عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، فضای دور سوم مذاکرات میان مقامهای آمریکایی و ایرانی در عمان را «بسیار جدیتر» از مذاکرات هفتههای گذشته توصیف کرد و گفت که حرکت مذاکرات «خوب» بوده اما همچنان در «موضوعات کلان و جزئیات» اختلافاتی وجود دارد.
عراقچی اظهار داشت که «دو طرف اراده خود را برای پیشرفت نشان دادند، اما برخی مواقع اراده به تنهایی کافی نیست و ممکن است اختلافات به اندازهای جدی باشد که مانع از دستیابی به نتیجه شود.»
او با اشاره به ماهیت اختلافات افزود: «برخی اختلافات جدی است و برخی دیگر پیچیدگیهای خاص خود را دارد، اما امیدواریم روند مذاکرات به سرعت پیش برود. حرکت تا اینجا خوب بوده است.»
به گفته عراقچی، در جلسه روز شنبه کارشناسان اقتصادی برای نخستین بار حضور داشتند و احتمال دارد از جلسه بعدی کارشناسان انرژی اتمی نیز به تیم مذاکرات اضافه شوند.
او همچنین اعلام کرد که دور بعدی مذاکرات احتمالا شنبه آینده برگزار خواهد شد و جزئیات و مکان دقیق نشست را طرف عمانی تنظیم خواهد کرد.
عباس عراقچی در پایان با تاکید بر اینکه نسبت به نتیجه مذاکرات امیدوار است، گفت که این امیدواری «بسیار محتاطانه» است.
بدر البوسعيدی، وزیر خارجه عمان، اعلام کرد که مذاکرات بین جمهوری اسلامی و آمریکا هفته آینده ادامه خواهد یافت و یک نشست سطح بالا نیز برای سوم ماه مه برنامهریزی شده است.
او گفت که در مذاکرات روز شنبه (امروز) دو طرف بر تمایل مشترک برای دستیابی به توافقی مبتنی بر احترام متقابل و تعهدات پایدار تاکید کردند.
البوسعيدی نوشت: «اصول اساسی، اهداف و نگرانیهای فنی مورد بحث قرار گرفت.»
کمتر از یک ماه پیش از انفجار در بندر رجایی، گزارشهایی منتشر شده بود که از ورود کشتی «جیران» به این بندر خبر میدادند؛ این کشتی دومین کشتی حامل مواد شیمیایی مرتبط با سوخت موشک بود که از چین راهی ایران شده بودند.
ورود و انبار حدود دو هزار تن سدیم پرکلرات در بندر رجایی بندر عباس باعث شده که سوالاتی در مورد آنچه شنبه شش اردیبهشت باعث انفجار مهیب در بندر عباس شد شکل بگیرد. مقامات جمهوری اسلامی تایید کردهاند که مواد شیمیایی باعث انفجار شده اما هنوز جزییات بیشتری در این زمینه منتشر نشده و روشن نیست که آیا مواد وارداتی از چین برای تولید سوخت موشک باعث انفجار مهیب شنبه شده است یا خیر.
نشریه نیوزویک، به نقل از وبسایت «ماریتایم اگزکیوتیو»، ۱۱ فروردینماه گزارش داده بود که کشتی باری «جیران»، که تحت تحریمهای آمریکاست، پس از ترک چین، در بندرعباس پهلو گرفته و مظنون به حمل مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید سوخت لازم برای موشکهای سوخت جامد بوده است.
طبق این گزارش، محموله این کشتی شامل سدیم پرکلرات بوده که کاربرد مستقیم در تولید سوخت موشکی دارد.
روزنامه فایننشال تایمز نیز پیشتر فاش کرده بود که کشتیهای «جیران» و «گلبن» هر یک بیش از هزار تن سدیم پرکلرات از چین به ایران منتقل کردهاند؛ محمولهای که قرار بود به سپاه پاسداران تحویل داده شود.
همزمان، منابع ایراناینترنشنال گزارش دادند که کانتینرهای منفجرشده در بندر رجایی متعلق به شرکت بناگستر بودهاند؛ شرکتی وابسته به هلدینگ سپهر انرژی که ۱۸ بهمنماه به اتهام همکاری در فروش نفت جمهوری اسلامی، همکاری با برنامههای نظامی جمهوری اسلامی و نیز کمک به روسیه در جنگ با اوکراین تحت تحریم آمریکا قرار گرفت.
در حالی که مقامهای گمرک جمهوری اسلامی منشاء انفجار را وجود کالاهای خطرناک و مواد شیمیایی عنوان کردهاند، پرسشهای بیپاسخی درباره ماهیت دقیق محمولههای انبارشده و نقش احتمالی آنها در این حادثه وجود دارد.
براساس گزارشی که فایننشالتایمز چهارشنبه سوم بهمن منتشر کرد، اطلاعات امنیتی دو کشور غربی نشان میدهد دو کشتی با نامهای «گلبن» و «جیران» با پرچم جمهوری اسلامی، حامل بیش از هزار تن سدیم پرکلرات هستند.از سدیم پرکلرات برای تولید آمونیوم پرکلرات استفاده میشود که ماده اصلی پیشران جامد موشکهاست.
ارتش اسرائیل پس از حملات روز پنجم آبان ۱۴۰۳ به اهدافی در ایران اعلام کرد که کارخانههای تولید سوخت جامد موشک را در نزدیکی تهران و غرب ایران نابود کرده است.
این روزنامه به نقل از دو مقام رسمی که نامشان را اعلام نکرد، نوشت که این مقدار سدیم پرکلرات میتواند ۹۶۰ تن آمونیوم پرکلرات تولید کند؛ مادهای که ۷۰ درصد پیشران موشکهای سوخت جامد را تشکیل میدهد. به گفته آنها، این میزان آمونیوم پرکلرات میتواند ۱۳۰۰ تن پیشران تولید کند که برای سوخترسانی به ۲۶۰ موشک میانبرد ایرانی مانند «خیبر شکن» یا «حاج قاسم» کافی است.
بر اساس دادههای سایت ردیابی کشتی «مارین ترافیک»، کشتی «گلبن» چند روزی در نزدیکی جزیره دایشان مستقر بود و روز سهشنبه عازم بندرعباس شد. کشتی «جیران» نیز صبح چهارشنبه، سوم بهمن، در ۷۵ کیلومتری جنوب دایشان، در نزدیکی شهر نینگبو در استان ژجیانگ چین، دیده شده است.
مقامات گفتند که نمیتوانند بگویند آیا دولت چین از این حملونقلها آگاهی دارد یا خیر. ایالات متحده و متحدانش بارها چین را به حمایت از حکومتهای ایران و روسیه متهم کردهاند.
سفارت چین در واشینگتن اعلام کرد که از این موضوع آگاه نیست و تأکید کرد که پکن به حفظ صلح و ثبات در خاورمیانه متعهد است و برای حل دیپلماتیک مسئله هستهای ایران تلاش میکند.
واشینگتن پست در گزارشی با ارجاع به تحلیلگران سیاسی، نوشته با از سرگیری مذاکرات هستهای بین ایالات متحده و ایران در روز شنبه در عمان، تحلیلگران از این اجماع نوظهور در میان مقامات جمهوری اسلامی خبر میدهند که تعامل با دولت ترامپ باید در اولویت سیاست خارجی تهران قرار گیرد.
بر اساس این گزارش، این اجماع نه ناشی از احساس قدرت جمهوری اسلامی، که ناشی از این نگرانی در میان مقامات است که در صورت کاهش نیافتن تحریمها، کشور با خطر فروپاشی اقتصادی روبرو است.
به نوشته واشینگتنپست، پوشش رسانهای در ایران درباره مذاکرات هستهای میان واشنگتن و تهران، حتی در میان رسانههای محافظهکار عمدتا مثبت بوده است که بازتابدهنده این اجماع در میان نخبگان حکومتی است.
گِرگوری برو، تحلیلگر مسائل ایران در گروه اوراسیا که رسانههای ایرانی را از نزدیک رصد میکند، به واشینگتن پست گفت: «قطعا این احساس وجود دارد که زمین بازی تغییر کرده است و در میان نخبگان اجماعی شکل گرفته که مذاکره با ایالات متحده برای گرفتن تخفیفهای تحریمی باید در اولویت باشد.»
به نوشته واشینگتنپست، ائتلاف حامی تعامل در میان مقامات جمهوری اسلامی ممکن است همزمان با شروع مذاکرات فنی هستهای در عمان در روز شنبه، مورد آزمون قرار گیرد.
شنبه؛ روزهای تصمیمهای سخت
بنا بر این گزارش، مذاکرهکنندگان ایرانی که با سالها تحریمهای فلجکننده اقتصادی و افزایش فشار نظامی از سمت اسرائیل و ایالات متحده مواجه بودهاند، احتمالا باید درباره امتیازات دشواری تصمیمگیری کنند.
واشینگتن پست با اشاره به اینکه اظهارنظرهای مقامات حکومت ایران بهطور قابل توجهی با دوره پیش از رسیدن به توافق هستهای برجام در سال ۲۰۱۵ متفاوت است، نوشته در آن زمان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی با حسن روحانی، رییسجمهور وقت در کشمکش بود.
او هرچند در نهایت توافق هستهای موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک» را تائید کرد اما آن را «خسارت محض» خواند تا از مسئولیت خود در موافقت با انجام این مذاکرات و رسیدن به آن توافق شانه خالی کند.
در این گزارش به نقل از یک فرد آگاه از فضای فکری رهبران جمهوری اسلامی، گفته شده تمایل تهران برای تعامل با واشینگتن از زمان روی کار آمدن پزشکیان آغاز شد و پس از عملیات نظامی اسرائیل علیه ایران و متحدان منطقهایاش، حمایت از تعامل با آمریکا، بهویژه در میان مقامهای ارشد نظامی جمهوری اسلامی، افزایش یافت.
بیشتر بخوانید: واکنش خامنهای به نامه ترامپ: اصرار دولتهای قلدر برای مذاکره بهمنظور حل مسائل نیست
واشینگتنپست در همین حال یادآور شده که هرچند خامنهای راه مذاکره را باز نگه داشته، اما میگوید همچنان نسبت به نیتهای ایالات متحده بدبین است.
خامنهای شنبه ۱۸ اسفند در دیدار با مسئولان حکومت جمهوری اسلامی گفت: «اصرار برخی از دولتهای قلدر برای مذاکره بهمنظور حل مسائل نیست، بلکه برای تحکم و تحمیل توقعات خودشان است. جمهوری اسلامی قطعا توقعات آنها را نخواهد پذیرفت.»
انتظار میرود همچون دو نشست پیشین، شنبه ۶ اردیبهشت، ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ برای خاورمیانه و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، انتظار میرود دیداری کوتاه داشته باشند.
کار دشوار تیمهای فنی هستهای
در این میان، تیمهای فنی دو طرف کار سنگین را برای مشخص کردن جزئیات توافق احتمالی آغاز خواهند کرد؛ توافقی که به گزارش واشینگتنپشت، دستکم تا حدی غنیسازی مواد هستهای ایران را محدود کرده و نظارت بیشتری بر برنامه هستهای ایجاد خواهد کرد و در ازای آن، تخفیفهایی در تحریمهای ایران داده میشود.
بر اساس این گزارش، مذاکرهکنندگان ایرانی به دنبال این تخفیفها هستند تا روند سالها رکود اقتصادی، سقوط مداوم ارزش پول ایران و ابر تورم را معکوس کنند.
ماهان هاشمپور، مالک شرکت «ماهان همراه»، یکی از عمدهترین توزیعکنندگان لوازم الکترونیکی مصرفی در شهر اصفهان، به واشینگتن پست گفت پایان تحریمها به بازرگانانی مانند او اجازه دسترسی مستقیم به بازارهای خارجی را میدهد و انحصارهای فاسدی که در سالهای اخیر رونق گرفتهاند را تضعیف میکند.
تحریمهای اقتصادی علیه ایران، بازار سیاه وسیعی از دلالان ایجاد کرده است که دسترسی به ارز خارجی و بازارهای بینالمللی را تسهیل میکنند، اما برای این خدمات کارمزدهای سنگینی دریافت میکنند.
هاشمپور گفت اکنون همین افراد که از تحریمها سود بردهاند، به لابی قدرتمندی علیه مذاکرات با ایالات متحده تبدیل شدهاند: «اگر روابط ما با اروپا، آمریکا و سایر جهان عادی شود، برخی افراد دسترسی به منبع درآمد خود را از دست خواهند داد و این بزرگترین مشکل ایران در حال حاضر است».
دولت سوئد روز جمعه از جمهوری اسلامی خواست احمدرضا جلالی، پژوهشگر ایرانی-سوئدی که نه سال پیش در تهران بازداشت و به اعدام محکوم شده است را فورا آزاد کند. این درخواست پس از آن مطرح شد که جلالی با انتشار پیامی از زندان هشدار داد که به نقطهی فروپاشی رسیده است.
ماریا مالمر استنرگارد، وزیر خارجه سوئد، با انتشار بیانیهای که در شبکه ایکس منتشر شد، با اشاره به نهمین سالگرد بازداشت این پژوهشگر زندانی در ایران نوشت: «ما پس از آنکه نشانههای بسیار نگرانکنندهای از وخامت وضعیت جسمانی او دریافت کردیم، در ماه مارس سفیر ایران را بهطور اضطراری به وزارت خارجه سوئد احضار کردیم. دولت سوئد خواستار آزادی فوری احمدرضا جلالی به دلایل انساندوستانه است تا او بتواند هرچه زودتر به خانوادهاش بپیوندد.»
احمدرضا جلالی در نهمین سالگرد بازداشت خود در ایران، با ارسال پیامی از زندان اوین، از نخستوزیر سوئد و پارلمان اروپا درخواست کمک کرد.
جلالی در پیام صوتی خود گفته است: «در آستانه فروپاشی هستم. سه هزار و ۲۸۸ روز رنج و تهدید به اعدام، ناکارآمدی کلمات و محکومیتهای لفظی را نشان داده است.»
جلالی در ادامه با اشاره به بیمسئولیتی مقامات سوئدی گفته است: «اگر من اینجا، بر اثر اعدام یا بر اثر بیماری بمیرم، مقاماتی هم که طی این سالها نسبت به وضعیت من بیتفاوت و بیاعتنا بودند و در زمانی که میتوانستند مرا به خانه بازگردانند، مرا رها کردند، در مرگ من مسئول هستند.»
جلالی در جریان یکی از سفرهایش به ایران که به دعوت دانشگاههای تهران و شیراز انجام شد، پس از شرکت در همایشهای علمی در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۵ بازداشت و به «جاسوسی» متهم شد. بعدتر در ۲۹ مهر ۱۳۹۶ ابوالقاسم صلواتی، از قضات بدنام دادگاه انقلاب در تهران برای او حکم اعدام صادر کرد و از آن زمان در زندان اوین نگهداری میشود.
جلالی بارها اتهام جاسوسی را رد کرده و گفته پروندهسازی و صدور حکم اعدام برای او به دلیل «نپذیرفتن درخواست همکاری با سپاه پاسداران و جاسوسی از کشورهای غربی» صورت گرفته است.
بیشتر بخوانید: انتقاد احمدرضا جلالی از دولت سوئد: در میان این شرایط وحشتناک و با خطر اعدام رها شدهام
تبادل زندانیان؛ جلالی نادیده گرفته شد
او در پیام صوتی تازه خود، همچنین از تبادل زندانیان میان ایران و بلژیک و ایران و سوئد انتقاد کرد و گفت: «در هر دو رویداد، من به عنوان یک ابزار چانهزنی استفاده شدم، اما بدون اینکه مبادله شوم و به صورت تبعیضآمیزی، در جریان مبادلهی اسدی و نوری با زندانیان بلژیکی و سوئدی در ایران، جا گذاشته شدم.»
بر اساس توافق تبادل زندانیان که سال گذشته در ماه ژوئن انجام شد، سوئد یک مقام پیشین ایرانی محکوم به جنایات جنگی به نام حمید نوری را به ایران بازگرداند. در مقابل، جمهوری اسلامی دو شهروند سوئدی به نامهای یوهان فلودروس، دیپلمات اتحادیه اروپا، و سعید عزیزی که به اتهام جاسوسی برای اسرائیل بازداشت شده بودند، را آزاد کرد.
۲۹ خرداد ۱۴۰۳ و پس از این مبادله، جلالی با ارسال پیامی صوتی از زندان اوین، از اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد انتقاد کرد و گفت دولت این کشور او را «بیپناه» به حال خود رها کرده است.
بیشتر بخوانید: احمدرضا جلالی، ایرانی-سوئدی محکوم به اعدام، در زندان شرایط جسمی نامناسبی دارد
جلالی در این فایل صوتیِ حدودا چهار دقیقهای، کریسترسون را خطاب قرار داد و از او خواست «شجاعانه و مسئولانه» با پسر و دیگر اعضای خانواده این زندانی در برابر دوربینهای تلویزیونی دیدار کند.
جلالی از نخستوزیر سوئد خواست به پسرش بگوید چرا او را در زندان اوین به حال خود رها کرده و در صورت اعدام این زندانی، برای پسرش چه کار خواهد کرد.
این پزشک و پژوهشگر افزود: «بیصبرانه در انتظار شنیدن این موضوع هستم که شما به تصمیمات خود اعتماد دارید و میتوانید در کنار پسرم، به صراحت با رسانهها گفتوگو کنید.»
به گزارش گلوبال نیوز کانادا، مقامات آژانس خدمات مرزی این کشور اعلام کردند بیستمین مقام سابق جمهوری اسلامی در کانادا شناسایی شده و قرار است برای رسیدگی به پروندهاش در ماه ژوئن سال جاری در برابر هیات مهاجرت و پناهندگی کانادا حاضر شود.
به گزارش گلوبال نیوز که جمعه منتشر شد، این آژانس اعلام کرد جدیدترین مورد، یک شهروند ایرانی است که متهم است به عنوان یک مقام ارشد در جمهوری اسلامی خدمت کرده و قرار است ماه ژوئن (تیرماه) در برابر هیات مهاجرت و پناهندگی قرار گیرد.
گلوبال نیوز میگوید هیات پناهندگی نام این فرد را در اختیار آنها قرار داده، اما به خاطر اینکه جلسهی رسیدگی به اخراج او پشت درهای بسته برگزار میشود، از این رسانه خواسته از انتشار نام او خودداری کند.
گلوبال نیوز نوشته بر اساس گزارش رسانههای ایرانی، این فرد یک مقام رسمی در وزارت نفت ایران بوده، اما آژانس خدمات مرزی کانادا نیز از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
بررسیهای ایران اینترنشنال در فضای وب نشان میدهد، تا پیش از انتشار گزارش گلوبالنیوز، در هیچ رسانه ایرانی، اشارهای به این نشده است که مقام شناسایی شده در کانادا، از مقامات سابق وزارت نفت است.
پروندهها به کجا رسیدهاند؟
افرادی که مقامات مهاجرتی کانادا شناسایی میکنند، به هیات مهاجرت و پناهندگی ارجاع داده میشوند تا جلسات رسیدگی برای تصمیمگیری درباره اخراج آنها برگزار شود.
به گزارش گلوبال نیوز، این پروندهها عمدتا بهطور غیرعلنی بررسی شده و روند رسیدگی به آنها هم کند پیش رفته است و تاکنون فقط یک مورد از رسیدگیها به اخراج منجر شده، اگرچه چند نفر از مقامات جمهوریاسلامی به صورت داوطلبانه کشور را ترک کردهاند.
کاوه شهروز، وکیل و فعال حقوق بشر مقیم تورنتو، در همین رابطه به گلوبال نیوز گفت: «اینکه بدانیم افرادی مرتبط با بالاترین سطوح حکومت ایران در خیابانهای ما آزادانه قدم میزنند، بدون شک تهدیدی برای امنیت این کشور است. همچنین تهدیدی برای جامعه مهاجران ایرانی است که بسیاری از آنان برای دستیابی به امنیت از ایران گریختهاند.»
مواضع احزاب کانادا درباره جمهوری اسلامی
بیش از یک دهه پس از قطع روابط دیپلماتیک کانادا با جمهوریاسلامی، به نظر میرسد که ایران همچنان یک چالش کلیدی در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی دولت آینده کانادا باشد.
به گزارش گلوبال نیوز، حکومت ایران بهعنوان منبع بیثباتی در خاورمیانه شناخته میشود که حماس، حزبالله، حشدشعبی و حوثیهای یمن را آموزش داده، تسلیح کرده و تامین مالی میکند.
در داخل کانادا نیز، عوامل جمهوریاسلامی در پولشویی و دور زدن تحریمها نقش داشتهاند و تحقیقات درباره مداخلات خارجی نشان داده که حکومت ایران تلاش میکند مخالفان را در دیاسپورای ایرانی هدف گرفته و سرکوب کند.
گلوبال نیوز یادآور کرده که اکتبر گذشته، پلیس فدرال کانادا به اروین کاتلر، نماینده سابق حزب لیبرال و وزیر دادگستری پیشین، که از منتقدان سرسخت تهران است، هشدار داد که هدف یک توطئه ترور مرتبط با ایران قرار گرفته است.
ایران در هفتههای اخیر موضوع بحثهای انتخاباتی کانادا بوده است. به گزارش گلوبال نیوز، محافظهکاران نقش جمهوریاسلامی در حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را برجسته کردند و لیبرالها نیز هشدار میدهند که حکومت ایران «خطری بنیادی» به شمار میآید.
با نزدیک شدن به روز انتخابات، که بیشتر تحتالشعاع نحوه برخورد با دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا قرار گرفته بود، گلوبال نیوز از احزاب عمده فدرال پرسید که در صورت پیروزی چگونه با ایران برخورد خواهند کرد.
حزب محافظهکار در بیانیهای که برای گلوبال نیوز فرستاده، اعلام کرد «در کنار مردم رنجدیده ایران» خواهد ایستاد و دولت لیبرال را به کندی در تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متهم کرد.
در بیانیه این حزب آمد که دولت احتمالی به رهبری پیر پولیور تحریمهای موجود علیه تهران را اجرا کرده و صادرات نفت کانادا به شرکا و متحدانش را افزایش خواهد داد تا وابستگی بینالمللی به نفت ایران کاهش یابد.
محافظهکاران همچنین قول دادند که از ورود اعضای رژیم به کانادا جلوگیری کرده و اقدامات خود را برای مقابله با پولشویی حکومت ایران از طریق نظام مالی کانادا تقویت کنند.
یکی از سخنگویان حزب لیبرال هم به گلوبال نیوز اعلام کرد که دولت پیشین این حزب، حوثیها، سپاه پاسداران را غیرقانونی اعلام کرده و در همکاری با نهادهای امنیت ملی، هدف قرار دادن «گروههای تروریستی» و حامیان آنها را ادامه خواهد داد.
به گفته این سخنگو، کارنی همچنین «قاطعانه» از تحریمهای حقوق بشری علیه جمهوریاسلامی دفاع خواهد کرد: «ما از تمام ابزارهای خود برای مقابله با این رژیم سرکوبگر و افرادی که مسئول رفتارهای فاجعهبار آن هستند، استفاده خواهیم کرد.»