بر اساس گزارشهای منابع حقوق بشری، طی روزهای گذشته دهها شاعر و فعال فرهنگی عرب در استان خوزستان به دست نیروهای امنیتی بازداشت شدند. به گفته برخی منابع محلی، این بازداشتها با هدف ایجاد رعب و وحشت در جامعه، پس از سقوط حکومت بشار اسد در سوریه صورت گرفته است.
سایت حقوق بشری هرانا، پنجشنبه ۲۰ دی در گزارشی از بازداشت دهها شهروند در استان خوزستان خبر داد و نوشت تاکنون هویت ۲۸ تن از آنان را احراز کرده است.
همزمان سازمان حقوق بشری کارون در گزارشی نوشت نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی از ابتدای دی ماه تاکنون حدود ۳۰ شهروند عرب از اهالی اهواز، شادگان، رامشیر، شوشتر، خرمشهر و سوسنگرد را بازداشت کردند.
طبق این گزارش، در این بازه زمانی بیش از ۱۰۰ شهروند نیز به بازداشتگاههای اطلاعات سپاه (ستاد خبری ۱۱۴) و وزارت اطلاعات (ستاد خبری ۱۱۳) در استان خوزستان احضار و تحت بازجویی و تهدید قرار گرفتهاند.
سازمان حقوق بشری کارون که اخبار نقض حقوق شهروندان عرب در ایران را پوشش میدهد، ۱۹ دی در گزارشی نوشت اغلب این بازداشتشدگان کنشگران فرهنگی، مدنی، رسانهای و شاعر هستند و برخی نیز در زمینه محیط زیست فعالیت دارند.
این بازداشتها با ضبط وسایل شخصی بازداشتشدگان از جمله تلفنهای همراه و رایانههای شخصی آنها همراه بوده است.
گزارشهای محلی حاکی از نگرانی خانوادههای این افراد از وضعیت و محل نگهداری آنهاست.
احلام عبیات، احمد جلالی، احمد خالدی، اسماعیل حیدری، ایوب چنانی، ایوب طرفی، ایوب غیبیپور، جبار طرفی، جواد حیدری، جواد عفری، حسین سعیدی، خالد عموری، رضا حیدری، رضا زهیری، سعید اسماعیلمزرعه، سعید فلاحی، صادق منصوری، علی سواری، علی عموری، علی کروشات، فلک عموری، فواد موسوی، محمد حیدری، محمد عموری، محمد عیاشی، محمد ناصری، منصور جاسمی، میلاد بحری هاشم موسوی، یاسین سیلاوی، یوسف ساعدی و یونس غرباوی، شماری از بازداشتشدگان هستند.
از سوی دیگر رضا حزباوی و مصطفی هلیچی، دو شاعر و فعال مدنی عرب اهوازی، پس از بیش از یک ماه بازداشت و شکنجه شدید در بازداشتگاه پلیس فتا، به زندان شیبان اهواز منتقل شدهاند و اکنون در بند قرنطینه این زندان نگهداری میشوند.
سرکوب فعالان مدنی و سیاسی از آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی» در شهریور ۱۴۰۱ شدت گرفته و همچنان ادامه دارد.
پیش از این و در ۱۸ دی ماه نیز دهها نفر در شهر نصرتآباد از توابع شهرستان زاهدان به دست نیروهای نظامی و امنیتی بازداشت شدند.
حالوش که اخبار سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، تعداد بازداشتشدگان را دستکم ۳۸ تن تخمین زد.
۱۴ دی نیز وبسایت حقوق بشری ههنگاو در گزارشی از بازداشت دستکم ۱۲۳ شهروند در آخرین ماه سال میلادی گذشته خبر داد و نوشت ۸۸ تن از این افراد از شهروندان کُرد هستند.
پیش از این و در ششم دی ماه، سایت حقوق بشری هرانا در گزارش سالانه جدید خود خبر داد در سال گذشته میلادی دستکم دو هزار و ۷۸۳ شهروند به دلیل فعالیتهای سیاسی و مدنی، به دست نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
د ر بیانیه دولت کانادا با یادآوری اینکه در بین ۱۷۶ جانباخته ساقطکردن این پرواز، ۵۵ تن شهروند کانادا و ۳۰ تن هم اقامت این کشور را داشتند، گفته شده کانادا با همراهی سوئد، اوکراین و بریتانیا، سه شریک دیگر این کشور در «گروه بینالمللی هماهنگی و پاسخگویی»، همچنان خواهان مسئولیتپذیری جمهوری اسلامی در این رابطه، از جمله از طریق جبران خسارات ناشی از ساقطکردن این پرواز هستند.
پرواز پیاس ۷۵۲ پنج سال پیش در ۱۸ دی ماه ۱۳۹۸ با شلیک مستقیم دو موشک سپاه و در بامداد روزی سرنگون شد که جمهوری اسلامی پایگاه عینالاسد در عراق را در آنچه واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی خواند، هدف حملات موشکی قرار داد.
بر اساس شواهد و مدارک ارائه شده از سوی انجمن خانوادههای پرواز و حکم دیوان عالی استان انتاریو کانادا در ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، چندین بار تاکید شده که ساقط کردن هواپیمای اوکراینی نتیجه «خطای انسانی» سپاه نبوده بلکه عمدا و سپاه با علم به مسافربریبودن پرواز، به این هواپیما شلیک کرده است.
بر اساس این بیانیه، ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا و رالف گودیل، یکی دیگر از مقامات ارشد دولت کانادا برای ابراز همبستگی با خانوادههای دادخواه پرواز پیاس ۷۵۲ در کانادا با آنها دیدار کردند تا ضمن گرامیداشت یاد قربانیان، «بر تعهد خللناپذیر دولت کانادا برای برقراری عدالت، پاسخگویی، شفافیت و همبستگی با خانوادهها تاکید کنند.»
دولت کانادا در بیانیه خود با برشمردن اقداماتی که گروه هماهنگی برای پاسخگوکردن حکومت ایران انجام داده است، به پرونده پیگرد ایران در سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی به دلیل نقض کنوانسیون هوانوردی بینالمللی (کنوانسیون شیکاگو) اشاره کرده و نوشته است «این روند همچنان در حال پیشرفت است و انتظار میرود گامهای بعدی در اوایل امسال صورت گیرد.»
در بیانیه دولت کانادا به وضعیت پرونده شکایت از ایران در دیوان بینالمللی دادگستری هم اشاره شده و گفته شده گروه هماهنگی لوایح و ضمایم مربوط به ادعاهای خود علیه جمهوری اسلامی ایران را در خصوص نقض کنوانسیون جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هوانوردی غیرنظامی، معروف به «کنوانسیون مونترال را ارائه کرده است.
انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز پیاس ۷۵۲ هم سهشنبه با انتشار بیانیهای با تاکید بر نقش سپاه پاسداران در کشتار عامدانه ۱۷۶ مسافر، خواستار «روشن شدن حقیقت و اجرای عدالت» در روند حقوقی پیگیری این اتفاق در دیوان بینالمللی دادگستری و سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی شد.
دولت کانادا همچنین اعلام کرده راه جدیدی که برای اعطا اقامت دائم کانادا به خانوادههای جانباختههای فاجعه پرواز پیاس ۷۵۲ طراحی شده از ماه اکتبر سال گذشته میلادی فعال شده است.
بر همین اساس و در چارچوب برنامههای حمایتی کانادا، در بیانیه گفته شده از زمان آغاز برنامه کانادا برای اعطای بورسیه یادبود پرواز پیاس ۷۵۲ کانادا در سال ۲۰۲۳، تاکنون این بورسیه به ۶۸ دانشجو داده شده است.
وزارت خارجه اوکراین هم چهارشنبه با انتشار بیانیهای به مناسبت سالگرد این فاجعه، با اشاره به نقض قوانین از سوی جمهوریاسلامی نوشت «جمهوری اسلامی بهصورت وحشیانهای قوانین متعدد بینالمللی را در جریان حادثه پرواز پیاس ۷۵۲ نقض کرد.»
در این بیانیه، به استفاده از سلاح علیه یک هواپیمای غیرنظامی در حال پرواز، عدم اتخاذ تدابیر ممکن برای جلوگیری از سقوط هواپیما و عدم تانجام تحقیقات شفاف و بیطرفانه درباره شرایط این واقعه و خودداری از پیگرد جدی افراد متهم، به عنوان موارد نقض قوانین اشاره شده است.
