هدف قرار گرفتن تاسیسات برق آبی هند و تشدید تنشها بر سر انتقال آب به پاکستان
در جریان درگیریها، دو گلوله خمپاره به دفتر شرکت ملی نیروگاههای برقآبی هند (اناچپیسی-NHPC) در نیروگاه «اوری-۱» اصابه کرد که در گینگال اوری در منطقه کشمیر تحت کنترل هند قرار دارد.
یک مقام هندی با اعلام این خبر گفت که چهار گلوله دیگر نیز به منطقه «سلامآباد» در نزدیکی سد نیروگاه «اوری-۲» اصابت کرده و در نتیجه آن پنج نفر زخمی شدند.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حملات را برعهده نگرفته است.
منابع آگاه به رویترز گفتند هند در دو هفته اخیر، عملیات افزایش ظرفیت ذخیرهسازی مخازن در دو پروژه برقآبی در کشمیر را آغاز کرده است.
فرآیند «تخلیه رسوبات مخزن» (reservoir flushing) نیز از سوی بزرگترین شرکت برقآبی هند، شرکت دولتی اناچپیسی، در حال انجام است.
هند در هفتههای گذشته و پس از حمله مرگبار به گردشگران در کشمیر و در چارچوب کاهش سطح روابط دیپلماتیک با پاکستان، «پیمان آبهای سند» را با این کشور به حالت تعلیق درآورد.
این توافق آب مورد نیاز ۸۰ درصد مزارع پاکستان را تامین میکند.
این پیمان که در سپتامبر ۱۹۶۰ با میانجیگری بانک جهانی میان دو کشور همسایه امضا شده بود، از دو جنگ میان این رقبای دیرینه جان سالم بهدر برده و در برابر فراز و نشیبهای متعدد روابط دیپلماتیک نیز پایدار مانده بود.
پیمان یادشده، نحوه استفاده از آب رود سند و شاخههای آن را تنظیم میکرد.
بر اساس این توافق، هند حق بهرهبرداری از سه رودخانه شرقی (سوتلج، بیاس و راوی) را دریافت کرد و پاکستان نیز بهرهبردار اصلی سه رودخانه غربی (سند، جهلم و چناب) شد.
در این پیمان هیچ بندی برای تعلیق یا لغو یکجانبه آن از سوی هر یک از کشورها وجود ندارد و مکانیزمهای مشخصی برای حل اختلاف در آن پیشبینی شده است.
اسلامآباد تهدید کرده که تعلیق این پیمان را از طریق مراجع حقوقی بینالمللی پیگیری خواهد کرد.
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در پیامی از هند و پاکستان خواست که خویشتنداری کنند تا از تشدید تنش جلوگیری شود.
او گفت هیچکس از تداوم رویارویی میان هند و پاکستان سودی نخواهد برد و افزود این دو کشور از قدرتهای مهم نظامی هستند و به همین دلیل باید خویشتنداری کنند.
شیخ عبدالله بن زاید، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه امارات متحده عربی نیز در پیامی، از هند و پاکستان خواست تا خویشتنداری پیشه کنند.
او به این دو کشور توصیه کرد تنشها را کاهش دهند و از هرگونه تشدید بیشتر که تهدیدی برای صلح منطقهای و بینالمللی است، پرهیز کنند.
مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق با اشاره به تشدید بحران قطع برق و کمبود آب، گفت: «حتی اگر مذاکرات به نتیجه برسد، مشکل برق در کوتاهمدت حل نخواهد شد، زیرا باید مشکل گاز، گازوئیل و آب و مهمتر از همه مشکل نقدینگی حل شود.»
او در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا افزود: « اکنون مشکل این است که وقتی برق نیست، آب هم نداریم چون پمپ قطع میشود.»
دبیر سندیکای صنعت برق گفت: «امروز اکثریت مردم در آپارتمان زندگی میکنند، بنا بر این وقتی برق نداریم آب، کولر و آسانسور هم نداریم، و رفاه کاهش پیدا میکند و ممکن است ناراحتی اجتماعی افزایش پیدا کند.»
مسائلی اشاره کرد: «باید قبول کنیم امسال تابستان سختی داریم و مردم باید خود را برای این شرایط آماده و تمهیدات لازم را بیندیشند؛ من توصیه میکنم برای این شرایط، بادبزن و آفتابه تهیه کنند.»
حوثیهای یمن اعلام کردند توافق آتشبس میان این گروه و ایالات متحده شامل اسرائیل نمیشود. این موضعگیری نشان میدهد حملات این گروه به کشتیرانی بینالمللی که در ماههای اخیر تجارت جهانی را مختل کرده و قدرتهای جهانی را به چالش کشیده بود، احتمالا بهطور کامل متوقف نخواهد شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۶ اردیبهشت ماه اعلام کرد ایالات متحده بمباران مواضع حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف میکند. به گفته او، این تصمیم در پی موافقت حوثیها با توقف حملات به کشتیهای آمریکایی گرفته شده است.
پس از اعلام این خبر از سوی ترامپ، دولت عمان نیز تایید کرد که نقش میانجیگری را در این توافق آتشبس ایفا کرده است.
با این حال، محمد عبدالسلام، مذاکرهکننده ارشد حوثی ۱۷ اردیبهشت، در گفتوگو با رویترز تاکید کرد: «این توافق به هیچ وجه شامل اسرائیل نمیشود؛ نه در محتوا و نه در شکل.»
او افزود: «تا زمانی که آنها (آمریکا) واقعا به توقف حملات پایبند باشند، ما نیز چون در موضع دفاعی بودیم، حملات خود را متوقف خواهیم کرد.»
هرچند تنشها میان آمریکا و حوثیها که سالها در برابر بمبارانهای سنگین ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مقاومت کردهاند، کاهش یافته، این توافق مانعی برای ادامه حملات احتمالی علیه اهداف مرتبط با اسرائیل به شمار نمیرود.
ترامپ در دیدار با نخستوزیر کانادا در کاخ سفید درباره توافق با حوثیها گفت: «آنها گفتند لطفا دیگر ما را بمباران نکنید و ما هم کشتیهای شما را هدف قرار نمیدهیم. من هم حرفشان را پذیرفتم و بمباران مواضع حوثیها از همین حالا متوقف میشود.»
تشدید درگیریها
حوثیها از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل علیه حماس در غزه –که پس از حمله مرگبار این گروه فلسطینی به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ رخ داد– به سوی اسرائیل و همچنین کشتیهای عبوری از دریای سرخ شلیک کردهاند.
فرماندهی ارتش آمریکا اعلام کرده که از زمان آغاز عملیات علیه حوثیها در ۲۵ اسفندماه ۱۴۰۳، بیش از هزار هدف را در یمن مورد حمله قرار داده است. به گفته این فرماندهی، این حملات باعث کشته شدن «صدها نیروی حوثی و شمار زیادی از فرماندهان آنها» شده است.
با شروع جنگ غزه، سطح تنش در منطقه بالا رفت و این تنشها در روزهای اخیر بهدلیل اصابت یک موشک حوثی در نزدیکی فرودگاه بنگوریون اسرائیل افزایش یافت؛ این اتفاق منجر به حمله هوایی ۱۵ اردیبهشت ماه اسرائیل به بندر الحدیده یمن در شد.
نیروی هوایی اسرائیل ۱۶ اردیبهشت ماه برای دومین روز پیاپی، فرودگاه اصلی صنعا، پایتخت یمن، را هدف قرار داد. این حملات در پی افزایش تنشها میان حوثیهای مورد حمایت ایران و اسرائیل صورت گرفت.
در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، آمریکا و بریتانیا با حملات هوایی به مواضع حوثیها تلاش کردند مسیر حیاتی تجارت جهانی از طریق دریای سرخ که حدود ۱۵ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند را باز نگه دارند.
اما از بهمن ماه ۱۴۰۳ و با آغاز ریاستجمهوری ترامپ، واشینگتن شدت حملات هوایی علیه حوثیها را به شکل قابلتوجهی افزایش داد.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که حوثیها اعلام کردند حملات خود به کشتیهای اسرائیلی در دریای سرخ، دریای عرب، تنگه بابالمندب و خلیج عدن را از سر خواهند گرفت.
هنوز تابستان ۱۴۰۴ شروع نشده اما قطع برق در ایران به طور گسترده آغاز شده است. در این شرایط یک نماینده مجلس گفت وزیر نیرو قول داده خاموشیها «الگودار» شود. یک مقام صنفی هم توصیه کرد مردم «بادبزن و آفتابه» بخرند و در نهایت، وزیر نیرو از افزایش قیمت برق برای کاهش مصرف خبر داد.
علی یزدیخواه، رییس مجمع نمایندگان استان تهران در مجلس شورای اسلامی، چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت با بیان اینکه از عباس علیآبادی، وزیر نیرو، قول گرفته شده «الگوی یکسانی» برای خاموشیها رعایت شود، گفت: ««مقرر شد شرکتهای برق منطقهای بیش از دو ساعت مجاز به قطع برق مشترکین نباشند و قطعیها بین ساعت ۹ صبح تا ۱۹ انجام گیرد.»
یزدیخواه علاوه بر این، به نقل از وزارت نیرو گفت این وزارتخانه، سامانههای پیامکی خود را فعالتر کرده تا برای مدیران ساختمانها و افراد پیامک هشدار پرمصرفی انرژی صادر کند.
پزشکیان: قطع برق صنایع آخرین انتخاب است
با تشدید بحران انرژی و قطع برق، مسعود پزشکیان، رییس دولت، چهارشنبه گفت: «دولت این مسیر را از خود آغاز کرده و قطعا هر زمان ناگزیر به اعمال محدودیت در مصرف برق باشیم، این محدودیت ابتدا در دفاتر و محل جلسات دولت اعمال خواهد شد.»
پزشکیان افزود: «قطع برق بخشهای تولیدی و صنایع آخرین انتخاب است و تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت تا برق صنایع قطع نشود.»
زهرا بهروزآذر، معاون پزشکیان در امور زنان و خانواده نیز با اشاره به سیاستهای پزشکیان برای کاهش مصرف برق و خاموش کردن چراغها در اماکن دولتی گفت: «هر جایی که در خانه یا محل کار در معاونت ریاستجمهوری لامپی روشن میکنیم، یاد آقای رییسجمهور میافتیم.»
از دیگر سو، رضا کفیلی، مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه برق کشور، درباره بحران کمبود انرژی و قطع برق گفت: «از شنبه دیگر قطعی برق بیش از دو ساعت نخواهیم داشت.»
او افزود: «هم برنامه بسیار منظم اطلاع رسانی میشود و به هیچ عنوان بالای دو ساعت نخواهد بود مگر اینکه حادثه غیر مترقبهای رخ دهد.»
همزمان، محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران در یک سخنرانی با اشاره به کمبود انرژی گفت: «امسال هم موضوع برق جزو مسائل مهمی است که زودتر از سالهای قبل و از اردیبهشت آغاز شده است.»
استاندار تهران با بیان اینکه گرمای زودرس و افزایش استفاده از انواع وسایل سرمایشی و فشار به شبکه و اورهال کردن نیروگاهها باعث خاموشیها شد، اضافه کرد: «قطعی برق چند دلیل دارد از جمله کاهش بارندگیها و کاهش حداقل چهار میلیارد متر مکعبی سطح سدهایی که نیروگاه برق آبی داشتیم.»
او نهم اردیبهشت ماه با اشاره به کمبود انرژی گفت برنامهریزیهایی برای قطع برق و جریمه مشترکان پرمصرف صورت گرفته است. او اضافه کرد: «با توجه به کمبود بیش از سه هزار مگاواتی برق در استان و محدودیتهای قانونی، احداث نیروگاه تجدیدپذیر در دستور کار قرار دارد.»
از هفتم اردیبهشت ماه شرکت توانیر اعلام کرد به دلیل آنچه «افزایش زودهنگام دمای هوا و رشد مصرف برق» نامیده، احتمال قطع برق مشترکان وجود دارد.
در اطلاعیه توانیر با اشاره به کاهش ظرفیت نیروگاههای برقآبی بر اثر خشکسالی، از شهروندان خواسته شده با مراجعه به سایت شرکتهای توزیع برق، جدول احتمالی قطع برق را بررسی کنند.
در سالهای گذشته نیز در تابستان، کشور با بحران کمبود برق مواجه بود، بحرانی که مقامات جمهوری اسلامی، آن را «ناترازی» میخوانند.
دبیر سندیکای صنعت برق: بادبزن و آفتابه بخرید، مشکل با مذاکره حل نمیشود
با اظهارات زودهنگام مقامات دولتی که از اواخر فروردین ماه آغاز شد، به نظر میرسد ابعاد بحران انرژی در ایران گسترش یافته است.
روز چهارشنبه مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق گفت: «باید قبول کنیم امسال تابستان سختی داریم و مردم باید خود را برای این شرایط آماده کنند.»
دبیر سندیکای صنعت برق به مردم توصیه کرد برای تابستان سال ۱۴۰۴ «بادبزن و آفتابه» تهیه کنند.
او در توصیف عمق بحران انرژی در ایران گفت: «حتی اگر مذاکرات به نتیجه برسد مشکل برق در کوتاهمدت حل نخواهد شد زیرا باید مشکل گاز، گازوئیل و آب و مهمتر اینکه مشکل نقدینگی حل شود.»
این مقام صنفی در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا افزود: « اکنون مشکل این است که وقتی برق نیست، آب هم نداریم چون پمپ قطع میشود.»
مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق: «اکنون باید بپذیریم این فاجعه به زودی قابل ترمیم نیست.... باید قبول کنیم امسال تابستان سختی داریم و مردم باید خود را برای این شرایط آماده و تمهیدات لازم را بیندیشند من توصیه میکنم برای این شرایط، بادبزن و آفتابه تهیه کنند.»/ خبرگزاری ایلنا، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴
سخنگوی دولت: از فشار بر مردم آگاهیم اما راهی جز پذیرش واقعیت نیست
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، ۱۶ اردیبهشت ماه، بحران برق و انرژی را واقعیت خواند و گفت در برابر واقعیت راهی جز پذیرش نیست.
او افزود دولت از فشار قطع برق به مردم آگاه است و با آن «همدلی» میکند، اما در برابر واقعیت راهی جز پذیرش نیست.
در همین حال، علیآبادی، وزیر نیرو، اعلام کرد که بر اساس مصوبه مجلس، قیمت برق به صورت پلکانی افزایش مییابد.
به گفته او، این روند با هدف ایجاد انگیزه برای کاهش مصرف در مشترکان پرمصرف و سوق دادن آنان به سمت بهینهسازی مصرف طراحی شده است.
علیآبادی ۲۷ فروردینماه نیز با اشاره به بحران برق و افزایش دمای هوا گفته بود: «امروز در وضعیت فوقالعاده قرار داریم، وضعیتی که چند سالی است ادامه دارد.»
راهکار وزیر نیرو برای حل بحران برق: مردم خودشان سرمایهگذاری کنند
در شرایطی که حکومت همچنان با چالش تامین برق کشور روبهرو است، وزیر نیرو در دولت مسعود پزشکیان، از مردم خواسته برای رهایی از بحران برق، در پروژههای صنعت برق ایران سرمایهگذاری کنند.
او دوم فروردین با اشاره به نامگذاری سال ۱۴۰۴ از سوی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بهعنوان سال «سرمایهگذاری برای تولید» گفت وزارت نیرو «برنامه مشخصی برای جذب سرمایههای خرد مردم در کنار سرمایهگذاریهای کلان اجرا میکند».
علیآبادی ادامه داد با راهاندازی صندوق سرمایهگذاری در صنعت برق، مردم قادر خواهند بود با خرید سهام آن در اجرای پروژههای صنعت برق، از جمله «پروژههای مهم و استراتژیک تجدیدپذیر»، مشارکت داشته باشند.
خامنهای در پیام نوروزی خود بدون آنکه آغاز سال نو را تبریک بگوید، سال گذشته را «عجیب و پرماجرا» خواند و سال ۱۴۰۴ را سال «سرمایهگذاری برای تولید» نامگذاری کرد.
در پی این اقدام، محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، بهسیاق دولتهای پیشین جمهوری اسلامی، کارگروه ویژهای برای پیگیری این شعار تعیین کرد. رسانهها در ایران گزارش دادند این کارگروه متشکل از «دستگاههای اجرایی و نهادهای مرتبط» خواهد بود.
گروه اسلامگرای پاکستانی «جیش محمد» خبر داد که در حمله هند، ۱۰ نفر از اعضای خانواده مسعود اظهر، رهبر این گروه شبهنظامی، کشته شدند.
مقامهای هندی یا پاکستانی تاکنون واکنشی به این ادعا نشان ندادهاند.
گروه جیش محمد خواهان جدا کردن کشمیر از هند و الحاق آن به پاکستان از طریق مبارزه مسلحانه است.
سازمان ملل، آمریکا، بریتانیا، هند و چند کشور دیگر، جیش محمد را در فهرست گروههای تروریستی قرار دادهاند.
نام مسعود اظهر، رهبر و بنیانگذار این گروه هم پس از فشارهای بینالمللی، در سال ۲۰۱۹ از سوی شورای امنیت سازمان ملل در فهرست تحریمهای مربوط به تروریسم جهانی گنجانده شد.
هند بامداد چهارشنبه به خاک پاکستان و منطقه کشمیر تحت کنترل این کشور حمله کرد و پاکستان نیز اعلام کرد که پنج جنگنده هندی را سرنگون کرده است.
این درگیریها بدترین نبرد میان این دو کشور هستهای در بیش از دو دهه گذشته توصیف شده است.
