مسعود پزشکیان ۱۰ روز پس از آنکه گفت پایتخت باید به یک شهر در کنار دریا منتقل شود، به سواحل مکران، همان جایی که سخنگوی دولت گفته بود محل پایتخت جدید خواهد بود، سفر کرد. طرح انتقال پایتخت به مکران، حتی از سوی رسانههای حامی پزشکیان هم بهشدت مورد انتقاد گرفته است.
رییس دولت در جمهوری اسلامی، پنج شنبه ۲۰ دیماه ۱۴۰۳ برای سفری دو روزه و برای دومین بار به استان سیستان و بلوچستان سفر کرده است. این سفر از آنجا مورد توجه رسانهها قرار گرفته که پزشکیان ۱۱ دیماه، با اشاره به مشکل کمبود آب و نابرابری منابع و مصارف در تهران، پیشنهاد داد که پایتخت به یک شهر در کنار دریا منتقل شود. او تاکید کرد که این تغییر میتواند به حل مشکلات ملی کمک کند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، ۱۸ دیماه در جریان کنفرانس خبری هفتگی خود اعلام کرد دولت تصمیم دارد پایتخت را به مکران در سواحل جنوبی کشور منتقل کند.
مکران، منطقهای است که در جنوب شرقی ایران در استان سیستان و بلوچستان واقع شده است و سواحل آن از بلوچستان پاکستان در غرب تا مرزهای عمان به طول ۹۰۰ کیلومتر امتداد دارد. بندر چابهار، تنها بندر اقیانوسی ایران در این منطقه قرار دارد و سواحل مکران بهجز ذخایر نفت و گاز، قابلیتهای کشاورزی و شیلات هم دارد.
به گفته سخنگوی دولت، انتخاب مکران به عنوان مکان پایتخت جدید ایران هنوز قطعی نیست و بررسیها در این باره هنوز ادامه دارد اما پایتخت جدید «قطعا در جنوب» کشور خواهد بود.
مهاجرانی گفت این بررسیها در دو شورا انجام میشود که وظیفه یکی از آنها، ارزیابی مشکلات پایتخت است و شورای دوم بر «اقتصاد دریامحور» متمرکز است و از جمله ظرفیتهایی را که برای این هدف در منطقه مکران مورد نیاز است بررسی میکند.
محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان هم یک روز قبل، ۱۷ دیماه درباره انتقال پایتخت گفته بود: «امروز بحث ساماندهی مرکز سیاسی به صورت جدی مطرح است و اگر به این نتیجه برسیم بهدلیل محدودیتهایی که در ارایه خدمات به مردم تهران با آن مواجه هستیم، یکی از نقاطی که به صورت جدی مطرح است، مکران است.»
در نهایت، جعفر قائم پناه، معاون اجرایی پزشکیان و سرپرست نهاد ریاستجمهوری درباره انتقال پایتخت به مکران، گفت: «این موضوع در حد یک ایده است و زمان انتقال اصلا مشخص نیست.»
آرزوی ۴۰ ساله و طرحی زیر آب
از آغاز به کار جمهوری اسلامی و از دهه ۶۰ خورشیدی به این سو، هر چندسال یکبار بحث انتقال پایتخت مطرح میشود. در این سالها نام شهرهایی مثل قزوین و سمنان هم بهعنوان جایگزین تهران مطرح شده، اما هربار پس از مدتی بحث انتقال پایتخت به فراموشی سپرده شده است.
روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با اشاره به سخنان قائم پناه، به انتقاد از اظهار نظرهای نسنجیده مقامات دولتی پرداخته و نوشته است این دست مواضع، تاثیرات روانی مخربی روی جامعه دارد.
انتقاد به این ایده، حتی در روزنامه متعلق به الیاس حضرتی، رییس شورای اطلاعرسانی دولت هم مطرح شده است. روزنامه اعتماد در یادداشتی به قلم مصطفی هاشمیطبا، سیاستمدار اصلاحطلب، نوشت: «در ایران به اندازهای کار بر زمین مانده وجود دارد که انتقال پایتخت در راس آنها قرار نمیگیرد مثلا ناترازی انرژی و قاچاق سوخت ۲۰ میلیون لیتری در اولویت تصمیمسازیها است.»
روزنامه دنیای اقتصاد، از حامیان مسعود پزشکیان به نقل از فرزین یزدانی،کارشناس حوزه مسکن، نوشت: «ارائه چنین پیشنهادهایی بیش از آنکه جنبه عملی داشته باشد، جنبه نمایشی دارد و مدتی مطرح شده و حتی ممکن است بررسیهایی نیز در خصوص آن انجام شود، اما در نهایت مشخص خواهد شد که چنین پیشنهادی قابلیت اجرایی شدن ندارد. »
حسین مرادی، عضو هیئت علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، هم در گفتوگویی با وبسایت خبرآنلاین، دیگر رسانه حامی پزشکیان، برشمردن تهدیدات متعددی که متوجه سواحل مکران است، گفت براساس تحقیقی که سال ۱۴۰۰، راجع به شناسایی سواحل در معرض بالا آمدن آب دریا تحت سناریو تغییر اقلیم انجام شده است، حتی زیر آب رفتن مکران دور از ذهن نیست.
ملونی پنجشنبه ۲۰ دی در نشستی خبری گفت آزادی عابدینی، موضوعی است که ایتالیا باید همچنان درباره آن با آمریکا صحبت کند.
او به لغو سفر جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، به ایتالیا اشاره کرد و افزود که قصد داشته است در جریان دیدار، با بایدن در مورد این پرونده گفتوگو کند.
قرار بود بایدن از ۲۰ تا ۲۳ دی به رم سفر و با نخستوزیر ایتالیا و پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیکهای جهان دیدار کند اما این سفر به دلیل آتشسوزیهای گسترده جنگلی در کالیفرنیا لغو شد.
ساعاتی پیش از نشست خبری ملونی، کارلو نوردیو، وزیر دادگستری ایتالیا، گفت که آمریکا هیچ درخواست رسمیای برای استرداد محمد عابدینی نجفآبادی ارائه نکرده است و برای همین صحبت از استرداد او به ایالات متحده، در این مرحله زودهنگام است.
نوردیو همچنین مساله عابدینی نجفآبادی را یک «موضوع قانونی و غیرمرتبط با آزادی چچیلیا سالا» خواند.
ملونی نیز در نشست خبری خود با اشاره به آزادی چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی که در ایران زندانی شده بود، تاکید کرد: «کار پیچیده روز چهارشنبه هنوز تمام نشده است و فکر میکنم باید درباره جزییات این موضوع در مکانهای مناسب بحث شود.»
او گفت هیچ اطلاعاتی درباره نقش احتمالی ایلان ماسک، مالک شبکه اجتماعی ایکس و از نزدیکان ترامپ، در آزادی سالا از زندان ایران ندارد.
یک روز پیش از این سخنان، سالا، پس از ۲۰ روز بازداشت در تهران، آزاد شد و به کشور خود، ایتالیا، بازگشت.
ملونی درباره پرونده سالا گفت یک کار دیپلماسی سهجانبه با جمهوری اسلامی و آمریکا برای تغییر وضعیت انجام شد و افزود: «ارتباطات رم با تهران هم جنبه دیپلماتیک و هم جنبه اطلاعاتی داشته و دولت در این موارد موظف به حفظ محرمانگی است.»
نخستوزیر ایتالیا در ادامه گفت: «فراموش نکنیم که در ایران حدود ۵۰۰ شهروند ایتالیایی دیگر نیز حضور دارند و باید در این مسائل بسیار محتاط باشیم.»
روزنامه ال جورناله، رسانه نزدیک به دولت ایتالیا، پیش از این گزارش داده بود ملونی در سفر به آمریکا و دیدار با ترامپ در روز ۱۵ دی، موافقت او را برای «تعلیق» روند استرداد عابدینی نجفآبادی به دست آورده است.
همان زمان ایراناینترنشنال گزارش داده بود جمهوری اسلامی آزادی سالا را به آزادی عابدینی نجفآبادی منوط کرده است.
دادستان کل میلان ۱۳ دی با استناد به احتمال فرار عابدینی نجفآبادی پیش از تصمیمگیری درباره استردادش به آمریکا، با درخواست آزادی مشروط او و انتقالش به حبس خانگی مخالفت کرد.
دادگاه تجدیدنظر میلان جمعه ۱۴ دی، جلسه رسیدگی به درخواست حبس خانگی عابدینی نجفآبادی را برای ۲۶ دی تعیین کرده است.
محمد عابدینی نجفآبادی، ۳۸ ساله که ۲۶ آذر به درخواست ایالات متحده در فرودگاه میلان بازداشت شد، از سوی این کشور متهم شده است در فراهم کردن فنآوریای نقش داشته که در حمله پهپادی در اردن، باعث کشته شدن سه سرباز آمریکایی شده است.
سایت حقوق بشری هرانا، پنجشنبه ۲۰ دی در گزارشی از بازداشت دهها شهروند در استان خوزستان خبر داد و نوشت تاکنون هویت ۲۸ تن از آنان را احراز کرده است.
همزمان سازمان حقوق بشری کارون در گزارشی نوشت نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی از ابتدای دی ماه تاکنون حدود ۳۰ شهروند عرب از اهالی اهواز، شادگان، رامشیر، شوشتر، خرمشهر و سوسنگرد را بازداشت کردند.
طبق این گزارش، در این بازه زمانی بیش از ۱۰۰ شهروند نیز به بازداشتگاههای اطلاعات سپاه (ستاد خبری ۱۱۴) و وزارت اطلاعات (ستاد خبری ۱۱۳) در استان خوزستان احضار و تحت بازجویی و تهدید قرار گرفتهاند.
سازمان حقوق بشری کارون که اخبار نقض حقوق شهروندان عرب در ایران را پوشش میدهد، ۱۹ دی در گزارشی نوشت اغلب این بازداشتشدگان کنشگران فرهنگی، مدنی، رسانهای و شاعر هستند و برخی نیز در زمینه محیط زیست فعالیت دارند.
این بازداشتها با ضبط وسایل شخصی بازداشتشدگان از جمله تلفنهای همراه و رایانههای شخصی آنها همراه بوده است.
گزارشهای محلی حاکی از نگرانی خانوادههای این افراد از وضعیت و محل نگهداری آنهاست.
احلام عبیات، احمد جلالی، احمد خالدی، اسماعیل حیدری، ایوب چنانی، ایوب طرفی، ایوب غیبیپور، جبار طرفی، جواد حیدری، جواد عفری، حسین سعیدی، خالد عموری، رضا حیدری، رضا زهیری، سعید اسماعیلمزرعه، سعید فلاحی، صادق منصوری، علی سواری، علی عموری، علی کروشات، فلک عموری، فواد موسوی، محمد حیدری، محمد عموری، محمد عیاشی، محمد ناصری، منصور جاسمی، میلاد بحری هاشم موسوی، یاسین سیلاوی، یوسف ساعدی و یونس غرباوی، شماری از بازداشتشدگان هستند.
از سوی دیگر رضا حزباوی و مصطفی هلیچی، دو شاعر و فعال مدنی عرب اهوازی، پس از بیش از یک ماه بازداشت و شکنجه شدید در بازداشتگاه پلیس فتا، به زندان شیبان اهواز منتقل شدهاند و اکنون در بند قرنطینه این زندان نگهداری میشوند.
سرکوب فعالان مدنی و سیاسی از آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی» در شهریور ۱۴۰۱ شدت گرفته و همچنان ادامه دارد.
پیش از این و در ۱۸ دی ماه نیز دهها نفر در شهر نصرتآباد از توابع شهرستان زاهدان به دست نیروهای نظامی و امنیتی بازداشت شدند.
حالوش که اخبار سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، تعداد بازداشتشدگان را دستکم ۳۸ تن تخمین زد.
۱۴ دی نیز وبسایت حقوق بشری ههنگاو در گزارشی از بازداشت دستکم ۱۲۳ شهروند در آخرین ماه سال میلادی گذشته خبر داد و نوشت ۸۸ تن از این افراد از شهروندان کُرد هستند.
پیش از این و در ششم دی ماه، سایت حقوق بشری هرانا در گزارش سالانه جدید خود خبر داد در سال گذشته میلادی دستکم دو هزار و ۷۸۳ شهروند به دلیل فعالیتهای سیاسی و مدنی، به دست نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
