تشدید فشارها بر حزب حاکم کانادا هم‌زمان با استعفای وزیر دارایی و ادامه شکست‌های انتخاباتی

رماجاموسایمسیس، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقایکمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، طییک نشست خبری در ژنو گفت: «ما اکنون انتظار داریم که بین ژانویه تا ژوئن سال آینده شاهد بازگشت حدود یک میلیون سوری باشیم.»

او از دولت‌ها خواست که از بازگرداندن اجباری پناهندگان سوری خودداری کنند.

سرنگونی بشار اسد، امیدتازه‌ای در دل پناهجویان سوری زنده کرده‌است. آنچه سال‌ها فقط یک رویا به نظر می‌رسید، حالا به واقعیت تبدیل شده‌است.

در اردن، جایی که بیش از ۶۰۰ هزار پناهنده سوری زندگی می‌کنند، این خبر احساسات مختلفی را برانگیخته‌است. گفتگوی پلیتیکو با چهار پناهنده سوری در امان، پایتخت اردن، نشان می‌دهد که آن‌ها با امید و در عین حال نگرانی به آینده کشورشان نگاه می‌کنند.

ترس

سقوط اسد، منال المقداد را همچون بسیاری دیگر غافلگیر کرده‌است. او که در شوک این خبر فرو رفته، نمی‌داند چه تصمیمی باید بگیرد.

این مادر ۳۶ ساله به همراه همسرش ۱۱ سال را در اردن به عنوان پناهنده سپری کرده‌است. در ماه آگوست، همسر منال تصمیم گرفت با قبول خطر سفر به لیبی، راهی به سوی آلمان بیابد تا بتواند خانواده‌اش را نیز به آنجا ببرد. اما این نقشه با دستگیری او از سوی گارد ساحلی لیبی در دریای مدیترانه نقش بر آب شد. اگرچه او توانست با پرداخت هزینه از زندان آزاد شود، اما همچنان در لیبی گرفتار مانده‌است.

منال که نمی‌خواهد بدون همسرش به زادگاهش درعا بازگردد، می‌گوید: «بسیاروحشت‌زده هستم. همه چیز آنقدر سریع اتفاق افتاده که نمی‌توانم این تحولات را درک کنم.»

اگر تصمیم با او باشد، ترجیح می‌دهد پیش از بستن چمدان‌هایش صبر کند. فرزندانش یا هرگز سوریه را ندیده‌اندیا آنقدر کوچک بوده‌اند که خاطره‌ای از آن ندارند. او با نگرانی می‌گوید: «اشتیاق چندانی برای بازگشت ندارم. گروه‌های جدیدی در آنجا شکل گرفته‌اند که ما هیچ شناختی از آن‌ها نداریم و نمی‌دانیم می‌توان به آن‌ها اعتماد کرد یا نه.»

امید

هندالحریری در روزهای اخیر با چند تن از همسایگانش که عازم بازگشت به سوریه بوده‌اند، خداحافظی کرده‌است. این مادر ۳۶ ساله که دو فرزند دارد، اگرچه برای بازگشت به زادگاهش درعا اشتیاق فراوانی دارد، اما باید نخست مصلحت فرزندانش را در نظر بگیرد.

در حالی که برخی از دوستانش منتظر پایان سال تحصیلی برای بازگشت به سوریه هستند، چالش هند پیچیده‌تر است. یکی از دوقلوهای هفت ساله‌اش با مشکلات رشدی به دنیاآمده و اکنون از خدمات مربیان ویژه یک سازمان غیردولتی محلی که از زنان پناهنده حمایت می‌کند، بهره می‌برد.

او می‌گوید: «بدون وجود چنین مراکزی، بازگشت به درعا برای ما غیرممکن خواهد‌بود. فکر می‌کنم شایدیک سال طول بکشد تا بتوانیم برگردیم.»

با وجود این، هند با آگاهی از چالش‌های پیش رو، همچنان امیدوار و مصمم به بازگشت است. او می‌افزاید: «خانه‌مان هنوز پابرجاست، اما فقط یک ساختمان خالی است. همه چیز یا به سرقت رفته یا ویران شده‌است. حتی درها هم باقی نمانده‌اند. کارهای زیادی برای بازسازی خواهیم‌داشت.»

تردید

شیرین منکش که پذیرفته بود دیگر هرگز نمی‌تواند به کشورش بازگردد، اکنون با تحولی غیرمنتظره روبه‌رو شده‌است.

این زن ۴۳ ساله دمشقی، هفته گذشته را با احساسات متفاوتی از شادی و شوک گرفته تا ترس و نگرانی سپری کرده‌است.

شیرین که هر لحظه گوشی به دست در جست‌وجوی خبری از دوستان و بستگانش است که در زندان‌های مخوف رژیم سوریه ناپدید شده‌اند، به پلیتیکو می‌گوید: «خوشحالیم، اما سردرگم هم هستیم. نمی‌دانیم باید برویم یا بمانیم.»

او که تحت تاثیر تصاویر سوریه پس از سقوط رژیم اسد قرار گرفته، می‌گوید: «همه چیز آرام به نظر می‌رسد. مردم در حال پاکسازی دمشق هستند، در خیابان‌ها موسیقی پخش می‌کنند و بسیار شاد به نظر می‌رسند.»

خانواده شیرین که زمانی همه در دمشق زندگی می‌کردند، حالا میان اردن، دبی و کانادا پراکنده شده و خانه‌شان را از دست داده‌اند.

او با نگرانی می‌گوید: «البته که همه ما می‌خواهیم به میهن عزیزمان بازگردیم. از سرنگونی اسد خوشحالیم، اما باید منتظر دولت جدید بمانیم. چه کسی قدرت را به دست خواهد‌گرفت؟ قوانین چگونه خواهد‌ بود؟»

سرخوردگی

محمدعدنان کددیحی هنوز نوجوان بود که در سال ۲۰۱۴ به همراه خانواده‌اش از حلب بمباران شده گریخت. پیش از رسیدن به اردن، در مسیر بین حمص و حما به‌طور خودسرانه دستگیر شد و چند روز را در شرایطی هولناک در زندان گذراند.

این فرار اجباری نه تنها تحصیلش را نیمه‌کاره گذاشت، بلکه رویای معمار شدنش را نیز بر باد داد. خانواده‌اش که زمانی جزو طبقه متوسط رو به بالای جامعه بودند، همه دارایی‌شان را از دست دادند و خود او هنوز از آسیب‌های روحی دوران زندان رنج می‌برد.

اکنون که ۱۰ سال از نخستین روز ورود محمد به اردن می‌گذرد، این جوان ۲۷ ساله به‌شدت با بازگشت به سوریه مخالف است. او در کافه‌ای در امان، در حال نوشیدن قهوه می‌گوید: «کشور من رویاهایم را نابود کرد، آینده‌ام را تباه کرد و مرا آواره ساخت. من آن‌قدر قوی شده‌ام که همه چیز را فراموش کنم و به پیش بروم. آن‌ها روح سوریه را در هم شکستند.»

برادرش که دیگر از خدمت اجباری در نیروهای مسلح سوریه هراسی ندارد، در حال بستن چمدان‌هایش است تا به حلب بازگردد اما محمد هیچ برنامه‌ای برای بازگشت ندارد. او می‌گوید: «بیشتر کسانی که می‌خواهند برگردند، افراد مسن هستند که می‌خواهند در وطن خود بمیرند. اما جوان‌های ۲۰ تا ۳۵ ساله دنبال شغل و درآمد خوب هستند. شاید دوباره جنگ شود، نمی‌توان به آینده آن سرزمین اعتماد کرد.»

این روایت‌های متفاوت، تصویری واقعی از پیچیدگی‌های بازگشت به وطن را نشان می‌دهد، جایی که شوق و امید با حس ترس، تردید و سرخوردگی در هم آمیخته‌اند.

العربیه، سه‌شنبه ۲۷ آذر، در گزارشی خبر داد آمریکا به عراق فشار می‌آورد تا دفتر حوثی‌ها در بغداد را که مسئول هماهنگی با حشد شعبی است، ببندد.

وب‌سایت خبری یمن مانیتور به نقل از دو منبع دیپلماتیک ناشناس گزارش داد دولت عراق درخواست آمریکا را به «دفتر حوثی‌ها و ایرانی‌ها» ابلاغ کرده و خواستار دور کردن فرماندهان نظامی حوثی شده که با شبه‌نظامیان حزب‌الله عراق همکاری می‌کنند.

آمریکا بر این باور است که حوثی‌ها، فناوری نظامی جمهوری اسلامی را به شبه‌نظامیان کوچک شیعه‌ای منتقل می‌کنند که پیش‌تر تهران از ارائه این فناوری به آن‌ها خودداری کرده بود.

دولت عراق در مناسبات رسمی، نه حوثی‌ها، بلکه دولت مستقر مورد تایید مجامع بین‌المللی را به‌عنوان نمایندگان یمن به رسمیت می‌شناسد. بااین‌حال، حوثی‌ها نقشی فراتر از فعالیت‌های دیپلماتیک ایفا می‌کنند.

احمد الشرفی، معروف به ابو ادریس، دفتر حوثی‌ها در عراق را مدیریت می‌کند.

الشرفی عمدتا با نهادهای امنیتی، شبه‌نظامیان تحت حمایت جمهوری اسلامی و گروه‌های اجتماعی تعامل دارد اما اسامه مهدی غانم، سفیر و نماینده دولت یمن است که با وزارت امور خارجه عراق ارتباط دارد.

العربیه در گزارش خود نوشت واشینگتن در تمامی سطوح برای از بین بردن حضور حوثی‌ها در خارج از یمن فشار می‌آورد.

این رسانه به نقل از فارس الحمیری، روزنامه‌نگار یمنی، نوشت دولت آمریکا از عمان نیز خواسته است هیات مذاکره‌کننده حوثی‌ها به سرپرستی محمد عبدالسلام و تمامی رهبران این گروه را که در خاک عمان حضور دارند اخراج کند.

این موضوع، نشان می‌دهد که آمریکا و اتحادیه اروپا احتمالا مذاکرات با حوثی‌ها برای پایان دادن به حملات در دریای سرخ را متوقف خواهند کرد.

حمله آمریکا به تاسیسات کلیدی فرماندهی و کنترل حوثی‌ها

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد آمریکا دوشنبه ۲۶ آذر حمله هوایی دقیقی علیه تاسیسات کلیدی فرماندهی و کنترل حوثی‌ها در شهر صنعا واقع در یمن انجام داده است.

این تاسیسات، مرکزی برای هماهنگی عملیات حوثی‌ها، از جمله حمله به ناوهای جنگی نیروی دریایی آمریکا و کشتی‌های تجاری در جنوب دریای سرخ و خلیج عدن بود.

شبکه تلویزیونی المسیره که از سوی حوثی‌ها اداره می‌شود، سه‌شنبه گزارش داد که یک جنگنده نظامی آمریکا شامگاه دوشنبه به ساختمان وزارت دفاع تحت کنترل این گروه در صنعا، حمله کرد.

تلویزیون حوثی‌ها این حمله را «تجاوزگری آمریکا» خواند و گفت این گروه متعهد شده است در پاسخ، «منافع و کشتی‌های آمریکایی در دریای سرخ» را هدف قرار دهد.

محمد الحوثی، عضو شورای عالی یمن، وابسته به حوثی‌ها درباره این حمله به شبکه المیادین گفت: «حملات تجاوزکارانه محکوم است و مردم یمن از پاسخ به آنها دست بر نمی‌دارند.»

او تاکید کرد: «نبرد ما ادامه دارد.»

حوثی‌ها از اواخر مهر سال ۱۴۰۲ با عنوان حمایت از حماس در جنگ غزه، حملاتی را به جنوب اسرائیل و کشتی‌رانی در دریای سرخ آغاز کردند.

این گروه طی حدود پنج ماه، به بیش از ۶۰ کشتی در دریای سرخ حمله کرد.

در پاسخ، ائتلاف دریایی به رهبری آمریکا که در این منطقه مستقر است، از اواخر دی سال گذشته حملات هوایی منظمی را علیه اهداف حوثی‌ها آغاز کرد.

جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه که به افتخار آندری ساخاروف، فیزیکدان و مخالف سیاسی اتحاد جماهیر شوروی نام‌گذاری شده، از سال ۱۹۸۸ هر سال به افرادی یا سازمان‌هایی اعطا می‌شود که در زمینه دفاع از حقوق بشر، آزادی بیان، حقوق اقلیت‌ها و توسعه دموکراسی تلاش می‌کنند.

رابرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در مراسم اهدای جایزه سال ۲۰۲۴ ساخاروف گفت: «ادموندو گونزالس اوروتیا و ماریا کورینا ماچادو در جستجوی عدالت، دموکراسی و حاکمیت قانون، ارزش‌هایی را که میلیون‌ها ونزوئلایی و پارلمان اروپا به آن‌ها پایبندند، بی‌باکانه نمایندگی می‌کنند. این جایزه نه تنها تقدیری از تلاش‌های آن‌هاست، بلکه یادآور این نکته است که مبارزه برای آزادی هرگز بی‌ثمر نیست.»

ماچادو در سال ۲۰۲۳ به‌عنوان نامزد مخالفان برای انتخابات ریاست‌جمهوری ونزوئلا از سوی ائتلاف پلتفرم دموکراتیک متحد انتخاب شد، اما از سوی شورای انتخاباتی تحت کنترل دولت مادورو از رقابت‌ها محروم گردید؛ نماینده او در این مراسم دخترش، آنا کورینا سوسا بود.

ماچادو، به هواداران خود وعده داده تا زمانی که ادعای پیروزی مخالفان به رسمیت شناخته نشود، از مبارزه دست نخواهد کشید و قول داد نیکلاس مادورو را وادار به «تسلیم» و اذعان به تقلب انتخاباتی خواهد کرد.

اوروتیا، دیپلمات و سیاستمداری که پس از محرومیت ماچادو به‌عنوان نامزد اصلی مخالفان برگزیده شد، در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری تابستان گذشته، پیروزی نیکلاس مادورو را به چالش کشید.

به دنبال اعلام پیروزی نیکولاس مادورو، رییس‌جمهوری ونزوئلا، معترضان در شماری از شهرها، از جمله کاراکاس به خیابان‌ها ریختند و در پی این اعتراضات صدها نفر جان خود را از دست دادند.

اوروتیا پس از صدور حکم بازداشت علیه خود، ونزوئلا را ترک و به اسپانیا پناهنده شد.

اوروتیا در سخنرانی خود با تاکید بر این که هیچ حکومتی که بر پایه خشونت بنا شود، پایدار نخواهد بود. گفت: «دیر یا زود کشور ما مسیری را خواهد پیمود که مردمش تعیین می‌کنند. سوءاستفاده و خشونت این روزها تنها تلاشی ناشیانه برای به تعویق انداختن چیزی اجتناب‌ناپذیر است.»

ماچادو نیز در سخنرانی خود که از راه دور انجام شد، گفت: «برای یک ربع قرن تلاش کرده‌اند ما را تقسیم، تضعیف و تسلیم کنند؛ با ترویج نفرت، مردم را علیه یکدیگر قرار داده‌اند.»

به گفته ماچادو، نهادهای دموکراتیک ونزوئلا تخریب شده و با اقتصادی فاسد و وابسته، کرامت و آینده میلیون‌ها نفر از بین رفته است؛ با این حال، او پیروزی ونزوئلا را پیروزی همه بشریت خواند و گفت مردم ونزوئلا واکنش نشان داده و تغییرات غیرقابل بازگشتی آغاز شده که از مرزهای زمانی و مکانی فراتر می‌رود.

در گزارش خبرنگار سی‌ان‌ان از یک زندان در سوریه، مردی که خود را عادل حربل معرفی کرد، گفت که سه ماه در بازداشت به سر برده و در مورد تماس‌های تلفنی‌اش به دست نیروهای اطلاعات نظامی سوریه بازجویی شده است.

او گفت پس از بازداشت با آمبولانس هلال احمر به زندان منتقل شده است.

خبرنگار سی‌ان‌ان در این گزارش گفت: «این پایان یک فصل تاریک برای او (مرد زندانی) و تمام سوریه است.»

اما نتایج راستی‌آزمایی‌های وب‌سایت «وریفای سوریه» نشان داد نام فردی به اسم «عادل حربل» در ثبت سوابق عمومی وجود ندارد و هویت واقعی این شخص سلامه محمد سلامه، معروف به ابو حمزه است که به‌عنوان ستوان یکم در اطلاعات نیروی هوایی سوریه فعالیت می‌کرده است.

به گزارش وریفای سوریه، بازداشت این افسر به دلیل اختلاف با یکی از مقامات ارشد بر سر تقسیم سود حاصل از اموال مصادره شده صورت گرفته است.

ابو حمزه همچنین به مشارکت در عملیات نظامی علیه غیرنظامیان، بازداشت‌های خودسرانه و قتل جوانان در حمص متهم شده است.

انتشار این گزارش از سوی سی‌ان‌ان واکنش‌های منفی و انتقادات زیادی به دنبال داشته است.

منتقدان، کلاریسا وارد و شبکه سی‌ان‌ان را به «نمایش‌گرایی و ارائه گزارشی غیرواقعی» متهم کرده‌اند.

در پاسخ به این انتقادات، سی‌ان‌ان هر گونه صحنه‌سازی را رد و اعلام کرد بر اساس تصویری که دوشنبه ۲۶ آذر به دست این رسانه رسیده، هویت واقعی این مرد که گفته می‌شود یک ستوان در اداره اطلاعات نیروی هوایی رژیم بشار اسد بوده، سلامه محمد سلامه است.

سی‌ان‌ان در گزارش جدید خود نوشت یکی از ساکنان محله بیادا در حمص عکسی به این رسانه داده که گفته می‌شود مربوط به همان مرد است.

این رسانه آمریکایی اعلام کرد داده‌های نرم‌افزار‌های تشخیص چهره نشان می‌دهد که میان عکس دریافتی و فردی که از زندان آزاد شده، ۹۹ درصد شباهت وجود دارد.

با سقوط رژیم اسد، درهای زندان‌های سوریه از جمله زندان نظامی صیدنایا که سازمان عفو بین‌الملل سرکوب بی‌رحمانه، شکنجه‌های وحشیانه و اعدام‌های دسته‌جمعی را در آن‌جا مستندسازی کرده است، یک‌شنبه ۱۸ آذر گشوده‌ شد و شمار بسیاری از زندانی‌های سیاسی و عقیدتی، پس از سال‌ها بی‌خبری آزاد شدند.

گاردین در گزارشی به باز شدن در زندان‌ها در شهرهای مختلف سوریه پرداخت و نوشت که بسیاری از این افراد از مردان و زنان گرفته تا کودکان، تنها به جرم انتقاد از حکومت زندانی شده‌ بودند و حالا پس از مدت‌ها دوری، به آغوش خانواده‌هایشان بازمی‌گردند.

هم‌زمان با تحرکات دیپلماتیک در دمشق، نخست‌وزیر ایتالیا گفت که در میان کشورهای گروه هفت، این کشور تنها کشوری است که سفارتش در دمشق باز است.

جورجیا ملونی گفت که رم آماده گفت‌وگو با رهبری جدید سوریه «در چارچوب ارزیابی و اقدامات مشترک با شرکای بین‌المللی اروپایی» است: «نخستین نشانه‌ها دلگرم‌کننده به نظر می‌رسند اما حداکثر احتیاط لازم است. حرف‌ها باید در پی عمل باشد و ما مقامات جدید سوریه را بر اساس حقایق قضاوت خواهیم کرد.»

خبرگزاری فرانسه گزارش داد یک هیات فرانسوی به سرپرستی ژان فرانسوا گیوم، فرستاده ویژه این کشور در امور سوریه، سه‌شنبه ۲۷ آذر وارد دمشق شد.

گیوم در بدو ورود به پایتخت سوریه، از ساختمان سفارت فرانسه در این کشور بازدید کرد.

او پس از حضور در دمشق، به خبرنگاران گفت: «فرانسه برای ایستادن در کنار مردم سوریه در دوره انتقال آماده می‌شود.»

هم‌زمان، رییس کمیسیون اروپا هشدار داد که اتحادیه اروپا و متحدانش نمی‌توانند اجازه دهند داعش که هرگز در سوریه به طور کامل ریشه‌کن نشده، دوباره احیا شود: «خطر تجدید حیات داعش واقعی‌ است.»

اوزولا فون در لاین تاکید کرد که باید به وحدت ملت سوریه احترام گذاشته شود و از اقلیت‌ها محافظت شود.

از سوی دیگر کایا کالاس، مسئول جدید سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: «ما نمی‌توانیم در سوریه خلاء باقی بگذاریم. اتحادیه اروپا باید (در سوریه) حضور داشته باشد.»

کالاس در ادامه تاکید کرد: «ما در حال حاضر روند تعاملی محتاطانه‌ای را با رهبری جدید و جامعه مدنی سوریه آغاز کرده‌ایم. دفتر نمایندگی اتحادیه اروپا را در سوریه بازگشایی خواهیم کرد تا تعامل سازنده داشته باشیم و از آنجا نظر دریافت کنیم.»

در کنار این اظهارات، جمعی از دیپلمات‌های بریتانیا پس از سقوط اسد، با رهبر گروه تحریر شام دیدار و گفت‌وگو کردند.

بر اساس تصاویر منتشر شده در رسانه‌های اجتماعی، آن اسنو، نماینده ویژه بریتانیا در امور سوریه نیز در این دیدار حضور داشته است.

وزارت خارجه آلمان اعلام کرد دیپلمات‌های این کشور، ۲۸ آذر اولین گفت‌وگوی خود را با نمایندگان تحریر شام در دمشق انجام خواهند داد.

این مذاکرات بر روند انتقال قدرت در سوریه و حفاظت از اقلیت‌ها متمرکز خواهد بود.

سخنگوی وزارت خارجه آلمان در بیانیه‌ای گفت: «احتمال حضور دیپلماتیک ما در دمشق نیز بررسی می‌شود.»

روزنامه آلمانی بیلد ساعتی پیش از این بیانیه گزارش داد در صورت موفقیت مذاکرات هیات اعزامی به سوریه، آمادگی برای بازگشایی سفارت آلمان در دمشق ایجاد می‌شود.

سخنگوی وزارت خارجه آلمان با اشاره به این که برلین رفتار تحریر شام را با توجه به ریشه‌های ایدئولوژیک آن به‌عنوان شاخه‌ای از القاعده به دقت زیر نظر دارد، افزود: «تا جایی که می‌توان قضاوت کرد، آن‌ها تاکنون با احتیاط عمل کرده‌اند.»

او گفت برلین به‌طور نزدیک با هم‌پیمانان خود، از جمله آمریکا، بریتانیا، فرانسه و همچنین کشورهای عربی، در مورد سوریه در حال همکاری است.

هم‌زمان با این دیدارهای دیپلماتیک، اتحادیه اروپا از ایجاد «فرصتی تاریخی برای ایجاد ثبات در سوریه» خبر داد و گفت: «موفقیت سوریه در مرحله انتقال قدرت به نفع ماست. کاهش تحریم‌ها علیه سوریه همراه با گام‌های مشخص به وسیله دولت انتقالی صورت می‌گیرد.»

اتحادیه اروپا از تلاش‌ها برای ایجاد پایه‌های عدالت انتقالی و آشتی در سوریه اعلام حمایت کرد.

سه‌شنبه ۲۷ آذر، رابرت پتی، رییس نهاد تحقیقاتی سازمان ملل نیز در نشستی خبری گفت پیامی به مقامات سوریه ارسال و تمایل خود را برای اعزام یک هیات به این کشور اعلام کرده است.

پیگیری‌ها برای بازگشایی سفارت جمهوری اسلامی در دمشق

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به پیگیری برای بازگشایی سفارت حکومت ایران در دمشق گفت این موضوع نیازمند «تامین امنیت سفارت و کارکنان» است.

او گفت کادر دیپلماتیک و سفیر جمهوری اسلامی در سوریه کماکان در تهران هستند و افزود: «در خصوص بازگشایی سفارت با توجه به روند تحولات و تصمیم هیات حاکمه جدید سوریه، تصمیم خواهیم گرفت.»

هم‌زمان با سقوط دولت اسد در هجدهم آذر، گروهی از شهروندان سوری وارد سفارت جمهوری اسلامی در دمشق شدند و اقدام به شکستن شیشه‌های ساختمان و تخریب تجهیزات و وسایل داخل آن کردند.

پیش از سقوط اسد نیز گزارش‌هایی درباره خروج نیروهای جمهوری اسلامی و تخلیه سفارت در دمشق منتشر شده بود اما مقامات حکومت این گزارش‌ها را تکذیب کردند.

بقائی در بخشی دیگر از سخنانش گفت: «خروج ما از سوریه مسئولانه بود و برای کشورگشایی، در سوریه نبودیم.»

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، ۲۱ آذر سقوط اسد را «محصول یک نقشه مشترک» آمریکایی و اسرائیلی خواند و گفت سوریه از مخالفان پس گرفته می‌شود.

ناظران، تحولات اخیر سوریه را ضربه‌ای به نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی می‌دانند و معتقدند پایان پنج دهه حکومت خاندان اسد بر این کشور، توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر خواهد داد.