جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، درباره مذاکرات با تهران و دلیل تغییر موضع ایران برای توافق با دولت ترامپ گفت که جمهوری اسلامی پس از حمله حماس، دچار ضربات سختی شده و با توجه به تحریم نفتی، میخواهد جلوی حملات بیشتر اسرائیل به تاسیسات اتمی خود را بگیرد.
او به تضعیف و سقوط نیروهای نیابتی ایران اشاره کرد و گفت: «صادرات نفت ایران هم تا حدی اما نه به اندازه کافی، تحریم شده و ایران فشار زیادی را احساس میکند.»
بولتون افزود: «به همین دلیل، ایران دوست دارد فرایندی را آغاز کند تا جلوی حملات بیشتر اسرائیل به تاسیسات اتمی خود را بگیرد.»
او اشاره کرد که هیچ نشانهای مبنی بر صرف نظر کردن جمهوری اسلامی از تصمیم استراتژیک دستیابی به سلاح اتمی وجود ندارد.
بولتون این مذاکرات را دیپلماسی کلاسیک جمهوری اسلامی برای خرید زمان دانست.
او گفت اجازه غنیسازی اورانیوم به جمهوری اسلامی اشتباهی مرگبار است و کشورهای عربی منطقه خلیج فارس از حذف برنامه اتمی ایران استقبال خواهند کرد.
این تحلیل که در وبسایت «بریکینگ دیفنس» منتشر شده، بر اساس یک ویدیوی دو ثانیهای از یک مرکز فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که به مناسبت سالگرد حمله اسرائیل به یک پایگاه پهپادی در نزدیکی نطنز منتشر شد.
در این کلیپ، اطلاعات چهار رادار از جمله رادار «نجم ۸۰۴» مرتبط با سامانه «خرداد ۱۵»، دو رادار قدیمی شوروی «پی-۱۲» و یک سامانه «تور» روسی به نمایش گذاشته شده است اما نمایش اطلاعات روی صفحات جداگانه نشان میدهد این سامانهها فاقد یکپارچگی و هماهنگی لازم هستند.
سم لیر، پژوهشگر این مرکز، گفت: «تعجبآور است که پدافند یکی از حساسترین سایتهای ایران تا این اندازه ناهماهنگ و پراکنده باشد.»
لیر احتمال عمدی بودن انتشار این اطلاعات را رد کرد و گفت بعید است این اقدام تلاشی برای گمراه کردن ناظران خارجی بوده باشد.
او افزود: «فکر نمیکنم این یک بازی چندلایه باشد. به نظر من این یک اشتباه ساده انسانی است. در بسیاری از ویدیوهای دیگر، آنها بسیار دقیقتر عمل میکنند و نمایشگرها را محو میکنند.»
بر اساس این گزارش، اگر ضعف در شبکهسازی سامانههای پدافندی در دیگر نقاط ایران هم وجود داشته باشد، ممکن است منجر به پیامدهایی برای سایتهای هستهای دیگر شود که کمتر مقاومسازی شدهاند.
از سوی دیگر، این وضعیت میتواند حملات فیزیکی را سادهتر کند اما حملات غیرفیزیکی مثل جنگ الکترونیک را دشوارتر میکند، چون این سامانهها اتصال لازم را برای انتقال اختلال ندارند.
اردیبهشت ۱۴۰۳، روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز گزارش داد بر اساس تصاویر ماهوارهای، حمله اسرائیل به پایگاه هوایی هشتم شکاری اصفهان به بخش مهمی از پدافند هوایی اس-۳۰۰ اصابت کرده، باعث نابودی آن شده یا به آن آسیب رسانده است.
این روزنامه با استناد به تحلیل تصاویر ماهوارهای ادامه داد که به نظر میرسد سایر نقاط این پایگاه و فرودگاه مجاور آن آسیبی ندیدهاند.
نیویورکتایمز نوشت که دقت حمله، در عمق ایران و با وجود چند سایت حساس نزدیک به هم، نشان داد که اسرائیل هدفی خاص و دقیق، یعنی سامانه پدافند هوایی را انتخاب کرده است.
بر اساس پروژه دفاع موشکی مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشینگتن، ایران سامانههای پدافند هوایی اس-۳۰۰ ساخت روسیه را برای جلوگیری از حملات هوایی اسرائیل و سایر حملات هوایی به دست آورده است.
علاوه بر بررسی تصاویر ماهوارهای، دو مقام غربی و دو مقام ایرانی نیز به نیویورکتایمز گفتند این سیستم دفاع هوایی با یک سلاح اسرائیلی هدف قرار گرفت.
به گفته مقامهای غربی، این حمله برای رساندن این پیام به جمهوری اسلامی طراحی شده بود که اسرائیل میتواند سیستمهای دفاعی ایران را از بین ببرد بدون آن که شناسایی شود؛ همچنین با استفاده بسیار کمتر از تسلیحاتی که ایران در حمله به اسرائیل به کار گرفت.
پهپادها و موشکهای حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل از سوی اسرائیل و متحدانش رهگیری شدند و کمترین خسارت را به بار آوردند.
حدود دو هفته پیش، تفاهمنامهای میان وزارتخانههای صمت و نیرو برای آنچه «جلوگیری از خسارات سالهای گذشته» امضا شده بود، اکنون نهادهای صنفی میگویند این تفاهمنامه نادیدهگرفته شده است. در همین رابطه ۲۵ اردیبهشت انجمن تولیدکنندگان فولاد خواستار ورود شخص رییسجمهوری به موضوع قطع برق صنایع شده است.
این درخواست پس از آن مطرح شد که محمد اتابک، وزیر صمت، بهصراحت از وزارت نیرو بابت تصمیم قطع برق صنایع انتقاد کرد. رسول خلیفه سلطانی، دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نیز تصمیم وزارت کشور مبنی بر اعمال محدودیت ۹۰ درصدی برق بر صنایع فولاد و سیمان را غیرکارشناسی دانسته است.
اظهارات متناقض وزارت نیرو
حدود ۱۰ روز قبل، ۱۶ اردیبهشت، همایون حائری، معاون وزیر نیرو، درباره رشد مصرف و بحران برق در تابستان هشدار داد. شخص وزیر نیز بارها نسبت به بروز بحران برق در تابستان ۱۴۰۴ هشدار داده است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۲۷ فروردین، با اشاره به بحران برق و افزایش دمای هوا گفت امروز در «وضعیت فوقالعاده» قرار داریم. او همان زمان از شهروندان خواست خود را آماده کنند.
او با اشاره به اینکه ۱۲ هزار و ۵۰۰ مگاوات از نیروگاه های کشور برقآبی هستند، تصریح کرد با توجه به خشکسالی موجود، سال گذشته حدود پنج تا شش هزار مگاوات از این نیروگاهها در مدار بودند که اکنون کمتر از دو هزار مگاوات هم در دسترس نیست.
اکنون پس از انتقادات صریح صنایع به همراه اعتراضات شهروندان، علیآبادی که به همراه مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوریاسلامی، به کرمانشاه سفر کرده است، با اشاره به بهبود شرایط زیرساختی در کشور گفت: «ایران جزو کشورهای پیشتاز در حوزه برق در منطقه است.»
او وعده داد «ناترازی انرژی» در آینده نزدیک حل خواهد شد. «ناترازی» اصطلاحی است که مقامات جمهوری اسلامی، از آن به جای کمبود و کسری استفاده میکنند.
استراتژی دعا خواندن در وزارت نیرو
علیآبادی، سهشنبه، ۲۳ اردیبهشت، با ابراز نگرانی از وضعیت منابع آبی و افزایش بیسابقه مصرف برق، از «علما» خواست برای بحران گرما و کمبارشی کشور چارهاندیشی کنند. او با اشاره به خالی بودن سدها، خواهان ورود جدیتر «نخبگان دینی» به بحرانهای زیستمحیطی شد.
این دست اظهارات خاص علیآبادی نیست. تابستان سال ۱۴۰۰ نیز وزارت نیرو در دولت ابراهیم رئیسی در نامهای که در فضای مجازی منتشر شده بود، دستور داده بود نوع خاصی از دعا در نمازخانههای وزارت نیرو و ادارات آن خوانده شود. با وجود انتشار تصویر این نامه، در شهریور ۱۴۰۰، وزارت نیرو این دستور را تکذیب کرد.
استراتژی پزشکیان: لامپها را خاموش کنیم
درحالیکه نهادهای صنفی، نظیر تولیدکنندگان فولاد، از تصمیمات وزارت نیرو، به رییس دولت متوسل شدند، مسعود پزشکیان، در سفر به کرمانشاه با اشاره به بحران انرژی و قطع برق خطاب به مسئولان این استان گفت: «شما را به خدا! شما را به پیر به پیغمبر موضوع برق را ول نکنید.»
او افزود: «با مردم با احترام و با محبت برخورد بکنید. بر اساس رضایت مردم به کارمندان و مدیران نمره دهید.»
پزشکیان تقصیر بحران برق در کشور را به گردن شهروندان انداخت و با بیان اینکه «شش برابر اروپا برق مصرف میکنیم»، گفت: «صبح آمده بودیم همه چراغها روشن بود، در اتاقها مثلا تا دلت بخواهد از آن لامپها روشن است، هر کدام اینها را نصف کنیم، آن وقت ما اصلا مشکل برق پیدا نمیکنیم.»
بارها اظهاراتی از قبیل شش برابر بودن مصرف انرژی شهروندان ایرانی در مقایسه با اروپا از نظر علمی رد شده است. از طرفی، در حالیکه به گواه آمارهای رسمی مجموع مصرف خانگی و عمومی - شامل لامپهایی که پزشکیان گفت- حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مجموع مصرف برق کشور است، این اظهارات پزشکیان گمراه کننده به نظر میرسد.