فرمانده سابق نیروهای ویژه اسرائیل: آتشبس غزه ممکن است به مرحله سوم نرسد
دورون آویتال، فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش اسرائیل، در مصاحبهای با برنامه تیتر اول تلویزیون ایراناینترنشنال گفت این نگرانی وجود دارد که آتشبس غزه به مرحله سوم که آخرین مرحله آتشبس توافق شده است، نرسد.
او درباره نگرانی دونالد ترامپ مبنی بر پا بر جا نماندن آتشبس تاکید کرد: «این خطر وجود دارد که حماس آتشبس را نقض و اسرائیل را مجبور به آغاز دوباره جنگ کند.»
رییسجمهوری آمریکا دوشنبه اول بهمن و پس از آغاز رسمی دوره چهار ساله ریاستجمهوریاش، درباره امکان اجرای هر سه مرحله توافق آتشبس در غزه ابراز تردید کرد.
همزمان موسی ابومرزوق، عضو دفتر سیاسی حماس، گفت که این گروه آماده گفتوگو با آمریکا و به تفاهم رسیدن با این کشور «در مورد همه مسائل» است.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری آتشبس در غزه در سه مرحله، به توافق دست یافتند.
از روز شانزدهم آتشبس، دو طرف باید در مورد مرحله دوم مذاکره کنند که انتظار میرود شامل آتشبس دائمی و خروج کامل نیروهای اسرائیلی باشد.
مرحله سوم و نهایی شامل بازگشت اجساد هر یک از گروگانهای باقیمانده و بازسازی غزه است که ممکن است مدت زیادی طول بکشد.
درباره وضعیت مدیریت نوار غزه پس از جنگ همچنان ابهامات بسیاری وجود دارد.
باسم نعیم، رییس شورای روابط بینالملل حماس، ۲۸ دی اعلام کرد دستیابی به توافق آتشبس در غزه بدون نقشآفرینی ترامپ و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او در امور خاورمیانه، امکانپذیر نبود.
فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش اسرائیل در مصاحبه سهشنبه دوم بهمن خود با ایراناینترنشنال یادآوری کرد که جناح راست اسرائیل با آتشبس مخالف بوده اما افکار عمومی از آن حمایت کرده است.
به گفته آویتال، ارتش نیز معتقد است آتشبس باید «تا آزادی آخرین گروگان» برقرار بماند.
ایتمار بنگویر، سیاستمدار راستگرای اسرائیلی و رهبر حزب «قدرت یهودی»، ۲۷ دی هشدار داده بود در صورت آتشبس، حزب او از کابینه خارج خواهد شد.
بنگویر در دولت ائتلافی بنیامین نتانیاهو، وزیر امنیت ملی است.
فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش اسرائیل همچنین گفت که استعفای هرزی هالوی، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، تاثیری بر روی آتشبس نخواهد داشت.
آویتال افزود: «غافلگیری از حمله هفتم اکتبر بر روی شانههای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل سنگینی میکرد و به همین دلیل استعفا داد.»
هالوی در استعفانامه خود مسئولیتش در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.
در پی استعفای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، رهبران احزاب مخالف دولت در پارلمان، سهشنبه از نتانیاهو خواستند که از ژنرال هالوی پیروی کند و از مقام نخستوزیری استعفا دهد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که اگر ایلان ماسک، میلیاردر و مدیرعامل تسلا و ایکس، تمایل داشته باشد اپلیکیشن شبکه اجتماعی تیکتاک را بخرد، او با این موضوع موافق خواهد بود.
ترامپ سهشنبه دوم بهمن در پاسخ به این پرسش که آیا با خرید پلتفرم تیکتاک (که اکنون مالکیت چینی دارد) از سوی ماسک موافق است، به خبرنگاران گفت: «اگر او بخواهد آن را بخرد، من موافق خواهم بود.»
ترامپ افزود: «من با مالکان اصلی تیکتاک ملاقات کردهام. چیزی که به آن فکر میکنم این است که به کسی بگویم آن را بخر و نیمی از آن را به ایالات متحده بده.»
این اپلیکیشن انتشار ویدیوهای کوتاه که از سوی ۱۷۰ میلیون آمریکایی، برابر با حدود نیمی از جمعیت این کشور استفاده میشود، شامگاه شنبه ۲۹ دی از دسترس کاربران در ایالات متحده خارج و از فروشگاههای اپلیکیشن گوگل و اندروید حذف شد.
قانونی که برای ممنوعیت استفاده از این شبکه اجتماعی در آمریکا وضع شده، تصریح میکند که شرکت بایتدنس، مالک چینی تیکتاک، باید این اپلیکیشن را به دلایل امنیت ملی بفروشد یا فعالیت آن ممنوع شود.
نشانههایی از تمایل ماسک برای خرید شبکه اجتماعی چینی
خبرگزاری بلومبرگ حدود یک هفته قبل گزارش داد مقامات چینی در حال انجام مذاکرات اولیه درباره گزینه احتمالی فروش تیکتاک در آمریکا به ایلان ماسک هستند؛ اگرچه خود تیکتاک این خبر را تکذیب کرد.
ماسک که بیش از ۲۵۰ میلیون دلار برای کمک به پیروزی ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا هزینه کرده است، گفته بود یک «محیط تجاری نابرابر» بین ایالات متحده و چین وجود دارد.
او اخیرا و پیش از مراسم تحلیف ترامپ گفته بود: «من مدتها مخالف ممنوعیت تیکتاک بودهام زیرا این اقدام بر خلاف آزادی بیان است. با این حال، وضعیت فعلی که در آن تیکتاک اجازه فعالیت در آمریکا را دارد اما ایکس نمیتواند در چین کار کند، ناعادلانه است.»
ماسک مالک پلتفرم شبکه اجتماعی ایکس است.
فرمان اجرایی ترامپ
ترامپ دوشنبه اول بهمن و پس از پایان مراسم تحلیفش، با امضای یک فرمان اجرایی، روند اجرای قانون ممنوعیت برنامه تیکتاک در آمریکا را برای ۷۵ روز معلق کرد.
وقتی از ترامپ پرسیده شد این دستور با تیکتاک چه میکند، گفت: «فقط به من این حق را داد که آن را بفروشم یا تعطیلش کنم ... و ما در این مورد تصمیم خواهیم گرفت.»
او گفت: «اگر توافقی را امضا کنم که به تیکتاک اجازه فعالیت مجدد در ایالات متحده را بدهد، فکر میکنم آمریکا باید مستحق دریافت نیمی از تیکتاک باشد.»
سخنگوی وزارت خارجه چین سهشنبه دوم بهمن درباره دستور ترامپ در مورد برنامههای مرتبط با تیکتاک گفت که این اپلیکیشن نقش قابل توجهی در ایجاد اشتغال و تشویق به خرید مصرفکنندگان در آمریکا ایفا میکند.
با وجود فرمان اجرایی ترامپ، تیکتاک تا شامگاه سهشنبه همچنان برای دانلود روی دستگاههای اپل و اندروید در آمریکا در دسترس نبود.
چرا تیکتاک ممنوع شد؟
کنگره آمریکا در ماه آوریل قانونی تصویب کرد که بایتدنس، شرکت مادر تیکتاک، یا باید سهام این شبکه اجتماعی را تا قبل از ۳۰ دی به مالکی غیرچینی بفروشد، یا دسترسی به این شبکه اجتماعی در آمریکا مسدود میشود.
قانونگذاران آمریکایی معتقدند در تیکتاکی که تحت مالکیت چین باشد، خطر سوءاستفاده از دادههای کاربران آمریکایی وجود دارد.
مدافعان آزادی بیان با ممنوعیت تیکتاک تحت قانونی که از سوی جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا امضا شد، مخالفت کردهاند.
در روزهای اخیر، چند نماینده دموکرات آمریکایی مانند چاک شومر، رهبر اقلیت سنای آمریکا، از کنگره و بایدن خواسته بودند تا مهلت تعیین شده برای بایتدنس را تمدید کنند.
با این حال برخی جمهوریخواهان با ایده تمدید زمان پیش از اجرای ممنوعیت، مخالف بودهاند.
بایتدنس معتقد است مقامات آمریکایی روابط این شرکت را با چین به اشتباه تفسیر کردهاند و میگوید موتور توصیه محتوای تیکتاک و دادههای کاربران داخل آمریکاست و روی سرورهای ابری تحت مدیریت شرکت اوراکل (ORCL.N) ذخیره میشود.
دونالد ترامپ ضمن تهدید اتحادیه اروپا به وضع تعرفه گمرکی جدید، اعلام کرد که در حال بررسی اعمال تعرفه ۱۰ درصدی برای ورود کالاهای چینی به دلیل «ارسال مواد مخدر فنتالین» از این کشور به مکزیک و کانادا است.
این سخنان ترامپ پس از تهدید او به وضع عوارض ۲۵ درصدی برای واردات از مکزیک و کانادا و متهم کردن آنها به اجازه دادن به ورود مهاجران غیرقانونی و مواد مخدر به آمریکا بیان شده است.
ترامپ قول داده بود در اولین روز ریاست جمهوری خود، تعرفههای سنگینی را برای سه شریک تجاری بزرگ ایالات متحده، یعنی مکزیک، کانادا و چین، وضع کند مگر آن که آنها (کانادا و مکزیک) بتوانند از عبور غیرقانونی مهاجران از مرزهایشان به ایالات متحده و نیز جلوگیری از قاچاق فنتانیل به آمریکا جلوگیری کنند.
در مقابل جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، تهدید کرده بود در صورت وضع تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات از کانادا از سوی ترامپ، به این اقدام احتمالی پاسخ خواهد داد.
او گفته بود: «نفت و گاز، برق، فولاد، آلومینیوم و هر چیزی که مصرفکنندگان آمریکایی از کانادا میخرند، در صورت اعمال این تعرفهها بسیار گرانتر خواهد شد.»
ترامپ پس از آغاز کار خود به عنوان چهلوهفتمین رییسجمهوری آمریکا گفت که «چین سوءاستفادهگر است» و اتحادیه اروپا نیز با آمریکا «بسیار بد» است.
او تاکید کرد که اتحادیه اروپا باید منتظر افزایش تعرفههای واردات باشد: «این تنها راهی است که میتوان با آن توازن را به روابط تجاری بازگرداند.»
ترامپ پیش از آغاز به کار رسمی نیز تهدید کرده بود اگر اروپا نفت و گاز بیشتری از آمریکا نخرد، تعرفه واردات محصولات آنها افزایش خواهد یافت.
از سوی دیگر ترامپ در سنتشکنی جسورانهای از شی جین پینگ، رییسجمهوری چین، برای شرکت در مراسم تحلیف خود دعوت کرده بود و هان ژنگ، معاون رییسجمهوری چین، در این مراسم شرکت کرد.
ژنگ در دیدار با جیدی ونس، معاون اول ترامپ و ایلان ماسک، مالک شبکه اجتماعی ایکس و حامی بزرگ ترامپ، ابراز امیدواری کرد شرکتهای آمریکایی در چین ریشه دوانده و به ثبات روابط دوجانبه کمک کنند.
همزمان دینگ ژی اکسیانگ، معاون نخستوزیر چین، بدون اشاره به آمریکا، خواستار رسیدن به «راهحلهای برد-برد برای اختلافات تجاری» شد.
فرمان اجرایی دونالد ترامپ برای لغو حق شهروندی بر اساس تولد نوزادانی که پدر و مادرشان، هر دو مهاجر غیرقانونی هستند، بحثی داغ در محافل حقوقی و سیاسی آمریکا برانگیخته است. مخالفان میگویند متمم ۱۴ قانون اساسی مانع این تغییر است و با شکایت به دادگاه فدرال این فرمان را باطل میکنند.
فرمان ترامپ حق خودکار شهروندی آمریکا برای نوزادان متولد خاک این کشور را لغو میکند تا به موجب آن فقط نوزادانی شهروند آمریکا محسوب شوند که به هنگام تولد دست کم یکی از والدین آنها آمریکایی یا دارای گارت سبز اقامت این کشور باشند.
بر اساس دستور آقای ترامپ، از ماه آینده دولت فدرال از صدور «اسناد شناسایی شهروندی آمریکایی» (احتمالا گذرنامه) برای نوزادان خودداری خواهد کرد، مگر آنکه یکی از والدین آنها شهروند یا دارای اقامت دائم ایالات متحده باشد.
به این ترتیب، فرزندان مهاجران غیرقانونی که در آمریکا متولد میشوند، از این حق محروم خواهند شد. اما همین محدودیت شامل فرزندان حدود سه میلیون نفری هم خواهد شد که با ویزاهای توریستی، کاری یا دانشجویی در آمریکا زندگی میکنند.
فرمانی که به نظر میرسد مخالف قانون اساسی است و در دادگاه های این کشور لغو خواهد شد.
حق شهروندی بر اساس تولد، از طریق متمم چهاردهم قانون اساسی این کشور تضمین شده است. بر اساس این متمم: «تمامی اشخاصی که در ایالات متحده متولد یا تابعیت این کشور را دریافت کردهاند و تحت صلاحیت قضایی آن قرار دارند، شهروند ایالات متحده و ایالتی محسوب میشوند که در آن سکونت دارند.»
این اصل به «حق تابعیت با تولد» معروف است. بر اساس آن، بهصورت کلی هر فردی که در خاک ایالات متحده متولد شود، (بهجز موارد استثنا مانند فرزندان دیپلماتهای خارجی) شهروند آمریکا به شمار میآید.
سابقه تصویب متمم ۱۴ قانون اساسی
از زمان شکلگیری ایالات متحده، مفهوم شهروندی بر اساس تولد همواره یکی از پایههای مناقشات حقوقی و سیاسی بوده است.
پس از جنگ داخلی آمریکا و در واکنش به رای بحثبرانگیز پروندهی «دِرِد اسکات» در سال ۱۸۵۷ که سیاهپوستان را فاقد حق شهروندی میدانست، متمم چهاردهم قانون اساسی تصویب شد تا اصل برابری و شهروندی افرادی را تضمین کند که در خاک ایالات متحده متولد شدهاند.
اما متمم چهاردهم همیشه تضمینکننده شهروندی بر اساس تولد برای همه افرادی که در ایالات متحده متولد شدهاند، نبوده است. برای مثال، کنگره تا سال ۱۹۲۴ حق شهروندی همه بومیان متولد شده در ایالات متحده را به رسمیت نشناخت.
با این حال از آن زمان، با تکیه بر این اصل و سنت قضایی مرتبط با آن، آمریکا بیش از یک قرن است که برای متولدین در خاک خود، فارغ از جایگاه حقوقی والدینشان، شهروندی اعطا میکند که بر خلاف شهروندی اکتسابی در هیچ شرایطی هم قابل لغو کردن نیست.
تقسیر تازه از مفهوم تحت صلاحیت قلمرو قضایی در متمم چهاردهم
اما رویکرد جدید دونالد ترامپ، رییسجمهور پیشین ایالات متحده، مسیر متفاوتی را در پیش گرفت و بحثها پیرامون تعریف «تحت صلاحیت قلمرو قضایی» را که در متمم ۱۴ قید شده است، دامن زده است.
این دستور ترامپ، با استناد به تفسیری تازه از متمم چهاردهم صادر شده که استدلال میکند کودکانی با والدین فاقد «اقامت دائم یا تابعیت» در لحظه تولد، مشمول «قلمرو قضایی» ایالات متحده نیستند.
مدافعان این دستور اجرایی از نظریههایی بهره میگیرند که حدود سه دهه در محافل محافظهکار رواج یافتهاند.
مطابق این استدلال، کلمهی «قلمرو قضایی» در متمم چهاردهم به معنای «تعهد و تعلق سیاسی» است و زمانی که والدین یک کودک خود تابعیت یا اقامت دائم آمریکایی ندارند، فرزندشان نمیتواند به ایالات متحده «وفاداری» داشته باشد.
این درحالی است که رویهی قضایی و اکثر تفاسیر حقوقی میگویند مرجع این عبارت، الزام به رعایت قوانین آمریکا در خاک این کشور است و ربطی به وضعیت شهروندی یا اقامت والدین ندارد.
سابقه چالش قضایی در متمم چهاردهم
با این حال، اکثر حقوقدانان، بهویژه پس از حکم «ایالات متحده علیه وونگ کیم آرک» در سال ۱۸۹۸، معتقدند دیوان عالی آمریکا همواره اصل شهروندی مادرزاد را برای کودکان مهاجران نیز به رسمیت شناخته است.
در آن پرونده، فرزند مهاجران چینی که در خاک آمریکا متولد شده بود، پس از سفر به چین با ممانعت از ورود مجدد به آمریکا روبهرو شد و موضوع را به دادگاه کشاند. نتیجه حکم دیوان عالی، تثبیت جایگاه شهروندی هر فردی بود که در آمریکا متولد شود، حتی اگر والدینش تابعیت یا گرینکارت نداشته باشند.
دشواریهای عملی اجراییکردن فرمان ترامپ
از دیدگاه عملی هم اجرای دستور ترامپ با موانع عمدهای روبهروست. نخست آنکه صدور شناسنامه در ایالات متحده بر عهده ادارات ایالتی است و در این اسناد، وضعیت اقامتی والدین درج نمیشود.
بنابراین برای جلوگیری از شناسایی کودکی به عنوان شهروند، باید روند صدور گذرنامه یا اسناد فدرال تغییر اساسی کند و از تمامی متقاضیان مدارکی برای اثبات وضعیت مهاجرتی والدین بخواهد.
چنین تغییری، هم مستلزم بروکراسی پیچیده و هزینهبر است و هم ایالتهای دموکرات احتمالاً با آن همراهی نخواهند کرد. بهعلاوه، حتی در صورت صدور چنین دستوراتی، تصویب لوایح مکمل از سوی کنگره و بررسی دادگاههای فدرال و دیوان عالی احتمالا فرآیند را طولانی و در نهایت نامشخص میکند.
پیچیدگیهای سیاسی و پیامدهای انسانی
به موازات پیچیدگیهای اداری، پیامدهای انسانی نیز بسیار چشمگیر خواهد بود. در صورت اجرایی شدن این دستور، میلیونها کودک که والدینشان در وضعیت مهاجرتی موقت یا غیرقانونی قرار دارند، از بدو تولد فاقد تابعیت آمریکایی خواهند بود و حتی ممکن است در عمل هیچ تابعیتی نداشته باشند.
برای مثال، چنانچه والدین مهاجر نیز شرایط اعطای تابعیت کشور مبدا را به فرزندان نداشته باشند، کودک در معرض «بیتابعیت»شدن قرار میگیرد. افزون بر آن، تهدید به اخراج یا نداشتن اسناد هویتی برای این افراد میتواند آنان را به حاشیه براند و تبعیضهای چندگانهای علیه ایشان ایجاد کند.
تلاشهای حقوقی برای باطلکردن فرمان ترامپ
منتقدان معتقدند ترامپ صلاحیت قانونی برای چنین دستوری ندارد و برای چنین تغییری در نص متمم چهاردهم و یا تغییر برداشت از آن بر خلاف رویه قضایی مرتبط با آن، راهی جز طی روند قانونگذاری یا حتی اصلاح صریح قانون اساسی باقی نمیماند.
بر ساس قانون اساسی آمیکا، هرگونه تعدیل در قانون اساسی تنها از مسیرهای مشخص (تصویب دوسوم کنگره و سهچهارم ایالات یا گردهمایی قانون اساسی) ممکن خواهد بود.
ایالتهای متعدد و نهادهای مدنی حقوق بشری، تاکنون شکایتهای متعددی را در دادگاههای فدرال علیه این فرمان ثبت کردهاند و انتظار میرود سرنوشت نهایی این بحث در دیوان عالی آمریکا رقم بخورد.
ناظران میگویند در دیوان عالی هم با وجود قضات محافظهکار نزدیک به ترامپ، بر پایه بیش از یک قرن سابقهی حقوقی و رویه قضایی، احتمال ابطال فرمان ترامپ بالاست.
چند ساعت پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، رییسجمهوری جدید آمریکا اقدامات حفاظتی در مورد جان بولتون مشاور امنیت ملی سابق خود را لغو کرد. ترامپ در نخستین روز بازگشت خود به کاخ سفید، برایان هوک، نماینده آمریکا در امور ایران در دوره اول ریاستجمهوری خود، را اخراج کرده بود.
بولتون سهشنبه در گفتوگو با سیانان تایید کرد که چند ساعت پس از قدرت گرفتن مجدد ترامپ، با دستور رییسجمهوری جدید، اقدامات سرویس مخفی آمریکا که برای حفاظت از بولتون در نظر گرفته شده بود، خاتمه یافت.
بولتون که در نوامبر ۲۰۱۹ و در اولین دوره ریاستجمهوری ترامپ، کاخ سفید را ترک کرد. در سالهای اخیر بهدلیل تهدیدات جمهوری اسلامی، سرویس مخفی آمریکا مامور حفاظت مداوم از او شده بود.
ترامپ پیشتر در دوره اول ریاستجمهوری خود نیز پس از ترک دولت از سوی بولتون، به چنین اقدامی دست زده بود، اما جو بایدن در دوران ریاستجمهوری خود این اقدامات را دوباره برقرار کرد.
بولتون به سیانان گفت: «من ناامید هستم اما از این تصمیم رئیسجمهوری ترامپ تعجب نمیکنم.»
او افزود: «علیرغم انتقادهای من از سیاستهای امنیت ملی رئیسجمهوری بایدن، او تصمیم گرفت یک بار دیگر در سال ۲۰۲۱ حفاظت سرویس مخفی را به من تعمیم دهد.»
مشاور پیشین امنیت ملی کاخ سفید به طرح اتهامات جنایی وزارت دادگستری آمریکا در سال ۲۰۲۲ علیه یکی از مقامات سپاه پاسداران ایران بهدلیل تلاش برای استخدام یک قاتل بهمنظور هدف قرار دادن بولتون اشاره کرد.
او گفت: «این تهدید امروز نیز وجود دارد، همانطور که دستگیری اخیر فردی که سعی داشت طرح ترور خود رییسجمهوری ترامپ را اجرا کند، نشان میدهد.»
بولتون تاکید کرد: «مردم آمریکا میتوانند خودشان قضاوت کنند که کدام رییسجمهوری دستور درستی را صادر کرده است.»
در مرداد ۱۴۰۱، وزارت دادگستری یکی از اعضای سپاه پاسداران به نام شهرام پورصفی را که با اسم مهدی رضایی هم شناخته میشود، به تلاش برای قتل بولتون متهم کرد.
بنا بر اعلام این وزارتخانه، پورصفی اهل تهران، طرحریزی این قتل را احتمالا در انتقام برای کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه انجام داده بود.
او در تلاش بوده تا برای انجام این قتل از طرف سپاه پاسداران در واشینگتن یا مریلند به چند نفر مبلغ ۳۰۰ هزار دلار بپردازد.
به گفته وزارت دادگستری، پورصفی در خارج از آمریکا به سر میبرد.
مقامهای جمهوری اسلامی از جمله فرماندهان سپاه پاسداران تاکنون بارها تهدید کردهاند که انتقام کشته شدن قاسم سلیمانی را از مقامهای دولت پیشین آمریکا خواهند گرفت.
اسماعیل قاآنی، فرمانده سپاه قدس، دیماه ۱۳۹۹ در کرمان خطاب به آمریکا گفت: «شکست شما و انتقام از آمریکا شروع شده است. شما درون خانههای خودتان هم دیگر آرامش ندارید و بعید نیست درون خانه از شما انتقام بگیریم.»
بولتون به مدت ۱۷ ماه در دولت دونالد ترامپ به عنوان مشاور امنیت ملی آمریکا خدمت کرد و در سال ۲۰۱۹ پس از اختلاف نظر با رییسجمهوری آمریکا بر سر لغو برخی تحریمهای ایران استعفا کرد.
بولتون که مخالف لغو تحریمها علیه جمهوری اسلامی بود، معمار اصلی کمپین «فشار حداکثری» دولت ترامپ برای تشدید تحریمهای اقتصادی و فشار بهدلیل حمایت حکومت ایران از تروریسم بود.
اخراج برایان هوک
همچنین دونالد ترامپ نخستین روز از بازگشت خود به کاخ سفید را با اخراج غیرمنتظره برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در دوره اول ریاستجمهوری خود، به پایان رساند.
هوک در جریان انتقال مسئولیتهای مربوط به وزارت خارجه آمریکا در تیم ترامپ نقش داشت.
علت دقیق اخراج هوک از سوی ترامپ هنوز روشن نیست، اما رییسجمهوری ایالات متحده گفت که هوک و سه نفر دیگر با دیدگاه او برای «بزرگ کردن دوباره آمریکا» هماهنگ نیستند.
هوک حامی سیاست فشار حداکثری تحریمهایی بود که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد.
ترامپ با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشال خطاب به او نوشت:«تو اخراجی!»
کپنهاگ و گرینلند از خودمختاری این جزیره وسیع متعلق به دانمارک در برابر خواسته دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دفاع و همزمان اعلام کردند که آماده همکاری عمیقتر با واشینگتن هستند.
یک روز پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، موت اگده نخستوزیر گرینلند گفت: «ما گرینلندی هستیم، ما نمیخواهیم آمریکایی باشیم.»
او در یک کنفرانس مطبوعاتی تاکید کرد: «آینده گرینلند باید در گرینلند تعیین شود.»
ترامپ خواستار پیوستن گریلند به خاک آمریکاست و پیش از بازگشت به کاخ سفید در شبکههای اجتماعی نوشت: «برای اهداف امنیت ملی و آزادی در سراسر جهان، ایالات متحده آمریکا احساس میکند که مالکیت و کنترل گرینلند یک ضرورت مطلق است.»
ترامپ در سخنرانی خود در مراسم تحلیف به این قلمرو متعلق به دانمارک اشاره نکرد اما پس از آن به خبرنگاران گفت که دانمارک در نهایت در این موضوع تسلیم خواهد شد.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «گرینلند مکانی فوقالعاده است، ما برای امنیت بینالمللی به آن نیاز داریم. من مطمئن هستم که دانمارک با ایده فروختن آن به ایالات متحده کنار میآید.
او در اوایل ژانویه تهدید کرده بود که اگر دانمارک تسلیم تقاضای او نشود، بر محصولات دانمارکی مالیات سنگین وضع خواهد کرد.
گرینلند، که به دنبال استقلال از دانمارک است، علاوه بر موقعیت استراتژیک خود، دارای ذخایر معدنی و نفتی گسترده است.
ایالات متحده در حال حاضر یک پایگاه نظامی در شمال غربی گرینلند دارد.
لارس لوکه راسموسن، وزیر امور خارجه دانمارک، نیز سهشنبه در واکنش به این موضوع بدون ذکر نام آمریکا گفت: «ما نمیتوانیم نظمی جهانی داشته باشیم که در آن کشورها، اگر به اندازه کافی بزرگ هستند، بتوانند صرفا به خود فکر کنند تا آنچه را که میخواهند به دست آورند.»
وزیر امور خارجه دانمارک گفت از اینکه ترامپ در سخنرانی خود از گرینلند بهعنوان اولویت یاد نکرده، «راضی است»، اما تاکید کرد که در مورد «لفاظی» کلی رییسجمهوری جدید آمریکا در مورد گسترش قلمرو این کشور نگران است.
او گفت: «این باعث نمیشود که بگویم دیگر بحرانی وجود ندارد، زیرا او چیزهای دیگری درباره گسترش قلمرو آمریکا گفت.»
نخستوزیر گرینلند نیز بار دیگر تاکید کرد که مخالف تقویت روابط با واشینگتن نیست اما این قلمرو برای فروش نیست.
موت اگده گفت: «۸۰ سال است که ما در زمینه امنیت با ایالات متحده همکاری میکنیم. آنها در حال حاضر یک پایگاه نظامی در این کشور دارند.»
رییس دولت این منطقه خودمختار در پاسخ به سوالی درباره احتمال دیدار با ترامپ تاکید کرد که میخواهد موضع گرینلند را بهطور مستقیم با آمریکاییها مطرح کند.
او گفت: «ما موضع خود را در جایی که مورد نیاز است و از طریق نمایندگی خود روشن خواهیم کرد. ما در حال کار برای سازماندهی جلسهای هستیم که بتوانیم موضع گرینلند را توضیح دهیم.»
خبرگزاری فرانسه گزارش داد که در کپنهاگ، حذف گرینلند از سخنرانی مراسم تحلیف ترامپ باعث ایجاد آرامش نسبی در بین دانمارکیها شده است.
دونالد اندرسن، بازیگر ۶۸ ساله به خبرگزاری فرانسه گفت: «او [ترامپ] در سخنرانی دیشب خود به گرینلند یا دانمارک اشاره نکرد، بنابراین فکر میکنم جایی برای دیپلماسی وجود دارد.»
مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک دوشنبه در شبکههای اجتماعی گفت که اروپا باید «واقعیت جدیدی را دنبال کند.»
او ضمن یادآوری حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند، بر لزوم حفظ اتحاد دانمارک با ایالات متحده تاکید کرد که به گفته او، مهمترین اتحاد دانمارک از زمان جنگ جهانی دوم است.
پیا اولسن دیهر، رهبر حزب سبزهای دانمارک نیز گفت: «ما باید بدانیم که چهار سال آینده دشوار خواهد بود.»
پیشتر راسموس جارلوف، عضو پارلمان دانمارک از حزب مخالف محافظهکار، در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که دولت دانمارک باید بهصراحت بیان کند که کنترل گرینلند قابل بحث یا مذاکره نیست.
جارلوف که ریاست کمیته دفاعی پارلمان نیز را بر عهده دارد، گفت: «اگر هدف فعالیتهای ایالات متحده کنترل قلمرو دانمارک است، باید آن را ممنوع و با آن مقابله کرد. آنان اصلا نمیتوانند آنجا باشند.»
گرینلند با داشتن پایگاه هوایی پیتوفیک، که از نظر استراتژیک برای ارتش ایالات متحده و سیستم هشدار زودهنگام موشکهای بالستیک آمریکا مهم است و کوتاهترین مسیر از اروپا به آمریکای شمالی از این جزیره میگذرد.
ترامپ در سال ۲۰۱۹ و در دوره قبلی ریاست جمهوری خود، علاقهاش را برای خرید گرینلند ابراز کرد، اما این پیشنهاد بلافاصله از سوی دانمارک و همچنین مقامات جزیره قبل از هر گونه گفتوگوی رسمی رد شد.
مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک در آن زمان پیشنهاد ترامپ را «پوچ» توصیف کرد. ترامپ رد پیشنهادش را «زننده» خواند و سفر خود به کپنهاگ را لغو کرد.
گرینلند از سال ۲۰۰۹ حق اعلام استقلال از دانمارک را دارد، اما این جزیره با ۵۶ هزار نفر جمعیت تاکنون از انجام این کار خودداری کرده است.
