تنها چند هفته پس از روی کار آمدن دولت دونالد ترامپ، ۵ نفر از ثروتمندترین افراد جهان که در مراسم تحلیف رییسجمهوری آمریکا در کنار او حضور داشتند، از جمله ایلان ماسک، دست راست ترامپ، در نتیجه وضعیت اقتصادی با ضرر هنگفت مواجه شده و ۲۰۹ میلیارد دلار از ثروت آنها کاسته شده است.
بر اساس شاخص میلیاردرهای بلومبرگ، طی هفتههای اخیر پنج نفر از این میلیاردرها، از جمله ایلان ماسک، جف بزوس، مارک زاکربرگ، سرگی برین، از بنیانگذاران گوگل، و برنار آرنو، مالک امپراتوری لوکس الویاماچ، مجموعا ۲۰۹ میلیارد دلار از ثروت خود را از دست دادهاند.
این در حالی است که در اولین روزهای پس از انتخاب ترامپ، این افراد ثروتمند از محل رونق بازارهای سهام، سود بسیار بالایی کسب کردند.
دوره بین انتخاب ترامپ و مراسم تحلیف او، دورهای طلایی برای ثروتمندان جهان بود و در این مدت اساندپی ۵۰۰ که از مهمترین شاخصهای بازار بورس آمریکاست، به چندین رکورد تاریخی دست یافت.
در این دوره کوتاه، سرمایهگذاران با این انتظار که سیاستهای ترامپ برای کسبوکارها سودمند خواهد بود، به بازارهای سهام و رمزارزها هجوم آوردند.
در هفتههای پس از انتخابات، ارزش سهام شرکت تسلا تحت مدیریت ایلان ماسک ۹۸ درصد رشد کرد و به بالاترین سطح تاریخی خود رسید.
ارزش سهام شرکت برندهای لوکس الویاماچ تحت مالکیت برنار آرنو نیز در هفته منتهی به روز تحلیف هفت درصد افزایش یافت و ۱۲ میلیارد دلار به ثروت این میلیاردر فرانسوی اضافه شد.
حتی ارزش سهام شرکت متا متعلق به مارک زاکربرگ نیز که در سال ۲۰۲۱ ترامپ را از پلتفرم خود اخراج کرده بود، قبل از آغاز دوره جدید دولت ترامپ ۹ درصد و در چهار هفته اول ریاستجمهوری ترامپ ۲۰ درصد رشد کرد.
با این حال، انتظارها مبنی بر اینکه آغاز دوره جدید ترامپ به رشد بازارها منجر شود، خیلی زود نقش بر آب شد.
دوشنبه ۲۰ اسفند، میانگین سهام شرکتهای صنعتی داو جونز ۵۱۵ واحد معادل ۱.۲ درصد سقوط کرد.
از زمان روی کار آمدن ترامپ، شاخص اساندپی ۵۰۰ که شامل ۵۰۰ شرکت بزرگ و معتبر از صنایع مختلف فنآوری، سلامت، انرژی و مالی میشود، ۶.۴درصد کاهش یافته است.
اخراجهای گسترده کارکنان دولتی و نوسانات سیاستهای ترامپ در مورد تعرفهها، بازارهای سهام را متلاطم کرده است و تنها در روز دوشنبه، این شاخص ۲.۷ درصد سقوط کرد.
همزمان با افت بازار سهام و تشدید نگرانیها از احتمال رکود و تورم در آمریکا، ترامپ قصد دارد سهشنبه ۲۱ اسفند با حدود ۱۰۰ تن از مدیران برجسته شرکتهای آمریکایی در نشست دورهای «میزگرد کسب و کار» در واشینگتن دیدار کند.
ایلان ماسک و ضرر ۱۴۸ میلیارد دلاری
۲۷ آذر، ثروت مدیرعامل ۵۳ ساله تسلا به ۴۸۶ میلیارد دلار رسید که این میزان بزرگترین ثروت ثبتشده در تاریخ ثبت ثروت افراد در شاخص بلومبرگ است.
بخش عمده این افزایش ثروت ناشی از رشد سهام تسلا بود که پس از انتخابات تقریبا دو برابر شد. اما از آن زمان تاکنون، این خودروساز الکتریکی تمامی آن دستاوردها را از دست داده است.
با این حال، ارزش بازار این شرکت خودروسازی برقی بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته که معادل تقریبا ۸۰۰ میلیارد دلار ضرر است. تسلا دوشنبه ۲۰ اسفند بدترین سقوط سهام خود را در بیش از پنج سال گذشته تجربه کرد.
ترامپ در واکنش به این سقوط تاریخی ارزش سهام تسلا، در شبکه اجتماعی تروثسوشال اعلام کرد که برای حمایت از ماسک، یک خودروی جدید تسلا میخرد.
او در این پست نوشت: «ایلان ماسک برای کمک به کشورمان دارد همهچیزش را به خطر میاندازد اما چپهای افراطی رادیکال، با روشی غیرقانونی و تبانیآمیز در تلاشاند تا یکی از برترین خودروسازان جهان و "فرزند" ایلان را تحریم کنند تا به او و هر آنچه که نمایندهاش است، ضربه بزنند.»
مصرفکنندگان اروپایی به دلیل حمایت ماسک از سیاستمداران راستگرا، از او رویگردان شدهاند و فروش تسلا در آلمان طی دو ماه نخست سال بیش از ۷۰ درصد کاهش یافته است.
همچنین، محمولههای تسلا به چین ماه گذشته ۴۹ درصد کاهش یافت و به پایینترین سطح از ژوئیه ۲۰۲۲ رسید.
ماسک که علاوه بر تسلا، مالک شبکه اجتماعی ایکس و رییس اداره بهرهوری دولت آمریکا نیز هست، در مصاحبهای گفت در اداره کسبوکارهای خود با «دشواری زیاد» روبهروست.
ماسک دوشنبه ۲۰ اسفند در گفتوگویی با شبکه فاکس بیزنس گفت که انتظار دارد برای یک سال دیگر در دولت ترامپ باقی بماند.
جف بزوس، بنیانگذار آمازون و ضرر ۲۹ میلیارد دلاری
بزوس ۶۱ ساله که در دوره اول ترامپ بر سر خدمات پستی و مالکیت خود بر روزنامه واشینگتنپست با او درگیر شده بود، پس از برنده شدن ترامپ در انتخابات نوامبر ۲۰۲۴، پیروزی او را تبریک گفت و در مراسم تحلیف او نیز حضور یافت.
آمازون در ماه دسامبر یک میلیون دلار به صندوق تحلیف ترامپ کمک کرد و بزوس در اواخر ماه فوریه پس از آن که اعلام کرد روزنامهاش واشینگتنپست در بخش دیدگاههای خود بر آزادیهای فردی و بازارهای آزاد تمرکز خواهد کرد، با ترامپ شام خورد.
با وجود نزدیک شدن بزوس به ترامپ، از ۲۸ بهمن تا کنون، ارزش سهام آمازون ۱۴ درصد کاهش یافته است.
سرگی برین، از بنیانگذاران گوگل، و ضرر ۲۲ میلیارد دلاری
برین ۵۱ ساله، که با لری پیج شرکت گوگل را تاسیس کرد و همچنان شش درصد از سهام آن را در اختیار دارد، در دوره اول ترامپ در سال ۲۰۱۷ به تجمع اعتراضی به سیاست مهاجرتی دولت ترامپ در فرودگاه سانفرانسیسکو شرکت کرد.
با این حال، برین یک ماه پس از انتخاب دوباره ترامپ در نوامبر، در عمارت مار-ئه-لاگو در فلوریدا با او شام خورد.
در اوایل فوریه، پس از آنکه آلفابت، شرکت مادر گوگل، نتوانست انتظارات درآمدی فصلی را برآورده کند، ارزش سهام این شرکت بیش از هفت درصد سقوط کرد.
هفته گذشته، نمایندگانی از آلفابت در دیدار با مقامهای دولت ترامپ خواستار کاهش مواضع سختگیرانهای دولت در ارتباط با پرونده ضدانحصاری علیه موتور جستجوی این شرکت شدند.
مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا و ضرر پنج میلیارد دلاری
متا در اوایل سال ۲۰۲۴ یکی از برندگان اصلی در بین هفت غول بزرگ فنآوری بود. حتی زمانی که رشد ارزش سهام سایر شرکتهای فنآوری که طی سالهای اخیر موتور محرک رشد اساندپی-۵۰۰بودند متوقف شده بود، ارزش سهام متا از اواسط ژانویه تا اواسط فوریه ۱۹ درصد رشد کرد.
اما از آن زمان تاکنون، سهام متا تمامی آن دستاوردها را از دست داده است. از سوی دیگر، شاخص سهام هفت غول بزرگ فنآوری در مقایسه با نقطه اوج خود در اواسط دسامبر، تاکنون ۲۰ درصد سقوط کرده است.
برنار آرنو، مالک امپراتوری لوکس الویاماچ و ضرر پنج میلیارد دلاری
آرنو ۷۶ ساله که خانواده او مالک برنار آرنو، مالک امپراتوری لوکس الویاماچ، شامل برندهایی چون لویی ویتون و بولگاری است، دههها دوست ترامپ بوده و در ژوئیه، یک روز پس از سوءقصد به ترامپ در پنسیلوانیا، با او تماس تلفنی داشت.
الویاماچ پس از آنکه در بیشتر سال ۲۰۲۴ با افت ارزش سهام خود مواجه بود، از زمان انتخابات آمریکا تا اواخر ژانویه شاهد بیش از ۲۰ درصد رشد در ارزش سهام خود بود. اما از آن زمان تاکنون، باز هم بخش عمدهای از آن رشد را از دست داده است.
ماه گذشته، تحلیلگران مورنینگاستار هشدار دادند که اعمال تعرفه ۱۰ تا ۲۰ درصدی بر کالاهای لوکس اروپایی میتواند به کاهش بیشتر فروش منجر شود، که پیش از این نیز با مشکل مواجه بود.
در نتیجه این حملات، دستکم سه کارگر یک انبار گوشت کشته، ۱۷ نفر مجروح و فرودگاههای مسکو برای مدت کوتاهی تعطیل شدند.
به گفته مقامات روسیه، در مجموع ۳۴۳ پهپاد بر فراز روسیه سرنگون شدند، که از این میان ۹۱ پهپاد بر فراز منطقه مسکو، ۱۲۶ پهپاد در منطقه غربی کورسک، و تعدادی دیگر در نزدیکی نیروگاه هستهای کورسک منهدم شدند.
این حمله در سحرگاه، درست قبل از مذاکرات مقامات آمریکایی و اوکراینی در عربستان سعودی درباره پایان دادن به جنگ سهساله و در حالی که نیروهای روسیه تلاش میکنند هزاران سرباز اوکراینی را در کورسک محاصره کنند، رخ داد.
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، اعلام کرد این حمله بزرگترین حمله پهپادی اوکراین به این شهر بوده است. مسکو و منطقه اطراف آن بیش از ۲۱ میلیون نفر جمعیت دارند و یکی از بزرگترین مناطق شهری اروپا محسوب میشوند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اظهار داشت که اقدامات پیشگیرانه موجب شده تا مسکو و سایر مناطق روسیه از این حملات محافظت شوند.
وزارت دفاع روسیه هم اعلام کرد که اوکراین زیرساختهای غیرنظامی را مورد حمله قرار داده است، در حالی که ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین اعلام کرد که در حمله پهپادی شبانه، تاسیسات نفتی در مناطق مسکو و اوریول را هدف قرار داده است.
همزمان، وزارت شرایط اضطراری روسیه گزارش داد که بقایای یک پهپاد مجهز به کلاهک منفجر نشده در منطقه کاپوتنیا، محل پالایشگاه، کشف و خنثی شده است.
شرکت گازپروم، مالک این پالایشگاه، به درخواست بلومبرگ برای اظهار نظر درباره این حمله پاسخی نداده است.
این حمله در حالی صورت گرفته که مذاکرات میان کییف و واشینگتن درباره احتمال برقراری آتشبس آغاز شده است.
جنگ پهپادها
از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، هر دو طرف از پهپادها برای هدف قرار دادن شهرها، نیروها، پالایشگاههای نفت و پایگاههای هوایی استفاده کردهاند.
کییف در طول جنگ با حملات گسترده روسیه مواجه بوده و اعلام کرد سهشنبه هدف یک موشک بالستیک و ۱۲۶ پهپاد قرار گرفته است. در مقابل، اوکراین نیز در دو سال گذشته حملات پهپادی مکرری را علیه روسیه انجام داده است.
آندری کارتاپولوف، رییس کمیته دفاعی پارلمان روسیه و معاون سابق وزیر دفاع، پیشنهاد کرد که مسکو باید در واکنش به این حمله، اوکراین را با موشک مافوق صوت اورشنیک هدف قرار دهد.
شرکت میراتورگ، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گوشت روسیه، اعلام کرد دو نفر از کارکنان آن در اثر سقوط لاشه پهپادها کشته شدند. مقامات روسیه اعلام کردند که سومین فرد کشتهشده نیز از کارکنان میراتورگ بوده و در اثر جراحات وارده جان باخته است.
سازمان هواپیمایی روسیه هم اعلام کرد پس از حملات، پروازها در هر چهار فرودگاه مسکو به حالت تعلیق درآمدند، اما مدتی بعد از سر گرفته شدند. برخی از پروازها به شهرهای دیگر منتقل شدند.
در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، گفته است که میخواهد صلح را در اوکراین برقرار کند، جنگ در میدان نبرد شدت گرفته است، با یک حمله بهاری بزرگ روسیه در کورسک و مجموعهای از حملات پهپادی اوکراین به عمق خاک روسیه.
روسیه چترهای الکترونیکی متعددی بر فراز مسکو و تاسیسات کلیدی ایجاد کرده و لایههای دفاعی پیشرفتهای را در اطراف ساختمانهای استراتژیک مستقر کرده است. همچنین، روسیه از سامانههای دفاع هوایی پیچیدهای برای سرنگونی پهپادها قبل از رسیدن به کرملین، در قلب پایتخت، استفاده میکند.
سربازان هر دو طرف ترس عمیقی از پهپادها دارند و هر دو کشور از تصاویر حملات مرگبار آنها در تبلیغات خود استفاده کردهاند. تصاویری از سربازانی که در دستشوییها منفجر میشوند یا از وسایل نقلیه در حال سوختن فرار میکنند، در رسانههای تبلیغاتی هر دو طرف دیده شده است.
پوتین که تلاش کرده مسکو را از جنگ مصون نگه دارد، حملات اوکراین به زیرساختهای غیرنظامی، از جمله نیروگاههای هستهای را «تروریسم» خوانده و وعده داده که به آنها پاسخ خواهد داد.
رییسجمهوری آمریکا سهشنبه ۲۱ اسفند با حدود ۱۰۰ تن از مدیران برجسته شرکتهای آمریکایی در نشست دورهای «میزگرد کسب و کار» در واشینگتن دیدار خواهد کرد.
خبرگزاری رویترز نوشت مدیران عامل شرکتهای اپل، جیپیمورگان چِیس و والمارت در این نشست حضور خواهند داشت.
رییسجمهوری ایالات متحده ۲۰ اسفند نیز با مدیران شرکتهای فنآوری در کاخ سفید دیدار کرده بود.
از زمان بازگشت ترامپ به قدرت، او سیاستهای اقتصادی خود را بر اعمال تعرفهها متمرکز کرده است.
ترامپ تاکید دارد رشد تعرفهها به اصلاح روابط تجاری نابرابر، بازگرداندن مشاغل به کشور و جلوگیری از قاچاق مواد مخدر غیرقانونی از خارج منجر خواهد شد.
با این حال، احتمال افزایش هزینههای کسب و کارها، تشدید تورم، کاهش اعتماد مصرفکنندگان و چشمانداز تحت تاثیر قرار گرفتن رشد اقتصادی آمریکا، به نگرانیها در بازارهای این کشور دامن زده است.
همزمان با ادامه گمانهزنیها درباره احتمال بروز رکود اقتصادی در ایالات متحده، رسانهها ۲۰ اسفند از سقوط شدید بازارهای سهام جهان خبر دادند.
میانگین صنعتی داو جونز، ۲۰ اسفند با افت ۵۱۵ واحدی، معادل ۱.۲ درصد، روبهرو شد؛ در حالی که شاخص اساندپی ۵۰۰ نیز ۱.۴ درصد کاهش یافت.
افت شاخص اساندپی ۵۰۰ در آمریکا، بیشترین کاهش از سپتامبر ۲۰۲۴ تاکنون محسوب میشود.
سخنگوی کاخ سفید: هزاران شغل جدید ایجاد میشود
کوش دسای، سخنگوی کاخ سفید، ۲۰ اسفند نگرانیها را درباره چشمانداز اقتصادی ایالات متحده رد کرد.
دسای گفت: «رهبران صنعت در واکنش به دستور کار اقتصادی "اول آمریکا"ی رییسجمهور ترامپ که شامل اعمال تعرفهها، کاهش مقررات و بهرهبرداری از منابع انرژی آمریکا میشود، تعهداتی به ارزش تریلیونها دلار برای سرمایهگذاری ارائه کردهاند که به ایجاد هزاران شغل جدید منجر خواهد شد.»
تعرفههای جدید دولت ترامپ بر کالاهای وارداتی از مکزیک، کانادا و چین ۱۴ اسفند به اجرا گذاشته شد.
بر اساس این تصمیم، تعرفههای گمرکی بر واردات کالا از مکزیک و کانادا به ۲۵ درصد افزایش یافت. همچنین تعرفهها بر کالاهای چینی دو برابر شد و به ۲۰ درصد رسید.
ترامپ همچنین هشتم اسفند از تصمیم خود برای اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات از اتحادیه اروپا در آیندهای نزدیک خبر داد.
او پیشتر گفته بود هرچند این سیاستها ممکن است در کوتاهمدت با «کمی درد» همراه باشد اما در نهایت مزایای بلندمدتی برای آمریکا به دنبال خواهد داشت.
خبرگزاری رویترز اول اسفند گزارش داد شرکتهای آمریکایی، ۹ و ۱۰ بهمن در نشستی با مقامهای بانک مرکزی این کشور اعلام کردند برای جبران هزینههای ناشی از وضع تعرفهها، افزایش قیمت محصولات خود را در دستور کار قرار خواهند داد.
طبق صورتجلسه این نشست که تنها هشت روز پس از آغاز به کار رسمی ترامپ برگزار شد، شرکتکنندگان نگرانیهای خود را درباره «خطرات فزاینده چشمانداز تورم» مطرح کردند.
در دادههای شرکت سوئیسی نظارت بر کیفیت هوای آیکیوایر (IQAir) که سهشنبه ۲۱ اسفند منتشر شد، به کیفیت هوای ایران در سال گذشته میلادی اشاره نشده است.
در این گزارش آمده که کشورهای ایران، افغانستان و بورکینافاسو به دلیل کمبود دسترسی به دادهها در سال ۲۰۲۴ از فهرست غایب هستند.
یک مقام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اواخر دی ماه گزارش داد میزان مرگهای منتسب به آلودگی هوا در ایران در سال گذشته خورشیدی، ۳۰ هزار و ۶۹۲ نفر بوده است.
رتبهبندی کشورها بر اساس آلودهترین و پاکترین هوا
چاد، بنگلادش، پاکستان، جمهوری دموکراتیک کنگو و هند به ترتیب بهعنوان آلودهترین کشورهای جهان در سال ۲۰۲۴ شناخته شدند.
سطح پیام۲.۵ (PM2.5) در این پنج کشور دستکم ۱۰ برابر بیشتر از حد مجاز در سال ۲۰۲۴ بود و سطح این ذرات در چاد حتی تا ۱۸ برابر بیشتر از سطح توصیه شده رسید.
پیام۲.۵ ذرات بسیار ریز و خطرناک معلق در هوا هستند که قطرشان کمتر از ۲.۵ میکرومتر است. این ذرات میتوانند وارد ریهها شوند و به سیستم تنفسی و قلب آسیب برسانند.
سال گذشته میلادی تنها کشورهای استرالیا، نیوزیلند، باهاماس، باربادوس، گرانادا، استونی و ایسلند موفق به رعایت استانداردهای سازمان بهداشت جهانی شدند.
پزشکان میگویند که هیچ سطح ایمنیای برای ذرات پیام۲.۵ وجود ندارد زیرا به اندازهای کوچک هستند که میتوانند وارد جریان خون شده و به اندامهای مختلف بدن آسیب برسانند.
با این حال سازمان بهداشت جهانی توصیه کرده که سطح این ذرات باید زیر پنج میکروگرم در هر مترمکعب باشد و تخمین زده که با رعایت این دستورالعملها، هر سال میلیونها نفر میتوانند جان خود را نجات دهند.
در سال گذشته میلادی، تنها ۱۷ درصد از شهرهای جهان موفق به رعایت این حد نصاب شدند.
هند که در رتبه پنجم آلودگی هوا قرار دارد، شاهد کاهش هفت درصدی در میانگین پیام۲.۵ خود بود و توانست سطح آن را به ۵۰.۶ میکروگرم در مترمکعب برساند اما این کشور با داشتن ۱۲ شهر از فهرست ۲۰ شهر آلوده جهان در سال گذشته میلادی، در صدر قرار گرفت.
نبود ابزارهای سنجش کیفیت هوا در آفریقا و غرب آسیا
بر اساس گزارش آیکیوایر، نظارت بر کیفیت هوا در برخی مناطق آفریقا و غرب آسیا ضعیفتر است؛ جایی که چندین کشور از تحلیلها حذف شدند.
کشورهای فقیر معمولا هوای آلودهتری نسبت به کشورهای غنی دارند اما در آنها اغلب ایستگاههای اندازهگیری برای اطلاعرسانی به شهروندان وجود ندارد.
فاصله قابل توجه دادهها بهویژه در آسیا و آفریقا، باعث شده تصویر جهانی وضعیت آلودگی هوا روشن نباشد. به همین دلیل، بسیاری از کشورهای در حال توسعه برای ردیابی سطح آلودگی هوای خود، به حسگرهای کیفیت هوای نصبشده در ساختمانهای سفارت و کنسولگریهای آمریکا اتکا کردهاند.
با این حال، وزارت خارجه آمریکا اخیرا بهدلیل محدودیتهای بودجهای این طرح را متوقف و پیشینه بیش از ۱۷ سال دادههای جمعآوری شده از کشورهای مختلف، مانند چاد را از سایت رسمی نظارت بر کیفیت هوای دولت به نشانی airnow.gov حذف کرد.
کریستی چستر-شروئدر، مدیر علوم کیفیت هوا در آیکیوایر گفت: «بیشتر کشورها منابع داده دیگری دارند اما این موضوع تاثیر زیادی بر آفریقا خواهد گذاشت.»
چاد از فهرست ارزیابی کیفیت هوای آیکیوایر در سال ۲۰۲۳ حذف شد. با این حال این کشور که از گرد و غبار صحرا و همچنین سوزاندن بیضابطه محصولات کشاورزی رنج میبرد، همچنان بهعنوان آلودهترین کشور جهان در سال ۲۰۲۲ شناخته شد.
میانگین غلظت پیام۲.۵ چاد در سال گذشته میلادی به ۹۱.۸ میکروگرم در مترمکعب رسید که اندکی بیشتر از سال ۲۰۲۲ بود.
هوای آلوده افراد را بهطور فوری نمیکشد و ممکن است بروز آثار کشنده آن دو تا سه دهه طول بکشد اما با وجود این، دومین عامل در ایجاد خطر مرگ پس از فشار خون بالا محسوب میشود.
سازمان بهداشت جهانی میگوید دولتها میتوانند با سیاستهایی مانند تامین مالی پروژههای انرژی تجدیدپذیر و حملونقل عمومی، ساخت زیرساختها برای تشویق به پیادهروی و دوچرخهسواری و ممنوعیت سوزاندن زبالههای کشاورزی، هوای خود را پاکیزه کنند.
در همین زمینه بخوانید: شاخص آلودگی هوا در شماری از شهرهای ایران به عدد بحرانی ۵۰۰ رسید