و پشت جبهه هستند و هر دو طرف در تلاشاند تا با خرید و توسعه پهپادهای نوین، روشهای تازهای برای استفاده و مقابله با آنها ابداع کنند؛ از تفنگهای شکاری کشاورزان گرفته تا سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک.
در گزارشها آمده که سربازان دو طرف از ترس شدید ناشی از حملات پهپادی رنج میبرند و تصاویر دلخراش از کشتهشدن نظامیان - از جمله لحظاتی که در توالت هدف قرار میگیرند یا از خودروهای شعلهور میگریزند - بهعنوان بخشی از تبلیغات روانی منتشر میشود.
اعلام خبر پیشروی ارتش روسیه در شرق اوکراین
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که نیروهای این کشور در برخی نقاط کلیدی خط مقدم در حال پیشروی هستند.
به گزارش وبلاگنویسان طرفدار جنگ در روسیه، نیروهای مسکو موفق شدهاند خطوط دفاعی اوکراین را بین شهرهای پوکروفسک و کوستیانتینیفکا در منطقه دونتسک در شرق این کشور بشکنند.
خبرگزاری رویترز اعلام کرد که این ادعا بهطور مستقل قابل تایید نبوده است.
سفر پوتین به منطقه کورسک؛ بازدید پس از «آزادسازی»
در تحولی دیگر، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، سهشنبه برای نخستینبار پس از عقبنشینی نیروهای اوکراینی، به منطقه کورسک در غرب روسیه سفر کرد.
این سفر در حالی صورت گرفت که روسیه ماه گذشته کنترل این منطقه را پس از نبردی شدید دوباره بهدست گرفت.
پوتین در فوریه ۲۰۲۲ دستور حمله نظامی گسترده به اوکراین را صادر کرد. اکنون، پس از بیش از سه سال، روسیه حدود یکپنجم از خاک اوکراین را در اختیار دارد.
به گزارش روزنامه تایمز اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت با اشاره به حملات به زیرساختهای حیاتی نظامی جمهوری اسلامی، گفت: «ما به تواناییهای پدافند هوایی ایران و زیرساختهای حیاتی دیگر آن آسیب وارد کردهایم اما میخواهم بگویم که ایران همچنان تهدیدی بسیار جدی برای اسرائیل است.»
او با تاکید بر این که دولت و کشورش در هماهنگی کامل با ایالات متحده است و رایزنیها با واشینگتن را بهطور دائم ادامه میدهد، ابراز امیدواری کرد بتوان به توافقی با حکومت ایران دست یافت که مانع از دستیابی تهران به سلاح هستهای شود.
احتمال حمله نظامی اسرائیل
نخستوزیر اسرائیل تصریح کرد حتی در صورت دستیابی به توافق، کشورش حق دفاع از خود را در برابر جمهوری اسلامی محفوظ میداند.
او گفت: «اسرائیل برای خود این حق را محفوظ میدارد که از خود در برابر رژیمی که ما را به نابودی تهدید میکند، دفاع کند.»
شبکه سیانان شامگاه سهشنبه سیام اردیبهشت به نقل از مقامهای آمریکایی و بر اساس اطلاعات جدید گزارش داد اسرائیل در حال آمادگی برای حمله احتمالی به تاسیسات هستهای ایران است.
این مقامها اعلام کردند که هنوز مشخص نیست رهبران اسرائیل تصمیم نهایی را گرفته باشند.
به گفته آنها، درون دولت آمریکا اختلافنظرهای جدی درباره احتمال اقدام اسرائیل وجود دارد.
بر پایه این گزارش، یک فرد آگاه از اطلاعات آمریکا درباره این موضوع گفت: «احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در ماههای اخیر بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.»
او افزود: «چشمانداز دستیابی به توافقی میان آمریکا و جمهوری اسلامی که تحت رهبری دونالد ترامپ حاصل شود و غنیسازی اورانیوم ایران را بهطور کامل از بین نبرد، احتمال وقوع حمله را بیشتر میکند.»
در پی انتشار گزارشهایی مبنی بر آماده شدن اسرائیل برای حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی و نگرانیها در مورد اینکه یک درگیری نظامی میتواند عرضه نفت را در خاورمیانه مختل کند، بهای جهانی نفت افزایش یافت و قیمت آتی نفت برنت، چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت با ۱.۰۴ درصد افزایش به ۶۶.۰۶ دلار در هر بشکه رسید.
نتانیاهو در پایان سخنرانی خود با اشاره به اقدامات اسرائیل علیه نفوذ منطقهای تهران گفت: «با اینکه ما به دستاوردهای بزرگی در مقابله با محور ایران دست یافتهایم اما کار هنوز به پایان نرسیده است.»